Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 287. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORÖUNBIJVÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 16.  DESEMBER 1970
17
Halldór Laxness:
Frá, gömlum
hundamanni
HUNDURINN er besti vinur
mannsins og hefur verið trygg-
astur förunautur hans gegnurn
söguna. Trygð'abamdið milli
hunds og manns virðist vera
stofnað af náttúrunni sjálfri,
þessar tvær tegundir koma ævin-
lega fram i félagi hvor annarri
til styrktar hjá öllum þektum
þjóðflokkum að formu og nýju.
Fyrirbrigðið hét symbiosis í
niáttúrusögunni sem við lserðum
í únglíngaskóla: samlífi tveggja
tegunda. Það hefur aldrei fund-
ist þjóðflokkur á svo lágu stigi
að hann hafi ekki haft siðmenn-
íngu til að umgángaist hund.
Hundurinn er að sínu leyti eina
skepnan sem fyrirgefur mann-
inum. Fyrsta og síðasta líf_krafa
hundsins er sú að eiga sér
menskan húsbónda. Það má einu
gilda hvað húsbóndinn er vond
ur, og þó hann berji hundinn
sinn og setji í bann fótinn, svelti
hann og ví'ki aldrei til hans hlý-
legu orði, ekkert fær rofið trygð
hundsins. Ef húsbóndinn finst
dauður á víðavángi verður að
slíta hundinn burt fra líkinu
með valdi. Grímur Thomsen orti
svo:
Sá er nú meir en trúr ag tryggur
með trýnið  svart og  augun blá;
fram á sínar lappir liggur
líki bóndans hjá.
Annað mál er það að íslend-
íngum er margt betur gefið en
fara vel með hundinn sinn.
Lraungum hefur viljað viðbrenna
að draslarar í sveitum tímdu
ökki að gefa rakkanum að éta en
létu hann gánga í hræ og annan
óþverra á víðavángi, eða drógu
hann fram á þesskonar sorpi
sem vitað var að þessar skepnur
þrífast ekki af ellegar klígjar
við. Hundurinn tekur ekki á
heilum sér nema hann fái að
lifa við einhverja fasta reglu
sem honum er sett af húsbónda
hans; en mangir íslendínga'r
bera ekki við að venja hunda
sína né kenna þeim neitt hegð-
unarmunstur sem dýrið geti
haldið sér að í lífinu. Af um-
önnunarleysi sínu og kaldlyndi
gagnvart skepnum l'áta íslend-
íngar iðulega þessi kvikindi sín
gánga vilt útí niáttúrunni, stund-
um í flokkum; ellegar ótamin
varðnáttúra hundsins kemur
fram í því að hann liggur úti á
þjóðvegutm að gjamma á bíla all-
an daginn fr_ morni til kvölds.
Sannarlega er mál til komið að
það opinbera setji reglur um
hundahald efcki síður í sveit en
borg. Eg er einn af mörgum ís-
lendíngum sem _11_ tíð frá barn-
æsku hef verið félagi hunda, og
þeir mínir, og því er það vcwi mín
að þær reglur sem dýraverndun-
arsamtökin maela ineð við yfir-
völdin, og nýlega var prentað
uppkast af í blöðum, verði hafð-
ar strángar. Á slíkuim reglum
er nú inauðsyn hér á lamdi sakir
þess að hagir þjóðarinnar og
hættir hafa breyst svo ört að
siðmenningarvöxtur í landinu
hefur ekki haft í fullu tré við
breytíngarnar. Dýravemdunar-
samtökin eiga þakkir skildar
fyrir að veita hinu opinbera _ið-
ferðiœtyrk í þessu mali, ekki síat
þar sem of marga íslendinga
skortir siðmenníngu til að um-
gángast hunda nú á dögum sem
sjá má af ekki alilfáum ritsmíð-
um um „hundahald" sem prent-
aðar hafa verið í sendibréfadálk-
um dagblaðanna.
í erindi hundavinafélagsins til
yfirvaldanna er málsgnein þar
sem ég vildi bæta dálitlu við,
það er þar sem stendur: „ . . . .
við höfum farið fram á það við
legregluyfirvöld, bæði munnlega
oig skriffliega, að þau sjái um að
fjarlægja alla humda sem látnir
eru    gánga    lausir    í    þéttbýli"
osfrv. í staðinn fyrir „í þéttbýli"
vildi ég leggja til að sagt væri
„í sveit og borg"; þeas. að við
sveitamenn séum undanþegnir
þeim sérréttindum og heiðri að
mega láta hunda ökkar darka
umhirðulausa og vilta í landinu,
hvort heldur á víðavángi eða úti
á þjóðvegum. Ég tel að þeir
menn sem svo fara með hunda
sína séu þess ekki um komnir
að eiga hund, né heldur verðir
þess. Ég hef ekið um þjóðvegi
landbúnatSarhéraða í flestum
löndum Evrópu og Norðuramer-
íku, en aldrei nokkurntíma séð
búhunda sveitamanna staðsetta
(einsog ságt er á nútíðarmáli) á
þjóðbrautum, því siður lóða-
hunda flœkjast á víðavángi í
hópum (Þó get ég ekki neitað
því, að ég hefi séð hundalíf af
þessu tagi í Indlandi, en þar náði
það ekki aðeins til hunda, held-
ur  einnig  mannfólksins sjálfs.)
Margir sem annara virðast
hafa fulla skynsemi skrifa í blöð-
in að hundar eigi að vera uppi
sveit þar sem þeir geti hlaupið
um í náttúrunni „frjálsir" (vilt-
ir?). Hundar eiga heima uppí
sveit, er vígorð sem menn þrá-
stagast á. I>etta er misskilning-
ur. Hundurinn á heima í nálægð
mannsins, hvergi annarsstaðar.
Afturámóti er bráðnauðsynlegt
að setja reglur um hundahald í
sveitum eingu síður en í kaup-
stöðum af þeim rökum sem ég
var að færa fram. í reglum um
kaupstaðahunda er afturámóti
mikilvægt, og ætti að vera algilt,
að einginn skuli fá að halda
hund sem ekki getur bent á viss-
an stað þar sem hundurinn má
viðra sig og gánga þarfinda
sinna; því hundar eru í þessum
púnkti nákvæmir einsog þrifið
fólki. Það heyrir undir illa með-
ferð á skepnum að hafa hund
án þess að geta komið til móts
við þrifnaðarnáttúru þessara
kvikinda. Eingum ætti heldur að
líðast að hafa hund, hvorki í
sveit né borg, nema hann geti
sannað með vottorði dýralæknis
að kvikindið sé hreinsað reglu-
lega.
Margir   hafa   undrast   við   mig
rutlkend  skrif um hundagrey  i
ofannefndum    dálkum    blaðanna
þar sem  oft  taka til máls  ein-
kennilegir   sérvitríngar   og   fólk
sem  stendur  á  öðru  menningar-
stigi   en   almennínigur   á   íslandi.
Ættu menn þó að vera ýmsu van-
ir af lestri Guðmundar Jónsson-
ar   á   sendibréfum   úr   pósthólfi
120.  Stundum  eru bréfritararnir
bersýnillega   klikkaðir   (sísófren-
ía,       „kleyfbugasýki").      Furðu
margir    skrifa    undir    dulnefni,
sem er óþekt blaðamenska  ann-
arsstaðar   í   heiminum,   þó   dul-
nefnisskrif séu vist ekki teingj-
ainleg    við    þjóðerni    sem    sér-
grein íslendinga. Þeir sem oft fá
sendibréf    frá    geðbiluðu    fólki,
einsog   rithöfundar,   þekkja   vel
tilhneigíngu   svona   fólks   til   að
fela sig bak við önnur nöfn og
annan status en það hefur sjálft;
tam.   er    algeingt    að   fólk   sem
þjáist af sadisma og öðrum erf-
iðum ónáttúrum reyni að villa á
sér heimildir með því að skrifa
sig      „heiimilisföður",      „þriggja
barna   móður",    „gamla   konu   í
Vesturbænum"    eða    þvíumlíkt.
Eitt   sérkenni   á   bréfum   svona
fólks er að aðalatriði hvers máls
hverfa því sjónum með öllu, en
aukaatriðin taka á sig voveifleg-
ar  myndir   í   ímyndun  þea9;   td.
þegar  það  talar  um  hunda,   þá
sér    það    ekki    annað    en    saur
hunda sem verður í augum þess
að „fjallháum hrúgum útum all-
ar   gánigstéttir".   Fólk   á   þessu
stigi skrifar yfirleitt ekki í blöð
í öðruim lönduim.
Svona     sálarflaraldrar    blossa
hér   einlægt   upp   þega,r   minst
varir, einkum í skammdeginu.
Hægrihandárveikin er ágætt
dæmi frá umliðnum misserum;
sömuleiðis bjórveikin sem virð-
ist vera landlæg sálarbilun æv-
inlega tilbúin að blossa upp;
symfóníuveikin er föst klikkun
í pósthólfi 120 og virðist hafa
staðið í stað síðan 1930 að út-
varpið var stofnað; og nú hunda-
veikin. Þegar ég var að alast upp
hér í bænum og grend, þá grass-
éraði Rakarafrumvarpið. Mig
minnir að deilan hafi staðið um
það, klukkan hvað ætti að loka
rakarastofum á kvöldin. Ýmsir
smápólitíkarar og kleyfhugar
lögðu þetta mál fyrir sig sem
sérfræðigrein, eða kanski mað
ur ætti að segja rórill. Á einum
æsíngafundi um málið í Barna-
skólaportmu, þar sem líka voru
krakkar, heyrði ég og sá þektan
borgara æpa undir einni ræð-
unni: Hér skal blóð mæta blóði.
(Mig minnir ég hafi einhvers-
staðar komið deilunni um Rak-
arafrumvarpið á framfæri í
róman, en ef ég man rétt gerði
ég fundinn þó akademiskari en
þessir fundir voru í raun og
veru.)
Ég get ekki að því gert að ég
hef ævinlega verið ögn veikur
fyrir afkáralegri röksemdafærslu
kleyfhuiga, líklega af því ég
kynni að vera eitthvað síaófren
sjálfur. Þessvegna get ég ekki
stilt mig um að tilfæra til gam-
ans skoðanir á hundum sem mér
getur vitanlega ekki komið til
hugar að andmæla.
Ýmsir bréfritarar dagblað-
anna gánga berserksgáng gegn
þeirri stefnu sem þeir telja að
uppi sé, að nú eigi með lögum
að skylda sérhvert heimili í
Reykjavík til að halda að minsta-
kosti einn hund; bréfritari nokk-
ur reiknar út að þar sem fimm
nef séu til uppjafnaðar á heim-
ili hér í bænum, og íbúar 100.000,
þá verði innan skamma 20.000
hundar í bænum. Á móti þessari
voðalegu stefnu um lögskipað
hundahald færir höfundurinn
(sem er dama) þau rök að slíkt
sé fráleitt í „sveltandi þjóðfélagi
þar sem einginn hefur fiikjublað
til að hylja sárustu nekt sína,
þjóðfélagi . . . þar sem allir
þegnar eru að hrynja niður úr
hor og vesöld" osfrv. Annar höf-
undur telur að ef stefnumni
verði framfylgt muni myndast
hér samskonar ástand og í Lima
í  Perú  þar  sem  búi  jafnmargir
hundar og menn. Þá kemur bréf-
ritari sem færir þau rök á móti
hundum,  að  á  eynni  Manbattan
(New   York)   hafi   maður   verið
að vökva blómum í garði sínum
og hafi þá komið hundur og lyft
beini á skallann á honum. Önn-
ur röksemd sama höfundar gegn
hundum   er   sú   að   kynvillíngar
gángi út á straeti með skrýtilega
hunda í bandi til að vekja eftir-
tekt   annarra   kynvillínga   á  sér.
Skemtilegur'  er    líka    hugsana-
gángur þess bréfritara sem byrj-
ar á því að útmála hunda einsog
óargadýr   sem   öll   heimsbygðin
skelfist við, skýrir síðan frá því
að börn hér í Reykjavík séu svo
elsk að hundum,  að ef þau sjái
þessar    voðalegu    skepnur    gera
þarfindi sín, þá hlaupi þau til og
leggist      yfir     saurinn.     Maður
nokkur (virðist vera heldrimað-
ur)   skrifar bréf  undir  dulnefni
og segist hafa streingt þess heit
að hvenær sem hann sjái útum
gluggann hjá sér  að hundur sé
að nálgast hús hans, þá ætli hann
að grípa staf sinn, hlaupa út og
ráðast    á    móti    kvikindinu    og
lemja það með stafnum af öllum
lífs  og  sálar  kröfltum.     Margir
brófritaranna sjá einga leið útúr
þráhyggju sinni  aðra en þá að
skora      á      lögregluistjórann      í
Reykjavik  að  útmá  þessi  kvik-
indi með öllu. Má segja að hjá
flestum þessara höfunda sé blóð-
baðið höfuðatriði.
Þegar hér er komið sögu láng-
ar mig samt að slá huggunar-
ríka nótu. Því fer semsé fjarri
að íslendíngar séu sú þjóð sem
verst er á vegi stödd að því er
snertir smitnæma sálsykisfar-
aldra. Ég er meira að segja ekki
fjarri því að einhvenskonar
„lappsjuika" ætti að vera normalt
ástand hér í skammdeginu,
hnattstöðubundnar sálarhrell-
íngar sem menn leitast við að
bægja frá sér með einhvers-
konar rosatiltektum, t.d. fylliríi
sem er eingkonar súrrógat fyrir
sjálfsmorð. Oft er tekið það ráð
að leita uppi einhvern sökudólg
að svala sér á. íslenskt máltæki
segir að það verði að vera strák-
ur í hverri lestaferð: strákurinn
var hafður ti'l að kenna honum
uim alla klæki og láta bitna á
honum öll óhöpp sem fyrir komu
í förinni. Ef það snaraðist yfrum
á einni truntunni þá var að berja
strákinn. Frægur útlendur geð-
bilunarfaraldur    áður    fyrri,    og
komst meira að segja til íslands,
var sá að leita uppi gamlar kon-
ur,  einkum einstæðar og snauð-
ar,  og  brenna   þær   á   báli   með
þeirri  röksemd   að   þær   væru  í
sambandi við  djöfulinn.  I Rúsa-
landi og Þýskalandi er svokall-
aður  antísemítismi  eða  gyðínga-
hatur  landlægt og  er gamall og
nýr siður hjá þessum þjóðum að
skipuleggja blóðbað á gyðingum
ef    eitthvað    geingur    úrskeiðis
hjá    þeim.     Pogrom    svokölluð
(at    í    gyðíngum)    voru    meðöl
þessara  þjóða  við  geðbilun  sem
grasséraði   i   þeim   sjálfum.   Um
gyðínga voru sagðar sögur líkar
þeim  sem  sagðar  eru  á  íslandi
nú  á dögum um hunda.  Það  er
til    dæmis    aldagömul    viska    í
Rússlandi og Þýskalandi að gyð-
íngar hafi fyrir sið að éta börn
á páskunum. í miðri heimsstyrj-
öldinni   síðari   höfðu   rússar   og
þjóðverjar     fróðlega     samvinnu
um að skjóta 32 þúsund varnar-
lausa gyðínga, mestan part kon-
ur,    börn    og    gamalmenni,    hjá
Baby Jar, gilskorníngi fyrir utan
Kíev    29.—30.    september    1941.
Þeir hjálpuðust síðan að því að
fela líkin í gilinu. En líkin fund-
ust  og  þessi   „hundamorð"  urðu
sú hetjudáð rússneskra og þýskra
herja sem lifir leingst úr styrj-
öldimni    1939—1945.    En    hvers-
vegna gamlar konur?  Og hvers-
vegna gyðínga? — Jú það ér ein-
faldlega  vegna   þess  að   hér  er
um að ræða minnihlutahópa sem
menn vona að séu svo alls ves-
alir að það sé óhætt að ráðast á
þá,   þeir   muni   ekki   geta   borið
hönd   fyrir   höfuð   sér.   Nú   er
heitið   á   lögreglustjórann   okkar
hérna    í    Reykjavík    að    vinna
samskonar frægðarverk á okkar
ferfættu vinum; og einsog fyrri
daginn   í   þeirri   von   að   þar   sé
vesall   hópur    fyrir,    sem   ekki
muni bera hönd fyrir höfuð sér.
Hvað    sem    lögreglustjórinn   í
Reykjavík kann að vilja í þessu
máli,  þá tel  ég  ekki  líklegt  að
lögregluliðinu  í  Reykjavík,   sem
samanstendur af heiibrigðum al-
þýðumönnum,     venjulegum     ís-
lendíngum,   verði   otað   fram   til
að   giánga   í  hús   borgaranna   og
draga   út   þaðan   besta   vin  fjöl-
skyldunnar     í     blóðsúthellínga-
skyni.   Þessi   skoðun   mín   styðst
við reynslu sem ég hef af mann-
úðlegum og skilníngsríkum hugs-
unarhætti þessara manna í sam-
skiftum   við   mig   vegna   hunda
minna gegnum  árin.
„Læknar segja frá"
Ný bók skráð af
dr. Gunnari G. Schram
ÚT ER komin ný bók, „Læknar
sagja frá", Skráð af dr. Gunnari
G. Schram. Eru það þættir úr lífi
og starfi átta þjóðkunnra laökna.
Úlfar Þórðarson segir frá
læknisstörfum á styrjaldarárun-
um í Færeyjuim, Helgi Ingvars-
son, fyrrum yfirlæknir á Vífils-
stöðuim,   lítur   til   liðsins , tíma,
Orrustuflugsveitin
í Keflavík heiðruð
HUGHES flugvélaverksmiðj- varnasveita Bandaríkjanna,
iirnar, veittu síðastliðinn John Beiling, aðmíráll, yfir-
fimmtudag: Fimmtugustu og maður varnarliðsins í Kefla-
sjöundu orrustuflugsveitinni í vík og aðrir háttsettir yfir-
Keflavík Hughes verðlaunin menn loftvarnasveitanna. Sal-
eða „Hughes Achievement isbury, hershöfðingi, afhenti
Award", sem árlega eru veitt og sveitinni viðurkenningu
þeirri fiugsveit í flugher fyrir stðrf hennar.
Bandaríkjanna sem náð hefur Fimmtugustu og sjöundu
frábærum árangri í starfi.          orrustuflugsveitinni er ætlað
það hlutverk að fylgjast með
Hughes verðlaunin hafa ver ferðum herflugvéla erlendra
ið veitt orrustuflugsveitum í ríkja í nánd við Island. Flest-
átján ár, og eru þau eftirsótt- allar þessar vélar koma frá
ustu sem veitt eru. Bob De- Rússlandi, og koma þær bæði
Havan, tilraunaflugmaður hjá oft og reglulega. Mesta um-
Hughes verksmiðjunum af- ferð á þriggja vikna tímabili
henti verðlaunin, en meðal hingað til, var niutiu stórar
gesta voru Arthur Salisbury, sprengjuflugvélar af gerðinni
hershöfðingi,  yfirmaður loft-  TupolevTU20.
fessor,   Sbúli   Thoroddsen   rifjair
upp   enidurminningar   um   föður
sinin og Páll V. G.  Kolka segir
frá mámavist sinni í Ameríku.
Á kápusíðu segir m. a.: „Hér
segja  þeir   (lækraarnir)   á  hisp-
_.      ._,...                          „ .   unslausan hátt fré lífi sínu, námi
Bjarra   Swæbjornsson   segir   fra   og  starfi  við   hin,ar   MkleguBtu
heraðsl^nisstorfum fyrir halfn aðstæðu,r> ^ frá íglenzkri sveit
oM, rætt er við UM Ragnarsson til ^gg^^ New york.
um saaarranmsöknir andalækn- Meðal aMliars er int fra hintni
ingar og aflstoðu keknisfræðmn- miklal a-g-^ spÖMku veik-
ar, rætt við dr. Sigurð Samuels- inni_ feal1áttu við bei.kaveikina ag
son, profeasor^ um sogu, tilgang bjartaajúkdómana, svo og við-
og storf Hjartaverndar, spjailað hl0-fum iaBmia[3.aeiSitmBe. til ann.
við Guðmund  Thoroddsen,  pró-   m Ufis og hi__a svonafinidu hug.
lækniniga. — Og sagt er frá starfi
iækna í sveitum fslands fyrir
nmeira en hálifri öld, áður en nú-
tímalyf og lækningatæiki komiu
til söguinniar."
Bókiner 216 bls. að stærð, með
aiLmörgum myndum. Útgefandi
er Setberg.
Stjórnmála-
samband
Kinishasa, 15. desember, NTB.
KONGÓ-KINSHASA og Komgó-
Brazzavillle tóku í dag upp
stjórnmiálasambanid á nýjam leik,
en því var riift fyrir rösfeu ári.
Forsetar landanna tóku á móti
utaniríkisráðherrum og var þá á-
kveðið að þeir skyldu j'aínframt
vera sendiherrar hjá hinind stjórn
iinnL
Löndin slitu stjórnmálasasm-
banidi árið 1968 eftir að foringi
uppreisnarininar í Kwilu-hórað-
iniu árið 1964, Piette Mulele, var
tekinn af lífi í Ki'nsbasa.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32