Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						10
MORGUNBLAÐlÐ, FIMMTUDAGLTR 13. APRÍL 1972
„FERÐIRNAR
HAFA SANNAÐ
GILDI SITT"
Spjall við Úlfar Þórðarson um
augnlækningaferðir um helgar
Olfar Þórðarson, augn-
læknir, hefur si. 3—4 ár faæ-
ið i reglubundnar augnlækn
ingaferðir til Norðurlands,
sem eru með nokkuð nýstár-
legu sniði. 1 viðtali, sagði
Olfar: „Upphafið að þessum
ferðum var það að enginn
augnlæknir fékkst til að taka
við af Helga Skúlasyni, er
hann lét af störfum. Land-
læknir fór þess þá á leit við
mig, að ég tæki að mér að sjá
um augnlækningaþjónustu í
þessum landsf jórðungi.
Það var hreinlega í björg-
unarskyni að ég féllst á að
taka þetta að mér, þvi að það
var ótækt að heill landsfjórð
ungur væri án augnlæknis-
þjónustu. Landlæknir gerðist
síðan milligöngumaður um að
skipuleggja ferðirnar og
skapa aðstöðu fyrir augn
lækni á sitöðum, þar sem
héraðslæknar og sjúkrahús-
læknar voru, til að hægt væri
að færa allt sem gert væri í
sjúkrasögu á hverjum stað
ag að læknarnir gætu átt sinn
þátt i að skipuleggja starfið
og fylgjast með því."
— Hvernig er þessum ferð
um háttað?
„Við fljúgum frá Reykja-
vík á laugardagsmorgni, vinn
um allan daginn og sunnu-
dag,   en   komum   aftur   tii
Reykjavíkur á sunnudags-
kvöldi. Oft er annar læknir
með í förinni svo og aðstoð-
arfólk til þess að forðast
langa biðlista."
— Hvers vegna voru helg-
arnar valdar?
„Þær eru eini timinn, sem
við höfum frí frá störfum hér
í bænum. Auk þess er aðstað
an á sjúkrahúsunuim og i
læknamiðstöðvunum laus til
afnota þessa daga og einnig
á fólk miklu auðveldara með
að komast á staðinn um helg
ar."
—  Hver er helzti tiigangur
ferðanna?
„Að veita fólki nauðsyn-
lega læknisþjónustu á þessu
sviði og jafnframt að leita að
gláku og öðrum augnsjúk-
dómum, alveg eins og gert er
á læknastof um."
—    Hvernig hafa þessar
ferðir tekizt?
„Að minum dómi hafa þær
tekizt mjög vel, því að undir
tektir fóiksins hafa verið
mjög jákvæðar."
—  Er hægt að framkvæma
aðgerðir á þessum stöðum?
„Já, ég hef gert aðgerðir á
öllum þessum stöðum, minni-
háttar aðgerðir. Allir þeir,
sem þarfnast meiriháttar að-
gerða,   eru   sendir   tii   Akur-
:' .*.:."Í
Clfar Þórðarson.
eyrar, eða ef þeir kjósa held
ur til Reykjavikur."
—    Hversu margar ferðir
eru farnar á hverju ári?
„Þær eru milli 15 og 20 ef
meðtalin eru þau skipti, sem
veður hefur heft för og tíðni
ferðanna fer eftir biðlistun-
um. Héraðslæknirinn eða
sjúkrahúslæknirinn eru okk-
ar milligöngumenn. Fólkið
hefur samband við þá og þeir
láta skrifa niður biðlistann.
Síðan hafa þeir samband suð
ur og þá komum við."
—  Eru þessi ferðalög ekki
erfið?
„Vinnan er ekki svo mjög
erfið, en auðvitað geta svona
ferðir        verið         þreytandi
Kannski er mesta spennan i
að komast til baka á sunnu-
dagskvöldi, því að það er oft
eríitt að ferðast í litlum flug
vélum að vetrarlagi. Hins veg
ar hefur það hjáipað mikið,
hve veturnir hafa verið mild
ir undanfarið. Ferðirnar eru
þýðingarmiklar     og     einnig
skemmtilegar. Það má segja
að þær hafi tviþætt gildi.
Læknarnir á stöðunum hafa
fengið áhuga á þessu og mjög
gott samstarf skapaat. Við
berum saman bækur okkar
hverju sinni og þannig verð-
ur auðveldara að fylgjast
með sjúklingunum. Hitt er
svo, að ferðirnar hafa áróð-
ursgildi, því að þegar læknir
inn kemur reglulega hvetur
það fólk til að leita til hans
og láta líta á augun."
—  Þú sagðir að þessar ferð
ir væru skemmtilegar?
„Já, ég hef persónulega not
ið þeirra mjög mikið. Ég hef
kynnzt mörgu fölki og kom-
izt þanmig í skem'mti'le'g tengsi
við landsbyggðina. Annars
var ég einu sinni héraðslækn
ir á Sauðárkróki og hef á
ferðum minum þangað endur
nýjað gömul kynni. Það er
einnig mjög skemmtilegt að
starfa með læknunum úti á
landsbyggðinni."
—  Ekki er þetta frambúð-
arlausn á þessu vandamáli?
„Nei, það þyrfti auðvitað
að fá lækni til að ferðast
reglulega um þetta svæði svo
og alit landið um nokkurra
ára skeið í samvinnu við Iand
læknisembættið, en það verð
ur erfirt að fá mann til slíkra
starfa. Það er þó hugsanlegt
að starfið verði fýsilegra, ef
hægt er að koma upp góðum
tækjabúnaði á stöðunum og
skapa góða aðstöðu.
— Hefur árangur þessara
ferða verið góður?
„Maður veit auðvitað ekki
hvað fólkið hefði gert ef eng
inn læknir hefði komið á stað
inn, en við teljum sterkar lík
ur á að sjúkdómar hafi
uppgötvazt fyrr en ellia hefði
orðið, þó að ekki sé hægt að
fuilyrða um það. En við höf-
uim orðið varir við að minna
er um alvarleg tilfelli og við
vitum að við höfum náð tit
fólks, sem annars hefði ekki
leitað til læknis. Með þetta
í huga tel ég að þessar ferð-
iir, sem landlæknir skipu-
lagði, hafi fyililega sannað
réttmæti sitt og gildi og ætti
að mínum dómi að skipu-
leggja slikar ferðir á öðrum
sviðum.
200 ár liðin frá sláttu mynt
ar með nafni íslands
Hálf öld frá útgáfu sjálf-
stæðrar myntar á íslandi
Ræða Birgis Kjarans,
formanns bankaráðs Seðla-
banka íslands á ársfundinum
HÉR fer á eftir að meginefni
til ræða sú, sem Birgir Kjaran,
formaður bankaráðs Seðla-
banka íslands, flntti á árs-
fundi Seðlabankans í gær:
„Mér finmst ástæða til þess
að geta þesa að í ár esru nokk-
ur tímamót í sögu íslenzkrair
mynitar. Nú mun að mestu
vera lokið nýskipun íslenzkrar
myntar og pendngasláttu og
jafnfiramt vill svo til, að um
tvö hundruð ár eru liðin frá
því að fyrst var slegiin mynt
með naifni íslands á, en það
var árið 1771 og jafnfraimt er
hálf öld síðan ísland hóf að
gefa út sjálfstæða mynit. Það
getur því varla talizt út í hött,
að stiklað sé hér í mjög stór-
um dráttum á báttum íslenzikr
ar myntsögu.
Talið er að landnámsmewn
hafi í upphsfi flutt með sér
talsvert af ómótuðu silfri og
það verið notað sem gjaldimco-
iil milli mamna, en þó einkum
í viðskiptum við útlönd. En
silfrið hvarf smám saman úr
umferð og í staðinn kom skipti
verzlun. Þessi skiptiverzlun
fékk á sig lögbundið form,
svonefndan ! ainðröfureiknárog,
sem gtlti lanr't fram eftir ö'd
um.
Að sjálfsögðu fluttist erlend
mynt til landsins, en i svo
litlum mæli, að um almennt
gangsilfur var ekki að ræða.
Heknildir eru til fyrir því, að
enskir „Half-Crowm" guilpen-
ingar, þýzkiir Kreuzthaler,
Carolusthaler, damskar Gull-
rósenóblur og fleiri teguindir
frægra mymta hafi borizt hing
að til lands og verið hér eitt-
hvað í umferð.
Þegar Danír komu til sög-
unmar var kaupmönmuim gert
að skyldu að sjá íslenzku efinia-
hagslífi fyrir mauðisynlegum
gjaldmiðli. — En ekki verður
sagt, að hinir erlendu kaup-
menin hafi ávallt rækt skyldur
sínair í þessu efnd, enda var
her stöðugur gjaldeyrishörg-
ull. Flestum mum hafa verið
ljóst, hvaða erfiðleikum slikur
gj aldmiðilsskortur olli. Mun
það ásamt öðru, hafa leitt til
þess, að stjórnin lét setja í um-
ferð á íslandi danska Couramt-
seðla á árunum 1780 til 1804.
Var íslenzk áletrun á bakhlið
þeirra, seninilega til þess að
vekja traust landsmanina. Tölu
vei-t var af þessum seðlum hér
lendis í umferð og urðu all-
margir íslendinigar fyrir fjár-
hagstjóni þegar peningahruin-
ið varð í Danimörku árið 1813,
að lokmum Napóleoms-styriöld-
umum. Þá urðu þessir seðlar
sem næst verðlauöir.
Eftir því sem atvinnuvegum
íslendiinga óx fiskuir um hrygg
og viðskipti og verzlutn færð-
ust í auka, varð gjaldmiðils-
þörf meiri og skortur hanis til-
fininiainilegri. Reyndu þá ein-
staklinigar með eiinhver j um
hætti að leysa vandanm og um
miðja síðustu öld tóku ýnnsir
kaupmenin að gefa út svo-
mefnda vörupeniraga. Carl
Franz Siemsen, kaupmaður í
Reykjavík, reið á vaðið árið
1846. Gaf hamn út tvo peninga,
18 skildimga og 4ra skildinga.
Voru þeir og í raotkun í Fær-
eyjum, en þar rak hanm eiirandg
verzlun. Fleiri kaupmenn fet-
uðu í fótspor haras og kuran-
astir urðu himir svonefmdu
Bíldudalshlumkar, sem gefrair
voru út á vegum verzlumar
Péturs J. Thorsteinissomar á
Bíldudal. Síðustu vorupendmig-
arndr murau hafa verið gefndr
út af Lefoliis-verzluninni á
Eyrairbakka um aldamótim.
Þessi     einkamyntslátta     olli
íslenzk mynt frá upphafi í safni Seðlabankans.
Birgir Kjaran.
nokkrum rugliragi í peninga-
kerfimu, svo ófullkomið sem
það var. Því var með löguim
frá Alþiragi árið 1901 lagt
batnm við einlkamymtisláttu.
Hinis vegar mátti enn halda
áfram að slá svokallaða brauð-
peraimga, enda notkun þeirra
álitim aramars eðlis. Murau himir
síðustu þeirra haifa verið í
gangi á vegum Karls Eyjólfa-
sonar í Bolumgarvík, fram til
ársinis 1932.
Árið 1873 voru himar fornu
norrænu myniteinimigar lagðar
niður og sameigiiralegur miymit-
fótur tekinm upp fyrir öll Norð
uirlönd. Stofrauðu þau með sér
miymtsam'band, svonefirat Stoand
iniavisk Mönitundon. Var þá
tekin upp sameiginleg krómu-
mymt og akveðið, að úr eimu
kílógraimjmd af gulli mættá slá
2480 króniur. Jafruflraimit vair
ákveðið, að hver myirabslátta
um sig skyldi vera löglegur
gj aldimiðili á öflluim NorðXir-
lönduim, og þar með talið Is-
lamd, enda taUð hluti Dama-
veldis. — Norðiirlamdakiiiániuir
urðu því hér ekki fáaéðTar, eft-
ir því sem auraráð ju)ku»t, en
Framhald á bls. 12.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32