Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MOBGUNBiLAF>IÐ, FJMMTUDAGUR 4. JÚNlí 1070
13
Á ref aveiðum
ef tir Theodór Gunnlaugsson
frá Bjarmalandi
OFT heyrist um það talað, að
heimurinn eigi meira en nóg af
þeion marunlega breys'kleika, er
við nefraum vanþakklæti. Og víst
eir uim það, alð hvar sem það ræð
ur ríkjum, reynist það harla
þungbært. Þrátt fyrir það er
sikylt að minnast þess hve marg
ir eru þakklátir fyrir auðsýnda
hjálp, og það svo að aldrei glejnm
ist. Til sanninda'merikis er mér
Ijúft aið nefna dæmi. Síðan ég
slkrifaði bókina: Á refaslóðurn,
hafa mér borizt mörg þakkararð
víða að, bæði í bréfum og sam-
tali, frá þeiim, sem þa.r ihöfðu
fundið eitthvað, sem þeir töldu
ávinning að. Og alveg sérstaklega
eru það ungir menn — og þá
fyrst og framst þeir, — sem hafa
áhuga á refaveiðuim. Bókin var
Hka sikrifuð fyrst og fremat til
þess að þeir, sem gantga vilja á
hólm við ísilenzku refina, kynnu
fremuir að korna auga á og forð
aist þau glappastkot, sem fcostuðu
mig oft ærið erfiði að kunna full
slkil á. Því er mér Ijúft að játa,
að fátt gleður meira og venmir
ert að meðtaka þalkkir, sem born
air eru fram af heiluim huga.
Aðeins tvö nöfn vil ég nefna
hér en ma.rgar uppvaxandi refa
skyttur hafa sagt mér frá sínum
veiðiferðum. Ástæðan er þó fyrst
og freimst sú, að þeir hafa báðir
beitt þeirri aðferðinni, sem ég
¦ hef sjálfur rnælt mest með og
kynnzt af eigin raun. Anmar
þeirra — Guðmundur — er nú
bóndi á Vestfjörðum. Hanm sagð
ist hafa sannfærzt um, eftir að
hafa lesiið fyrrnefnda bók, alð
gaggið, þ.e. hin algengustu kall-
hljóð ref a — gætu orðið hreinasta
guillmáma í eigin barka, ef vel
tækist. Hann fór því að æfa sig
strax, aðeins 17 ára, og á öðruim
vetri var hantn búiran að ná því
svo -vel, að gamlar refaskyttur,
eam oftast höfðu heyrt það,
töldu að tæfur mundu áreiðan-
lega flaska á því. Svo reyndist
líka. í>ann vetur, á útmánuðuim,
náði Guðmundur fjórtán tófum
á gagg við ísafjarðardjúp innan
vert.
Hinn maðurinn heitir Þórður
Pétursson, frá Árhvammi í Suð-
ur-Þingeyjarsýslu, nú búsettur á
Húsavík. Það má segja um hann,
að hanin sé fæddur vei'ðimaður.
Hann sannfærðist líka fljótt uim
það, að hljóðlíking refanma gæti
stunduim orkalð meiru en allt
annað. Hann byrjaði því íljótt á
tilraun.uim til að ná hinum ýmisu
hljóðum refa á segulband og
með þeim árangri, að ekki veit
ég betur en hann hafi verið
fyrsti íslendingurinn, seim náði
mjög viðsjálium ref, lanigt frá
gremi, með því að spila út ein-
imanalegu og óttalausu hvolpa-
gaggi. Birtist þá rebbi skyndi-
lega í bezta færi og uirðu það
hans síðustu spor.
Ástæðan fyrir því, að ég tek
aðeins þessi dærni, er sú, að þaiu
sanna bezt gildi þeirrar aðferðar,
er ég hef mest mælt með að not
uð verði í baráttunmi við íslenzka
refinn og jafnfra.mt aðalefnið í
þessari grein.
—•—
Síðan fyrrnefnd bók var skrif-
uð, hefur oroið stökkbreyting á
hjálpantækjum við að veiða refi,
eins og á fjölmörgum öðrum svið
um. í fyrsta lagi eru það hiniir
ágætu kíkisrifflar, sam í vönurn
höndiuim eru hreinasta þing, og
einnig Maignum-byssur, marg-
skota, sem hafa meiri kraft og
haglafjölda en sama stærð af
venjulegum byssum. Anniað er
segulbandið, sem nú er orðið svo
fullkomið,   að   það   er   kleift   að
senda út hin ýmsu refahljóð, eins
og þau koma úr þeirra eigiin
barka. Slíkum hljóðum er öllum
mönnum ofiraiun að ná svo vel
takist. í þriðja lagi eru það svo
kastljósin, sem gera óvanari
mönnum miklu auðveldara að
skjóta tófur við æti, úr skothús
um og er þá fruimskilyrði, að tóf
ur sæki í þarð. Sú aðferð, að bíða
þar heilar nætur, þótt í húsi sé,
er sannarlega karlmaninieg og
dáist ég að frammistöðu þeirra,
sem þar eru að verki. í fjórða
lagi eru það svo vélsleðarnir,
seim nú hafa sannað ágæti sitt við
refaveiðar, þar sem land er slétt,
þótt belti þeirra virðist ætla að
bregðast illa. En úr því verður
áreiðanlega bætt. Og eiga þaiu
farartæki áreiðanlega miklurn
vinisældum að fagna í snjóþung
um   héruðum.
A'ð aka uppi refi á öræfagaddi
í mikluim snjó, eins og óþægar
kindur, hefði verið talin fyrir fá
uan áratuguim óskhyggja ein. En
nú er þetta orðið að veruleika og
munu nú, þegair þetta er skrifað,
nokkrir tugir refa hafa náðst hér
í Þingeyjarsýshim að mestu með
hjálp þeirra.
Fimmta hjálpartækið eru svo
talstöðvarnar, sem áreiðanlega
verða að miklu liði við ýmsar
veiðar, ekki síður en í fjárleit-
um og sem sannað hafa ómetan-
lega aðstoð á hættustundum. I
sjötta lagi eru það svo þyrlurnar,
sem án efa geta komið að miklu
liði við að ná bitdýruim, með
hjálp talstöðvanna, þegar þau
eru staðin að ver'ki, eða á leiö
heim að óþekktum grenjuon með
feng sinn.
Þá er réttast a(ð víkja nánar að
þessum hiálpartækjuin og —
þeiim mótleikjum, sem ég hygg
að refirnir muni fljótt beita. —
Þeir hafa löngum fundið krók á
móti bragði og því er til þeirra
vitnað með nafninu: bragðaref-
W.
Kikisrifflama lærist þeim seint
að varast, þegar reyndar og ör-
uggar skyttur eiga í hliut. En hætt
er við, að margir — og þá sér-
staiklega ungir menn — standist
wmw.
¦»*ö£lS'              *   TB*^  «^

.'.'.^H:'¦¦'*£*: i  ...£
— Luxembourg
Frambalð af Ws. 12
Grevenmnacher, I>aroehette, og
Diekrich. Við ðkum fram Mosel
daliinin og sáum vímeiki-urnair
breáða úr sér þair svo langt sem
aiuigað eygði. Luxembourgairarinir
íramlei'ða ýmis áigæt vín, ednna
stoitasitir eru þeir af hvítvíns-
fram'leiðslu si.nni, sem oikkur var
rækilega gefinn kostur á a6
dreypa á þennan dag. Hádegis-
verð sinædduim við í þorpinu
Viainden, það er einna fegurstur
staiðuir í Ijuxeimbourg. Á hæsta
tindinuim gnæfir merkiur og dýr-
legur kaistail'i, þar stóð vagga
Óramíumættarinnar á sinni tíð,
og niðri í þorpiirau er ævafornt
kiauisbur kennt við heilaga
þireinmingu. Það er sagt byggt í
kringuim árið 1248, í gotneskum
stíi. í Vianden undi framiska
slkáldi'ð Victor Hugo sér löngutm,
meöain hann var í útlegð frá
Frakklandi og hefur. litið safn
verið reist í bænum til minming-
ar og virðiingar við ská'ldi'ð. Við
fóirum m>eð lyftu upp fjallið, 440
mietra hátt. Þá var gott að hafa
stuðning     táu     karlmiamna,     að
Frá höfuðborginni Luxembourg.
minnsta koeti fyrir lofthrædda
sál. Þessi lyfta er mikið notuð af
ferðaimönnum, enda óvíða trúi
ég sé betra útsýni þa.ðain yfir
næriigigjandi héruð, yfir skógi
vaxnar hlíðar Ardennafjalla,
vítt graslendi, og ár í djúpuim
gróðiursæluim  döluim.
Gaman og gagniegt hefði ver-
ið að tefja lengur í Luxembourg,
því að þa.r segja ferðamannapés-
ar merkileg'a margt satt og rétt.
En okkur var etóki til setunnar
boðið. Eftir flug á vinalegri
Fokker Friendship-vél LUXAIR
til Briissal með ákaflega sikap-
stirðri áthöfn lá leiðin yfir Atlants
ála með AIR BAHAMA.
h.k.
Frá þrenningarklaus-tr inu   í   Vianden.
illa þá freistingu að senda þeim
kúlu frá greni, þótt langt sé fær-
ið, og jafnvel á flótta tófummiar,
meðan nokkurt Skot er eftir i riffl
inum. Með timanum lærist því
tófunum að halda 'sig í nógu mik-
illi fjarlægð, frá greni, eftir alð
þær hafa fengið grun um mamm-
inn, eða þegar fyrsta kveðjan lend
ir í steini eða þúfu, örskammt
f rá henni.
Þá er þeirra eigin hljóð-
líking,  er síðar verður vikið að.
Mörguim dýrum verður það á
að stara í ljós, sem skyndilega
fellur á þau. En séu þau þar ná
læg, heyri skothvellinm og horfi
á félaga sinn falla, lærist þeim
furðu fljótt, að forða sér burtu
eimis og fætur tóga. Þannig mun
líka íslenzlki refurinn bregðast
við þegar tímar líða. Svipuð verð
ur vörn þeirra gegn vélsieðun-
um. Þar sem eru há fjöll, mikið
uim greni, stórgrýttar urðir og
hraun, eða miki'ð skóglendi, verða
þær fljótar að finna og meta þá
varnarstaði að verðleikum, er
þær heyra til þeirra og sjá þá
nálgast, með þeim hraða, sem
þær vita að ekki þýðir aið etja
kappi við. Þær, sem þá forða
sér í jörðu niður, verða því a®-
eims unnar með gömlu aðferðinni,
bíða þar til þær koma út. Þær
aðferðir munu lika fleiri gefast
vel, þar sem varnarstaðir ref-
anna eru beztir, þrátt fyrir alla
tæ'kni. Það getur því komið sér
vel að eiga lýsingar af þeim í
fóruim símum.
Tvíimælailaust verða það tal-
3töðvarnar, eims og sdminn, sem
tófurmair geta ekki varast, nema
þá aið talað sé svo hátt, miðað
við stutta vegalengd, að heyrist
álílka vel og án þeirra. Um þyrl-
urnar, þegar þasr nálgasit, verðuor
það bezta vörn refanna aíö fara
í felur og komast helzt í öryggi
undir'heima.
Tveir menn saonam á refaveið-
um, eru lamgt uim öruggari með
árangur af erfiði símu en einn,
og þó asldrei fremur en þegair
báðir eru á vélsleðuim, í miklum
snjó. En það skal ávailt hafa í
huga, að aldrei má veiðihugurinn
verða svo ráðríkur, að vairfærnim
gleymist, því sle6arnir eru og
verða stórhættuleg farartseki í
slíkum kringumstæðum og þó
jafrwel enn háskalegri ætli menn
aið aka þeim í blindbyl á myrk-
am isikamimdegisnóttum.
.   -•-
Aldrei svara refir betur gaggi
en frá miðjum febrúar og fram
uim 'suimanmál og raunar miW'u
len.gur með staka refi og geldar
læður. Það sama má einnig
segja uim hvolpa, sem gengnir
eru út, eða frá síðari hluta ágúst
og fram eftir hausti. Þeir kall-
ast þá oft á og sömuleiðis við for
eldra sína, sérstaklega þó kvölds
og morgna. En það er eðli allra
refa.
Þar sem fjöll ganga í sjó fraim,
en komast má á jeppum með
fram ströndinmi, er gaman að
skreppa, t.d. fyrir eða um sólar
uppkoimu, í stafalogni og góðu
sikyggni, með gott segulband. og
valin hljóð á spólu, þar sem að-
eins eru mörg læðugögg fyrst
en síðar refagögg, með tíu til
fiimimtán sek. millibili. Hafa skal
lika hátalara, ásamt 30 m langri
snúru, sem áður hefur verið
reyndiur á þeirri vegalemgd. Þá
er lílka ámissandi að hafa með
S'ér uppsetta tófu, sem hver lag-
hentur maður getur búiið út og
láta hana sitja og horfa fram.
Þegar komið er á þann stað, sem
m.argt bendir til að sé dvalarstað
ur refa á daginn, er það oft vand
inn mestur að velja bezta felu-
staðinm, við kletta eða steina,
niokkuð frá bílnuim, og þar sem
b°zt sér yfir til allra átta. Þar
barf einni^ að vera fljótlegt að
l°ggia kíki=riffil á. en hann þarf
alUaf a.ð vera með í för, ásamt
líóðri haglabvssu. Þá er gervitóf
an sett á áberandi stað, um 25
m frá felustað'num og hátalar-
inin sem er í góðuim umbúðuim,
sem þó valda ekki bergmáli, er
látinn snúa í þá átt, sem ætla
má, að tófur kunmi að leynast,
og látinn milli afturfóta gervi-
tófunmar, þamnig að sem minnst
beri á honum. Eftir litla stuind
er svo spilað út tveim læðugögg-
um, með örlitlu millibili, og svo
beðið nokkrar mínútur og hluat
að vandlega. Heyrist ekkert svar,
þá endurtekið nokkrum sinnuim,
því fátt kemur sér betur á refa
veiðum en að eiga ósvikna þol-
inimæði. Gerist ekkert skal ekið
á l'íklegri stað í 2—5 km fjar-
lægð.
Sumar tófur horfa oft lengi í
áttina þangað, sem gaggið á upp
tök sín, áður en þær taka undir.
Aðrar gera það strax. En sé nú
warað byrjar spemnamdi viður-
eign. Fyrst af ölliu er það mikils-
vert að kom.a auga á tófuna og
sjá hvernig hún hagar sér. Komi
hún gaggandi, þarf venjulega
ekki meira og er þá gullið tæki-
færi að láta hljóðnemamm í saim
band við tækið, ef verða mætti
til að ná gaggi hennar, sem sáð-
ar gæti orðið fleirum að miklu
Hði.
Sé gervitófan hvít, en komii mó-
rauður refur, sem oftast leynir
sér ekki á röddinmi. má reikna
með því, að hanm komi beint á
tófuna, þegar hann sér hana, en
anmars í vindlínu af henni. Það
er annars ekki sjálfrátt hve mó-
rauðir refir geta orðið yfir sig
slkotnir í hvítum læðum. Og þá
kemur ósjálfrátt í huganm hve
móðir náttúra getur verið brögð
ótt og imér liggur við að segja
meinslungin, þar sem engum
dylst að svertingjar, er við svo
nefrauim verða uppi til hamda og
fóta, ef þeir festa augu á hvítum
stúlkum. Og — ekki virðast þaer
stundum hafa neitt á móti þeim
gamanleikjum — blessaðar. Komi
tófan ekki en svari gaggi, eru
oft ýmsar leiðir til að ná henmi,
þegar tveir eru samam og með
aðstoð sjónauka. En þá skal líka
hafa í huga að leggja ekki í brött
fjöll, þar sem hjarn eða svell
getur leynzt umdir lognföli. A
sama hátt getur útspil af segul-
bandi. þ.e. gagghljóð refa, orðið
til bess að tófur komi upp um
sig hvar sem er, og er sú aðferð
því ómetanleg, þótt engar slóðir
verði ralktar. Þá er t.d. hægt að
fara á jeppa, með vélsleða á
vagni, þar til komið er á heiða-
gaddinn og haft þá þar og nota
tækifærið — þar sem landslag
leyfir. ef tófa nálgast, ám þesa
að  riffilsfæri  fáist.
Við greni á vorin gildir ná-
kvæmlega það sama. Að velja
staðinn talsvert frá greni, er oft
mesta vandaverkið. Þegar spilað
er út hvolpagögguim er það venj
an að læða kemur þegjandi þeg-
gr minimst varir en refurinn hef
ur stundum til að gagga á móti
og nálgast svo gaggandi, sérstak-
lega ef mi'kið vaxnir hvolpar eru
í greninu. Þá skal ávallt hafa
saima lit á gervihvolpi og er á
hvolpunum í því greni, sem leg-
ið er í nágrenni við., séu þeir
ein'litir. Sjái hvekkt læða t. d.
hvitam hvolp, þegar hún nálgast
en hvolpar hennar eru allir mó-
rauðir, getur hún snúið svo
skyndilega við og án þess að
nema staðar, að furðu gegnir.
Ekki þarf að efa, að á ýmsum
tímuim ársins væri einnig hægt
að ná betri áram'gri við minlka-
veiðar, með aðstoð þeirra eigin
radda. En sá ávinmingur, sem
oft hefur náðst t.d við vetrar-
veiðar refa, hljóta ailir að sjá
hversu mikils . virði er, mið-
að við þanm kostnað. sem fe# í
það að ná þeim á vorin, þó ekki
sé reiknaður með sé skaði, sem
þeir hafa þá valdið. Þar við bæt
ist svo, að stunduim tekst þá ekki
að vinna h ættulegustu dýrim.
Allir refir, sem láta til sín
heyra við fyrrnefnd hljóð, eru
ótta'lau'íir. og komi þeir svo ná-
lægt veiðimanni, af s.iálfsdáðum,
að þeir falli fyri.r skotvopni, er
það mamniegasta aðferðin, sem
við getum beitt og bezti daúð-
daginn fyrir refima. Þá skal einn
ig haft í huga, að «ngin veiðiað-
ferð hveiktoir dýrin eiras hverf-
andi litið og hún.
Það. sem fyrir mér vakti. með
bessinm línum, var að endurtaka
þetta einu sinni enn. Það bið ég
þig -— lesandi minai — góðfús-
lega að taka til greina.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28