Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						12
MORGUNBLAÐIÐ,  ÞRIÐJUDAGUR  20. APRÍL 1971
Að búa
a jarð-
skjálftasvæði
Höfuiidur þessarar greinar
er írskur prófessor í enskum
bókmenntiun, sem í starfi
sínu hefur verið víða & jarð-
skjálftasvæðum         heimsins.
Hann hefur sjálfur reynt
allt frá miklum jarðskjálft-
um niður í smávægilega
kippi, á meðan hann dvaldi
i löndum á borð við Ghile,
íran, Uíbanon, Grikkland,
Júgóslavíu ogr Spán. Nýlega
afstaðnir jarðskjálftar í Suð
ur-Kaliforníu urðu tilefni
þessarar grreinar hans um
reynslu hans af nábýli við
jarðskjálfta, og hversu jarð-
skjálftarnir hafa áhrif á dag-
legt lif fólks.
London — FWF
Eftir Malcolm Welland
FÓLKIÐ í Suður-Kali-
forníu, líkt og er á flestum
öðrum jarðskjálftasvæð-
um, kann að skjálfa í rúm-
um sínum þessa dagana,
ekki af ótta heldur vegna
þess, að fólk verður oft
ekki vart við mjög vsega
jarðskjálftakippi nema það
liggi á fjaðradýnu. Á sama
hátt getur vatn í baðkari
verið líkt og jarðskjálfta-
mælir. Ég minnist þess, að
þegar ég tók upp búsetu í
Chile 1944 varð fyrsta
reynsla mín aí' jarðskjálfta
sú, að hálfgerð flóðbylgja
myndaðist í baðkarinu,
sem ég lá í! Enginn annár
á hótelinu virtist hafa
veitt skjálftanum athygli,
enda eru. jarðskálftakippir
svo tíðir í Chile, að enginn
tekur eftir þeim nema sá,
sem nýkominn er til lands-
ins, eða sá, sem er í hæsta
máta taugaveiklaður. Chíle
búar halda því reyndar
fram, að land þeirra sé
ekkert annað en stórt, titr-
andi hlaup, og þeir segja í
gamni, en þó nokkurri ai-
vöru, að sá dagur muní
koma, að heil sneið af land-
inu muni losna frá og
sökkva í Kyrrahafið.
Að reynslu minni í Chile
get ég sagt, að þar verða
smávægilegir jarðskjálftakipp
ir, sem menn verða þó varir
við, a.m.k. hálfsmánaðarlega.
Ég legg áherzlu á orðin var-
ir  við,   því   þarna   hlýtur   að
koma fram á jarðskjálftamæl
um mikill grúi jarðskjálfta,
sem eru svo vægir að menn
taka ekki eftir þeim. Mér er
sagt að í héraðinu Alicante
á Spáni komi fram á jarð-
skjálftamæli jarðhræringar
á hverjum degi, án þess að
nokkur verði var við þær.
Auðvitað   er   það   svo,   að
Sjúkrahúsið  í   San   Fernando-dalnum varð hvað verst úti í jarðskjálftunum    í   Kaliforníu.
Hér sjást sjúklingar fyrir utan sjúkrahúsrústirnar bíða þess að verða fluttir á brot,t og björg
unarmenn ervi að leita í rústunum að fólki, sem grófst í þeim.
Raunveruleg ógnun er að maður veit aldrei hvenær jarðskjálfti verður
menn venjast nábýlinu við
jarðskjálftana og jafnvel því,
að segja af þeim gamansögur;
sögur um blóm í vasa, sem
hristast, um myndir, sem voru
réttar á vegg að kvöldi, en
skakkar að morgni. Meira að
segja titringur frá stórum
vörubíl, sem framhjá fer í
nokkurri fjarlægð, getur orð
ið til þess að menn brosi, en
fyrir hendi er ávallt hin
þögla spurning: „Var þetta
jarðskjálfti?" Maður veit
aldrei hvort i kjölfar þess að
ljósaperan fer að sveiflast í
loftinu muni fylgja miskunn-
arlausar ógnir gífurlegra nátt
úruhamfara.
Jafnvel hugmyndasnauð-
ustu menn geta ekki tilfinn-
ingalega séð litið á jarð-
skjálfta sem náttúrufyrir-
bæri, sem ekki komi þeim
við. Þetta ógnvekjandi „vega
salt", sem oft fylgir hreyf-
ing upp og niður, skýt-
ur óhjákvæmilega að manni
þeirri hugmynd að óskaplegs
djöfulgangs geti verið að
vænta. Ég get ekki annað en
líkt einum rniklum skjálfta,
sém ég.lenti i, við það að ein
hvér risatannlæknir væri: að
bisa við að draga gífuriegan
klett upp úr jörðinni.
Afl jarðskjálftanna er ógn
vekjandi. Bæir á borð við
Concepcion i Chile, Skopje í
Júgóslavíu, og stór þorp i
Tyrkla:ndi og Iran hafa ver-
ið lögð rækilegar í rúst af
jarðskjálftum en nokkur borg
eða bær var eyðilagður með
lofthernaði i síðustu heims-
styrjöld.' Svo sem gerzt hefur
í Chile, getur sjálft landslag
ið breytt algjörlega um svip;
á getur breytt farvegi sínum
úr þvi að renna í stöðuvatn
inni i landi, og runnið eftir
nýjum beint til sjávar (þetta
hefur gerzt margsinnis í fyrrí
tíð); höfn, sem áður gat að-
eins    tekið    við    smáskipum
vegna grynnmga — eins og
chileanska höfnin Valdivia,
þar sem mikill jarðskjálfti
varð 1960 — getur skyndi-
lega tekið við stærstu skip-
um úthafanna, og hin litla
laug, sem maður fór venju-
lega í á sunnudögum til baða,
getur horfið með öllu.
ENGINN TlMI TIL
SKELFINGABÆÐIS
Jarðskjálfti er einhver
mesta ógn, sem menn geta
lent í, vegna þess að þeir
standa algjörlega magnvana
andspænis honum. Ef menn
hlaupa út úr húsl, getur
hrynjandi byggingarefni úr
öðrum húsum komið þeim fyr-
ir kattarnef, svo hið eina sem
hægt er að gera er að vera
kyrr á sinum stað. Sem bet-
ur fer er enginn tími til skelf
ingaræðis, enda þótt menn
séu lamaðir af ótta, þannig að
lifi menn þetta af, kunna
þeir að fá á sig orð fyrir að
vera „karlar í krapinu"
hverju sem á gengur.
Augljóst er, að verði jarð-
skjálfti, ei-u menn óhultastir
úti á víðavangi, en meira að
segja þar er fyrir hendi hinn
óskemmtilegi möguleiki á þvi,
að sprunga myndist skyndi-
lega og lokist síðan aftur,
sem yrði heldur óheppilegt
fyrir þann, sem stæði einmitt
á þeim stað, sem slík sprunga
opnaðist. Á flestum jarð-
skjálftasvæðum í heiminum
eru nú lög um að ekki megi
byggja hús án þess að sér-
stökum traustleikaskilyrðum
gagnvart jarðskjálftum sé
fullnægt, og sannað hefur ver
ið, að bygging, sem reist er
eftir réttum reglum hefur
góða möguleika á að standa
af sér jafnvel mjög harða
jarðskjálfta. 1 jarðskjálfta
mundi slík bygging svigna í-
skyggilega, en hún mundi
ekki hrynja.
Til þessa hafa vísindin
ekki verið þess megnug að
geta sagt fyrir um jarð-
skjálfta. Allir vita, að jarð-
skjálftasvæði liggja yfir
sprungum í jarðskorpunni og
að San Francisco t.d., vegna
þess að hún er byggð beint
yfir slíkri sprungu — getur
fyrr eða siðar átt á hættu að
verða fyrir barðinu á frek-
ari alvarlegum jarðskjálft-
um. Spurningin er: Hvenær?
Þetta er spurning, sem enn er
ekkert svar til við og það er
einmitt í þeirri staðreynd,
hversu óútreiknanlegir jarð-
skjálftar eru, sem ógnun jarð
skjálftahættunnar          birtist
bezt.
Harður jarðskjálftakippur
er líklegur til þess að færa
upp á yfirborðið þá sektartil
finningu, sem að hluta til er
imynduð, en býr í öllum okk-
ar. Morguninn eftir hinar
miklu hamfarir í Chile 1939
gekk vinur minn, sem var
skáld, um götur hinnar gjör
eyðilögðu borgar Concepcion
og sagði í sífellu: „Þetta varð
að gerast!" Með þessu var
hann að gefa til kynna að
jarðskjálftinn væri refsing
fyrir misgjörðir og syndir
samborgara sinna.
í Beirut 1958 hafði ég
kvöldverðarboð inni er jarð-
skjálfti varð — sem betur fór
ekki alvarlegur. Eftir fyrsta
kippinn virtust gestirnir ekki
fara úr jafnvægi, en þegar
annar kippur kom 20 mínút-
um siðar fór allt í handaskol
um. Sum okkar þutu út á
götu með likjörsglösin í hend
inni, og þá veittist að okkur
nágranni, náhvítur, annað
hvort af hræðslu, bræði eða
hvoru tveggja og sagði:
„Skammizt þið ykkar ekki
fyrir að neyta áfengis við
slíkt tækifæri?" Greinilegt
var að hann taldi afstöðu
okkar til  málanna virðingar-
lausa, ef ekki hreint guðlast.
Niðurstaðan er sem sé sú, að
þeir sem hafa eitthvað mjög
slæmt á samvizku sinni, ættu
að forðast þá staði, þar sera
sprungur eru í jarðskorp
unni.
MKB PALMANN
í HÖNDUNUM
Jarðskjálftasögur þeirra,
sem af komast, eru óendan-
lega margar likt og sögurn-
ar um „sprengjuna mína" úr
siðasta striði. Þær eru allar
keimlíkar og sannast að segja
flestar hundleiðinlegar. Ein
saga er þó til úr jarðskjálft-
unum miklu i Concepcion,
sem líkiega er einsdæmi.
Þýzkur ferðamaður í verzlun
arerindum var að hátta í
svefnherbergi sínu á þriðju
hæð gistihúss síns þegar
fyrsti, harði kippurinn kom
Án þess að tiugsa sig um
stökk hann út um gluggann
og í krónu pálmatrés, sem
var í garðinuoi fyrir neðan.
Hann hafði ekHi fyrr stokk-
ið út en hótelið hrundi til
grunna. Þjóðverjinn varð að
dúsa uppi i pálmatrénu í all-'
langan tíma áður en'. honum
var bjargað þaðan. Hann
kvartaði reyndar sáran yfir
því, að fólkið virtist hafa
haft annað fyrir stafni en að
hlusta á neyðaróp hans. Tal-
ið er að Þjóðverjinn hafi
hreinlega fyllzt gremju vegna
jarðskjálftans!
Að lokum fáein orð til hugg
unar þeim, sem kunna að
vera staddir í Aþenu. Þessi
dásamlega borg hefur á und-
anförnum tveimur árum orð-
ið fyrir vægum jarðskjálfta-
kippum. En æðrizt ei, litið
upp til Akrópólis og hugleið
ið það að úr því að Perthen-
on hefur staðið þar um aldir,
er fremur ólíklegt að hofið
verði alvarlega truflað nú.
(Forum World Features).
Óskar Gíslason
ljósmyndari
heiðraður
FIMMTUDAGINN 15. april, á af
mælisdegi Óskars Gíslasonar,
ljósmyndara, var hann gerður
að heiðursféiaga Slysavarnafé-
lagsins við hátíðlega athöfn í
Slysavarnahúsinu í tilefni af
ísjötugsafmæli hans, i viðurkenn
lingar   og   þakklætisskyni   fyrir
gerð kvikmyndarinnar um
„björgunina við Látrabjarg" ár
ið 1948.
Jafnframt var Óskari afhent
vegleg gjöf frá slyeavarnadeild-
inni „Bræðrabandið" í Rauða-
sandshreppi, V-Barð., sem aðstoð
aði við björgun skipverja af
enska togaranum DHOON árið
1947 og gerð kvikmyndarinnar ár
ið eftir. Þetta var safn ljósmynda
af öllum bæjum í Rauðasands-
hreppi, ásamt núverandi ábúend-
um, í»uk skrár yfir öll býli i
hreppnum allt frá 17. öld.
Áburðarflutningar
árlegt vandamál
UM þessar mundir eru áburðar-
flutningar að hefjast, og þegar
hafnir að nokkru um Suðurlands-
undirlendi. Vegir hafa ekki
spillzt að ráði af þeirra völdum
til þessa, enda hefur Vegagerð-
in óspart gripið til öxulþunga-
takmarkana til að fyrirbyggja
það.
Að því er Hjörteifur ólafa-
som, eftkilitsanaðuir hjá Vega-
gerðinoi   tjáði   Morgunblaðinu   í
í gær. eru áburðarfl'uitniingai'nir
uim þjóðvegi landsins orðnir ár-
legt vandamál. Kvað hann vega-
gerðarmenn óska þess, að þeir
væru fyrr á ferðinni en tíðkast
— meðan írost væri ekki farið
úr veguirtum — ein þeir vildu
dragaat helzt til kingi fraim á'
vormámuðina. Kvað hann það
ataðreynd, að imiest'i. þu*ga-
f Jutningarnit'. uim þjóðvegina;
færu jafnan fram á þeim tím«
árs, er vegirnir væru sexn veik-
astir fyrir og burðaTlþoil þeb-m
ilangt fyrirneðan eðlileg mörk.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32