Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐHX FIMMTUDAGUR 25. SEPT. H96©
19
MENE TEKEL....
Vlð eigum enga dteild við há-
akóla okkar í fiskiðnaði eða
fiiskveiðitætoni. Okfcur bráðligg-
ur á núna að nýta alla mögu-
leika sjávarútvegsins og til þess
þarf menntaða menn, sérfræð-
inga í fi^kileitartækni og tækj-
uim, veiðarfæruim, véla- og spil-
búnaði skipanma, gerð þeirra til
hinna mismiunandi veiða ,hagræð
ingu um borð og við land, og í
frystihusunutm og fisikvinnislu-
stöðvunum og síðan sérmenntaða
fisksöluimenn og markaðsieitar-
imenn. Vöntun sérfróðra manna í
þessuim atvinnuvegi blasir við
ölkum.
Umræðurnar undanfarið um
imenntun hafa meist snúizt uim
lækna. Læknar eru úrvalsstétt,
það felst í starfinu, enda heilag-
ar kýr, en þeir eru að vera dá-
lítið vafasöm sbétt frá hagfræði-
legu sjónarmiði. Fóik talar
gjarnan um „menningarsjúk-
dóania", kannski er helzti menn-
¦ingarsjúkdómurinn læJmarnir
sjálfir og það parkinssons lög-
mál, sem þeir starfa undir. Hver
læknir, sem við útskrifum getur
af sér annan, tvær hjúkrunar-
toonur, tíu sjúkrarúm og sjúkra-
deild með nýjuim tækjuim, þrjá
spánýja sjúkdóma og þrjú
(hundruð sjúklinga — alla ó-
lætaniainidi (ágizikiaðiair tödiur.
Ef svo baidiuir fnaim iseim
hartfiir verður bríáðiuim efcki
eiran einasti heilbrigður maður í
landinu nema læknarnir og
hjúkrunarkonurnar. Læknamál
eru utan verfcahrings Sjómanna
síðunnar enda nærtækari skot-
spónn innan sjónmáls — þar sem
er hin nýja háskólastétt — þjóð-
félagsfræðingarnir — þeir eru
það letur á veggmusm, sam kemiux
blóðinu á hreyfingu og heilasell-
unium af stáð jafnvel í þeim, sem
lefcki eru nú daglega að hugsa
om þjóðfélagsimál
Þegar um það var að ræða
að fjölga deildum við Háskóla
íslands, ýjaði enginn maður, að
minnista kosti efeki opinberlega,
að fiskiðnaðar- eða fisikveiði-
deild — heldur þjóðifélagsfræði-
deild. Nú hef ég engan hitt, sem
veit hvað nafnið þýðir, þetta er
víst eitrihvað ennþá fínna — en
félagsfræði — sociologia — með
hiraum ómerkilagri þjóðum —
sem sagt eklki aðeins ný deild,
(heldiur nýtt hugtak — Það er
enginn ruddi, sem Ólaflur sonur
díefetour, sagði karlinm þegar
soniur hans rébti honum viski-
fleyig með kogaraspritti. Það er
sfco etikettan á flösfcunni sem
gildir hér.
Það er hverjum manni orðið
augljóst að menntunarkerfi það
sem við höflum komið okfcur upp
felltur efcki að þörflum þjóðarinn
ar og það er svo komið að
iiienntamennimir nota þjóðina i
sína þágu en þjóðin ekki þá.
Menntamennirnir leggja inn á
sífeillt nýjar menntabrautir.
Sumar þeirra svo þægilegar, að
öruggt má telja að ekfci sé til
svo treggafaður uraglingur í
landirau, að hann komizt haina
ekfci á enda. Þeir heimta síðlan
af fátækri þjóð sinni, að hún
búi til jafnharðan og þeir út-
skrifist nýjar stofnanir við hæfi
þeirra, og vitna þá gjarnan í
iriiilljánaþjóðir, og sagja að við
getum ekiki talizt ti'l siðaðra
manmia, ef við eiguim efcki stofn-
un af þeseu eða öðru taginu.
Allir vita hvernig snobbið hef-
ur tröllriðið þessari litlu þjóð
síðan á stríðsárunum. Fyrst birt-
iist það í margsfconar tildri í
klæðalburði, húsbúnaði og húsa-
gerð en síðan í menningar- og
menntunarsnobbi, ómerkilegar
bætour voru getfnar út aigylltar
á kjöl í rándýru leðri og ómerki
legir listamenn færðir á stall
uppá punt, menntunarsnobbið er
nýjasta ranghverfan á fátæfcri
þjóð, sem skyndilega eignaðist
peninga. Það er æpt meaintun —
menntuin — en til hvers spyr
eniginn — það væri ljóta
fíflið — Almúginin er orðinn
gegnsýrður  af þessu menntunar
talL Vestfirðinga vantar fisk-
vinnsluskóla, tækniskóla í fisk-
veiðum og almennian sjómanna-
skóla, en þegar þeir eru spurð-
ir, hvað þá vanti helzt, svara
þeir einum rómi — almennan
menntaskóla — þó að það eigi
nú kannski ekki heima hér á
þessari síðu ,þá langar mig til
að spyrja eins og barnið —
hvemig hafa Vestfirðingar
reiknað dæmið? Það er ekki
hægt að manna þá menntaskóla
sem fyrir eru fylliLega af færum
kennurum. Halda Vestfirðingar,
að þeir fái í náinni framtíð hæfa
menn til að setjast að vestur á
fsafirði meðan það vantar menn
að menntaskólunum í Reykja-
vík og jafnvel Akureyrinigar
miklu betur í sveit settir eru allt
af í vandræðum og verða að not-
ast við nýstúdenta til kennslu.
Þatta er nú önnur saga .Megin-
atriðið er það táknræna dæmi,
að Vestfirðingar, sem lifa ein-
vörðiungu af fiskveiðum skuli
biðja um almennan menmtaiskóla
á undan bráðnauðsynlagum skól
um fyrir atvinnuveg sinn. Alþýð-
an er orðin svo rammvillt í öll-
um áróðri menntamannanna, að
hún man ekki einu sinni eftir,
að hún þurfi að éta Það er svo
sem ágætt, ef sálin þarf ekki
lengur á líkamanuim að halda —
en því miður er það nú svo a,ð
eða tveimur vetrum með barna-
skólamenntun fyrir — sá tími
er liðinn. Það virðist, sem for-
ráðamenn okkar í skólamálum
geri sér ekki fyllilega ljóst, hvað
sjávarútvegur og fiskiðnaður er
orðinn háþróaður atvinnuvegur
— þeir tala gjarnan um þennan
atvinnuveg, sem eitthvert villi-
mannastig — frumvinnelu. Senni
lega krefst enginn atvinnuvegur
Framhald á bls. 18
Merk nýjung — botnsnurping
ÞAÐ miá niú sagja að það sé að-
eins til að ergja sjómennina að
vera að segja frá uppfinningum í
síldveiðitækni, þegar engin síld
er í sjónium. í fljótu bragði séð
gæti oft virzt, sem Norðmaður-
inn en flrá honum er fréttin væri
ekki sjálfum sér samkvæmiur, þeg
ar hann er að bollaleggja stór-
fellda aufcna veiðitækni í síld-
veiðum í sama blaðinu og hann
er að taia um í fullri alvöru að
hætta allri síldveiði í 3—5 ár.
Á fiskistefnunni í Þrándheimi
sýndu          Rapp-verksmiðjurnar
mer'ka nýjung í snurpingu.
Þetta      er      lítið      spil      með
dýpt nótarinnar úr 60 pns. að
100 prs. Við núverandi aðferð
nýtist sem sé ekki nema ca. 60
prs. af dýpt nótarinnar, hún
dragst það mikið upp um leið og
hún snurpast saman, en með
þessari nýju aðferð á nótin að
nýtast 100 pns. Þetta hefur einn
ig í för með sér að hægt er að
note miklu grennri snurpuvír
en verið hefur, og einnig miklu
kraftminni spil um borð, þar sem
spilið um borð getuir nú lyft blý
inu upp á tómri tomrniu, en þarf
eins og nú er að gera það þegar
tromman er orðin full, og þarf
þá  vitasfcuid   miklu  meiri  spil-
gamagaulið heyrist orðið í kórn
um. —
Þeir eru að tala um þúsundir
maimna laltvininfuilaiuisa í vettiur. Ait-
vinmulauisan mann vantar ekki
meira snaikk. Hann vantar vinniu.
Það var í blöðunum, að ungur
maður væri að fara til Japan til
leifclistarnáms. Ætli Okkur hefði
efcfci fliagið meiira á iaið þanigaið færi
miaðuir til að kynma sér nýjuing-
ar í fiskiðnaðli og fiskveiðium?
Við höfuim gert grín að fólki
miðaldanna fyrir að lesa biblí-
una í belg og biðu og sivelta í
stað þess að reyna að bjiarga sér,
en við erum bara að gera það
samia. Menntamennirnir segja:
Trúið á ökkur, þá miun allt ann-
að veitast yður að auki — (Það,
sem okkur veitist að auki er lík-
ast til bunguir og dauði) — Við
hrópum ókvæðisorð til stjórn-
endanna, þagar maginn kallar,
en þeir eiga bara ekki sökina á
því hvernig menntunarkerfið
baflur ranghverfst í höndum okk
ar, stjórnarandstaðan rekur,
hvað barðastan áróðiur fyrir
fjölgun nýrra deilda við Háskól-
ann og almennra menntasfcóla —
það passar í kramið. Við höf-
um engin efni á að fjárflasta
enidalaust í menntun sem bætir
emgu í askana heklur tekur sí-
felit úr þaim. Við verðum sem sé
að láta bókvitið í askana. Af
hverju er ekki stofnaður ein-
hviersikonar sérskóli á fsafirði,
sem útskrifar fóik fyrir fiskiðn-
aðar- og fiskveiðideild við há-
skólann. Þarna vestra ætti slík-
ur skóli heima. Hann gæti veitt
stúdentum símum ýms réttindi,
svo sem til stjórmair í flrystihfúisium
og f istoviomsiu og jiaiflnrvial tiil sfciips
stjórnar og vélstjórnar og síð-
an sem fyrr segir réttindi til
fraimlhaldsnáms í tilteknum grein
uim. Hann gæti einnig að ein-
hverju leyti til dæmis eftír
tveggja vetra nám veitt réttindi
til inngöngu í Stýrimannaskól-
ann og Vélsfcólann. Báða þessa
skóla vantar — undirskóla —
sérstafclega i málum og almennri
stærðfræði, skipstjórn og yél-
stjórn nú til dags er etaki neitt,
sem menn tileinka sér á einum
eimni trommíu og litlum mót-
or. Spilið er vökvadrifið og
liggur slanga úr skipinu og nið-
ur að apilinu.
Spilið er haft í gálga á borð-
stokknuim, þegar kastað er ,og
rennur snurpuvírann út eins og
venjulega af tromimunni frákúpl
aðri. Þegar búið er að kasta, ar
smurpuvírsendinn baujumegin
tleinigdur spilinu og því síðan
sökkt niiður á sérstökum
vír         neðian         sjávar.         Það
sniurpar síðan saman nótina
í botninn og hangir í hringjun-
um um leið undir nótinni og nót-
in kippist því ekkert upp í
snurpimgunni. Þetta segir verk-
smiðjan    að    auki    nýtinguma   á
knaft,   en   þarf   til   hífingar   á
somiu þyngd á tóma tromimiu.
Þann hefðbundna öfugugga-
hátt í gerð spila ,að hífa mestu
þyngslin á fullri trommu, en
minnstu þyngslin á tóma
tromirniu, heflur verið fjallað hér
um áður á Síðunni í sambandi
við Vélstjóranámsikeiðið í vor.
Það, sem hér að ofan er sagt
er frétt í Fiskaranium en í sama
blaði er auglýsimg frá firmanu,
þar sem noktaru ýtarlegar er
sagt frá þessari nýjung og það
gebur varla verið goðgá að styðj
ast eilítið við hana í frásögn-
inni .í auglýsingunni segir, að
enn  hafi  ekki verið  gerðar  til-
INNFLUTNINGUR FISKS 0G FISK-
AFURÐA EYKST í V ÞÝZKALANDI
UM nokkurra ára s'keið hefur
innflutningur fisks og niðursoð-
inna fiskafurða til Vestur^Þýzíka
lands stöðlugt farið minnkaindi.
A árinu 1967 sáuist þess fyrst
merki að á þessu væri að vexða
gerbreyting og innfTjutningurinn
ekki aðeins hættur að minnka
heldur tekinn að vaxa aftur.
Þetba á nokkurn veginn jafnt
við um niðursoðna fistametið og
nýjan fisk. Samtals var aukn-
ingin á innflutningi þessa bvoru
tveggja um 230 þúsund tomn ár-
ið 19&8, em það er um 40 prs.
af heildarmsyzlunmi.
Ástæðan fyrir auknum inn
flutningi á niðursoðnu fiskmeti
er sú að hinar stóru dreifingar-
verzlanir (supermarkets) sækj-
ast eftir sérverkaðri vöru út-
lendinga til að autoa fjölbreytn-
ina.
Hinn aukni innfLutningur á
óverkuðum fiski á rætur að
refcja til breytimgar á veiðiskip
um heimamamna. Veistur-Þjóðverj
ar veiða orðið mast á verk-
smiðjuskipum, sem verka aflann
um borð og fullvinnia hann. Þetta
hefur haft það í för með sér, að
þýzkir sjómenn hafa ekki getað
annað eftiirspurninni efbir fersk
um eða ísuðum fiski. 1967 var
hlutbfallið millii flersfcs fisks og
umninna fiskafurða um það bil
jaflnt eða 50:50, en síðan heflur
hlutur ferska fisfcsins rýrnað
svo, að nú er hluibfallið 40:60.
Jafnframt þessari þróun, að
landsmenn sjálfir flytja nú
minna að landi af nýjum fiski
en áður var, hefur áhugi fólks
fyrir ferskum fiski farið vax-
andli, einkum sérstötoum gæða-
fiski, sem oft er alls ekki veidd-
ur af heimamönnium og varður
því að flytjast inn.
Menn búast almennt við að
innflutningur á niðursoðnu fisk
meti og nýj'um fiski haldist á-
fram að aukast í Vesbur-Þýzka-
landL
Fish. News Int.
Innan tíðar verður nýr fiskur
af ísiandsmiSuim jaflnvirði þyngd
ar sinnar í gulli á Evrópumark-
aði, en þá eigum við kannski ekk
ert mama iðnvarning að bjóða,
sem Evrópa er þá full af . . .
raunir nema með 50 faðma naet-
ur og þær verki sem 80 fa&ma
næbur. Eftir er þá að reyma,
hvermig þessi nýjung verkair á
100 faðma nætur eins og síld-
arflotinn er nú með. Rapp segir
að norski flotinn muni þiurfa í
framtíðinni 150 faðma djúpair
næbur.
Með hefðbuindniu aðsferðinimi
nýttist dýptin á sdíkri nót ekki
rnemia 60 prs. eða sam svaraCi
100 faðma djúprinót með hinu
nýja smurpingalagi. Væri þessi
150 faðma djúpa nót 330 flaðma
löng, spöruðust 16500 ferfaðmar
af nót og svaraði það til 150
þúsiund norskra króna. Ef þess-
ar geysistóru nætur, 150 faðma
djúpar væru tekmar upp, eins og
Rapp gerir fastlega ráð fyrir,
þó að ekkert hafi verið bolla-
lagt mér vitanlega um það hér-
lendis, þá þyrfti að skipta um
spil og jafnvial kraftblokkir, sem
kostaði morð fjár 350—400 þús-
und norskar króraur.
í auiglýsingunni sagir, að þetta
nieðatrasjiávarshiurpfuspill kosti 50—
60 þúsund norskra króna (eftir
stærðinni) og myndi því sparast
miðiað við að hætur yrðu stækk
aðar upp í 150 faðma — sem svar
ar 400—600 þúsundum norskra
króna við að kaupa þetta neð-
ansjávarspil í stað þess að
breyta nótum, því að mæturnar,
sem nú eru notaðar myndu
verka eins og þessar 150 faðlma
nætur, sem fyrr segir.
Það hlaut að því að koma ,að
það yrði fundin upp aðflerð til
að snurpa nótina lárétt saman í
botninn, svo rmiklu fljótlegra og
eðlilegra, sem það hlýbur að vera
'heldiur em að mótim lokist ekfci að
meðam fyrr em búið er að hafa
hana hálfa leiðina upp í skipið...
» • »---------
Leiðrétting
Högni Torfason hefur skrifað
Sjómannasíðunni vegna frásagn
ar af sögu kraftblakkarinnar.
Hamn sagir réttilega að GuÖ-
mundur Þórðarson hafi ekki ver
ið einskipa með kraftblökkina
þetta sumar, heldur hafi Sigur-
karfinn einnig verið með hana.
Ég vissi af Sigurkarfanum, en
hélt að hann hefði hætt fljótlega
'sínum tilraunum, en sjálfsagt
veit Högnd það rétt, að Sigur-
karfinn hafi verið með blökkina
sumarlangt, þar sem hann var um
borð . í Guðmundi Þórðarsymi
þetta sumar, einmitt til að kynna
sér þessa veiðinýjung
Högni segir einnig að þeir fé-
lagar Haraldur og Baldur út-
gerðarmenn Guðmundar Þórðar-
sonar hafi ekki fengið lánaða
blöfek Imgiyains Páilimasoiniar,
fyrsbu blökkina ,sem hingað kom,
hcldiur hafi þeir keyptt blöfck
frá Bandaríkjunum.
Högni telur að orðunefnd sé
mishittin á fólk með orður sínar
og vill láta krossa Baldur og
Ha'rald og er ég honuim þar sam
mála, þeir ættu að krossast bæði
í bak og fyrir.
f frásögn af þorskanetaveiðum
Vestmanneyinga misprentaðiat
(það var prentvilla — ekki hugs
anavilla) að þær hefðu hafizt
1911. Þar átti að standa 1916.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32