Tķmarit.is
Search | Titles | Articles | About | FAQ |
login | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

and  
M T W T F S S
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Click here for more information on Sunnudagsblaš Morgunblašsins 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Open in new window:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Vertical fit


Your browser does not support PDF files
Click here to view the page as JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 28. MAl 1972
í leit að
gullskipinu
mmmtMfllðfflffi
Barringer-„fuglinn" og til vinstri segulmæiir.
LEITIN að gullskipinu, sem
íórst við Skeiðarársand fyrir 305
árum, hefur verið í fréttum í vor
og margir hafa fylgzt af áhuga
með því starfi, sem á sandinum
hefur verið unnið, undir forsjá
þeirra Kristins Guðbrandssonar
og Bergs Lárussonar. Hlé hefur
verið gert á leitinni í bili; selveiði
timinn er að ganga i garð og ekki
verður hafizt handa að nýju fyrr
en í júK. Þeir féJagar töldu, að
hin fullkomnu tæki, sem notuð
voru til leitarinnar nú í vor,
hefðu breytt allri aðstöðu við
gullskipsleitina og ekki vœri frá-
Jeitt að álykta að ekki mundi Hða
á löngu unz unnt yrði með nokk-
urri vissu að ákveða þann stað
i sandinum, þar sem skipið er
grafið.
Skip þetta, sem var hollenzkt
lndiafar og hét „Het Wapen van
Amsterdam", strandaði við sand-
inn árið 1667. Efcki er vitað
hversu margir voru með skipinu,
en samkvæmt fornum heimildum
hafa þeir varla verið undir 250—
300, þar af Mklega um eitt hundr-
að farþegar. Langflestir fórust,
en sumir komust upp á sandinn
og létust þar síðan úr kulda og
vosbúð. Þó munu allmargir hafa
komizt lifs af og svo segir Árni
Óla í ítarlegri og skemmtilegri
grein, sem hann ritaði í Lesbók
Mor<nvnbIaftsins 3. mai 1936:
,,Um björgun skipverja verð-
ur ekkl sagt, né heidur hvert
þeir voru fluttir fyrst. En um
það ber söpnum saman, að nokkr
ir þeirra hafi komizt utan þetta
sama haust með dönsku skipi,
sem sigldi frá Eyrarbakka, en
hinir hafi vistazt um veturinn á
Seltiarnarnesi og Kjalarnesi. Er
mælt. að næsta vetur hafi 60
erlendir eftirlegumenn veriö 5
KiaJarnesþin.ei. Var þá hart í ári
hér o°f höfðu allir nóg með að
siá siálfum sér farborða. Mun
bændum hafa þótt þungt undir
að búa að sjá veturgestum þess-
um farborða."
Miög fliótleEja komust á kreik
ýmisar sagnir um, að Indíafar
þetta hefði fiutt m.iög dýrmætan
farm innaniborðs. Sklpið var for-
ystuskip í skinalest, sem kom
frá Vestur-Tndium og var á leið
ti'l Hollands. Skipið kom við i J6-
hanne«arborq í Suður-Afiiku og
var bar í þriá mánuði. Um þess-
ar mundir geisaði strið milli Hol-
Jendin<*a cwf Breta og var þvi leið
sk'nanna heiim breytt og þau lát-
in fara mun norðar en ella. Skip-
ið mun hafa hrakið aí leið í af-
ppyrnuveðri og þannig borizt að
ísland'Sströndum, þar sem það
strandar síðan á sandinum. Ann-
að skip úr þessari sömu lest fórst
við Færeyjar um svipað leyti og
drukknuðu flestir sem á því
voru. Hins vegar tókst að bjarga
einhverju af farmi skipsins og
var þ.á m. talsvert af silfri. Hafa
ýmsir ætlað að ekki hafi fiagg-
skipið haft lítilsverðari farm inn-
amborðs. Samkvæmt farmskrá
skipsins, sem birt var í Amster-
dam á þessum tima, virðist það
rétt að verðmæti mikiJ hafi ver-
ið í skipinu.
Svo segir Espohn farm skips-
ins hafa verið:.....gull og perl-
ur, silki, sikarlat, pell og purp-
uri, katún og Jéreft ærið og
mörg dýrindi, einnig demantar
og karbúnkúlar, desmerkettir og
margt aninað".
Samkvæmt ýmsum heimildum
var farmur skipsins metinn á 43
tunnur gulls, kjölfesta skipsins
var klukkukopar, mjög verðmæt-
ur og innaniborðs var einnig
magn af saltpétri, sem notaður
var í púður.
1 mörg ár eftir strandið varð
vart við reka úr skipinu, rak
mikið aí timbri, sem áreiðanlega
hefur verið kærkomið bændum,
sömuleiðis eru til sagnir um, að
silki hafi rekið úr skipinu og
hafa því bændur og búandlið
getað gerl sér föt úr indverskum
skartefnum á pessum árum. I
annálum greinir og að það hafi
verið notað i gjarðir, undir reið-
tygi, i höft og istaðsólar. Eru
heimildir um reka úr skipinu allt
til ársins 1726 og eru þá Jiðin 59
ár frá strandinu sjálfu.
Hins vegar er ekki vitað til að
margt þeirra hluta, sem rak úr
Indíafarinu, sé varðveitt enn.
Þó segir FIosi Björnsson á Kví-
skerjum í grein í timaritinu
„Heima er bezt" í apríl 1959:
„Það, sem kunnugt er um, voru
dósir úr látúni, sporösikjuJaigað-
ar, liklega tóbaksdósir, er voru
í Suðursveit, en munu þar ekki
til lengur og síkráarskiJti stórt
úr kopar eða látúni, liklega af
kistu. Akkeri af Indíafarinu voru
flutt að Skaftafelli. Voru þau þar
á klöpp austan megin í Bæjargil-
inu (Austurgili). Síðan hefur
Skeiðará fyllt þar upp með möl
og mun nú djúpt á þeim. Elztu
menn, sem voru í SkaítafeHi um
síðustu aldamót, mundu eftir
þeim i sinu ungdæmi. Sagt var,
að akkerin hefðu að nokkru leyti
verið notuð til þess að smíða úr
þeim skeifur. Voru þau söguð í
sundur. í Þjóðminjasafninu er og
hurðarspjald eitt með upp-
hleyptu, fínlegu flúri, sem senni-
Iegt er talið að sé af Indíafar-
tou."
Og Flosi heldur áfram:
„Þarmig eru nú á dögum furðu-
htlar miaijar þessa sérstæða at-
burðar, sem gerðist á eyðisönd-
um þessum fyrir næríeJJt þrem-
ur öldum. En einhvers staðar
Jangt frammi á Skeiðarársandi
liggur Indíafarið, sandi hulið,
skipið, sem einu sinni var glæsi-
legasti farkosturinn á blómatím-
um hollenzka verzlunarflotans."
Margir hafa orðið til þess að
láta sig dreyma um að finna gull-
skipið. Vitað er, að danskir sótt-
ust eftir því skömmu eftir strand
ið að koma til leitar, en leyfi
fékkst ekki. Við svo búið hefur
setið um aldir.
En fyrir u.þ.b. 10 árum hóf
Bergur Lárusson að leita skips-
ins. Framan af voru tæki til leit-
arinnar af skornum skammti og
það er reyndar ekki fyrr en nú í
vor, að verulegur skriður hefur
komizt á þessa umfangsmiklu
rannsókn á söndunium austur
þar.
Mbl. reeddi við Kristin Guð-
brandsson, annan forvígismann
skiipsIeitarfIokl?sins, og forvitn-
aðist um, hversu leitinni hefði
miðað nú í vor.
— Frá þvi 26. marz, sagði
Kristinn, — og fraim til 10. maí
var unnið samfellt á sandinum.
Fyrst voru mælingamenn að
störfum; sandurinn var mældur
og kortiagður. Hafði ekki fyrr
verið beitt svo visindalegum og
skipulögðum vinmubrögðum. Síð-
Teilcning al  hollenzku   kaupfari frá 17. öld. Ekki er óliklegt
afi grullskipið hafi   litið svona úU
an var hafizt handa um leitina
sjálfa. Sandurinn var merktur i
hóif, 1% km inn í land frá sjáv-
arkambi, og var hvert hólf yfir-
farið með 6 metra miJlibiIi. Svo
þétt var farið, að allt svæðið var
i rauninni tvileitað.
Við höíðum tæki f rá kanadisku
fyrirtæki. Við, sean að þessu
ævintýri stöndum, viljum koma
á framifæri þakkJæti til vam-
arliðsins fyrir ómetanlega að-
stoð, sem við höfum þegið
frá því. Með okkur voru allan
tSmann fjórir bandarisJdr sér-
fræðingar og tveir kanadiskir,
svo og sjö Islendinjgar. Einnig
var með oltkur kvikmyndatöku-
maður og tok hann kvikmynd aí
allri leitiinni.
—  Og urðuð hvers visari?
—  Við erum búnir að leita að
heita má allan Skeiðarársand og
gömlu Skaftaíellsfjöruna að und-
anskiJdum vestasta hlutanum,
sem er um 800 metrar. Við höf-
um að visu ekkert áþreifanJegt í
höndunum að svo stöddu. En
verkinu er heldur eltki nándar
nærri lokið. Þessi tæki, sem not-
uð voru við leitina, voru dregin
eftir sandinum á sleðurn. Og við
söfnuðum gögnum og könnuðum
þetta hátt og Jágt. Nú á alveg
etftir að vinna úr öllum þessum
gögnum. Það er tölvuvinna og
úrvinnslu verður ekki Jokið fyrr
en i júli, um það sama bil og
selveiðitíminn er úti og við get-
um tekið upp þráðinn að nýju.
En auðvitað leikur það ekki á
tveimur tungum, að skipið er
þarna í sandirnum. Og vist grun-
ar okkur að við höfum fundið
það, staðurinn sá er alténd af-
skaplega líklegur að dómi okkar.
Það kamu fram mjög aifchyglis-
verðar svaranir á ákveðnum
stað, en við höguðum vinnunni á
þann veg, að við héldum yfir-
ferðinni áfram skipulega, enda
þótt svaranir kæmu fram á
tækjunum. Þvi var það ekki fyrr
en siðustu sex dagana, að við gát-
um snúið okkur að þessum svör-
unum. Við hefðum auðvitað
reynt að halda áfram, ef selveiði-
tíminn hefði ekki verið að hefj-
ast. En eins og ég sagði er gagna-
úrvinnslan það mikil, að henni
verður ekki lokið fyrr en I
þann mund, er við megum byrja
aftur.
—  Og þegar guJIskipið finnst?
— Allt er það nú óakveðið, seg-
ir Kristinn og brosir við. — Fyrst
verðum við nú að finna það ör-
ugglega. Kanna hversu djúpt það
liggur, hvort Mkur eru á að
skrokkurinn sé heiJiegur. Sög-
umar um gullið í skipinu — ætJi
það séu ekki munwmæli, vegna
þess að tekið er þannig til orða,
að farmurinn hafi verið metinn
á 43 tunnur guJls. En ekki þarf
mjög mikið ímyndunarafj tiJ að
láta sér detta í hug að mikil
verðmæti hafi verið innanborðs,
hvað sem öIJu gulli Jíður. Sagt er
til  dæmis  að  það  hafi  haft  38
Framh. á bls. 5
WL_<£
Sérstakur bíll af Lævirkjagerð, sem notaður var til birgða- og tækjaflutnionga  um   sanðinn.
					
Hide thumbnails
Page 1
Page 1
Page 2
Page 2
Page 3
Page 3
Page 4
Page 4
Page 5
Page 5
Page 6
Page 6
Page 7
Page 7
Page 8
Page 8
Page 9
Page 9
Page 10
Page 10
Page 11
Page 11
Page 12
Page 12
Page 13
Page 13
Page 14
Page 14
Page 15
Page 15
Page 16
Page 16
Page 17
Page 17
Page 18
Page 18
Page 19
Page 19
Page 20
Page 20
Page 21
Page 21
Page 22
Page 22
Page 23
Page 23
Page 24
Page 24
Page 25
Page 25
Page 26
Page 26
Page 27
Page 27
Page 28
Page 28
Page 29
Page 29
Page 30
Page 30
Page 31
Page 31
Page 32
Page 32