Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga breidd


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						14
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVTKUDAGUR 14. OKTÓBBR 1970
P*?gttitM<&ft
Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Ritstjórnarfulltrúi
Fréttastjórj
Auglýsingastjórí
Ritstjóm og afgreiðsla
Auglýsingar
Áskriftargjald 165.00 kr.
f lausasölu
hf. Arvakur, Reykjavik.
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen.
Eyjórfur Konráð Jónsson.
Þorbjöm Guðmundsson.
Björn Jóhannsson.
Ami Garðar Kristinsson.
Aðalstræti 6. Sími 10-100.
Aðalstraeti 6. Sími 22-4-80.
á mánuði 'mnarriands.
10,00 kr. eintakið.
FJÁRLAGAFRUMVARP  1971
IjVumvarp til fjáriaga fyrir
* árið 1971 var lagt fram á
Alþingi í fyrradag. Fyrirsjá-
anlegt er að vísu, að þetta
fjáriagafrumvarp á eftir að
taka verulegum breytingum í
meðferð Alþingis. Ekki reynd
ist uinint að gera í þessu frum-
varpi ráð fyrir hugsanlegum
launahækkunum ríkisstarfs-
manna vegna þeirra kjara-
• samniniga, sem nú standa yfir.
Þá var beldur ekki hægt að
taka mið af væntanlegum ráð
stöfunum til þess að hafa
hemil á verðfoólguþróuninni,
þar sem ákvarðanir hala ekki
verið teknar í því efni. Lo-ks
var heldur ekki kleift að taka
tillit til aðstoðar við bændur
vegna harðinda og erfiðs ár-
ferðis. Alþingi verður því að
gera nauðsynlegar breytingar
á fjárlagafrumvarpinu vegna
þessara þriggja þátta.
Það sem fyrst og fremst
vekur athygli í þessu fjár-
lagafrumvarpi er fyrirsjáan-
leg mikil útgjaldaaukning
ríkissjóðs á næsta ári og nem
ur hún 22,6%. Meginástæðan
ryrir þessari miklu útgjalda-
aukningu eru launahækkanir
. í iandinu. í greinargerð fyrir
frumvairpinu segir, að launa-
hækkanir valdi beinlínis um
þriðjungi af útgjaldaaukning
unni og óbeint meginhluta
ai'lrar auknimgar útgjalda,
svo sem hækkun almanna-
trygginga og venjulegra
rekstrarliða en þessir þættir
hækka mjög vegna hækkandi
iauna í landinu. Til marks um
þá miklu hækkun, sem nú er
fyrirsjáanlegt að verður á
launaútgjöldum ríkissjóðs er
sú staðreynd, að í frumvarp-
inu er gert ráð fyrir, að út-
gjöld af þesisum sökum hækki
- um 42,4% á árinu 1971 miðað
við yfirstandandi ár. í fjár-
lagafrumvarpinu er sérstak-
ur kostnaðarliður vegna vísi-
töluhækkana á launum á
næsta ári, og er gert ráð fyr-
ir 150 milljónum króna vegna
þeirra. En samtals hækka út-
gjöld vegna launahækkana á
yfirstandandi ári og vísitölu-
hækkana á næsta ári um 580
miiljónir króna. Hefur þá
ekki verið gert ráð fyrir hugs
aniegum hækkunum á laun-
um ríkisstarfsmanna á næst-
unni.
Jafnhliða því, siem útgjöld
ríkissjóðs hækka af þessum
ástæðum hefur verið lögð rík
áherzla á að halda öðrum út-
gjöldum í skefjum. Fjár-
beiðnir einstakra ríkisstofn-
ana voru mjög skornar niður
við gerð fjárlagafrumvarps-
ins en að sjállf&ögðu verða
taluverðar hækkanir á lög-
ákveðnum útgjöldum. Fram-
lög til aimannatrygginga
hækka verulega eða um 360
milljónir. Af þeirri upphæð
er um 135 milljónum varíð til
lífeyri&tiygginga og um 200
milljónum til sjukratrygg-
imga. Eins og áður eru trygg-
ingamál og fræðslumál
stærstu útgjaldaliðir ríkis-
sjóðs. Um 27,3% af útgjöld-
um ríkissjóðs ganiga til trygg-
ingamála og rúmlega 17% til
fræðslumáia. Þess má geta,
að framlög tii skóilabygginga
eru aukin um 70 milljónir
króna og framlög til Lána-
sjóðs Menzkra némsmanna
hækka um 33 milljónir, sem
er veruleg hæikkun.
í fjáriagafrumvarpinu er
gert ráð fyrir 30 milljón kr.
framlagi til togaralána vegna
kaupa á nýjum skuttogurum.
En í framkvæmda- og f járöfl-
unaráætlun ársins 1971, sem
fylgir fjáirlagafrumvarpinu er
gert ráð fyrir, að nær 200
milljón króna eriendu láni
verði varið til hraðbrautar-
gerðar og kaupa á viðhalds-
vólum vegna veganna. Fjár-
lagafrumvarpið fyrir árið
1971 ber merki þess þenslu-
áistands í kaupgjalds- og verð-
lagsmálum, sem nú ríkir í
landinu en það er eitt veiga-
mesta verkefni Alþingis að
ná tökum á því ástandi og
hægja á verðbólguþróuninni.
Rithöfundasjóður Islands
T>ithöfundasjóður íslands
*» hefur nú starfað í þrjú
ár og á því tímabili hefur
hann veitt 13 rithofundum
viðurkenningairlaun, að upp-
' hæð rúmlega 1,6 milljónir
króna. Að liðnu þríggja ára
tímabili verða þátta&kil í
starfi         Rithöfundasjóðsins.
Hann mun nú hefja greiðsilur
vegna útlána á bókurm rit-
höfunda í almenningsbóka-
söfnum, en sá þáttur starfs-
ins hefur verið undirbúinn
um nakkurt sikeið. Jafnframt
því mun Rithofundasjóðurinn
að sjálfsögðu halda áfram að
veita viðurkenningarlaun til
einstakra rithöfunda eins og
gert hefur verið sl. þrjú ár.
Þá er einnig í bígerð að veita
ísllenzkum rithöfundi sérstak-
an styrk til dvalar í öðru nor-
rænu landi.
Menntamálaráðuneytið hef
ur nýlega skipað nefnd til
þess að endurskoða lög um
menningarbókasöfn en jafn-
framt er nefndinni falið að
gera tilllögur um kaup ríkis-
ins á ákveðnum eintakafjölda
bóka til handa almennings-
bókasöfnum. Af hálfu rithöf-
unda  hefur  komið  fram  sú
Moby Dick hjá Al-
menna bókaf élaginu
MORGUNBLAÐINU hefiuir bcxr-
izt eftinfiaæiainidi fréttotilkiyinin-
ing frá Almieninia bólkiafélaigiinu
þar sem fiallaíð er uim niýút-
ikxjomnia bók félaigisdmis, Moibý Dick,
sem, einis og kuinirnuigt er, er eitt
<at£ miedigtiariaveirkiuim hieimisibólk-
mieninitaininia:
„Kamiin er út hjá Akn/eninia boka
félaigiiniu skiáldaaigiaii Mobý Dick
í ísfenzkri þýðinlglu eftir Júlíus
Harvisiteen. Er hér uim að ræða
eitt stænsta skáldritið, aem fé-
laigið hefur kiomilð á framfæri
við iesemdiur síinia, oig tvímæla-
lamst iþiaið, siem er 'þeirra fræg-
ast.
Mobý Dick hiefur lemigi átt fast
sæti í bóbafloktouim, sem birta
fremisifcu skláldsögiur heims, og
ihiefur enigiinin borið brig@ur á,
aið þiar eilgi hiairan hieimia. Samt
vill srvo til, að fá eðia einigiiin þaiu
verk, siem heimsibókmeininitasiag-
am kamin deiii á, hafa átt sér
jafnávæmit örlög sem þessi skáld-
saiga. Höfumidur hemmar, Herman
Melvill© (1819--h1®91), var bainida
rfebur oig hafði á umiga aldri
igietið sér fraagð fyrir fyrstu
bækiur siiniar, em mieð Mbbý Dick,
sem hamm skrifiaiði þrítuigiur, var
í raium liofcið fraimiaferli bamis —
í lifamida iífi. B'ókimmi var tekilð
atf fádæma skilniiinigs'leysi og
fjlömtíu áiruim síðar, þagar Mel-
ville lézrt, fiestum gleymdiur, ór-
aði víst enigam fyrir því, að þessi
saimia sagia miumidi aið mnanmsialdri
liðnium skiipa homium á bekk með
stærstiu öndvegishöfuodium allra
tíma.
Það var fynst eftir 1919, að
aiugiu mammia opniuðanst fyrir þessu
mikla skiáldiverki, en allt fré
þeirri stunid heflur það farið ó-
slitnia sdigurför um heimimm og
selzt í milljónium eintaka. I>ær
bœfcur og ritgerfðir, sem Skrifað-
ar hiatfa verið um höfuinidimn og
Verk banis, eru flieÍTii en tölu
vertði á kiomið, og vart mum
mafcfcurt það sfcáldivierik síðari
tíma, sem oftar sé vitmiaið til í
bókmiemmitaleigum umræ'ðum en
Mobý Dick. Ber þar m.a. til,
hversu þetta einstæða sfcáldiverk
er, þrátt fyrir eintfaldieik himm-
air ytri fráiS'agmiar, margislumigið
að stól oig líkiiinigamiáili, j.afnframt
því s&m það í sanm miútímiaieigt að
bygginigu og með fornleigu yfir-
bragði, oft ærið stórskormu, sem
leiðir hugann að Hómier, íslenid-
ingiasöiguinium og Gamla testa-
miemtinu. „Öninur eins bók hiefur
aidrei verilð skrifuð og mum
aldpei verða skrifuið", varð víð-
kummuim gagmirýmianida brezkum
að orði, er hanin lais Mobý Dick
í fyrista siimm.
Þaið er iþví ektoi vomum fyrr,
að þessi staáldsaga toemur út á
ísil'enzkiu. Júlíus Havsiteen, sýslu-
maður, varðd um árabil tóm-
stundum símum til að þýða bana
og lauk verkinu noikkru fyrir
anidlát sitt. Er auðiséð,  alð hann
Júlíus Havsteen
hefur kumniaið vel saminieyti við
hinar sfcap'sterku persóinur skáld-
sögummiar, sem heyja örlagiabar-
áttu sínia við iranri og ytri métt-
arvöld, mitt í máttuigri eimsemd
hininia óravíðu hieiirnsibafa, sem í
frásiöginiinmi af Mofoý Dick tákn-
ar eigi aðeimis mikilfenglieigt at-
burðiasrvið, heldur sjálfstæðia
verfíild, siem ýmisit er ágmþrumg-
in tíða hedllandi.
Bótoin er 478 bls. í stóru broti,
sett og prentuð í Prenitsmiðj-
ummd Odida og bundim í Félags-
bóklbanidimu. Torfi Jónisstom gerði
kiápuma."
Bók um skáldverk
Halldórs Laxness
NÝLEGA kom út hjá Máli og
rmenninigu bók uim skáldverk
Halldórs Laxness frá Sölku
Völku til Gerplu. HötfumdurimTi
er Peter Haliberig, en hér er um
að ræða fyrra binidi vertos, siem
miefimist Hús stoáldsiinis. Helgi J.
Halldórsson ísilen'Zkaiðd.
í flormiála segir Peter Hall-
beng: „Þeigar ág hef leyflt mér
atS takia þetta bókarheiti að láni
frá Halldóri Laxniess sem titil á
riti (Stoaldems huis, 11956) um
hanis eigiin verfc, er það huigisiað
sem   sklírisfcotun   til   hinis   miann-
Ólaf ur Sigurðsson:
Kvikmyndir
Tónahíú:
SJÖ HETJUR MEÐ BYSSUR
(Guns of the Magnificent Seven)
Þessi myrad er enm eitt dæmið
um það, að gleta aldrei hœtit því,
sem sæimilega gienigur eimu sdmmi.
Með Yul Brynmier voru geríSar
tvær mymdlr um „tihe Magmdfi-
cent Seven". Hér toemuir sú
þriðijia mieð miýjum leifcuirum.
Þetta er því eims komiar „fræmkia
tenigdasianiar Frtankenisteinis".
Myndin sagir frá fnelsisbaráttu
Mexikiamia á mítjlámidiu öld. Eiigia
þieir í vök að verjiasit og þurfla
mjög á leiðtoiga sínum að haldB,
en Ihianin er lokaður imni í
famigelsi. Fá þeir byssuibófa frá
B'anidarífcjuinuim til að hjálpa sér.
Er sá fullur trega yfir atvininiu-
horflum byssubófla og telur þá
vera hverflandi isitotfm, líkt og vís-
uinidinn og gieirfluig'linin. Tetour
hamm starfiið -að sér og safmiar að
sér sex báfuim til viðbótar.
Framhuld á bls. 16
Halldór Laxness
laga oig tátoniræwa gildis stoáld-
sagnia hanis. Ósvitoim ísilemzik ein-
kienini öð'last bjá hionium algilda
merkimigiu. íslemzkt fiskiþorp eða
ils'lemzjkur bómdalbær enduirspagl-
ar heimdmm".
Mál og mienming hefur einmiig
gefið úit í samrvimmu við Helga-
flell stoáldsöigu Williams Heinie-
sens Vomiim blíð. Edms og kumn-
uigt er fékk HeinieElen Bótomenm'ta
verðlaum Norðluirlamid'aráðs fyrir
'þassa isfkáldsögu. B'6kiariinmar htef-
ur áður verið gietið hér í blaið-
iniu.
skoðun, að nú þegar Rithöf-
undasjóður Islands hefur
starfraekslu að fullu muni
reyndin verða sú, að það fé,
sem hann hefur til ráðstöfun-
ar, verði ærið lítið. Er eðli-
legt, að kannað verði, hvort
unnt sé að ráða bót á því,
þannig að markmiði Rithöf-
undasjóðs íslands verði full-
nægt.
Orðsending úr Sendiráðinu
1 thafnir Bandaríkjanna í
^* Víetnam eru þeim ekki
til sóma. Bnn minni sómi er
að því fyrir Norður-Víetnama
að taka ekki tilboði Banda-
ríkj'amanna um vopnahlé og
heimköliun alls bandarísks
herliðs. Afstaða kommúnista-
bliaðsins   á   ísHandi   ti'l   þess
má'ls  er  þó   með   fádæmum
ómerkileg.
í kommúnistablaðinu í gær
var sagt, að Morgunblaðið
hefði haldið því fram, að
Víetnamiar bæru nú einir
ábyrgð á styrjöldinni og
vildu fyrir alla muni láta
myrða   sig,   eins   og   blaðið
kemst að orði. Þetta eru ekki
orð Morgunblaðsins enda hef-
ur fólkið í Víetnam ekki feng-
ið tækifæri til að láta í ljos
hug sinn til tillagna Banda-
ríkjaforseta. Hins vegar hafa
leiðtogar ko'mmúnista þar
sem annars staðar hafnað
þeim, enda skeyta þeir engu
um mannslíf.
Afstaða Þjóðviljans til til-
liagnanna er ekki heimatilbú-
in. Hún er til orðin í Sendi-
ráðinu, þótt hún bafi að þessu
sinni verið birt undir ein-
kennisstafnum m., en ekki
APN, sem er merki sovézku
fréttastofunnar Novosti.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28