MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 29. DES. 1967 11 Erlendur Jónsson skrifar um BÓKMENNTIR HORFT ÚT UM GLUGGA Oddur Björnsson: KVORNIN. 82 bls. Helgafell, 1967. Aðalsöguhetjan í Kvörninni er ungur, efnaðuir slæpingi úr Vest- uirbænu'mj; stúdent, sem veit ekki, 'tovað Ihann á að verða. Fað- ir hans er sálaður. Móðirin, „sem á virðulegt gamalt sbein- húte í vestunbænum, fiullt af gömlum. munum og dýrum mál- verkum", heldur heimili fyrir þau mæðginin. Húrt er — að henni sjálfri finnst ¦— „aUtof hraust, alltof ung", og það er af benni dálítill þáttur í sögunni. Hreyfia'flið, sem mrjakar unga manninum gegnum til- breytingalausa daga og tómlegar nætur, er „bvensemin . . . ásamit því unaðslega kæruleysi, sem henni fylgir". Það er ekki víður sjónlhringur, sem blasir við í Kvörninni. Sag- an er ekki „breið", heldur eins og ljósmyndirnar, sem höfundur hefur klippt í sundur og skeytt saman og notar sem skreytingu í bók sinni: hálfur kvenmaður, hún er bæði ung og gömul; hluti af trjástofni ásamt greinum og gráu laufi; partur af húsbaki með þaksbí'fum, og minnir því á útlönd. Kvörnin er ekki Iheilsieypb miynd, heldur samsafn af þátt- uim; ekki ólík teppi, sem er skeytt saman úr afgöngum. Og þó 'virðast þessir afgangur eiga vel saman: Við heyrum af dálitlu bernsku- ævintýri unga mannsins. Hann leggur leið gína á sveitaböll. Hann lendir í svallveizlu í borg- inni, þar sem 'bans eigin kven- semi er hreint og 'beint öfboðið. Hann fer til útlanda, ferðast í íest, dreymir ru'glingslegan draum í lestinni (sá draumiur er líka ein allsherjar klippiimynd). Að lokum sbendur hann „við glugga hótelherbergisins og horfir eftir strætinu". Sá endir er býsna vel til fund- inn. Táknrænn, má ef til viil segja. Ungi maðurinn er álhorf- andi fremur en þátbtakandi. Líf hans er í senn leii og flótti. Þegar að upþhafi sogunnar langar 'hann „til að komast eitt- ihvað burtu, því að honum þótti andrúmsloftið Iheima þrúgandi — þetta dimma 'hús, þar sem mióðir hans líður um heribergi og ganga einsog sbuggi, alltof ung til að loka sig inni meðal gamalla muna, gamalla nvál- verka og gamalla endurminn- inga. Hann verður að komast burtu". „Það var fyrst nú í seinni tíð", segir nokkru síðar, „,að hann fór að velta því fyrir sér hverju hann 'hefði fengið áorkað, og honum var það alts ekki lijóst". Aðal hans er í rauninni hið fullkomna aðgerðarleysi: „Hann horfir á hana og hún útum gluggann á hundslppadríf- una. Eiginlega ekkert samtal sem fer þeirra á milii. Hann var að hugleiða hvað hún væri á allan hátt ágæt, en kannski ekki eins falleg og hann hafði minnt. Raunar var hún fallegri þegar hún toorfði beint framaní hann, það gerðu augun og miumnurinn. Vanginn var á engan hátt til- bomumikill. Hann saknaði sér- bennilegra og djarfra lína og hugsaði með sér: — nei, hún gerir mig aldrei hamingjusaman. Þá leit hún á hann, og hann var ekki viss. Svo leit hún aftur út um gluggann". Þannig silast tilgangsleysið áleiðis. Ungi maðurinn hefur fengið fullnægt öllum sínum þörfum. Hann hefur til einskis að berjast. Þetta er nútímamað- urinn, sem er í senn búinn að sigra og bíða ósigur. H«nn er bominn á leiðarenda og stendur Oddur Björnsson. í sömu sporum sem í upphafi: kruúinn frumlhvötunum einum saman. Og þó verða frumhvatir hans ekki eins og í fyrstunni uppörvun til athafnar, því þeim er, eins og öðrum löngunum, fuilnfegt án fyrirhafnar. Kvörnin er afarstutt skáldisaga og engan veginn stórkostleg. Þó leynir sér ekki, að hún er samin af höfundi, sem er handgenginn listinni. Það er kannski vandi að klippa sundur ósamstæðar ljós- myndir og skeyta þær saman. svo vel fari. Þó held ég sé vandsam- ara að skeyta saman stílfærð tilbrigði af því tagi, sem Kvörnin er gerð af. Að setja saman slíka skáldsögu — það er fyrst og fremst listvinna. Höf- undurinn verður í einu að halda öllum þráðum í hendi sér, jafn- vel þó sagan sé örstutt, eins og Kvörnin er. Efni sögunnar, svo veigalítið sem það annars virðist vera, mé skoða frá margs konar sjónar- horni. Sé litið á söguna frá fé- lagslegu sjónarmiði, hlýtur hún að teljast neikvæð. Athafnalaus og stefnulaus slæpingi er andfé- lagslegur. En það er ekki nauðsynlegt að virða efnið fyrir sér á þann hátt. Mifclu fremur má segja, að í sögu eins og Kvörninni sé verið að afmarka yrkisefnið, einangra það: Ætiunin er að segja frá manninum sem slíkum, en ekki frá atJhöfnuim hans. og því er brugðið upp þessum tættu, og þó raðkvæmu myndum af honum sjálfum, honum einuim án tak- marks og tilgangs, eins og hann fæddist. Þar fer höfundur Kvarnarinn- ar að dæmi ýmissa leikritahöf- unda frá isíðari árum og á þá ekki langt að sækja fordæmin, þar sem hann er sjálfur leikritahöf- undur, fyrst og fremst. Kvörnin er snoturlega út gef- in toók. Titilsíða er teiknuð af höfundi. Framan á kápu er önn- ur mynd. Hún er eftir Sigurjón Jónhannsson: konuhöfuð, herð- ar og brjóst í þrem stellingum — samaniber þáttinn í sögunni, þar sem ungi maðurinn virðir fyrir sér andlit stúlkunnar, sem hann heldur, að geri sig aldrei haimingiusaman. Þegar öllu er á botninn hvolft. er ávinningur að þessari litiu bók. Erlendur Jónsson. Júl í Betlehem Betlehem 25. des. AP. um" allt. Sögðu ýmsir píla- ÍSRAKLSKIR hermenn stóðu gríma, að fsraelar hafi skipu- á verði í Betlehem um jólin lagt hátíðina úr hófi fram og til að vernda pílagríma fyrir hún hafi borið nokkurn keim hugsanleguim árásum ara- af skrúðsýningu. Arabiskir biskra leyniskyttna. AHt fór kaupahéðnar í Betlehem þó fram með friði og spekt og kvarta yfir minni iólaverzlun engar sögur hafa borizt af ó- kyrrð í borginni. Um 9.Ö00 pílagrímar komu til Betlehem og voru um .tíu þúsund færri en búizt hafði verið við. Þetta var í fyrsta sinn, að en mörg undanfarin ár, sem stafar af því hve pílagrímarn- ir voru fiáir. og að veður var hið versta um hiátíðina. Mikið f jölmenni var viðstatt guðsþiónusbur í hinum ýmsu ísraelar ráða yfir helgum dóm kirkjum borgarinnar og var í um Betlehem og þeir eyddu fyrsta sinn sjónvarpað frá hundruðum þúsunda króna til þeim helztu. að tryggia, að vel tækizt til Söngbók Hafn- arstúdenta — FELAG íslenzkra stúdenta í Kaupmannahöfn verður 75 ára í janúar 1968. 1 félagtinu eru nú um 100 manns og þar af um 70 við nám. Félagið er elzta íslenzka stúdentafélagið og það stærsta á erlendri grund. f núverandi stjórn félagsin.s eru: Sigurður H. Richter, formaður, Gunnar Árnason. gjaldkeri og Jón S. Karlsson, ritari. Félagið heldur uppi mjög fjölbreyttu og lif- andi félagslífi meðal fslendinga í Kaupmannahöfn og er í fullu fjöri, þrátt fyrir háan aldur. f tilefni afmælisins hefur fé- lagið gefið út á ný, söngbók fé- lagsins, sem heitir Söngbók Hafn arstúdenta. Bókin var síðast gef is út 1937, en kemur nú út í mjög aukinni og endurbættri út gáfu. í bókinni eru fiöldi söngva, sem eingöngu, eða því sem neest, eru sungnir af stiúdentum í Kaup mannahöfn, en auk þeirra eru aðrir og almennari söngvar. Frá gangur bókarinnar er mjög vand aður og pappir og banid það bezta sem völ er á. Utan á bók- inni er nafn bókarinnar og merki félagsins guliþrykkt. Bók in er eflaust góða vinargjöf til gamalla Hafnarstúdenta. Söng- bók Hafnarstúdenta fœst á tveim stöðum hérlendis, í Bókaverzlun S. Eymiundsson og á skrifstoifu SISE, samibands íslenzkra stú- denta erlendis. og stúdentaréðs Háskóla íslands, og kostar hún 215 kr. Slysfarir og skaðar víða erlendis um jólin Vinstri sósía- listar segjast öruggir með framboð Kauipmanna'höfn, 26. des. HINN nýi danski stiórnmiála- flokkur, Vinstri sósíalistar, gerði í dag ráð fyrir að hafa náð að safna W.000 undirskriftum. í stjórn flokksins er það nú talið öruggt, að takast muni að safna þeim 16.000 undirskriftum, sem þarf, til þess að flobkurinn geti tekið þátt í kosningunum til Þióðþingsins í janúar. Á laugardag hafði tekizt að safna 9.000 undirskriftum sam- kvæmt frásögn blaðafulltrúa flokksins, Erik Jensens. Komið hefur verið upp flokksskri'fstof- um í Árósum, Es'bjerg og Óðins- véum og frá þessum stöðum ber- ast þær fréttir, að vel gangi að safna undirskriftuim. -------* • •------- Rússor kaupa peysur og teppi SÍÐAST liðinn þriðiudag var gengið frá samningi við V/O Razniexport í Moskvu um kaup á 68.500 Heklu-priónapeysum og 35.400 Gefiunar-ullarte'ppum til afgreiðslu á árinu 1968. Andvirði varanna nemur rúmlega 35 millj ónum króna. Samningagerð önn uðust Harry Frederiksen, fram- kvæmdastióri Iðnaðardeildar Sambands ísl. Samivinnufélaga og Ægir Ólaifsson, framkvæmda stióri Mars Trading Co. SLYSFARIR ýmsar og skaðar urðu víða um heim é jóladög- unum. í Moskvu varð gasspreng ing í sex hæða ilbúðarhúsi og fóruist að minnsta kosti níu manns og allmargir slfösuðust. f Florida í Bandaríkjunum koni upp hæfctuilegur gasleki í klór- kútum, og breiddist gasið yfir stórt svæði, svo að fjöldi fjöl- skyldna flúði heimiii s>ín. Þá urðu veruleg flóð í stórum hluifca Vesbur-Þýzkalands yfir jóla- hátíðina, en nú hefur dregið úr þeim. Að mi'nnsta kosti tveir munu hafa drukknað. Hér fer á eftir stutt yfirlit yfir helztu siysfarir um ióla- háitíðina. Moskva 26. des. Níu manns fór- ust og fjöldi meiiddist er gas- sprenging varð í sex hæða íbúð- arhúsi í miðborginni á annan í iólum. Fregnum bar ekki saman um tölu þeirra, sem farizt höfðu, og í fyrsbu var sagt að miklu fleiri hefðu látizt. Sovézk blöð skriifa yfirleifct lítið um óhöpp af þessu tagi, en eitt þeirra mun hafa sagt lítillega frá silysinu í kvöld. Jacksonville, Florida 25. des. Hæbtulegt kiórgas breiddist yfir stórt svæði hér á ióladag og neyddust hundruð fiölskyldna til að flýia heiimili sín. Gasið streymdi út úr óþéttum geymuim sem skernmzit höfðu í efnafræði tilraun daginn áður. Hamborg, 26. des. Að minnsta kosti tveir menn hafa drukknað í miklum flóðum, sem urðu á sbórum svæðum í Vestur-Þýzka- landi um jólin og náðu hámarki sínu á aðfangadagskvöld. Flóðin eru nú í rénum, en lögreglan ótt- ast, að jaTðsprertgjur við landa- mæri Ausbur- og Vestur-Þýzka- land, hafi losnað upp og ef tE vill rekið langar leiðir. Hefur löreglan senit viðvaranir til fólks vegrta þessa. Mikið tión varð á byggingum, brúm og veg um, en ekki hefiur verið reikn- að út, hversu háum upphæðum tiónið nemur. Það voru árnar Rín, Main og Mósel s©m mest flóðin urðu í. Bangok, 27. des. Thailenzk flug- vél hrapaði við flu'gvöllinn í Chenmai, 960 km. fyrir norðan Bangkok í dag og létust fjórir af 28 farþegum. Fiugvélin var af gerðinni DC-3 og kom upp eld- ur í vélinni er hún rakst á iörð- ina. Margir farþeganna slösiuð- ust. New York, 26. des. Elidur kom upp í norska skipinu „Dianet" á Hudson flóa í dag og flórust þrír af áhöfn skipsins. Átián voru flubtir í sjúkrahús, og í þeirra hópi voru nokkrir slökkviliðs- menn sem komu um borð til að taka þátt í slökkvistarfinu. Skipið kom til New York 17. desember með syburfarm fré Kol ombia og lá skipið fyrir akker- um á Hudson flióa og beið eftir að komast að bryggju. Eldurinn kom upp um fjögur leytið um nóttina að staðartíma, nokkrum klukkustundum eftir að jólagleði hafði verið haldinn uim borð, og voru margir skipverja í fasta- svefni. Eldurinn varð fljótlega magnaður og stóðu eldsúlur marga metra í loft upp. Öll inn- rétting er gereyðiiögð og unnið er nú að því að finna orsakir brunans. Visby, 26. des. Um iólin var leit- að að þýzkum bát „KaUharina" sem sendi út neyðarkall á laug- ardag, skammt frá Gotlandi. Hefur ekkert spurzt til bátsins og er talið að ising hafi hlaðizt á bátinn og hann sokkið. Sex manna áhöfn var á bátnuim. í gær fann þýzkt skip lík í björg- unarvesiti á reki á þeim slóðum, sem báfcu'rinn sendi út neyðar- kalil og er talið" að það sé atf einuim bátsveria. Bombay, 26. des. f dag urðu enn jarahræringar á stóruim svæðum Vestur-Ind'lands sexbánda daginn í röð. Stöðugt fleiri fjöliskyldur flýja af iarðskiál'ftasvæðinu sem er í Maharshtra, en þar fórust um 200 manns í iarðskjálfta hinn 11. desember. Ekki er kunnugt uim manntión síðan, en eignatíjón er mikið. Santiago, Chile, 27. des. Jarð- skjálfti sem mældist 4 stig á Richterkvarða, varð í norður- hluta Chile skammt frá landa- mærum Perú og Boliviu. Ekki er vitað til að fción hafi orðið. Berkeley, Kaliforníu, 26. des. Jarðsbjálftamælar háskólans í Kaliforníu sýndu tvo kippi í Washingbon fylki á þriðiudag. Sbyrkleiki þeirra var 4,5 og 5 stig. Sérfræðingar segja, að upp tökin hafi verið á Canvouver eyju, en þaðan hafa ekki borizt fregnir af neinum iarðskiálftum. Formósa, Argentínu, 25. des. Sprenging í stórverzlun í borg- inni Formósu í ATgentínu varð að minnsta kosti 19 manns að bana og sagt er að 35 hafi slas- azt. Þröng manna var í verzlun- inni er sprengingin varð og lok- uðuist margir inni af þeim sem fórust, en aðrir gátu bjargað sér út. Tafi del Valyle, Argentínu 25. des. Sexbán manns fórust og tuttugu meiddust, er áætlunar- bíll steyptist í Talafliótið é ióla- dagskvöldið. Farþegarnir voru á heimleið frá knattspyrnukeppni. Chicago, 26. des. Jóladagana fór- ust í Bandaríkiunum 655 manns. Árið 1965 voru mannskæðustu iólin þar í landi, þá biðu 720 manns bana. London, 26. des. Bifreiðaslys eru færri í ár en veniulega og er þakkað, að mjög hefur verið hert á lögum og eítiriliti með ökumönnum, sem grunsamlegir þykia við akstur, vegna áfengis- neyzlu.
Beinir tenglar
