Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Fimmtudagur 9. flet. 1965
MORGUNBLAÐtD
17
Jóhann   Hjálmarsson:
Í spænska þorpinu
EFTIR að García Lorca kom
heim til Spánar eftir að hafa
dvailizt í New York og á
Kúbu, hefst frjósamasta tíma-
bil skáldferils hans. í New
York samidi hann magnaða
bók: Sfcáld í New York, bók
sem er fuil af véladyn og ótta,
í fáum orðum sagt andiúð á
veröld stórborgarinnar og þrá
til hins kyrrláta og eðlilega
lífe Spánar.
Lorca settist að í húsi föður
síns í nágrenni Granada. Þar
lauk hann við leilkrit, sem
hann hafði byrjað á í New
York. Þetta leikrit nefnist
Skósmiðskonan undursamlega.
Og eftir að hann hafði gengið
frá Skósmiðskon'unni til sýn-
inga í Madrid, það var árið
1930, snýr hann sér í alvöru
að leikritagerð og skrifar
hvert leikritið öðru stórbrotn-
ara. Nægir að netfna BLóð-
brúðfcaup og Hus Bernörðu
ALba.
Nú er verið að sýna Skó-
smiðskonuna undursamlegu, í
Baroelona. Þetta er gáskafull-
ur gamanleikur, ákaflega lit-
ríkur og myndrænn, - eins og
aílt sem Lorca hefur samið.
Þeir sem leika aðal'h/Luitverkin
eru Guillermo Martin (skó-
smiðurinn) og Aoruparo Soler
Leai            (skásmiðskonuna).
Leiknum er stjórnað af Este-
ban PolLs. Ég veit ekki hvort
það hefur neinn tilgang að
nefna fleiri nötfn. Nöfn aðal-
leikendanna og stjórnandans
eru líklega ekki mörgum
kunn á íslandi, hvað þá önn-
ur smaerri.
Ég held að þessi tveggja
þátta leikur myndi fara vel
á iislen^íku leiksviði, að
minnsita kosti betur en Blóð-
brúðkaiup hér um árið. Þótt
auðsýnilega hafi verið vand-
að   til   þeirrar   sýningar,   og
allir hafi gert það sem þeir
gátu til að lyfta henni, verð
ég að segja að hún var Þjóð-
leikhúsinu ofviða. Það er ekki
iitill vandi að ílytja Spán inn
á íslenzkt leiksvið, og þeim
sem gera tilraun til þess er
vorkunn. En hér er kominn
leikur, sem ég hedd að við ráð
um við. Hann væri meira að
segja 'tilvalinn til að ferðast
með um landið. Það er af hon
um smáibæjarkeimur, og ekki
færi það illa á íslandi?
Mikil unun var að horfa á
hvernig leikararnir spænsku
gerðu þennan stutta leik ef tir-
minnilegan. Leiktjöldin voru
svo faileg, og svo mikið sam-
ræmi yfir allri sýningunni, að
það var erfitt að fara atfitur
út. Hvers vegna fékk maður
ekki að vera ofurlítið lengur
í þessu litla spænska iþorpi?
Það var svo vinalegt og ham-
ingjusamt.
Ofit er því haldið fram að
spænskir leikbúsgestir séu
gjarnir á að JLeygja rusli og
öðrum öþverra í leikendurna,
og gera hávaða, ef þeim lífcar
ekki sýningin. Kannski hefur
öll'um fallið þetta leikrit vel?
Leikbúsið var íullt af snyrti-
legu fólki, sem klappaði mikið
að sýningu lokinni. Það var
lífct og í ísLenzfcu leifchúsi.
II
Eitt kvöidið las skáldið
Antonio Pereira upp ljóð sín
í lítilli stofu í Háskólanum í
Barcelona. Ég hatfði áhuga á
því að vita hve margir nem-
endur skólans kæmu til að
hlusta á sfcáLdskap. Þeir reynd
ust vera ellefu, aðrir viðstadd
ir voru vinir skáldsins og há-
skólakennari, sem kynnti
skáldið fyrir áheyrendum.
Pereira var vel klæddur, las
sín  katalónsku  ijóð  hægt og
skýrt. Hann sat í kennarasfól.
Á veggnum fyrir ofan hann
var árituð mynd af Franco og
krossfestur Kristur. Þegar
skáldinu var mikið niðri fyrir
var líkt og mynd þjóðarleið-
togans skylfi, stuttar hending-
ar ljóðanna voru þrungnar
spennu, og allt í einu lengdust
hendingarnar svo mikið að
þegar skáldið hafði lokið ljóð-
inu, neyddist hann til að fá sér
vatn að drekka. Ekki vín.
Þetta minnti mig á þegar járn
brautarlest fer skyndilega, og
að öllum óvörum, inn í iarð-
göng, og allir bíða með önd-
ina í hálsinum eftir því að
aftur birti. Svo birtir aftur og
nýtt landslag tekúr við.
Avilahliöið, Fueblo espanol.
Garcia Lorca
in
í tilefni heimssýningarinnar
1929, var sett upp í Barcelona
þorp eða byggð, sem kallast
Pueblo espanol. Tilgangurinn
var að sýna sem flestar hliðar
spænskra þorpa og mannlífs á
Spáni. Einkum hefur þetta
þorp gildi fyrir þá sem gaman
hafa af byggingarlisit ýmiskon
ar og þjóðaminjum. Þeir sem
koma i garðinn hafa tækifæri
til að sjá fólk að vinnu sinni.
Þetta fólk fæst við allskyns
listiðnað, prentun, leirkera-
smíði, silfursmíði og býr til
iíkön af glæsilegum skipum
fortíðarinnar.
í stóru safnhúsi eru til sýn-
is fjöldinn allur af gömlum
munum, og þar hefur verið
komið upp stofum, sem vitna
um lif fólksins í ýmsum lands
hlutum Spánar á öllum árs-
tímum. Torgin úti fyrir eru
einkennandi fyrir ýmsar borg
ir og héruð; það er ódýrt að
ferðast um Spænska þorpið,
miklu ódýrara heldur en að
þenjast um allar trissur með
járnibrautum eða flugvélum.
Það ætti iþess vegna að vera
skylda allra, sem aðeins koma
til Barcelona, að fara í.
Spænska þorpið. Með því
kynnast þeir ýmsu, sem ekki
er auðvelt að sjá nema leggja
upp í ferðalag enn lengra ?uð
ur á bóginn: til hins spænska
Spáns. Barcelona er katalonsk
borg, og að ég held meira en
það. Hún er heimsborg, og
sem slík einstök. Ef hún líkist
nokkurri annarri borg, þá er
það kannski París.
Spænska þorpið er í Mont-
juich eins og Þjóðarhöilin,
sem geymir hin undursam-
legu listaverk. Við erum stödd
I klausturgarði, en ég h«f
gleymt að hlusta á leiðsögu-
manninn eitthvað var hann
vist að tauta um að svona
klausturgarðar væru einkenn-
andi fyrir Katalóníu. Ég var
að horfa á hinar fagurlega
skreyttu súlur.
Siðan héiduim við út í and-
vara kvöidsins. Það var geng
ið eftir mjóum stág, meðfram
honum voru há tré; ég hafði
á tilfinningunni að vera kom-
inn inn í eyðiskóg. Mér fannst
ég vera á gangi í einhverju
gömlu málverki eftir ókunnan
meistara. En allt í ein«u er ég
aftur staddur í hinu lífræna
og glaða Spænska iþorpi. Þetita
var í byrjun nóverniber, og ég
fann að það var farið að kólna
í Barcelona.
Á leiðinni hingað hafði ég
hitt mann, sem var áhyggju-
fuilur yfir kuldanum í Barce-
lona. Það er kalt á Spáni
núna, sagði hann. Ég sagði
honum að heima hjá mér á
íslandi væri frost. Hann varð
næstum því að engu. Honum
þótti nóg um kuldann í Barce
lona. Veðrið var eins og á ís-
lenzkum sumardegi, björtum
og heitum sunnudegi.
Þegar   gengið   er    gegnum
Avilahliðið, inngang Spænska
'þorpsins,  þá   er  maður  kom-
inn til annars lands.
„EFTIRHERMURNAR ERU MEST ÁBERANUI"
—   segir   Halldór   Haraldsson,   píanoleikari   um
nútímatónskáldin   í   viðtali   við   Hforgunblaðið
tJNGDR islenzkur pianóleikari,
Halldór Haraldsson, lék fyrir
dtyrktarfélaga Tónlistarfélagsins
»1. mánudiags- og þriðHudags-
kvöld. Þetta voru fyrstu opin-
beru tónleikar Halldórs hér í
borginni, en undanfarin þrjú ár
liofur hann verið við nám í Eng-
landi, og lauk þaöan burtfarar-
prófi síð'astliðið' vor. Blaðamaður
Mbl. hafði viðtal við Halldór fyr-
ir skömmu og ræddu þeir m.a.
um námsferil hans, framtíðar-
áætlanir og afstöðu til nútíma-
tónlistar.
Halldor er 28 ára gamall Reyk-
Tíkingur og eru foreldrar hans
Haraldur Halldórsson og Fríða
Gisladóttir.
—  Hvenær byrjaðir þú tónlist
•rnám Haiidór?
—  Ég var 7 eða 8 ára gamiall
þegar óg byrjaði í undirbúnings-
deild Tónllistarskólans í Reykja-
vík, og var hjá Heinz Edelstein
í tvö ár. Síðan lagði ég sérstak-
lega sitund á píanóleik hjá Rögn-
valdi Sigiu-jónssyni, Árna Kristj
ónssyni og Jóni Nordail. Tónfræði
og hljómfræði lærði ég hjá dr.
Róbert A. Ottóssyni. Ég lauk burt
fararprófi frá Tónlistarskólanum
í píanóleik árið 1960 og hugðist
(ara strax tid framhaldsnáms er-
lendis, en varð fyrir því áfalli
að bandáribrjóta mig og það var
ekki fyrr en haustið  1962 að óg
fór til London og flékk inngömgu
í Royal Academy of Muisc, sem
er helzta tónmenntastwfnun Eng
lands. Tónlistarnámið hjá mér
hérna heima var ekki óslitið, þvi
ég var einnig í Menntaskólanum
og fóll heilt ár úr hjá mér í Tón-
listarskólanium auk hluta úr öðr-
um árum,
—  Hvað getur þú sagt mér um
námið í Englandi?
—  Ég lagði stund á tvær aðal-
námsgreinar, píanóleik og tón-
smíðar, en tók einnig tónlistar-
sögu og tónheyrn. Kennari minn
var Gordon Green, sem verið hef
ur kennari margra ágætra píanó
leikara í Englandi, þa er helzt að
nefna John Ogdon.
Námsskrá skólans er sikipt í
5 stig og var ég settur á annað
stig eftir að hafa tekið inntöku-
próf. Það er venja að útlending-
ar séu settir á annað stig, hversu
langt, sem þeir eru komnir á
menntaihrautinni. Kennt er eftir
strangri námisskrá, og er nem-
andanum alltaf ljóst hvaða þætt-
ir eða námsgreinar fylgja hverju
stigi. Þetta er mjög hagkvæmt,
og væri það mjög þægilegt fyrir
nemendur, ef sliku kerfi væri
komið á við tónlistarskólana hér.
Tónlistarsagan er kennd í fyrir-
iestrafiormi, engin próf eru gefin
öðrum en þeim, sem hafa hana
sem aðalnámsgrein, en sérhverj-
um nemanda skólans er skylt að
sækja minnst 75% af fyrirlestr-
unum.
—  Þú lagðir einnig stund á
tónsmíðar?
—  Ég hef lengi haft áhuga á
tónsmíðum, og þar sem sérhver
nemandi verður að hafa tvær að-
alnámsgreinar í R.A.M. þá ákvað
ég að taka þessa námsgrein jafn-
framt píanónáminu. Ég skrifaði
nokkur verk, þ.á.m. píanosónötu,
strengjakvartett, verk fyrir
strengjahljómsveit og sextett fyr
ir  píanó og blásarakvintett.
—  Hefur eitthvað af verkum
þínum  verið  flutt  erlendis?
—Strengjakvartettinn var flutt
ur innan skólans og í ráði var að
píanó-sextettinn yrði einnig ilutt
ur, en af því varð þó ekki.
— Hvaða áhrifa finnst þér gæta
í tónsmíðum þínum?"
—  Verkin eru eðlilega mis-
munandi, en líklega eru auð-
heyrilegust á'hrif frá Bartok,
Stravinsky, Messiaen og jafnvel
Mahler.
—  Hver er skoðun þín á fram-
úrstefnum í tónsmíðum?
—  Ég þykist vita, að hinar
ýmsu stefnur eigi eftir að láta
margt gott af sér leiða. Ég er
einnig sannfærður um, að mörg
niútómatónskiáLd hafa góðar hiug-
myndir og hafa nú þegar samið
góðar  tónsmíðar,  en mér  finnsit
mest bera á eftirhermunum, sem
reyna eftir fremsta megni að
telja sjálfum sér og öðrum trú
um, að þeir hafi eittíhvað merki-
legt að segja. Áður fyrr var það
þörtf og innlblæstri, og síðar, þeg-
þannig, að tónskáldin skrifuðu af
ar verk þeirra höfðu verið rann
sökuð, var hægt að setja ákveðn-
ar reglur. Nú virðist þetta hafa
snúist við, tónskáldin setja upp
ákveðnar reglur og vinna síðan
í blindni eftir þeim. í stuttu
máii: áður voru reglurnar af-
leiðing verkanna, en nú eru þær
orðnar að orsök.
—  Hvenig er tónlistarlifið í
R.A.M.?
—   Það er mjög fjölbreytt. í
skólanum eru milli eitt og tvö
þúsund nemendur. Þrjár fullstór
ar sinfóníu hljómsveitir eru starf
andi í skólanum 6g mikið er um
h'ljómleikahald. í skólanum er
mikill áhugi fyrir nútíma tónlist
Framhald á bls. 21
Halldór Haraldsson píanóleikari
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32