Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐH), LAUGARDAGUR 7. DES. 106»
15
- LISTIR
BÓKMEITIR - LISTIR
- LISTIR
efcfci skyldi tréneiur arka með
eitt nef,
með mjótt missýnimgarnef,
enm mam ég guHmef,
betra væri brýnnef bera heldur
járranef.
Tvær þulur af Sandi eru kliúr-
ar vel, en þula af Skógarströnd er
ólík því, sem ort var uitatn Emnis:
Kötturiran minn ag kisa
hvar varstu í vetur?
Eg vax úti á Helgaifelli.
Hvað fékkstu í kaiupið?
iÞrjár stikur vaðmáls.
Hvað   gjörðirðu  þár  úr   því?
Eg gjörði mammi imínuini
stakk ag stuttihemspu
otg stamgaða btrók,
mér pils og hempu,
og samt igakk af alin,
og hama fékk smalinn,
datt bamn ofan í daiánn,
og þá varð hanin gadinn,
aumingja amaliiiiin.
Hafi skáklskaipuriran ekki ver-
ið nógu peran uradir Jökli, var það
bætt upp með Ijúfum Ijóðum
Steingrims Thorsteimssoraar, son-
ar Bjarna amtmanmis á Stapa.
Oscar segir Steimigrkn eiraa skláLd-
ið, sem haái adist upp undir
Jökli, en ekki er það alOs kostar
rétt; mægk að mefna Jóhamn Jóns
son, sem var fná Ólafsvíík.
Að vonum segir Gscar Clausen
frá lífi'nu í Ólafsvík, en þaragað
færðist vensluraiin etftk að búið
var að ganga af henni daiuðri í
Rifi. í byrjun nítgámdu aldar
tók dansikur kaupmaðuir, Holger
Peter Clausen, við Ólatfsvíkur-
•versLun, sonur hams var Haras
Arreboe, sem fetaði í fótispor föð-
ur síns og reyndist dugamdi mað-
ur. 'Haran sigldi rösklega tvítugur
með saltfiistk til Spámiar á 70 lesta
skútu, og gekk sú ferð vel. Hann
fhitti síðar till Kaupmiannahafnar
og gerðist þar atkvæSamiíkiÍl.
Skip sín seradi hann til íslands
hlaðki vörum; kuinnasit þeirra var
Svamurkun, seim var eitt giæsileg-
aista ísdandsfarið og oft eina far-
þagaskipið frá Vesturlamdi. Stein
gríimur Thorsteinisson, sfcáld,
sigldi í fyrsta skipti með Svan-
inuni, eða Óliafisvíkux-Svaíninium,
eins og skipið var oftast kailað.
Af skipsfjöl onti Steiogrimur
kvæði til SnætfeBsjöfcuLs: „Ég sá
þig síðla' á kveldi".
Qscar CLausen ketur eikki
nægja að skyggraast um undir
Jökh. Hamin fer víða um sveitir
og út í eyjar, ef honium sýnist
svo. Um Clausensverslum í Stykk
iishólmi og ýmsa, sem henni
voru teragdir, eins og Pál Hjaita-
lín, faktor, fjalilar Oscar Clauisen
'á sfcemimitilegam hátt Honum
tefcst að lýsa þeim hlálfdanska
anda, sem löngum hef ur eimfcemnt
Hóteiimm. Auk samibaradsims við
eyjanraar hatfa þessi sérkennilegu
erlemdu áhrif gert Stykkishólm
að því menniragarlega veldi á
Snæfellsraesi, sem er evrópskrar
gerðar í ríkum mæli.
Ekki spillir grein Heiga Hjör-
vars um Sæmund Halldórsson í
Stykkishókrai, sem Oscar tekur
upp í seiraraa bindið. Helgi segir
í þessaTÍ haglega gerðu berrasku-
minniragu: „Enginm nnaður var
slíkur höfðiragii í framgömigu,
slíkur slkartmaður; honum fylgdi
framandi ilmur af vindlkwn með
guillirau bandi; fötin hans voru
þuran og mjúk, og eitthvert haind-
braigð á þeim, sem var lamgt að
komið.; allt var glæsiiLegt, sem
konum kom við, reiðtygin hans,
stígyélin hams".
Spgu , Hrappseyiniga sknair
Oscar;,einkum verður horauim tíð
rætt um Boga eldra Benedikts-
eon, sem setti á stof n prentsmiðjiu
í IHrappsey og beiitti sér auk þess
íyrir ýmsum frairnkviæmdum í
syslunni. í Hrappseyjarpremt-
smiðju voru prentaðar „ýmsar
góðar    bækur    um    margvísleg
„Undarlegt er að spyrja mennina"
Viðtal v/ð Nlnu Björk Arnadóttur
Undarlegt er að spyrja mennina
hvern um annan.
UndarLegt að spyrja þá um frið-
inn
um ástina.
Undarlegt   að   finna   andardrátt
þinn
sonur minn
finna þig drekka úr brjóstunum.
úr flómum brjóstanna.
Spyrja svo mennina.
Þanmig hljóðar síðasta ljóðið
í nýútkominni ljóðabók Nínu
Bjarkar Árnadóttur, og dregur
bókin heitið sitt af ljóðinu —
„Undarlfegt er aíi spyrja menm-
ina". í>erta er öraraur ljoðalbók
Nírau Bjarkar. Fyrir nokkrum ár-
um kom út bókin „Urag ljóð" og
m'eð þeim vakti Nína Björk verð-
skuldaða   athygli  sem   ljóðskáld.
Mörgum finnst Níma hljóð-
liágt og hógvært skiáld. — Ég
spyr Nínu Björk álits ;— hvort
það sé liðin tíð að unig skiáld séu
baráttugllöð og hugsj'ónarík?
—  Nei. Alls ekki, segir Nína
og leggur áherilu á orðin — Alls
ekki.
. Nína Björk er Húnvetningur
að uppruna, en flutti ung til
Reykjavíkur og hefur alið þar
aldur sinn lengst af, uitan þess
að hún dvaldi um tíma í Dan-
mörku við nám í lýðbáskóla.
Hérlendis hefur hún einnig stund
að leiklistarnám og komið fram
í nokkrum leikritum. Ég spyr
hvort leikonunni og skáldinu
hafi samið vel?
—   Já, segir Nína Björk. —
Ung ljóð hefði ekki orðið til
hefði ég ekki verið við Leik-
listarnámið. Leikhúsið og andi
þess hefur verið mínum yrking-
um einskonar lífgjafi.
—  Hefur þú þá ekki reynt að
skrifa leikrit?
—   Ég hef skrifað einþáttung
og er einn þeirra fullbúinn frá
minni hendi núna, þ.e.a.s. full-
búinn til æfinga.
—    Og stendur til að leika
hans?
—  Já, segir Nína Björk. — Að
því ég bezt veit ætlar Litla leik
félagið að æfa hamn eftir ára-
mót. Ég er svo heppin að Helga
Bachmann ætlar að leikstýra hon
um, en bæði hún og Sveinn Ein
arsson leikstjóri kvöttu mig og
voru mér mjög hjálpleg meðan
ég var að skrifa hann.
Við tökum aftur að ræða ljóð-
listina og ég spyr hvort langt
sé síðan skáldkonan fór að yrkja
og hvort miklar breytiragar hafi
orðið á Ijóðagerð hennar uppá
síðkastið?
—   Ég reyni að búa til vísur
og furðulega prósa þegar ég var
krakki, svarar Nína Björk. Bæt-
ir síðan við: — En ég hætti
því. Ég var ósköp galinn ungling
ur og framdi strákapör í nokk-
ur ár, en fór svo að yrkja Ijóð
þegar ég nálgaðist tvítugsaldur-
inn. Þegar þú spyrð um breyt-
ingu á ljóðum mínum á ég erfitt
með  að  svara  Það   er  ekki  svo
gott fyrir maran sjálfa að dæma
um það.
Talið berst að Tjóðunum og
þeim hljóðláta trega og stundum
jafnvel örvæntingu er einkenn-
ir sum þeirra. Ég spyr Nínu
Björk hvort henni finnist við
lifum í slæmum heimi.
Skáldkonan hugsar sig örlítið
um og segir síðan:
—   Hvort mér finnst við lifa
í slæmum heimi? Því vildi ég
gjarnan svar með ljóði eftir Ara
Jósefsson. Það heitir Stríð:
Undarlegir eru menn
sem ráða yfir þjjóðum
þeir berjast fyrir föðurland
eða fyrir hugsjón
og drepa okkur sem eignm
ekkert   föðurland  nema   jörðina
einga hugsjón nema lífið.
Þegar umræðurnar eru komn
ar á svo dapurlegt stig, er sjálf-
sagt að skipta um umræðuefni
og við förum að tala um skáld-
skap aranarra skálda. Nína Björk
segir:
—  Ég hef lesið mikið af ljóð-
um og sjálfsiagt orðið fyrir áhrif-
um frá þeim, þótt ég finni það
ekki. Ég hef alltaf fengið höf-
unda á heilann. Þegar ég var
í Danmörku var Edith Södergran
lesin og lesin og ég orti og orti
ljóð sem eru bara áhrif frá henni.
Ég orti þau á sæmilegri dönsku
og vondri sænsku.
—   Nú eru flest ljóða þinna
án ríms. Hver  er  skoðun þín  á
hinu hefðbundna Ijóðaformi?
— Það eru til bæði góð og
slæm ljóð með hefðbundnu formi
svarar Nína Björk. — Það er
þó frekar hægt að hafa ljóð
slæm án þess þau þyki það,
nota rím þannig að enginn verði
í rauninni var við innihald ljóðs
ins, en það er billeg leið.
•
Þú  spurðir   hvar   mig   væri   að
finna
Ég hef ekki falið mig,
en bý inní dökkbláu bergi
langt inní dökkbláu bergi
sem verður á stundum svart.
Og efalaust myndi þér þykja
einkennilegt þar inní.
Þetta ljóð Nínu Bjarkar nefn-
ist: Þú spurðir, og ef til" vill
er hún þar að lýsa heimi skálds
ins. Bergi sem mörgum mun efa-
laust þykja einkenni'legt inni í.
En Nína Björk vill ekki segja
skilið við þá hulinsheima, því
áður en spjalli okkar lauk
sagði húm að flest kvæðin í „Und
arlegt er að spyrja mennima""
væru ný. Síðan fyrsta bók
hennar kom út, hefði hún þó
ekki verið síyrkjandi en hún
ætlar ekki að láta staðar numið,
heldur halda áfram ferð sinni
á hinum vængjaða hesti.
stjl.
efni, þ. á. m. fyrsta tknaritið,
:sem gefið var út á íslamdi, Maam-
edstidende, sem Maignús sýski-
miaður Ketilsson var ritstjóri að,
og kvæðiafcver síra Jóns Þorliáks-
sonar  skálds,   siðar   á  Bægisá".
Meðad þess, sem iagði prentsmiiði
uraa að velli, var einkaleyfi Hóla-
prentsmiðju til að prerata guðs-
orðabæfcur, en þær voru í mestu
uppáhaldi hjá alþýðu, bendir
Oscar Clausen á. Hamn minnir
einmig á erfiðleika bóksöilunmar,
bókalestir fóru um laradið, og
voru bækurraar fiuttar á hesrtum,
„en svo var ástandið aumt á síð-
ustu áratugum 18. aldar, að ekki
var mögulegt að gjöra út b6ka-
lestir vegna hestafæðiar". Móðu-
harðindin voru komin til sögunn
ar.           Hrappseyjarprenjtsmiðja
hafnaði svo í Leirárgörðum.
Lamgur þáttur er í fyrra bind-
inu aif Þorleifi í Bjarmarhöfn.
Þorleifur var frægur fyrk dul-
s'kyglgni sína og lækningar. Hann
hafði aldrei í skola komið, em svo
miikið orð fór af l/ækniragiuim
hams, að hann var settur læknk
í Vestfirðiingafjórðunigi. Laraga-
lam'gamima Þorleifs var Úrsúla
eraska, sem getið er í Kristni-
hakli undk JökOi. „Er þanna eim
ætt  Snæfeliin.ga blönduð emistou
hbóði, eins og svo margar fleiri,
sem feragið hafa þá blóðbót fyrr
á tknum, þegar Englendingar
héldu sig á útnesinu", segik Osc-
ar Clausen. En það sfcal tekið
fram, að Narfi kaiupmaður á
Stapa, forfaðir Þorleifs, sóttá
Úrsúlu til Englands. Hamm var
gæddur fjarsýnisgáfu, sagði það
fyrir í æsku að konuefmi sitt
væri í framandi lairadi.
Meðal þeirra, sem leituðu tii
Þorleifs í veikmdum sdraum, var
Bóliu-Hjálmar. Hann þj'áðisit af
„þungiyndi, aðsvifum og iniiátt-
leysi," segir Oscar, og heldur
áfram: „Þegar vestur kom, réð
Þorleifur Hjálmari til þess að
drekka vatn úr Rauðamelsö'tt-
keldu. Haran fór þangað og dvaldi
á næstu bæjum við ölkelduma
mánaðartíima. S<vo fékk hann
hvítt duft hjá Þorleifi og eotaði
það mákværraliaga eftk fyrksögn
hans, nefnilega tók iran smé-
skamimta á ákveðnum tkna dags
ins, og mátti þar eragu skeika, ef
vel ætti að taikast. Af þessu batn
aði Hjáknari dag frá degi, og
fékk hamn loks góða heiíisu".
Þorleiifur var fjarskyiggm: sa
það, sem átti sér stað lanigt í
burtu, og eiranig var hanin for-
spár: sagði fyrk óorðna hkiti.
Haran var það faréttablað á Snæ-
fellsnesi, sem ekki brást.
Anna Thorlacius segk frá
Reykjavíkurferð úr Grundar-
firði í júlí 11866. Þá voru fáir,
sem „vissu leið suður", en herani
var útvegaður kostuiegur fylgd-
armaður, sem kom hemmi heilii á
áfaragastað. Ferðasagam er sterk
þjóðlífslýsirag, einnig frasögn
Önrau um lífið í Grunidarfirði.
Margir koma við sögu, m.a. föru-
maðurinn Sölvi Heigason, aund-
ungerðarmaður í klæðaburði og
miálaði btóm „ólík náttúrunmi".
Fróðlegk eru katflarnir um
veislumat, dönskuslettur, kring-
ilyrði, þjónustuibrögð, uppnefni,
umskiptimga, tunglameim og hýð-
ingar. Frönsku prastarmir á
Grundarkampi fá sinn kafla.
Þek áttu etkki upp á pallborðið
hjiá Grundlfirðingum í fyrsfeu, en
þegar þeir fóru sökrauðu þeirra
aliir. Er það eran eitt dæmið uim
það, hve íslemdingar eru í raun
og veru kaþólskir, þótt þek vilji
ekki viðurkerana það.
Sögur Áisu á Svaltbarði, skrif-
aðar á árunum 1í929-40, eru greim
argóð lýsirag alþýSukorau á hög-
um sínum. Oscari hefur tekist
að ljá þeim samfelkian svip og
gæða þær áleitnum stíltöfrum.
Þær eru eins og lítil, heillandi
Skáldsaga með dapurlegum und-
irtónum.  Tímii Áisu kemur ekki
aftur.
Einn kynlegasiti tovisturkin,
sem Oscar segir frá, er Sæmund-
ur Hóim, prestur á HeiLgafeUi.
Lýsirag Oscars á Sæmumdi er með
þeim fjörlegustu í bókinni. Sæ-
mundur verður sennilega ódaiuð-
legur í sögu íslenskrar bók-
menntagiagmrýni fyrk það athæfi
sitt að endursenda Maginúsi Step
herasen sálmabókina frægu eftk
að hafa rekið gegnum haraa hnoð
nagla og hnoðað ró fyrir.
í Sögum og sögnum af Snæ-
fellsnesi skiptast á fróðleikur og
skáldskapur alþýðunraar. Margt
af því, sem þetta verk hefur les
endum sínum að bjóða, er ótalið,
og verður ekki rakið hér. Eíi
þeir, sem vilja fræðast um Mðina
tíð, þá atburði, sem svo mikliu
hatfa ráðið um örlög þjóðarinnar,
ættu ekki að láta það fraim hjá
sér fara, sem Oscar Clausen hef-
ur sett samam um lífið á Snæ-
fel'lsnesi.
Skuggsjá í Hafnarfirði á sóm-
ann af útgáfunni á sögum Osc-
ars. Vandað hefur verið til frá-
garags bókanna, og fyigk löng
ritgerð um Oscaæ Clausen, ævi
haras og ritstörf, etftk Guðmund
Gíslason  Hagalín.
Jóhann Hjálmarsson.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32