Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 7. JÚNÍ H970
17
Kunna gott
að meta
Vissulega er það rétt, að það
er með fágætum, að sami flokk-
ur hafi farið með stjórn höfuð-
borgar eins lengi og Sjálfstæð-
ismenn hafa ráðið Reykjavík.
Raunar er það nokkuð af
handahófi þegar sagt er, að
stjórn þeirra hér hafi nú staðið
í 50 ár. Þetta er hæpið þegar
af því, að sjálfur var Sjálfstæð-
isflokkurinn ekki stofnaður fyrr
en vorið 1929 og þess vegna nú
einungis rösklega 41 árs gamall.
Hitt má til sanns vegar færa, að
þeir menn, er síðar sameinuðust
í Sjálfstæðisflokknum hafi
mestu ráðið um stjórn bæjar-
mála, a.m.k. frá miðjum öðrum
tug þessarar aldar. Sumir þeirra
voru raunar orðnir mjög at-
kvæðaimdlklir í máluim Reyfcja-
víkur heilum áratug fyrr. Hér
er þess vegna erfitt að setja
ákveðin tímamörk. En óumdeil-
anlegt er, að Sjálfstæðisflokk-
urinn hefur allan sinn aldur
taft úrslitanáð í miáiefniuim Reykja
víkur. Elkki er hieldiur orðiuim
aukið þó að sagt sé, að Reykja-
vik hafi alla þessa öld, eða frá
því að hún hófst til verulegs
þroska, verið stjórnað samkvæmt
þeim stjórnmálakenningum og
hugsjónum, sem Sjálfstæðis-
menn enn meta mest. Auðvitað
hefur oft á þessu tímabili verið
reynt að ná völdunum af Sjálf-
stæðismönnum. Hver árásin á
fætur annarri hefur verið gerð
gegn yfirráðum þeirra. Öllum
þessum árásum hefur verið
hrundið. Dóimiur bæjiarbúia sjélfra
hefur ætíð verið sá, að þeir
kysu helst stjórn Sjálfstæðis-
manna. Þetta er vegna þess, að
almenningur hefur talið Sjálf-
stæðismenn hafa leyst verk sín
vel af henidi. Þeir haifa verið
metnir eftir verkum aínum og
Reykvíkingar hafa kunnað gott
að meta.
Hlutfallið svo að
segja óbreytt
Bjarni Benieditotsson rifjaði
það upp í sjónvarpinu á dögun-
um, að þegar hann befði í fyrsta
skipti verið í kjöri við almenn-
ar kosningar þ.e. við bæjar-
stjórnarkosningarnar í Reykja-
vík 1'934, þá befði Sjálfistæðis-
flokkurinn fengið svo að segja
sama hlutfall greiddra atkvæða
og nú. í fyrra skiptið lítillega
yfir 48% nú lítillega undir. Á
þessu langa árabili hefur á
ýmsu oltið. Þá voru bæjarbúar
tæplega 32 þúsund, nú rösklega
81 þúsuind. Þ'á voru Reytovílkinig-
ar tæplega 28% af öllum íslend-
ingum en nú 40%. Hina miklu
fjölgun bæjarbúa og stóraukinn
hundraðshluta þeirra af fjölda
allra landsmanna verður að hafa
í huga þegar meta skal rétt hið
mikla afrek, sem flokkurinn hef-
ur unnið með því að halda hlut-
falli sínu í borginni svo að segia
óbreyttu eftir öll þessi ár. Sjálf-
stæðismenn hafa ætíð átt hlut-
fallslega meira fylgi að fagna í
Reykjaivík en úrtá uim iamd, og
hafa hinir miklu flutningar hing
að í heild þess vegna verið
flokknum óhagstæðir. Á síðari
árum hafa flutningar úr bænum
í nágrannasveitarfélögin einnig
verið ' flokknum óhagstæðir,
gagnstætt því aem var áður
fyrri. Festan í fylgi Sjálfstæðis
manna hér verður samt athygl-
isverðust þegar hugleitt er, hví-
líkar geysibreytimgar hafa orðið
á þjóðarhögum og hugsunar-
hætti á því tímabili, sem flokk-
urinn hefur farið með völdin í
Reykjavík. Þetta eru mestu um-
byltingaár í sögu íslenzku þjóð-
arinnar, og þóheiflur ýmiss konar
órói oig nýjungagirni aldrei ver-
ið meiri en á allra síðustu ár-
um. Þá er það alger misskiln-
ingur, sem Einar Ágústsson
sagði, að hlutfallskosningar
væru stærsta flokknum til hags.
MR við Lækjargötu.
(Ljósm. Mbl.: Ol. K. M.)
Rey k j avíkur br éf
Laugardagur 6. júní
Þær eru þvert á móti uppfundn-
ar til öryggis fyrir hina minni
flokka.
Fátt haggast
minna
Að sjálfsögðu hefur Sjálf-
stæðisflokkurinn notið misjafn-
lega mikils trausts á þessu ára-
bili. Og auðvitað er flokksmönn-
um það ljóst, að án atbeina
óflokksbundinna kjósenda — á
stundum þeirra sem að staðaldri
kjósa aðra, — þá hefði flokk-
urinn ekki fengið það fylgi, er
hann hefur hlotið. Þetta segir
sig sjálft þegar af því, að mikill
meirihluti allra kjósenda er ekki
í neinum stjórnmálafélagsskap.
Auðvitað gerist það ætíð að
einhverju marki, að flokks-
bundnir menn flytja sig til. En
það eru hinir sem ráða úrslitum.
Sá flokkur, sem á að hafa von
um sigur, verður þess vegna að
vinna traust þess mikla hóps,
jafnframt því, sem hann að
sjállfisöigðu reynir einnig að ná til
sem flestra þeirra, sem áður
töldu sig bundna hjá öðrum.
Það fær etoki staðizt, sem sum-
ir sýnast gera ráð fyrir, að af
því að kjósandi hefur einhvern
tíma kosið flokk, þá geri hann
það ætíð. Breytingar kunna að
vera misjafnlega miklar og eru
yfirleitt tiltölulega litlar í kosn-
ingum hér á landi, þó oftast
langmestar í Reykjavík. Ein-
hverjar eru þær siamt ætíð bvar
vetna.
Um Sjálfstæðismenn í Reykja-
vík er það svo, að fylgi þeirra
hefur orðið áberandi mest þeg-
ar andstæðingarnir þjöppuðu
9ér sem harðast á móti þeim.
Hlutfallslega mest fylgi fékk
flokkurinn einmitt á 20 ára bili,
fyrst við bæjarstjórnarkosning-
arnar 1938 á dögum „stjórnar
íhininia vininiaindi stétfia" cng siðan
við        borgiarstjórakiofiiniinigiairniar
I'95i8 á dögum vimstri stjórnar.
Miðað við sterka vigstöðu í borg
arstjóriniarltoaaninigiuim, bafa Sjálf-
stæðismenn því sízt að óttast,
þótt andstæðin.garnir hyggist
„setja þá til hliðar," eins og
Hermann Jónasson hældist um,
að þeim hefði tekizt á árinu
1958.
Erfið vígstaða
I lýðræðislöndum er það við-
urkennt, að sá, sem stjórnar á
erfiðum tímum sé yfirleitt í erf-
iðri vígstöðu. Eðli málsins sam-
kvæmt hlýtur svo að vera, ekki
sízt þegar sami flokkur fer með
forustu í ríkisstjórn og stjórn
málefna í jafn stórri höfuðborg,
40% þjóðarinnar, og Reykjavík.
Þess vegna hefur sjaldan mætt
meira á nokkrum flokki' en
Sjálfstæðisflokknum hér siðustu
árin. Hinir hatrömmu erfiðleikar
í efnahagslífi þjóðarinnar bitn-
uðu ekki sízt á Reykvíkingum.
Samdráttur í byggingariðnaði
var t.d. hvergi meiri. Vegna ör-
uggrar undirstöðu og farsællar
forystu, urðu vandræðin samt
hlutfallslega mun minni hér en
bæði á Norður- og Auisturlandi.
Engu að síður urðu erfið-
leikarnir svo miklir, að vígstað-
an í borgarstjórnarkosningum
hlaut að verða erfið. Ekki sízt
af því að úrslit síðustu alþing-
iskosninga gáfu til kynna, að
flokkurinn þyrfti að vinna mjög
á til að halda meirihluta í borg-
arstjórn. Raunin varð sú, að
hann gerði það með þeim ágæt-
um að lengi mun verða til vitn-
að. Ánægjulegast var þó, að
Reykjavik varð ekki undantekn
ing, heldur dæmi þess, sem víð-
ast hvar gerðist. Oft áður befiur
reynslan verið sú, að undir-
straiuimur kosni'imga hiefur ver-
ið aininair í Reykrjiavilk ein úti
uim lamid. Nú var sitraiuimiur-
imin hvairvetna sá siaimi, mieð
örfáum undantekningum, er ein-
ungis staðfesta regluna. Það er
þess        vegna        sízt        orðum
aukið, að Sjálfstæðisflokkurinn
hafi sjaldan unnið glæsi-
legri sigur en eimmitt í sveitar-
stjórnarkosningunum hinn 31.
maí s.l.
Vonbrigði
annarra
Sjálfstæðismenn eru sem bet-
ur fer ólíkir Framsóknarmönn-
um í flestiu. Meðal aininiars i því,
að þegar Framsókn og Alþýðu-
flokkur    unnu    oft    áður    fyrri
saman, og það bar við, að Al-
þýðuflokkurinn tapaði, þá
hældist Framsókn um yfir því
að hún hefði unnið á einmitt á
kostnað samstarfsflokks síns.
Flestum Sjálfstæðismönnum eru
það áreiðanlega vonbrigði, að
Alþýðuflokkurinn skyldi nú
ekki vinna á með sama hætti og
Sjálfstæðisflokkurinn gerði. Al-
þýðuflciktourinin hélt rauimar víð-
ast velli og tap hans er hvergl
áberandi né tilfiinimamlagt neima i
Reykjavík. En nauðsynlegt er,
að það komi alveg skýrt fram,
að það var ekki að undirlagi
Sjálfstæðismanna sem frambjóð-
enduir Aiþýðuflaktosinis héldusvo
á máluim sem rauin sýndi. Með
því að nota „matarskuld" Mánu-
dagsblaðsins eins og þeir gerðu,
hvöttu þeir Sjálfstæðismenn til
aukinnar samheldni. Sennilega
hafa Sjálfstæðismenn ekki þurft
þeirrar brýningar við, en söm
var hinna gerðin. Það er hins
vegar helzt til mikiil barnaskap-
ur eða ólíkindalæti, þegar þess-
ir menn láta nú svo sem þeim
komi árangur þessarar notkun-
ar „matarskuldarinnar" á óvart.
Nú sýnast þeir ætla að hræða
Sjálfstæðismenn með hótunum
um slit á stjórnarsamstarfi. Hvað
sem í þeim efnum verður ofan
á, þá taka Sjálfstæðismenn því
með jafnaðargeði. Sjálfstæðis-
menn munu nú sem fyrr, láta
málefnin ráða. Þeir vilja eiga
ærlega samvinnu við Alþýðu-
floikkimn á rnieðan húm er fyrir
henidi, en ef ötoki, þá er atö tatoa
því.
Náði ekki
lyklinum
Skiljanlegt er þó að nokkur
fíðringur fari um formann Fram-
sóknarflokksins, þegar hann
heyrir óhljóðin í „matarskuld-
ar" eiigeniduim Alþýðiuflotoks-
manna. Hann hafði sjálfur sagt,
að sveitarstjórnarkosningarnar,
og þá einkum borgarstjórnar-
kosningarnar í Reykjavík, ættu
að færa Framsókn lykilinn að
Stjórnarráðinu. Helzta ráðið til
þess átti að vera það, að fella 8.
mann Sjálfstæðisflokksins með
vaxandi fylgi Framsóknar hér I
borg.   Árangurinn   varð   sá,   að
fylgi Framsóknar hér stóð hlut-
fallslega í stað. Hún vann raun-
ar einn borgarfulltrúa í Reykja-
vík, en ekki af Sjálfstæðis-
mönnum, heldur af Alþýðu-
bandalagsmönnum, þó að Ragn-
ar Arnalds skorti hreinskilni til
að játa það. Tímar erfiðleika~ og
óróa hafa ekki orðið Framsókn
og Alþýðubandalaginu að því
gagni, er þeir vonuðu. Herhlaup
Framsóknar í Reykjavik náði
alls ekki þeim tilgangi, sem ætl-
aður var, og víða úti um land
varð hún fyrir stórum áföllum,
tapaði úrslitastöðu, er hún áður
hafði. Kyrrstaða, hvað þá at-
kvæðatap, er á slíkuim tímium
jiafnigild beinuim ósigri fyrir
flotoka í stjórniariainidBtöðiu. Aninað
mál, er, að upphlaiup „imatar-
sltouldar"-eigeindainnia vekur vafa-
laust nýjar vomdr uim, að lykill-
inm að Stjóinarráðinu liggi á
laiuisiu ininian tíðar. Eftir er að sjá
hveirnig uim það fer. A.m.k. er
barla ólíklegt, að svo reynist
fyrr en að afstööiniuim nýjuim
koisninigiuim.. En þá er vilðbúið að
miangiir fari að dæmi Reykvik-
imgia cig veirtd siuinidriuinigairöfluinium
verðiuiga hirtimigu. Ræðuim uim
það, þegar þar að toem.ur.
Ruglazt á
tveimur Jónum
Sveinn Ásgeirsson skrifaði
ekki alls fyrir löngu tvær
sikemrnitilegar greinar í Lesbók
Morgunblaðsins um skipti þeirra
Magdalene Thoresen skáldkon-
unnar dansk-norsku og Gríms
Thomsen. Þar var ýmsan nýjan
fróðleik að finna, a.m.k. fyrir
ófróða íslendinga um þessi efni,
svo sem þann, er þetta ritar.
Þetta er því þiaklkarvierðiara siem
fjarri fer, að Grími Thomsen hafi
enn verið gjörð þau skil, sem
hann verðskuldar. Hánn var
ekki einungis eitt hið bezta
og rammíslenzkasta skáld fyrr
og síðar heldur og einn merk-
asti stjórnmálamaður þjóðarinn-
ar. Fáir eða engir íslendingar
hafa komizt til meiri álhrifa í
Danmörku en Grímur og líklegt
er, að ef þjóðin hefði haft inn-
lenda þingræðisstjórn á síðari
hluta 19. aldar, þá mundi Grím-
ur hafa komizt til hinna æðstu
valda hér, svo mikils virtur sem
hann var á Alþingi, a.m.k. um
skeið. En svo er að siá sem
Sveini hafi nokkuð skotizt um
meðferð heimilda sinna. Hann
vitnar hvað eftir annað í æ-vi-
sögu Gríms eftir dr. Jón Þor-
kelsson, og tekur þá fram til að
firra öllum misskilningi, að
hann eigi við dr. Jón Þorkels-
son rektor og véfengir mjög
sum meginatriði þess, sem í
þeirri sögu eða athugasemdum
við hana sé sagt um skipti þeirra
Gríms og Magdalene Thoresen.
En sannleikurinn er sá, að þessi
ævisaga er alls ekki eftir dr.
Jón Þorkelsson rektor, heldur
dr. Jón Þorkelsisan, þjóðsikjiala-
vörð. Um þetta segir í útgáfu
Snæbjarnar Jónssonar á ljóð-
mælum Gríms, en það er ein-
mitt í inngang þeirrar útgáfu,
sem Sveinn bersýnilega vitnar:
„Um æfisögu hans, eftir dr.
Jón Þorkelsson þjóðskjalavörð,
ber þess að geta, að sonur hlöf-
undarins, Guðbrandur Jónsson
rithöfundur, hefur yfirfarið
hana, fellt inn í meginmálið þær
neðanmálsgreinar, sem mestu
miáii   þóttu    skipta,    en    sleppt
öðrom.------------Hinisvegar hiefur
Guiðbrandiur auikið við nýjuim
fróðleito, sem premta'Sur er nieð-
animáls."
Hér skal ekkert um það sagt,
hvor réttara hefur fyrir siér,
Sveinn Ásgeirsson eða Guð-
brandur Jónsson, en ótvírætt er
að ágreiningur Sveins er við
Guðbrand Jónsson, en alls ekki
dr. Jón Þorkelsson rektor. En
báðir dr. Jón þjóðskjalavörður
og Guðbrandur sonur hans
höfðu miklar mætur á Grími og
mundi þeim þess vegna sízt haf a
verið á móti skapi að aukið væri
við fróðlieik manina uim Grím eða
það leiðrétt sem ranghermt kann
að vera í fræðuim þeirra um/
hanin.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32