Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um Sunnudagsblaš Morgunblašsins. 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						10
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 20.  JÚNÍ 1971
Sólúrið   kom   að   mjög   góðum   notum,   eftir
að   það   var   fundið   upp,
SKIP

¦¦::'¦ *>'-
"*^^.^".-

Sæförum var ekki ljóst fyrr en a 12. öld, að hægt var að nota segulnál til
stefnumiðunar.   Þessi   kínverski   áttaviti   var   gerður   á   19,   öld.
Gerð  sextants  tók  miklum   framförum   á   18.
öld   og   reyndist  nákvæmt   siglingartæki.
Það er ekki óllíklegt, að það
haifi flögrað snemma að mann-
inum, þegar hann fór að rann-
saka umhverfi sitt að ferðast
heldur á sjó en landi. Tilraun-
ir hans með báta hafa sprottið
af því, að hann hefur veitt at-
hytgli ýmsu sem flaut á vatni,
svo sem trjábol á floti niður
á eða önd á polli. Það er til-
tölulega auðvelt að ímynda sér
með hvaða hætti þróunin hef-
ur orðið í bátagerð, fyrst hol-
ir trjábolir, gíðan kajakar og
þar næst byttur (eoracle) með
grind, sem húð var strengd á.
Bátarnir sanna vel þá kenn-
ingu, að nauðsynin sé móðir
allra uppfinninga. Hvernig ætt
um ¦ við með öðrum hætti að
skýra hina sérstöku sjóhæfni
Eskimóa-kajaksins og skjótleik
hins tvibotna báts Marianaeyja
skeggjanna. Magellan sagði, að
tvíbotnungurinn gæti siglt
hring um hans eigin skipsbát
og Frobisher sagði um kajak-
inn: — „Svo snarir voru þeir í
snúningum og svo hraðskreiðir
að það hefði verið tíimaeyðsla
að reyna að elta þá." Báðar
þessar bátagerðir eru svo fuli-
komnar að gerð miðað við þau
not, sem bátarnir voru ætlaðir
til, að hvíti maðurinn notar þá
nú við sportiðkanir, kajakinn
til róðra en tvibotnunginn í
kappsiglingum. Þessir æva-
gömlu bátar eru þeim mun
furðulegri smíði, þegar þess er
gætt að þeir verða hvor
tveggja til á steinöld og smíð-
aðir eftir auganu einu saman
og án nokkurra mælitækja.
Fyrstu skipamyndirnar, sem
mönnum eru kunnar, eru mál-
aðar á vasa eða höggnar í
stein. Af þessum myndum öðl-
umst við þá vitneskju, að
Egyptar áttu sér báta með
mastri, segli og reistum fram-
stafni, að minnsta kosti, árið
5000 f.Kr. Það er ekki ólíklegt
að þessir bátar hafi verið fyr-
irmyndin að skipum 'Krítverja
og Fönikíumanna, en þá er orð
inn greinilegur munur á skip-
um, sem ætluð eru til verziun-
arsiglinga og hernaðar.
Það er einnig mjög líklegt að
bæði K'mverjar og Arabar hafi
náð svipaðri leikni í skipasmíði
og Egyptarnir, en um það vit-
um við ekkert með vissu.
Eins langt og heimildir okk-
ar ná af þjóðum i Austurlönd-
um fjær og við Persaflóa, þá
er kínverski júnkurinn og ara-
biski einmöstrungurinn þar fyr
ir landi og þjóna mannfólkinu
líkt og skip Miðjarðarhafsþjóð-
anna. Júnkurinn var notað-
ur til farmflutninga meðfram
ströndinni en arabiski ein-
möstrungurinn til ferðalaga
um hafið.
Arabar og Kínverjar hafa
smíðað skip sín með tilliti til
staðhátta, einkum staðvindanna.
Arabiski einmöstrungurinn hef
ur tekið mjög litlum breyting-
um frá þvi hans verður fyrst
vart í sögunni, eða i þúsund ár.
Hann einkennist af hallandi
stefni og sveru stuttu mastri
með geysistóru segli. Þeir hafa
verið yfir 200 tonn að stærð.
Kínverski junkurinn hefur
breytzt jafnvel enn minna á
þeim tima, sem við þekkjum til
hans. Þeir voru með reistan
bóg og stefni og háan skut og
voru alger mótsetning við ara-
biska einmöstrunginn; miklu
hægskreiðari en iíka margfalt
rúmmeiri.    Jafnvel    á    tímum
Gamalt   siglingakort   frá   Marshalleyjum    ge
Skeljarnar    merkja    eyjar    en    bambussteng
strauma.
Mareo Poló virðast þeir hafa
verið allt að 800 tonnum að
burðarmagni og þurft feyki-
stóra áhöfn til að hagræða hin
um stóru rám og seglmottum.
Eitt af einkennum júnksins
var það, að skuttréð (áfram
hald af kjaltrénu) var undir
skutnum sjálfum og það var
hægt að lytfta því, ef siglt var
á grunnu vatni.
Hvort sem austrið eða vestr-
ið hefur orðið á undan að
byggja haffær skip, þá er
það staðreynd að beztu heim-
ildir okkar um skip til forna
eru frá egypzkum skurðmynd
um og áletrunum. Ein af greini
legustu myndunum sýnir okk
ur skip Hatshepsut drottning
ar á verzlunarsiglingu til
landsins Punt, sem hefur verið
einhvers staðar við suðurenda
Rauðahafsins. Þetta er um það
bil 1500 f.Kr. Þarna er sýnt
skip, sem orðið er þróað að
gerð og hefur stórt mastur í
miðju skipi, stórsiglu og rá fyr
ir þversegl og fimmtán ræðara
á hvort borð. Bæði bógur og
skutur eru mjög hallandi, en
til að vega upp á móti því, er
strengdur sver kapall næstum
eftir endilöngu skipinu miðju
og liggur hann í tveim göfflum
Þessi skip hafa mjög liklega
verið um það bil 60 feta löng.
Krítverjarnir og Fönikíu
mennirnir bættu mjög egypzku
skipagerðina með því að auka
burðarmagnið og sjóhæfnina
Fönikiumennirnir, sem voru
um þúsund ára skeið leiðandi
sæfarendur við Miðjarðarhaf,
voru ekki aðeins miklir verzl
unarmenn, heldur áttu þeir það
„sin qua non," sem úrslitum
veldur; þeir elskuðu hafið.
Ein mikilsverð breyting varð
á gerð skipanna á þessu tíma
bili. Fönikíumennirnir settu
búkka framan á skip sín til að
gera þau öflugri í hernaði og
sennilega hefur ekki heldur
veitt af til að vernda þau fyr
ir sjóræningjum á Eyjahafi.
Grikkirnir og Rómverjarnir
tóku síðan upp hina tvöföldu
eða þreföldu áraröð. Þessar
margrónu galeiður týndu ört
tölunni, en þó var ekki hætt að
róa þeim í logni eða inn og
út úr höfnum fyrr en þær
voru orðnar svo stórar, að það
var með öllu ógerningur að
hreyfa þær með árum.
Skipin á Miðjarðarhafi á síð
ustu tímum fyrir Krists burð
hafa verið mjðg stór og viða
mikil. Það voru nærri 300
manns á skipinu, sem Páll post
uli varð skipreika á við Möltu
Á þeim tima var farið að nota,
asa
an<
og
i t
urr
c
að
me
ur
líti
aui
vir
1
í 1
leg
nol
Mi
urr
fjö
sig
Þe
Br
ir
gæ
ski
Br
lar
rá;
og
in£
fr£
sk
]
leí
tví
rei
inj
ir
áf)
og
ir
sk;
un
sti
by
sig
bú
lar
gr;
úr
hö
inj
ur
hir
asl
sk
asl
iri:
va:
ko
Ar
]
Br
At
Mi
ski
ko
va:
fyí
frí
mMHlHMHMHWMHfrWMHlMMh®^
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20