Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 182. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						X«j
iVHjn.UUlNtHjAtliL», IJftlIJJUlJAljUK  J.O. AUUðl   J.SÍZ
Jakob J. Smári
F. 9. okt. 1889-D. 10. ágúst 1972
Haustið 1922 hóf ég stunda-
kennslu við Menntaskólann.
Flestir föstu kennararmir h&fðu
verið kennarar mínir, og var ég
þvl feiminn við þá. En einn fast-
ur kennari hafði bœtzt í hópinn
frá þvi að ég yarð stúdent 1919,
en það var Jakob Smári. Hamm
var mér þá persónuiega ókunn-
ugur þó að ég kannaðist við
hann sem ritstjóra og skáld. —
AHir kennararnir þéruðust að
sjálfsögðu nema örfáir, sem
höfðu verið samttaiis i skóla eða
voru nákunnugir af öðrum
ástæðum. Ég þéraði vitanlega
alla hina eldri kennara. Kennara-
stofan var lítil, eða svo sem tæp-
lega hálf kennslustofa, og ekki
voru sæti handa nærri öTlum
kennuruim i frímínútum. Það
atvikaðist því þannig, að við
Jakob Smári stóðum oft hlið við
hlið upp við einn bókaskápinn i
frímínútum, og ræddi hann við
mig. Ég var ekki eins feiminn
við hann og hina kenmarana, af
þvi að hann haifði aldrei kennt
mér. Við urðum því fljótt mál-
kunnugir, og féll mér mjög vel
við þennan hægláta, Ijúfa og
prúða og gagmmenntaða mann.
Þegar hringt var inn í tíma
urðum við oft samferða út gang-
inn.
Hálfu öðru ári síðar, á öðru
kennsluári minu, í febrúar 1924,
bar svo til, er við Jakob genguam
saman norður suðurgangimn, að
hann spurði mig, hve gamal'l ég
væri. Ég sagði honum það, að ég
væri tæplega 24 ára. „Svo að þér
eruð þá 10 árum yngri en ég,"
sagði Jakob. „Mér likar vel við
yður, má ég ekki bjóða yður
dús?" „Jú takk," sagði ég og var
satt að segja dálitið upp með
mér af þessari vinsemd, og
þeirri virðingu að vera dús við
svo fullorðimn mann að mínum
dómi, ritstjóra, skáld og fræði-
mann.
Þetta litla atvik er mér minnis-
stætt og lýsir það Jakobi vel,
ljúfmennsku hans, hógværð, veJ-
vild og hvatningu við ófrarníær-
inn ungling. Varð þetta til þess,
að alla tíð fór vel á með okkur
Jakobi Smára me&an hann var
kennari við skólann.
Þessir eðliskostir Jakobs
Smára, Ijúfmennska og velvildin
koma hvarvetna fram. Ef eitt-
hvað bjátaði á með neiruendurna,
vildi hann allt bæta með mildi
og mamnþekkimgu. Hann vildi
ekki brjóta hinn bráka&a reyr.
Enda báru allir nemendui- hans
til hans hlýjan hug.
Hið sama kom fram í f.jöída
ritdóma, sem hann skrifaði u<m
skáldskapartilburði ungs fóiks.
Hann var mildur í dómum um
það, sem honum þótti iitilvægt,
en hvetjandi til betri afreka ef
eitthvað sýndi einhverja hæfi-
leika. — Og nú fyrir siðustu jól,
þá 82 ára, skrifaði hawn með
mikilli velvild um skáldskapar-
tilraunir ungrar stúlku og hvatti
hana til að gera betur.
Það eru nú 36 ár síðan Jakob
Smári varð að hætta kennsiu við
Menmtaskólann vegna heilsu-
brests. Við erum því ekki mörg
eftir, sem vorum samkennarar
hans þar. Og nú er hann horfinn.
En í hugum okkar allra lifir
minningin um sanmmenntaðan
hugsjónamann og listaskáld, en
þó fyrst og frernst velviljað og
kærleiksríkt     göfugmeinni.     Við
þökkum honum samfylgdina og
óskum honum góðrar ferðar til
fyrirheitna landslns.
Einar Magnússon.
---------- 0 0 ----------
Jakob Jóhannesson Smári,
skáíld og fyrrum menntaskóla-
keninari, var fæddur að Sauða-
felli í Miðdölum, Dalasýslu þann
9. október 1889. Foreldrar hans
voru Jóhannes L. L. Jóhannsson,
prestur að Kvennabrekku í sömu
sveit og kona hans Steinunn
Jakobsdóttir, Guðmundssonar
prests á Sauðafeili, en af honum
fór mikið orð sem kennlmanni
og þótti hann auk þess lecknir
góður.
Jakob lauk sitúdanitspróíi árið
1908 og sigldi að þeim áfanga
náðum til Kaupmaninahafnar.
Lauk hann magisterprófi í
norrænum iræðum sex árum síð-
ar, kom heim og gerðist kennari
i íslenzku og við Menntaskólann
í Reykjavík frá árinu 1920.
Kenndi hann við skólann fram
til ársins 1937, við ágætan orðs-
tír, en varð þá að iáta af starfi
sakir heilsubrests.
Jafnhliða kennslu fékkst Jakob
nokkuð við blaðamennsku og var
ritstjóri Landsins á árunum
1916—18 og í tvö ár 1918—20
starfaði hann í íslenzku orða-
bókanefndinni. Hainin ritaði og
f jölda greina í blöð og timarit og
kom úrval greina hans út í bók-
arformi fyrir alllmörígum árum
og bar titilinn „Ofar dagsins
önn". Þá er vert að geta
þess að hann samdi einnig
kennslubækur í íslenzku, setn-
ingafræði  og   máifræði,  gaf   út
ísfenzk-danska orðabók og eftir
hann liggja og fjölmargar þýð-
ingar.
Það er þó fyrst og fremst fyrir
skáldskap sinn, sem nafin Jakobs
Jóhannessonar Smára mun
geymast. Fyrsta ljóðabók hans
„Kaldavermsl" kom út árið 1920
og vakti þegar athygli á höfund-
imuim, sem þá var rétt liðiega
þrítugur. Næsta ljóðabók hans
kom ekki fyrr en sextán árum
síðar, „Handan storms og
strauima", 1939 kom „Undir sól
að sjá" og árið 1957 „Við djúpar
lindir". 1 kvæðum sínum birtist
hann lesendum sinum sem hinn
dulúðgi og íhuguli spekingur,
mannvinur og náttúruskoðari.
Og enda þótt mörg ljóða hans
iáti ekki mikið yfir sér, hvilir
yfir ljóðagerð hans jafnan heið-
rikja og innlifun.
1 ágærri grein, sem séra Jón
Auðuns dómiprófastur ritar um
skélldið 65 ára, segir hann m. a.
um ljóðabók hans „Handan
storms og strauma". ,,Sem skáld
lifir hann oftast kyrrlátu djúpu
Kfi. Um inniri hhðar lífsins er
honium tamast að yrkja, duldar
kenndir, dulin örlög verða oft
viðfangsefni hans. Á skölaárum
hans hér og háskólaárunum í
Kaupmannahöfn var efnishyggja
mikil meðal menntamanna. Hún
gat aldrei átt hug hans ailan.
Hún svaraði hvorki spurninigum
hans um rúnir tilverunnar né
svalaði þeirri þrá til hins dul-
ræða, mýstiska, sem honum var
í brjost borin. ..." Um kennslu
Jakobs Jóh. Smára rifjar séra
Jón Auðuns m. a. þetta upp:
„íslenzkuikennsla hans var
skemmtileg og ljós. Hann krydd-
aði kennsliuna kimnigáfu sinni
og lagði áherzlu á að kynna
nemendunum íslenzka bók-
menntasögu samhliða islenzku
máli. Það lét honum vel, svo
margfróðum manni í norrænum
skáldskap og íslenzkum bók-
mienntum að fornu og nýju. Frá
kenmslustundum hans í hinum
gamla og göfuga skóla eiiga
nemendur hans margar góðar
minnimgar og mér hetfir a'Etaf
síðan þótt það æsktiegast, að ís-
Ienzkukennari væri hvort tveggja
málfræðimgur og skáld í senn."
Jakob Jóhanmiessom Smári
gekk að eiga Helgu Þorkelsdótt-
ur, bómda í Áifsnesi, Kjalarnesi,
árið 1910 og lifir hún eiginmann
simn. Þeim varð tveggja barna
auðið, sem bæði eru á lífi.
Morgunblaðið vottar aðstand-
endum samúð og minnimgu hins
ágæta skálds virðinigu.
íslenzki þjóðsöngurinn:
„Ætti medalíu skilið"
— var niðurstaða dansks
útvarpsþáttar um þjóð-
söngva hinna ýmsu landa
ÞÓ að stundum heyrist raddir
hér heima um að íslenzki
þjoðsöngurinn sé of lanipir og
jafnvel leiðinlegnr, virðist
hann njóta mikils álits f út-
löndunum. Þannig barst Mbl.
bréf frá KaiipmannahÖfn á
dögunum frá Einari Pálssyni,
þar sem lýst er nmræðnm um
þjóðsöng okkar í danska út-
varpinu, og fer það hér á eftir:
í kvöld, laugardaginn 5.
ágúst 1972, voru tvær dag-
skrár sjónvarps og út-
varps tengdar Ólympiuleikun-
um með nokkrum hætti hér í
Danmörku. Önnuir þeirra
nefndist Sports-duel og var
samkeppni nokkurra manna
i   sjónvarpinu   um   það  hver
mest kynni í sögu íþróttanna.
Hin var í danska útvarpinu.
?íefndist hún „Apropos er
fra min pladehylde" og hófst
klukkan 19.50 undir stjórn
Jens Louis Petersen. Fjallaði
hún um þjóðsön'gva hinna
ýmsu landa, er leiknir yrðu
við Óiympiuleikana. Voru
margir þjóðsöngvar leiknir og
saga þeirra sögð. Þegar að Is-
landi kom fengu íslendingar
hærri einkunn en þeir eru
vanir á Ólympíuleikum. —
Komst Jens Louis Petersen að
þeirri niðurstöðu, að ef veita
ætti „medalíu" fyrir þjóðsöng
— þá fengi íslenzki þjóðsöng-
urinn eftir Sveinbjörn Svein-
björnsson   þá   „medalíu".   —
Fengu aðrir þjóðsöngvar ekki
slíka einkunn. Var þjóðsöngur
ísiendinga — Ó, Guð vors
lands — síðan leikinm á plötu
er Pétur Jónsson söng á sín-
um tíma. Höfðu þá verið
leiknir margir fegurstu þjóð-
sðngvar heims, þar á meðal
Marseillasinn og hinir glæstu
söngvar Þjóðverja og Austur-
ríkismanna eftir Haydn og
Mozart. Þótt þarna væri um
persónulegt álit eins manns
að ræða var það aliáhrifa-
mikið fyrir ýmsa hér að heyra
þessa einkunnargjöf danska
útvarpsins til Islemdinga.
Til að fá frekari vitneskju
um þ.jóðsönginn sneri Mbl.
sér til Jóns Þórarinssonar,
dagskrárstjóra, en hann hefur
sem kunnugt er skrifað ævi-
sögu Sveinbjörns Sveinbjörns-
sonar og gert þar þjóðsöngn-
um rækileg skil. Jón kvað
þjóðsönginn hafa verið  saim-
inn vorið 1874, en Sveinbjörn
bjó þá i Londonsitreet 15 í
Edinborg. Tildrögin voru
þau, að Matthías skáld Jock-
umsson heimsótti Sveinbjörn
og dvaldist hjá homum í um
mánaðartíma. Þar samdi hann
fyrsta erindið í sálminum en
hin tvö komu ekki fyrr en
síðar. Matthías segir frá því,
að eftir að hann kom heim
hafi hamn aftur og aftur sent
Sveinbirni áeggjan um að
spreyta sig á sáiminum hvað
Sveinbjörn gerði svo vorið
1874. Sáimurinn var fyrst
fiuttur her heima hinn 2.
ágúst á þjóðhátíðinni 1874 í
hámessu í Dómkirkjunni, þar
sem koniungurinn var við-
staddur meðaJ annarra.
Jón sagði ennifremur, að
ekki væri hægt að tímasetja
upp á ár hvenær „Ó, Guð vors
lands" varð þjóðsöngur ís-
lendinga. Hann vitnqði í um-
mæii Árna Thorsteinssomar
þar sem hann segir að árið
1880 og þar um bil hafi lúðra-
sveitir jafnan leikið Eldgamla
Isafold /ið hátíðleg og þjóð-
leg tækifæri. Svo virðist sem
smám saman hafi það þróazt
í   þá   átt   að   „Ó,   Guð   vors
Sveinbjörn Sveinbjörnsson
lands" tðk við af Eldgömlu
Isafold án þess að l&g eða
reglugerðir stjomivalda kæmu
þar til. Sveirlbjörn seldi árið
1910 dönskum tónlistarúitgef-
anda ÖM réttindi á tónverkum
sinuim, þar á meðal þjóðsöng-
inn, en íslenzk stjórnvöld
keyptu hann síðan fyrir 2000
damskar krónur fáeinum árum
eftir lýðveldistökuna.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32