Sun?WJ«agur 9. jánúar 1966 MORCUNBLAÐIÐ Sr. Ján Auðuns, dómpröfastur: Heimilið í Nasaret r t húsi smiðshjónanna í Nasa- ret er uppi lótur og fit. Hjónin eru að leggja upp í pílagríms- ferð til Jerúsalem og nú elzti sonurinn, tólf ára gamall, að fara með þeim. „Og foreldrar hans ferðuðust ár hvert til Jerúsalem á páska- hátíðinni", — segir guðsspjallið. Af þeim orðum er auðsætt, að stranglega hafa þau Jósef og María fylgt helgum siðum. Trú- legt er að smiðshjónin með átta börn hafa búið við fremur þröngan efnahag. En að þau fóru pílagrímsferðina ár hvert, sýnir fastheldni á gamla siði, trú festi við heilaga, hefðbundna erfð. Við þessa formfestu alast upp börnin í smiðsheimilinu. Um önnur systkin Jesú en Jakob bróður hans vitum vér sama og ekkert. Jakob var mað- ur mikillar skapgerðar og gáfna. Hann tók forystu í kristna söfn- uðinum í Jerúsalem eftir dauða Jesú og margt bendir til þess, að hann hafi verið afburðamaður. Ekki sízt viðbrögð hans, er þeim lendir saman, Páli og honum. Þeir deila hart um trúaratriði. En Páll ber fyrir Jakobi hina mestu virðingu vegna staðfestu hans og fastlyndis, þótt ekki færu saman skoðanir þeirra. Þau sögðu til sín uppeldisá- hrifin frá heimilinu í Nasaret. „Og foreldrar hans ferðuðust ár hvert til Jerúsalem". Þessi orð opna oss sýn inn í heimilislíf, sem er mótað af fast- heldni við gamla erfð og rækt- arsemi við sið, sem feðurnir höfðu virt og mæðurnar haldið í heiðri öld af öld. Það verður fátæklegri svipur á mörgum nútímaheimilum ein- mitt vegna þess, að tilfinning- una fyrir samhenginu í lífi kyn- slóðanna skortir og siðum feðra og mæðra er hugsunarlaust varp að fyrir borð í stað þess að varð veita það, sem verðmætt er í venjum þessum og háttum. Vér íslendingar erum frjáls- lynd þjóð. Þetta er gamall ís- lenzkur arfur, sem vér eigum að gæta yel. En að fleygja göml um verðmætum og gleyma góð- um siðum feðra og mæðra er rótleysi en ekki frjálslyndi. í heilforigðri ræktarsemi við feðra arf er fólginn styrkur, sem eng- in þjóð má að ósekju vera án. Varð formfesta foreldranna Jesú ekki síður fjötur? Gerðu ekki uppeldisáhrifin hann ein- sýnan og íhaldsaman? Hann varð allra manna djarf astur í að varpa fyrir borð göml um, illum og heimskulegum hug myndum um siði, breytni og trú. Svo djarfur var hann og vægð- arlaus, að honum var gefið að dauðasök. En jafnframt hélt hann þvi bezta af gömlum sið- um og gamalli trú og hóf það svo hátt og hreinsaði, að það er leiðarljós öllum klnslóðum. Hann var bundinn hinu bezta í siðum feðranna og trú, en jafn- framt frjálsastur, djarfastur allra manna. I straumkasti aldanna týnast mörg verðmæti. En þá verða menn snauðari, rótlausari, ef þeir glata samhenginu við fyrri kynslóðir. Engu fremur en helgislepja og yfirskin guðrækni géta vakið eða varðveitt sanna trú, — engu fremur getur óviturleg fast- heldni á það, sem úrelt er orð- ið og dauðadæmt, gert hið gamla eftirsóknarvert ungri kynslóð. Svo er um helgasta arfinn, trú ararfinn. Með hann er ósegjan- lega vandfarið vegna þess, hve ósegjanlega dýrmætur hann er. Sú leið er vandfarin mæðrun- um. Hana rata ekki allir eins vel og María, kona smiðsins i Nasaret. Þjóðleikhúsið er að sýna Aft- urgöngur Ibsens, merkilegasta leikhúsverkið, sem á þessum vetri hefir verið sýnt á sviði hér. Höfuðpersónan, frú Alving, er lífsreynd kona og gáfuð. 1 eldraun lífsreynslunnar segist hún hafa gert þá hræðilegu upp- götvun, að þáð sem presturinn hafði innrætt henni af trúarhug myndum, hafi ekki annað verið en ómerkilegur vélsaumur, sem allur raknaði upp þegar á reyndi! Segðu barni aldrei það um helgustu málin, sem síðar raknar upp eins og ómerkilegur vélsaumur. En kastaðu ekki fyr- ir borð góðum siðum feðranna og því, sem verðmætt er í göml um trúararfi. Minnstu upphafs- orðanna guðspjalli þessa sunnu- dags: „Og foreldrar hans ferðuð- ust ár hvert til Jerúsalem á páskahátíðinni". Enginn veit. hvern ávöxt sá ræktarsemi við helgan sið hef- ir síðar borið í sálu hans, sem dýrust örlög hefir mannkyninu spunnið. „HÉRNA sérðu höfuðið á biskupnum í Skálholti. Þetta er allra gerðarlegasti karl, þunnhærður, en með hrafn- svart hár. í vor verður hann einn af persónunum í hinu nýja, islenzka brúðuleikriti eftir Ragnar Jóhannesson, sem heitir: „Norður yfir kald- an Kjöl". Það er Jón E. Guðmunds- son, höfuðpaurinn í íslenzka brúðuleikhúsinu, sem þannig mælti á dögunum við blaða- mann Mbl., sem hitti hann að máli til að fræðast um brúðu- gerð og hið nýja leikrit, sem hleypt verður af stokkunum með vorinu. „Leikritið hans Ragnars gefur ekkert eftir erlendum brúðuleikritum, þeim, sem ég hefi verið að sýna hér á und- anförnum árum, og hefur það máski fram yfir þau, að það er bæði fyrir börn *og full- orðna. Það er þjóðlegt og skemmtilegt. Auðvitað ætti ég ekki að ljóstra alltof miklu upp um efni þess, en þó ætti ekki að skaða að rekja efni þess að nokkru. Leikritið byrjar í Skálholti, þar sem biskupinn, sem þú sást höfuðið af áðan, er að búa út sendimann norður yfir kaldan Kjöl til embættisbróð- ur síns, biskupsins á Hólum. Sendimaðurinn er dugnaðar- forkur, en hann lendir engu að síður í miklum mannraun- um, svaðilförum af fyrstu gráðu, því að hann hittir fyr- ir tröllabyggðir, álfheima og huldufólk í klettum, og síðast en ekki sízt, kemur hann til heimkynna útilegumanna, og þá fer nú gamanið fyrst að kárna, því að þeir hafa í haldi yndisfagra stúlku, sem sendimaðurinn leggur mikla ást á, og tekst að lokum að strjúka með frá útilegumönn- unum, og alla leið heim að Hólum, þar sem hann skilar erindi sínu til biskups, sem svo gefur hina ungu elskend- ur saman í heilagt hjónaband, þannig að leikritið endar vel upp á gamlan og góðan máta. Hundurinn Snati og hrafn, sem talar mannamál, leika og stór hlutverk í leikritinu. Mikill söngur og dansar prýða_ leikritið. Þetta er í stuttu máli efni leiksins, og svo er það áhorf- enda um að dæma á effir". Við erum staddir í kjallara- herbergi í húsi Jóns við Kapla Gosi í lamasessi. skjólsveg. í þessu kjallaraher- bergi getur að líta hina furðu- legustu hluti. Þetta er raunar sköpunarverkstæði allrar brúðuframleiðslu tslendinga fyrir leikhús, sem enn er til í landinu. Brúðurnar, sem Jón hefur búið til um ævina eru orðnar 300 talsins, og hérna ægir öllu saman, trúð- um, söngkonum og alls kyns Þetta er reiðfanturinn úr Fák, sem bölvar svo mikið, að senni- lega er búið að reka hann úr félaginu. (Myndirnar tók Sveinn Þormóðsson). öðrum leikurum, sem ferðazt hafa vítt og breitt um landið á undanförnum árum og skemmt, sérstaklega . yngri kynslóðinni, konunglega. „Hérna sérðu t.d. - bítla- Ihljótmsveit, sem ætlað er að skemmta milli þátta í hinu nýja leikriti. Með henni kem- ur fram rauðhærð dansmær, sem er til í tuskið. Svo er hérna einn svakalegur reið- fantur, sem gerir alls kyns kúnstir á hestbaki". „Er hann úr Fák?" spyrjum við. „Já, ætli það ekki, og þó ekki, því að þessi bölvar svo hraustlega. Annars eru hérna inni alls kyns brúður, sumar eru hér í spítala, því að þetta smáfólk vill veikjast eins og aimað fólk, að minnsta kosti verður það lasið og þarfnast viðgerðar. Hér er til dæmis hann Gosi í lamasessi, og má hann þó sízt við slíku. Hér er líka óperusöngkona, sem er- búin að gera miklar kúnstir á leiksviði og einn aflóga píanó- leikari, og ekki má ég gleyma að minnast á dansmeyna, seni heimtar nú annað hvort lausn í náð eða ný föt. Ætli maður verði ekki heldur að Framhald á bls. 30 Og hérna sérðu biskupinn í Skálholti, sagði Jón E. Guðmundss. Ég sé ekki eftir neinni stund, sem ég hef eytt í þetta
Beinir tenglar
