MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 22. DESEMBER 1968 17 Pétur Sigurbsson í jpingræbu um sjávarútvegsmálafrumvarp: Veröjöfnunarsjúöur áhafna fiskiskipa — sem greibi fæbiskostnab. kostnab vib hftryggingu o.fl. — Hugmyndir innan sjómannasamtakanna um breytt launafyrirkomulag á fiskiskipaflotanum Pétur Sigurðsson flutti ræðu á Alþingi sl. fimmtudag um sjávarútvegsmálafrv. ríkis- stjórnarinnar, þar sem hann skýrði m.a. frá því að innan sjómannasamtakanna hefðu verið til umræðu hugmyndir um hreytt launafyrirkomulag á fiskiskipaflotanum, þannig að sjómenn hefðu fast kaup með fríu fæði og aflapremíu i líkingu við það, sem er á togaraflotanum. Þá skýrði Pétur Sigurðsson einnig frá hugmyndum um sérstakan Verðjöfunarsjóð áhafna fiskiskipa og að slíkur sjóður stæði að einhverju leyti straum af kostnaði við allsherjar líftryggingu, fæðis- kostnað o.fl. í lok ræðu sinnar krafðist Pétur Sigurðsson þess, að áhafnir þeirra fiskiskipa, sem verið hafa að veiðum í Norð- ursjónum að undanförnu fengju gert upp miðað við þá skiptaprósentu, sem í gildi var þar til lögin tóku gildi og kvaðst ekki greiða frv. ríkis- stjórnarinnar atkvæði nema við þessu væri orðið. Nánar er sagt frá fyrirvara Péturs Sigurðssonar á baksíðu Mbl. í dag en hér fer á eftir kafli úr ræðu þingmannsins. Pétur Sigurðsson Pétur Sigurðsson (S). Vegna þeirra miklu umniræðna, sem hafa orðið um 'þetta ípv. langar mig til þess að raeða það nokfeuð efnis- lega ekki sízt vegraa þess, að ég hef þegar tekið þátt í slíkum uimræðum innan stjórraar sjó- maranasamtakannia og á sjómianna ráðstefnu, sem haldin var hér í Reykjavík þann 8. desemiber s.l. Það, sem vefcur athygli mína ainnars vegar í þeim viðræðum, sem ég hef átt við sjómenn og hins vegar í ræðum sumra stjórn- arandstæðinga er, að þótt báðir þessir aðilar séu á móti I. kafla frv. Þá finnst mér sjómennirnir, sem ég hef átt viðræður við og hlustað á, viðurkenna með mjög fáum undajitekningaim þann mikla efnahagsvanda, sem við stöndum frammi fyrir, en sumir stjórnarandstæðinigar vilja helzt láta í það skína, að við þennan vanda verði réðið með sitöðvun í tertiuibotnainnfluitningi og fleiri sambærilegum aðgerðuim og ef til vill smávægi'legri gengislækkon. Maður skyldi þó ætla, að skiln- ingur sjómannsiras á þessum vandamákum, sem dveluir lang- dvölum fjarri heimd'li sínu, fjarri blöðuim og útvarpi, ætti ekki að vera meiri heldur en þeirra stjórnmálamanna, sem femgið hafa allar upplýsinigar um stöðu og honfuir og áætlanir í þessum méluim. En af 'hverju skyldi sjó- maðurinn hafa meiri skilnirag í þessum máluim. Skýldi sú þefek- inig ekki vera fenigin af biturri reynslu þeirra, sem fyrstir urðu fyrir áföllunuim, sem þjóðin í heild hefur orðið einrajg fyrír, og á tveimur áruim hafa mjsst alilt að helimj ng launaitekraa sinna, meðan stórar stéttir, og reyndar miikill hluti alls almenninigs hafa haddið sínu og þá kainraski ekki sízt þeir, sem á sínum tíma náðu fram miklum launalhækkunum á grundvelli mikilla tímabumdinna tekna þessara sömu sjómanna. Ég geri ráð fyrir, að svo sé og undir þau orð, sem komið hafa hór fram í umræðum um það til- finnanlega tjón, sem okkar fiski- menn hafa orðið fyrir, vil ég taka að fuilu og öllu leyti. Strax og ég varð var við hvert efni þessa frv. átti að vera, þótit þá lægi alls ekki fyrir hverraig þau skipti yrðu, sem nú eru kom- in fram í fyrstu greinum frv^ hafði ég við orð, að þetta yrði aldrei liðið af sjómönwunuim sjálfum, kannski fyrst og fremst vegna þess að þeir, sem sömdu og undirbjuggu frv. gengu úit frá alrangri forsendu. Þeir genigu út frá þeirri forsendu, að það væri verið að taka atf mönnum. Auð- vitað er alls ekki rétt að segja, að það sé verið að taka af þeim. Það er hins vegar verið að skerða samninigsbundinn rétt manria. Einni spuirningi varpaði ég fram á siómannaráðstefnunni. Ég spurði þá, sem þar voru sftadd- ir, hver þessi svokallaða kjara- skerðing sjómanna, sem nú er sem mest talað um, hefði orðið ef gengisfellinigiarleiðin heíði ekki verið valin? Jú, ^ svörin komu ekki við hennd. Ég hélt átfraim þessum þanikagangi mínum og spurði: Ef það hefði verið haldið áfram á þeirri leið, sem hefur verið tekin upp nú um nokkurt skeið, t. d. að bæta eins og 1000— 1400 millj. kr. við þær 124 miLlj., sem borgaðar voru til útgerðar- innar úr ríki&sjóði á s.l. vetri hvaða áhrif hefði það haft á fiski- mennina ökkar og irvernig hefði átt að ná þessu fé? Ég geri ráð fyrir því, að það hefði fyrr en síðar komið að því, að sjómenn eins og allur almenningur hefðu orðið að leggja sitt af mörkum. Og það hefði verið alveg öruggt, að að þessu hefði komið, ef him svokallaða uppbótaleið hafði ver- ið farin, en ég leyfi mér að ful'l- yrða, að það hefði orðið ennpá þungbærara fyrir sjómenn eins og aðra launþega, ef svokölluð niðurfærsluleið hefði verið valin. Mér er engin launueg á því, að ég var lengi vel þeirrar sikoðun- ar, að það hefði átt að reyna að sameina þessar tvær tleiðir upp- bótaleiðina og svo gengisfe'llinigiu, en eftir því seim rökin hlóðust að manni og stefimt var að því enn ákveðnar heldur en nofekru sinni áður að reyna að styrkja avinnu- vegina þannig, að þeir gætu komizt í gang hið fyrsta til þess að koma um leið atvinnuilífinu og vinnu í gang, þá gaf ég mig á þessu og fylgdi því, að sú leið yrði valin, sem valin var. En því er auðvitað ékki að neita, að henni fylgja ýmsir vankanitar, m. a. þessi, sem fram hefur koimið í sambandi við þetta frv. Stjórnarandstaðan leggur til, að 1. kafli frv. verði felldur nið- ur. Þetta var líka krafa sjómanna ráðstefnunnar, sem haldin var, að hann yrði felldur niður eða Framhald á hls. 2S Kjör og aöstaöa bænda hafa batnað til mikilla muna — umræður um landbúnabarmál á Alþingi Á miðvikudaginn urðu umræff ur um landbúnaðarmál í neðri- deild Alþingis, er haldið var fram umræðu um frumvarp Stef- áns Valgeirssonar o.fl. um greíðslufrest á skuldum bænda. Flutti Stefán langa ræðu um landbúnaðarstefnu rikisstjórnar- innar. Ingólfur Jónsson landbúnaðar ráðherra flutti rökfasta ræðuog hrakti fullyrðingar og staðhæf- ingar þingmannsins. Fara hér á eftir úrdráttur úr ræðu ráð- herra: Sú stefna sem fylgt hefur ver- ið í landbúnaðarmálum síðustu 9 ár, er ráðandi enn í dag og ég hygg að við þurfum ekki að eyða löngum tíma í að ræða um það hvort hún hafi leitt til sam- dráttar í íslenzkum 'landbúnaði eða ekki. Fyrir liggja opinberar skýrslur og af þeim getum við markað hvort stefna ríkisstjórn arinnar undanfarin ár hefur ver ið samdráttargtefna, sem leitt hef ur til þess að gera aðstöðu bænda lakari í þjóðfélaginu en var fyrrum. Þingmaðurinn talaði um að það væri auðséð að ég sem land- búnaðarráðherra hefði látið und an einhverri þvingun til þess að skipa nefnd til þess að endur- skoða landbúnaðarlöggjöfina. Ef ríkisstjórnin hefði viljað taka upp samdráttarstefnu í landbún aði, þá væri varla við því að búast að umrædd nefnd hefði verið skipuð í góðu samkomu- Iiagi við forystumenn bænda, sem vilja vera ábyrgir, þegar rætt er um hagsmuni bændastéttar- innar. í nefndinni eiga sæti þrír fuíltrúar bænda, í henni eru þrír fuliltrúar neytenda og odda maður er Jónas Haralz forstöðu- maður efnahagsstofnunarinnar. Af þessu má sjá að þingmað- urinn reynir ekki að finna orð- um sínum stað, og talar þannig að enginn sem til málanna þekk- ir getur tekið nokkurt mark á ummælum hans. Það sem þingmaðurinn kallar samdráttarstefnu er það, að þeg- ar riúverandi ríkisstjórn tók við, þá hafði verið ræktað í landinu um 60 þús. hektarar. En um þessi áramót mun ræktunin vera um 110 þús. hektarar. Þetta er ekki samdráttur, þótt þingmaðurinn virðist vera búinn að telja sjálf- um sér trú um það. Ríkisstjórn- in hefur jafnan lagt áherzlu á aukna ræktun, þar sem hún leið ir til framfara og betri aðstöðu bændastéttarinnar. Og í krafti þessarar ræktunar hefur fram- leiðslan aukizt stórkostlega. Fyrir 9 árum var mjó'lkurfram- leiðslan t.d. um 70 millj. lítrar á ári, en á síðasta ári var hún um 110 millj. lítrar. Fyrir 9 árum var kjötframleiðslan um 9 millj. kg., en á s.l. ári um 12 millj. kr. Þetta er það sem þingmaðurinn kallar samdrátt! Meðalbúið hefir stækkað og kjör bænda batnað Það er hins vegar rétt, að framteljendum í landbúnaði hef- ur fækkað nokkuð síðustu árin. En það stafar ekki af því að stefna ríkisstjórnarinnar hafi verið að fækka bændum, he'ld- ur hefur þróunin orðið sú af eðlilegum ástæðum að þeir bænd ur sem hðfðu lélegar jarðir til ábúðar, gátu ekki fengið sam- bærilegar tekjur við aðra þjóð- félagsþegna og leituðu því ann- að. Nokkuð hefur verið um það að kostalitlar jarðir hafi farið í eyði og verið lagðar undir aðr- ar jarðir, og sú sameining hef- ur oft leitt til þess að tvær lé- legar jarðir hafa orðið að einni góðri ábýlisjörð. Á 9 árum hefur meðalbúið stækkað, vegna ræktunar, vél- væðingar og bættra skilyrða, úr 315 ærgildum í 400 ærgi'ldi. Leið ir þetta vitanlega til þess að bændurnir hafa fengið auknar meðaltekjur frá því sem áður var. Það er rétt hjá þingmannin- um að breytt var um stefnu í landbúnaðarmálum, þegar þessi ríkisstjórn tók við. Það var breytt um stefnu á þann veg, að reynt var að skapa þeim er fengust við landbúnað hliðstæð lífsskilyrði á við aðrar stéttir. Stærsta sporið í þá átt var að taka upp útflutningsuppbætur á landbúnaðarafurðir, sem tíðkuð- ust ekki fyrir valdatöku núver- andi ríkisstjórnar. Útflutnings- uppbæturnar miðast við að rík- issjóður greiði, ef með þarf, í útflutningsuppbætur al'lt að 10 prs. af verðmæti landbúnaðar Ingólfur Jónsson vara. Þetta hefur oftast nægt til þess að bændur hafa fengið fullt verð fyrir alla framleiðsl- una. Áður urðu bændur sjálfir að bera allan hallann af því sem var flutt út, en svo virðist sem Stefán Valgeirsson sé bú- inn að gleyma því. Ég vil einnig minna á, að verð lagning landbúnaðarvara hefur í mörgum ti'lfellum farið fram með öðrum hætti eftir að nú- verandi ríkisstjórn kom til valda og að bændur hafa í gegnum verðlagninguna náð betri árangri en oftast áður. Ég vil minna á að 1966 var það viðurkennt að bændur hefðu á sex árum fengið hlut sinn leiðréttan, þannig að kaup- gjaldsliður bóndans í verð grundvellinum hafði hækkað um 144 prs., þegar kaupgjald verka manna hafði hækkað innan við 100 prs. Er þetta m.a. staðfest í árbók Iandbúnaðarins. Þetta gerðist af því að ekki þótti rétt, að hlutur bænda væri lakari en annarra vinnandi stétta. Þessa leiðrébtingu varð að gera, vegna þess að framsóknarmenii höfðu á sínum valdatíma vanrækt að stuðla að því að bændur fengju það verð í grundvellinum sem þeim bar — og verðlagniingu væri hagað í samræmi við það. Núverandi landbúnaðarráðherra beitti sér fyrir útflutningsbótum fyrir landbúnaðinn Á valldatíma framsóknar- flokksins var lítið gert til þess að tryggja útflutninginn og það var látið líðast að bændur fengju lægra verð en svo að þeir gaetu náð hliðstæðu kaupi út úr fram- leiðslunni og aðrir launþegar höfðu þess vegna varð að hækka laun bændnana meira en annarra launþega á þessum um rædda tíma. Ég efa stórlega að Stefán Valgeirsson hafi ekki vit að þetta, er hann samdi ræðu sína, en líklegra er að hann hafi ekki verið nógu heiðartegur til að viðurkenna staðreyndir og því slegið fram fullyrðingum í trausti þess að þeim yrði ekki andmælt og menn væru búnir að gleyma því sem skeiði fyrir ör- fáum árum. Þá vil ég vekja athygli á því að bændurnir sjálfur á sínum stéttarþingum hafa farið fram á að framleiðsluráðslögin væru endurskoðuð og óskað eftir því að verðlagningarkerfið yrði gert einfaldara. Sumir þeirra hafa jafnvel gengið svo langt að óska eftir því að 6-manna nefndin yrði lögð niður og samið væri beint við ríkisstjórnina. Slíkt ber þess ekki vitni að þeir van- treysti ríkisstjórninni. Ég hef hins vegar jafnan talið að eðlilegt væri að stuðla að því ef mögulegt væri, að ná sam komulagi bænda og neytenda vi<5 verðlagninguna, eins og verið hefur síðan 1943. Slíkt samkomu lag tryggir, öðru fremur, frið milli stéttanna og það hefur ver- ið mjög mikils virði fyrir bænd- ur. Vitanlega má ekki kaupa slíkan frið of dýru verði. Nú hefur það hins vegar ver- ið svo undanfarin tvö ár, eftir að framleiðsluráðslögunum var breytt, að Alþýðusamband fs- lands hefur ekki viljað tilnefna mann í 6-marana nefndina, og hef ur því félagsmálaráðherra orðið að skipa þeirra fulltrúa þar. Framhald i bl_s. 25
Beinir tenglar
