Sunnudagur 9. JatrtiaT 1966 MORGUNBLAÐIÐ 23 iV^ »1 tii sölu á sérstokum útsötlu- stöðum og á þeim veitingahús- uim, sem vínveitingaleyfi hafa. Teljið þér að leyfa sterks öls hér á Baldur Hermannsson, stud. real.: Ég er andvígur bjórsölu á Is- landi. Látum ósagit um fullyrðingar (þess efnis, að innreið áfengs bjórs haii bætt ástandið í áfeng isrnóluim framandi þjóða. Það er hvorttveggja að á ísiandi eru þjóðifélagshættir gerólikir því sem tíðkast erlendis og hér þarf hivergi um að bseta. Drykkju- i xnenning Bvrópu ris einna hæst [ á íslandi, jafnvel þótt sveita- böll og Seyðisfjarðarkauptún 6éu höfð í huga. I Ölþamb er vítavert brot á hefðbundnuim drykkjusiðum ís lenzku þjóðarinnar og illþefj- andi bjórvamibir hafa aldrei verið aufusugestir á félagsfund um íslenzkra Bakkusardýrk- ' enda. 1 Hálfffaáik á borð við bjór- drykkju og kampavínsneyzlu (heyrir til þess háttar ölvunar, sem stunduð er á meginlandi 1 Bvrópu og hæfir einnig vel enskum hefðarkerlingum en et 1 í algeru trássi við víkingseðli íslendinga, aldagamlar venjur og menningu. Það er ennfremur alkunna, að íþrótt sú, sem íslendingat kunna öðrum þjóðum fremuí er ölvun við akstur, og þykh lítil sæmd af. Slysahætta af henni auk bjórdrykkju við ýmis önnur störf, t.d. bygging- arvinnu myndi stóraukast ef hér yrði hafin sala áfengs bjórs ineðfram því sem áfengisneyzla unglinga myndi breytast úr meinlausri ögrun við foreldra- valdið í verulegan drykkju- ekap. Það hefur aldrei verið bent é nokkur skynsamleg rök fyrir ibjórsölu á íslandi annað en rétt fólksins til að velja og hafna. En sá réttur er of dýru verði keyptur ef drykkjumenn- ingu okkar verður teflt í tví- sýnu auk þess sem dagleg bjór- drykkja myndi bjóða heim elysum og skaða uppeldi æsk- unnar. -K Dr. Matthías Jónasson, pró- fessor: Margir munu án nánari at- faugunar svara spurningunni ját andi. Ölvinir hampa því, að þefcta sé meinlaus drykikur, nán ast svaladrykkur, hollur og allt að því nauðsymegur með mat. Hann myndi því eignast marga þakkláta neytendur og jafnvel draga úr neyzlu sterkari drykkja. Auk þess eigi mönn- um að vera frjálst að drekka það, sem þeir óska. Ef betur er skoðað, birtast þó æði dimmir skuggar í þess- ari glansmynd. Þeirra vegna svara ég spurningunni afdrátt- arlausit neitandi. Við eigum ekki að leyfa sölu sterks áfeng is hér á landi. Þetta er mitt svar. Fyllilega rökstutt verður það ekki í naumu rúmi. Ég skil vel, að mönnum er sárt um alla tak- mörkun á frelsi sínu. En bann við hásikalegum hlutum og verknaði er nauðsynlegt, án þess fær heilbrigt samfélag ekiki staðizt. Bann við sölu sterks öls er nauðsynlegt vegna íslenzkrar æsku, vegna þeirra kynslóða, sem á næstu áratug- um vaxa upp með þjóðinni. Öl er ekki meinlaust, heldur mein leysislegur drykkur. Það verð ur tálbeita fyrir unglinga að neyta þess, löngu fyrr en þeir hafa þroska til að varast það. Öl er allra drykkja líklegast til að vekja látlausa drykkju- fýsn, skapa „þörf", sem hinn ölkæri leggur flest í sölurnar til að fullnægja, svo að öi- drykkjan verður að daglegum vana. Þetta er hin sorglega reynsla gamalla öldrykkju- þjóða. Hún setti að vera okkur nægilegt víti til varnaðar. Af sölu áfengs öls hér á landi myndi rísa ofdrykkjualda ,sem sogaði inn í flaum sinn hálf- vaxna unglinga. Á þá myndi öl- söluleyfið orka sem drykkju hvöt, í augum æskunnar yrði það æsiviðburður, sensation, og sá þætti ekki maður með mönn um, sem ekki drykki öl. Þann- ig myndi mikill hluti æskunnar dragast viðnámslaust inn í drykkjutízku, r-iklu æstari en sá tiltölulega fámenni hópur æskufólks, sem nú leiðist út í ofdrykkju. Þó að sorglega margir íslend ingar hafi fyrr og síðar orðið ölinu að bráð á erlendum drykkjustofum, hefir almenn- ingur hér á landi engin kynni af því ólýsanlega böli, sem öi- drykkjan veldur hjá mörgum þjóðum. Hann má sam.t ekki láta slá ryki í augu sér með þvi ábyrgðarlausa fleipri, að sterkt öl sé meinlaus svala- drykkur. Af sterku öli verða menn fljótt öfurölva, sljóir í hugsun og líkaminn þreybtur og þungur. Óldrykkumanni finnst hann alltaf þurfa að fá sér eina krús í viðböt. Þó er þetta allt eigi sölu landti? innan þeirra marka, sem venju- lega er kölluð hófdrykkja. Hinn rétti drykkjumaður lætur sér ekki lengi nægja ölið eitt, hann pantar tvö glös í senn, annað með öli, hitt með brenni víni. Skáldið lýsir því betur en ég fæ gert: „Þið kunnið tökin hver og einn, við kogniak og bjóra." Drykkjuaiðdr lalendinga benda ekki til þess, að þeir muni öðrum þjóðum fremur gæta hófs í þessu efni. Það virð ast því vera hreinar táivonir, að sterka ölið dragi úr neyzlu áfengari drykkja. Sumum finnst, að sterka ölið gæti ekki spillt miklu um það, sem nógu illt er fyrir. Vissu- lega drekka margir landar iila, taka langa drykkjutúra, eru ófærir tii vinnu dögum saman og fremja í ölæði sínu hvers kyns afglöp og spjöll. Sumt eru þefcta drykkjusjúklingar á væg ara stigi. Á milli túra bráir af þeim og þer reyna að bæta úr vanrækslu sinni. Króniskir drytokjusjiúiklingar eru ékki ýkja margir, þó að fjöldi þeirra sé blösikranlegur frá mannúðar sjónarmiði. Bjórdrykkjan er í öllu sínu sýndarmeinleysi vís- asti vegurinn tii króniskrár manndómstærandi oídrykkju. Það myndi reynast örlagaríik slysni, ef sú hætta yrði leidd yfir ungar og óbornar kynslóð- ir. Þau glöp mega ekki henda íslendinga. '¦* Magnús Fr. Arnason, hrl. segir: Mitt álit er það, að hér eigi að leyfa bruggun- og sölu áfengs öls svipað og tíðkast í hinum Norðurlöndunum. Frelsi í þess- um efnum sem öðrum hlýtur ávallt að verða happadrýgst, þegar til lengdar laetur. Opinber boð og bönn geta oít komið að haldi, en á vissum ^< Páll V. G. Kolka, læknir: Öi var drukkið í Egyptalandi og Mesopótamiu fyrir 4000- 5000 árum og í Norðvest- ur-Evrópu hefur það verið að- aldrykkur borgabúa í mangar aldir, m.a. fyrir þá sök, að vatn á fjölbyggðu láglendi er bæði vont og hættuiegt. Því er að vísu ekki til að dreifa í fjallalandi eins og íslandi. Mað ur, sem unnið hafði í íðbóli (laboratorium) ölgerðarhúss í Danmörku sagði mér endur fyr ir löngu, að ekki væri hægt að búa til gott öl r.-3ð minna áfeng ismagni en 3%, vegna þess að annars súrnaði það fljótt og skemmdist. Hér má niú ekki brugga sterkara öi en 2V4%, en hið nýja ölfrumvarp gerir ráð fyrir að leyfa 4V2% öl. Það kallast meðalsterkt öl en sterk öl er 5-8%. í 4%% öli yrði áfengismagn sem svarar einni matskeið í hálffiösku en tii sam anburðar má geta þess, að í heilfiösku.af brennivini eru allt að 20 matskeiðar áfengis, en Sherrý 10-12 matskeiðar. Mér virðist því auðsætt, að áfengis- neyzla myndi minnka við það, að menn drykkju öl í stað vína, svo að ekki sé talað um brennda drykki. Öll rök fyrir því gagnstæða eru ágizkanir einar og væri nær að halda sér við jörðina og sameina kraft ana um að gera eitbhvað meira til lækningar áfengissjúklmg- um en að halda uppi harðvit- ugum deilum um keisarans skegg. En það er að visu ákaf- lega íslenzk aðferð að flýja frá sameiginlegum átökum til lausnar vandamála inn í álfa- borgir tilfinningasemi og reyna að réttiæta þann flótta með slagorðum. að voða. Það gera að minnsta kosti þeir foreldrar, sem nokkra ábyrgðartilfinningu hafa. Þó vitað sé, að þar er og verður meiningamunur á, hvað sé hætta og hvað ekki. Allt of stór hópur þjóðarinnar, svo ég ekki taki dýpra í árinni, eru algjör börn í áfengismálum. Það er ekki nema örlítið brot af þjóðinni, sem nokkuð kann með það að fara. Stór hopur, líklega miklu fleiri en margan grunar, hellir því í sig eins og svaladrykk. Ég ætla ekki að reyna að lýsa þeim afleiðing- um, það vita að minnsta kosti þeir, sem vilia viðurkenna það. Sú ástæða eða afsökun, að það sé ekki hægt að skemmta sér, ekiki hægt að skála fyrir brúð- hjónum — ekki hægt að minn- ast merkisafmælis eða tíma- móta, nema að hafa til þess áfengi, er mesta vitleysa. Um þetta eru mjög skiptar skoð- anir, en einhvern veginn hafa ég og mínir líkir hjarað þetta af í fuliu fjöri þó, og vel við unað. Alkohol er ef til vill nauðsyn- legt í margar tegundir lyfja, en ekki sem neyzluvara. Ég hefi um árabil dvalið í landi, „þar sem sterkt öl var bruggað og „bragðað", og mæð urnar voru hræddar við öitunn una, sona sinna vegna. Ég veit einnig mörg dæmi þess frá öðr um löndum, þar sem byrjað var sviðum mannlegs lifs koma þau ekki að tilætluðuim notum, sbr. til dæmis bannlagatímabil- ið í Bandaríkjum Norður-Am- eríku, sem frægt er orðið. -Þetta stafar eingöngu af þvi, að borgararnir telja sér ekki skylt að hlýða slíkum boðum og bönnum og hafa þau þess- vegna að engu. Hinsvegar er ég á þeirri skoðun, að fara beri með áfengt öl eftir sömu reglum og annað áfengi, þ.e. að það verði aðeins ^< Hrefna Tynes, skátaforingi: Ég var beðin um að svara þessari spurningu, og hér mun vera átt við áfengt öl. Samvizka mín segir mér að segja NEI og ég hefi hingað til reynt að fara eftir hennar ráðum. Ég myndi því ekki greiða því máli jáyrði, ef til at- kvæðagreiðslu kæmi, því ég álít, að með því væri verið að bjóða hættunni heim og auka við þann leik að eldinum, sem þegar er fyrir hendi, og er ég þá aðallega að hugsa um ung- lingana í þessu sambandi. Vil ég nú í stuttu máli gera grein fyrir áliti mínu. Fyrst- verður fyrir mér saga af ungum föður, sem endilega viidi gefa ung-^m syni sínum hníf, þó bæði móðirin og aðrir teldu hann of ur.^an og of mik inn óvita til þe:s að fara með svoieiðis áhald. Drengurinn fékk hnífinn — of snemma — og skar sig illa. Þegar börnin eru ung og lífct þroskuð er reynt að halda frá þeim því, sem getur orðið þeim með bjór, sem leiddi svo til of- neyzlu áfengra drykkja. Ég er á móti áfengu öli og öðrum áfengum drykkjum, fyrst og fremst unglinganna vegna. Það kemur alltaf niður á þeim hvort sem þau neyta þess sjálf eða foreldrar þeirra. Afengi er algjör óþarfi í mín- um augum — og hvað er unn- ið við það? Ég hefi oft veU því fyrir mér hversvegna full- orðna fólkið getur ekki neitað sér um það, sem það er þó að vara börnin við að gera. Ég hitti, ekki alls fyrir löngu, konu, sem hafði verið í skáta- félagi hjá mér fyrir um það bil 10 árum. Hún var að rifja upp ýmislegt, sem ég hafði kennt þeim og ráðlagt, og þai á meðal hafði ég sagt þeim, að ef þær reiddust, yrðu fyrir von brigðum, eða eitthvað kæmV fyrir þær, sem þær væru hræddar við að ráða ekki við, þá skyldu þær byrja á því að drekka 2 glös af köldu vatni áður en þær segðu nokkuð. „Hefur þú gert þetta?" spurðl ég. „Já, oft", sagði hún, „og það hefur orðið mér til hjálp- ar. Það slær á það versta, mér rennur reiðin, ég fer að hugsa málið." Ég býst ekki við, að þeir sem snúa sér að vínflöskunni, þeg- ar eitthvað bjátar á, vitji þiggja svona einfalt og barna- legt ráð, en ég set það nú hér fram samt. Áfengi í einhverri mynd hef ur alltaf verið til og verður það í framtíðinni, og það verður einnig, sem margt annað mis- notað af mörgum. Bezt væri og ákjósanlegast,. að hvo(rki þyrfti að hafa boð né bönn, en fólk væri fært um að stjórna sér og segja „JÁ" og ..NEI" eft- ir því sem þörf krefur og því er heillavænlegast. En þeir sterku 'ga að hjálpa þeim veiku ,og sá sem vill æsik- unni vel segir ekki já við því, sem henni er hætta af búin.
Beinir tenglar
