Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNRLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 25. SEPT. 1Ö6Ö
11
Á AÐ SÖKKVA
LAXÁRDAL?
?****:*?*::*:*
Undanfarið hefur mátt lesa í
blöðum viðtöl nokkur og grein-
argerð vegMa fyrirhu(ga.ðira virkj-
unaraðgerða við Laxá norður.
Hér er á ferð deilumál, og má
við skyndiathugun virðast, að
það sé einungis mál þeirra. er
þar eigast við. Því fer þó víðs
fjarri. Hér er raunverulega um
að ræða stórmál, er varðar al-
menn mannréttindi og hver
grundvallarstefna skuli ríkja í
samskiptum hagsmunaflokka og
einstaklinga.
Deila sú, er risið hefur þar
nyrðra, er á milli stjórnar Lax-
árvirkjunar annars vegar og
nokkurra sveita norður í Þing-
eyjarsýslu hins vegar, en snert-
ir þó mest eina byggð, eða Lax-
árdal í hjarta héraðsins.
Þótt undarlegt megi virðast,
er fyrirtækið Laxárvirkjun ekki
ríkisfyrirtæki, þótt ríkið sé þar
stór hluthafi og muni í upphaf
hafa lagt fram stærsta hlut til
virkjunarinnar fjárhagslega séð.
Akureyrarbær mun því vera tal
inn aðaleigandi og fulltrúar hans
ráðandi í stjóm fyrirtækisina.
Þingeyingar eru aðeins kaup-
endur orku, þótt frá þeim sé
komið vatnsafl og aðstaða öll.
Á þeim tíma, er virkjun fór fram,
mun vatnsaflið hafa verið litt
rnietið til fjár og tailið að miestu
sjálftekið, þar sem ríkið átti
hlutdeild í framkvæmdunum.
Frá verkfræðilegu sjónarmiði
var Laxárvirkjun stórgölluð frá
öndverðu. Vatnið var, svo að
segja, tekið beint úr ánni, án
lóns eða uppistöðu, og ekki sinnt
aðvörunum heimamanna um   is-
myndanir og ísruðninga á mis-
munandi tímum vetrar. Þetta hef
ur komið harkalega niður á við
skiptamönnum virkjunarinnar á
hverjum vetri síðan, og eru lands
mönnum kunnar sifelldar aðvar
anir í útvarpi um rafmagnstrufl-
anir þar nyrðra.
Það er ljóst, að tæpast verð-
ur hjá því komizt að bæta þá
meinlegu galla, sem þarna eru
á, en af mönnum, kunnugum
landsháttum, er það talið auð-
velt með minni háttar aðgerðum,
er ekki þyrftu að valda tjóni
eða vandræðum. Mætti þá jafn
framt auka lítillega orku virkj-
unarinnar, sem talið er, að verði
ónóg innan tíðar.
Ráðstaáain'iir þser, seim niú er ver
ið að gjeana, eiiga þó a)ð ná miiklu
lengra.
Það á að sökkva Laxárdal.
Ákvarðanir þessar hafa lengi
verið á döfinni. Þær voru hafn-
ar án nokkurra ráðagerða eða
samninga við fólkið í byggðinni,
og enigir heildaai^miniirnigar hatfa
farið fram enn þann dag í dag.
Svo sem menn hafa heyrt í
útvarpi, ræða ráðamenn virkjun
arinnar um framkvæmdina eins
og ákveðinn hlut og gefa i skyn,
að þeir eigi samningslega ekkert
vantalað við það fólk, sem þeir
hyggjast flæma frá byggð og
eignum. „Við höfum sagt fólk-
imu, hvað tifl. stendiuir", sagði eimin
oddviti virkjunarstjórnar í út-
varpinu 17. sept. sl., þegar hann
var spurður að því, hvort búið
væri að semja við fólkið.
Svo einf alt var það mál.
Ógnunin hefur hin svegar leg-
EFTIR ÞORI
BALDVINSSON
ið í loftinu hátt upp í áratug.
Húin hefur hamgir eiiras og Demo-
klesarsverð yfir höfðum byggð-
armanna og skapað þeim óþol-
andi óvissu og öryggisleysi. Á
ftestöiliuim býiuim daJsinis hefuir
hún legið eins og yfirþyrming á
öllum framkvæmdum og gert fólk
inu ókleift að búa sér í hag-
inn og byggja upp framtíð síha.
Ef ekki væri þarna sérstaklega
verðmætt landsvæði, hefðu slík-
ar aðfarir valdið stórfelldu verð
hruni á öllum eignum manna.
Laxárdalur var byggður
snemma á landnámsöld og kem-
uir viða við sögu. Hann hefur
jafnan verið búsældarsveit og
sauðlönd dalsins með afhrigðurr,
góð, enda sauðfjárrækt stunduð
þar á búum á ýmsum tímum af
landskunnum fagmönnum. Á
Þverá í Laxárdai var hirm frægi
fuixiur árið 975, þegair höfðing-
inn Og göfugmennið Áskell góði
er bjó í Hvammi við mynni dals-
ins, fékk samþykkt, að lagt væri
fram fé til styrktar fátækum
börnum og gamalmennum í þeim
harðindum, er þá stóðu yfir. Slík
mannúð var lítt kunn í Evrópu
þeirra  daga.   Mætti   ekki   síður
minnast slíkra atvika og þess
staðar, er þau gerðust, en víga-
feriia ag hneystiveirlka.
Félagshyggja og menningarvið
leitni Þingeyinga á sér því lang-
an aldur, og verður ekki móti
mælt. Hún hefur alveg sérstak-
lega átt djúpar rætur í Laxár-
dal. Á Auðnum bjó hinn lands-
kunni samvinnumaður og félags-
frömuður Benedikt Jónsson, og
enn eru frændur hans og afkom-
endur fjölmennir í dalnum, mik-
ið gáfufólk, hagsýnt og listrænt.
Á Auðnum f æddist Hulda skáld
kona, sú er gaf þjóðinni hið
gullfagra ljóð „Hver á sér fegra
föðurland". f kvaeðum sínum róm
ar hún víða fegurð* dalsins og
gamlar æskuminningar:
„Heyri ég læk
í lautardraigi
blátæran buna
bakka milli.
Heiðlóan syngur,
sorglausir tónar
berast og líða
um loptið bjart.
Sólin er risin,
sælt er að vona.
Auga alföður
um eilífð vakir.
Háværu striti
heimsins fjarri
enn byggja álfar
íslenzkan dal."
Á Þverá í Laxárdal bjó bænda
höfðinginn Jón Jóakimsson, sem
fyrir hart nær 120 árum byggði
bæ sinn svo fagurlega, að Þor-
valdur Thoroddsen kvaðst ekki,
á öllum sínum ferðum um land-
ið, hafa séð annan betur gerð-
an. Sá bær stendur enn, þóH
úr torfi sé. Jónas Snorrason, son
arsonur Jóns, hefur nú ásamt
sonum sínum byggt stórvandað
íbúðarhús á Þverá, og er það að
sínu leyti ekki síður vel gert en
bærinn gamli.
Á Halldórsstöðum í Laxárda?
bjó um og upp úr síðustu alda-
mótum hetjan og vitmaðurinn
Þórarinn Jónsson. Um hann lát-
inn kvað skáldið Guðmundur
Friðjónisson:
Ernir falla, hníga haukar
hrynja í valinn ættarlaukar.
Þar f ór sá er hærra horf ði
heldur   en   dægurflugna   mergð,
alla jafnan einn á ferð
eldibröndum skjóta þorði,
vitring stóð í speki á sporði
spenntur andans megingerð.
Frændi hans, landskunnur, var
Magnús Þórarinsson, er flutti
spunavélar til landsins fyrstur á
eftir Skúla fógeta. Var það til
stórmikils hagnaðar fyrir héraðs
búa og nærliggjandi sýslur. Hann
var stórvibur maður, sem frændi
hans, og hefur sr. Sigurður Ein-
arsson í Holti skrifað um hann í
bók sinni „íslenzkir bændahöfð-
ingjar". Þórarirm Jönsson gaf
Háskóla íslands jörð sína að sér
látnum, og ekki mun hann hafa
ætlast til, að hún hyrfi í hina
votu gröf.
Á HaJMórsstöðum hefur jafirn-
an verið fjölbýli, og þar bjó um
langan aldur Páll bróðir Magn-
úsar, er kvæntur var Lizzie hinni
skozku, næturgalanum, sem um
áratugi söng skozk og ensk þjóð
lög inn í hug og hjarta Þing-
eyinga og mun lengi munuð. Þar
bjó líka búnaðarfrömuðurinn og
fjárræktarfræðingurinn Hallgrím
ur Þorbergsson, bróðir þeira
Jóns á Laxamýi og Jónasar, út
varpsstjóra. Hægt væri að halda
þannig bæ frá bæ og rekja sögu
Uðins tíma, sem víða er geymd í
frásögu og ljóði, en þess er ekki
kostur hér.
Þessum dal á nú að sökkva.
f sveitalýsingum Jóns Sigurðs
sonar í Yztafelli, sem út kom hjá
Menningarsjóði   fyrir    36  árum,
segir svo um Laxárdal:
„Sunnan og austan við Grenj
aðarstað fellur Laxá úr þröng-
um gljúfrum í mörgum fossum
niður á sléttlendi Aðaldals. Þess
ir fossar heita Brúafossar. Þar
er nafnfræg náttúrufegurð og
skógarhólmar við fossana. Bratt
ar brekkur eru að gljúfrunum
beggja vegna. Þegar kemur suð-
ur úr gljúfrunum, er áin lygn
og breið með hólmum. Opnast þar
víður dalur, sem heitir Laxárdal
ur. Dalurinn hefur orðið til á
Framhald á Ws. 24
MAXTHMARKAOUR
Epli græn frönsk 47 pr. kg., 5 kg. 215.— kr.
Epli rauð 5 kg. 215— kr.
Nýjnr perur, grupe, vínber, bununur, sítrónur, plómur,
uppelsínur og melónur 64.50 pr. kg.
Appelsínusufi þriggju pelu flusku 36 kr.
Gulrófur 12 kr. kg. 5 kg. 55 kr.
Niðursoðnir úvextir murgur tegundir
Útlenzk tómutsósu 5 fls. 200,— kr.
Jurðuberjusultu dönsk 36.30 pr. gl. 5 gl. 162.— kr.
Appelsínumurmiluði 34.70 pr. gl. 5 gl. 155.— kr.
Enskt tekex 24.80 kr. pk.
Pipurkökur og huirukex 19.00 kr. pk.
Matvörumiðstöðin
Laugalæk 2 Lækjarveri
horni Laugalæks og Hrísateigs.
Sími 35325. — Næg bílastæði.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32