Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 226. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 4. OKTÓBER 1972
23
Mönnum hefur verið tíðraebt
uim samniniginn frá 1961 og er
ég i hópi þeirra, sem töldiu að
það hafi verið misráðið að gera
samninginn af ýmsuim ástæðum,
sem ástæðulaust er að rifja upp
hér. 1 þvi sarmfoandi hefur mér
oft komið i hug, að þegar Sam-
bandslagasamingurinn var gerð
ur við Dani 1918, voru margir
imjög oánægðir með sum ákvæði
samnin'gsins, t.d. ákvæði varð-
andi þjóðaraíkvæðagreiðslu 18.
gr. Sambandslagamna. Síðar
sýndi sig að þessi ótti var með
öl'lu ástæðulaus, enda var þar
að verki svo sem alkunnugit er
fyrist og fremst einn menntað-
asti og gáfaðasti lögfræðing-
uir, sem þessi þjóð hafði alið,
Einar Arnónsson. Hann vissi að
imálið var torleyst án einhverr-
ar tllslökunar á borði og með
lausn málsins, var hann að
vinna þjóð sinni og gekk þvi
ótrauður að verki sínu, sern var
Æarsæl lausn og mikið gæfuspor,
þvi auðvitað hlaut þjóðiin að
verða einhuga í þjóðaratkvæða-
greiðslu um sambamdsslit og
stofnun lýoVeldis. Óhætt mun
vera að fullyrða að svipuð orð
megi hafa uim Bjarna Beneditats
son, en hamn mun hafa verið að-
alniaðurinn í samninigagerðkini
1961. Enigum kemur til hugar að
halda því fram, að hann hafi á
nokfcurn hátt viljað torvelda
það, að islenzka þjóðin gæti
íært fiskveiðilandhelgi sína út
og helgað sér landgrunnið allt.
Hann var maður gætinn og mun
ef til vill hafa verið varotrúaður
á að það tækist í allra nánustu
framtíð. Mun vantrú sem þessi
hafa verið almenn meðal Alþýðu
Alþ j óðadómstóllinn
einasta lausnin
Bretar viðurkenndu rétt íslands
til landgrunnsins 1961
1959 uim að afla beri viðurkenn
inigar annarra rikja á rétti Is-
lands til landgrunnsins var látin
fyligja samninig'um með orðsend-
imgaskiptum við lauisn deilunn-
ar. Það þarf enginn að efast
um það nú að slíkur af-
burða gáfuimaður sem hann var
vissi hvað hann var að gera, þó
hann hefði emgAn orð um það
þá, sem og var ekki ástæða tíl.
Að vísu fór hann aldrei dult
með, að hann taldi samninginn
frá 1961 milkinn sigur fyrir okk
ur og er líklegt að vitund hans
um hið óbeina samþykki Breta
fyrir frekari útfærslu hafi vald
ið mestu þar um. 1 fáum orðum
sagt, þá hafði Bjarni Benedikts
son séð við Bretamum á þann
hátt, sem þeir kala „outwiWed"
þá og einmitt þessi samþykkt
Alþingis var „Kolumbusaregg"
sarnningsins ekvs og má nú
verða öllum ljóst. Því með við-
töku umræddrar samþykktar
voru Bretar í raun réttri búnia
50 fjóni.
'  I  I  I  I.'  '  I  I  'l. i  >  I.
i I i i I i i I i i I i i I i i I i i I i ¦ I ' ' I '' I '' I'
ir                aff_________w-_________iff_________u-                h
Dómkröfur íslendinga fyrir Alþjóðadómstólnum?   Fiskveiðiland-
helgin afmörkuð af 50 sjóm. og 400 m dýptarlinu, þar sem hún
fer utar.
flokksrnanna og Sjálfstæðis-
inanna. Kom þetta hvað ljósast
fram fyrir síðustu alþingiskosn-
ingar, er Alþýðufk>kkurinn og
Sjálfstæðisflokkuirinn misstu af
strætisvagninum í landhelgismál-
inu, ef svo má að orði komast,
en það er liðin tíð og skal ekki
rif juð upp hér.
SAMNINGUBINN FRÁ 1961
Þess þarf enginn að gainiga
dulinn að Alþinigi og ríkisstjórn
hafi 1961 gert sér fyllilega Ijóst,
að samkvæmit ákvæðum land-
helgissamningsims hlyti að
koma að því fyrr eða síðar, að
AlþjóðadómstóUinn fengi fisk-
veiðilandhelgi íslands til úr-
lausnar á grundvelli hans eða
alþjóðalaga. Þoss vegna hlaut
Bjarni Benediktsson svo miíkill
œttjarðarvimur sem hann var að
vilja búa svo vel um hnútana,
að réttur Islands til frekari út
færslu fiskveiðilandhelgiinnar
yrðl ekki vefenigclur. Það hefur
því árn efa verið að hans ráði,
að samibykkt Albinigis frá 5. maí
að glata málstaðnum gagnvart
frekari útfærslu landhelgimnar
síðar.
Þess skal getið, að í umræðum
á Alþingi 1961 var af hálfu for-
svarsmanna samningsins við
Breta, bent á að það væri þýð-
ingarmikið atriði, að brezka
stjórnin tæki við orðsendingu,
varðandi frekari útfærslu land-
helginnar síðar.
Hinu er ekki að neita, að í
hita andstöðu minnar gegn samn
ingagerð við Breta, gat mér
aiuðveldfega sézt yfir að uimirætt
atriði gæti haft neina þýðingu.
Síðar í greininni verður vikið
að því hvers vegna sú andstaða
min er óbreytt í dag.
AI.ÞJÓÖADÓMURINN FANN
MIKILVÆGASTA ATRIÐIB
Mikilvægi þessa atriðis samn-
ingsins frá 1961 fer ekki heldur
fram hjá hinum bráðsnjaila al-
þjóðadómara Luis Padilla
Nervo frá' Mexico, en hann
var  sá  eini  af  dómendum   Al-
þjóðadómstólsims, sem vék all
efnislega að fiskveiðideilu Is-
lendinga og Breta fyrir dóm-
stólnum, en hann segir m.a. í
sératkvæði sínu:
„Samkvæmt orðsendingunum
frá 11. marz 1961 gerði sam-
konmlni; aðilanna þegar ráð fyr
ir þebn möguleika, að lýðveldið
fslaiiil mundi færa út fiskveiði-
landhelgi sina umfram 12 milna
mörldn.
Kt það er andstætt alþjóða-
lögum að gera ráð fyrir slikrt
útfærslu, hefðu ríkisstjórnir
Bretlands og V-Þýzkalands
ekki samþykkt að taka slíka yf-
irlýsingn með í hinuin formlegn
orðsendingaskiptum.
f bessiun orðsendingasldptum
er þvi fólgin viðurkenning á
rétti fslands til að færa fisk-
veiðilandhelgi sina út.
Með hliðsjön af viðurkenn-
ingu sinni á þvi, hve sérstak-
lega háð íslenzka þjóðin sé fisk
veiðum við strendur landsins
varðandi lifsafkomu sina og
efnahagsþróun, samþykkti Bret
land tillögurnar, sem settar
voru fram af íslenzku rikis
stjórninni, meðal þeirra tillög-
una, sem felst í næstsiðustu
málsgreininni, er segir, að „rík-
isstjórn fslands muni halda
áfram að vinna að framkvæmd
ályktunar Alþingis frá 5. mai
1959, varðandi útfærslu fisk
veiðilögsögunnar við fsland," en
í henni er því lýst yfir, að leita
beri viðurkenningar á rétti þess
til alls landgrunnsins, eins og
kveðið var á um í lögunum fra
1948 um vísindalega verndun
fiskimiða landgriuuisms.
Bretland mótmælti ekld til-
veru sliks réttar, það samþykkti
tillöguna, en hún hafði inni að
halda sem mótvægi eða gagn-
kvæmisatriði ba skuldbinð-
ingu fslands, að tilkynna með 6
mánaða fyrirvara um hverja
slíka útfærslu.
Ef deila mimdi risa varðandi
slika útfærslu, mundi hún ekki
hafa áhrif á hina fyrri þegj-
andi viðurkenningru á rétti fs-
lands til að færa út fiskveiði-
landhelgina."
MA ekki liggja f
ÞAGNABGILDI
Það, sem bent er á hér að
ofan er mjög mikilvægt innlegg
í málið og það svo að enginn
sem kynna vill vel málstað Is-
lands getur látið það í þagnar-
gildi, hvar í flokki sem hamn
stendur.
Unnið hefur verið að þýðimgu
álitsigerðar Alþjóðadómstölsins á
vegum utanrikisráðuneytisins,
undanfarnar vikur, en hún er
um 20 vélrítaðar síður. Mér hef
ur hins vegar ekki gefizt kosbur
á að sjá þá þýðimgu, en hún
mun verða gefin út á næstunni
að því er mér var tjáð. Freist-
andi hefði verið að fara nánar
út í sératkvæði mexikanska
dómarans, hverniig hann t.d. alit
að því skopast að sumuim máls-
ástæðum Breta, svo sem þeim að
útfærslan hljóti að hafa áhrif á
matarvenjur þeirra, en það bíð-
ur e.t.v. betri t&ma.
MIKILVÆGI
OBDHELDNINNAB
A Alþingi 1. nóv. 1960 fór-
ust Ólafi Jóhannessyni m.a. svo
orð:
„Þess vegna hefði að mínu
viti hvert eitt spor í þessu máli
nii að vera þannig undirbúið, að
við hefðum verið við því búnir
=>o leggja það imdir úrlausn al-
þjóðadómstóls." Alþt. 1960, C
„Fiskveiðilandhelgi Islands" bls
738.
Hér er komið aftur að upp-
hafi máls míns, þar sem ég vitn
aði tU mikilvægi þess að menn
stæðu við gefnar yfiríýsingar.
Mér er með öllu hulið hvað
veldur þvi, að fyrrv. prófessor
í þjóðarétti, seni að auki fjallar
um sitt sérfag, telur á þessu ári
1972, fjarstæðu það sem honum
þótti sjálfsagt fyrir rúmum tíu
árum. Hvers vegna svona gjör-
samlega breytta skoðun?
Segja má að rökin fyrir van-
hæfi Alþjóðadómstólsins séu í
dag miklu léttvægari en þau
voru fyrir 10—12 árum, þvi að
jafmvægi hefur aukizt með þjóð
unum og skipun dómsins nú
trygging fyrir rétöátri niður-
stöðu í deilumáli okkar.
Það er sjálfsagt að menn
skipti um skoðun í máli, en þeg
ar það varðar þjóðarhag, og for
ystumenn þjóðarinnar eiga hlut
að méili, þá er rétt og skylt að
fram komi hvaða ástæður liggi
að baki.
Eftir dr.
Gunnlaug
Þórðarson hrl.
SIÐARI HLUTI
Þær skoðanir hafa stundum
heyrzt hjá ólöglærðuim mönnum
að Alþjóðadomstóllinn hljóti að
vera mjög ihaldssamur úr því
hann hafi sent frá sér slík til-
mæli í samibandi við útfærslu ís
lenzku fiskveiðimarkanna, og
raun ber vitni, þvi tilmælin hlutu
að mótast af kröfum sækjandans
í málimu. Þeir, sem kunnugir eru
telja liklegt að af 15 dómend-
um séu aUt að 11, sem meta
kunni sérstöðu okkar og tilveru
rétt.
GBUNDVALLABATBIÐI
MANNLEGEA SAMSKIPTA
OG ÞJÓÐABÉTTAB
Friðsamleg lausn deilumála
er öllum nauðsynleg, jafnt hin-
um umkomulausasta einstaklingi
sem lítilli þjóð, sem að auki er
vopnlaus.
Stundum er erfitt að leysa
deiluir manna á milli og oft ein-
ungis deilunnar vegna og er þá
einasta leiðin að leita til dóm-
stóla. 1 þessu máli er framCð
þjóðarinnar i húfi, og þó miál-
inu sé svo nú komið að við höf'
um sigrað að vissu marki, því
fimmtiu sjómilna fiskveiðiland-
helgin er staðreynd, sem ekki
verður hrakin, gagnvart þjóðum
heims, þurfum við að sanna sig-
ur vorn.
Við lifum ekki til lengdar á
því að við séum svo litUr, að
Ijótt þyki að við séum beittir
valdi, það hafa siðustu atburðir
sannað. Við skulum því fara að
öllu með gát og kunna okkur
hóf, sýna aðeins að við stöndum
um óhagganlegir á rétti okkar,
þá látum við einnig sanngirni
njóta sín i viðskiptum við aðra,
svo við verðuim virtir í samfé-
lagi þjóðanna og því getur hér
naumast orðið um aðra lausn að
ræða en að AlþjóðadómstóU
leggi blessun sína yfir gerðir
okkar.
Að mínum dómi er varhuga«
vert og tæpast til eftirbreytni að
gera samning við eina þjóð, sem
hér hefur stundað togveiðar, um
að hún fái að láta sama fjölda
togara stunda togveiðar innan
50 sjómílna markanna og fyrir
útfærsluna, þvi málið er jafn
óleyst og áður. Slík samnings-
gerð gerir baráttu okkar út á við
nánast kátbroslega, en e.t.v. gefst
tækifæri til að fjalla um þessa
hlið málsins síðar. Óþarft mun
vera að taka fram að afstaða
igagnvart Færeyinigum er sér-
staks eðlis.
AÐBAB LEIDDJ EN
DÓMSTÓLALED3IB
Með tilliti til þeirrar reynshi
sem við fengum í fyrra þorska
stríðinu, má segja að nú hafi ver
ið um þrjá kosti að velja til
framkvæmdar landhelgismálsins
eða öllu fremur um aðeins tvær
leiðir.
1 fyrsta lagi að standa fyrir
máli okkar i Haag og hlíta
bráðabirgða tilmælum Alþjóða-
dómstólsins um „vopnahlé". Hér
að framan hefur verið vikið að
þeirri hlið málsins, sem — ef
hún hefði verið valin, — hefði
getað sparað okkur fé, háska og
jafnvel álitshnekki út á við.
Hins vegar er ekki ólíklegt að
hefði hún verið valin, að ryrr
hefði fengist sigur í málinu en
eUa. Þessari leið var, sem kunn-
ugt er hafnað af hálfu rikis-
stjórnarinnar, en afstaða Al-
þingis um það efni liggur ekki
fyrir.
SAMNINGALEIDIN
í öðru lagi að fara samninga
leiðina, veita Bretum rétt tU
fiskveiða innan nýju lögsögunn
ar fram til miðs árs 1974 eða
lengur gegn viðurkenningu
þeirra á 50 sjómílna landhelg-
inni. Þessi leið er jafn varhuga-
verð í dag og hún var 1961, en
þá var hún fordæmd af Fram-
sóknarmönnum og Alþýðubanda
laginu, þvi með henni væri fyrst
og fremst ítrekað fráhvarf okk
ar frá einhliðarétti til úrfærslu
landhelginnar, en að þeirra dómi
var bað eitt forkastamlegasita
atriðið. Einmitit uppsögn sairmn-
ingsins var að mínum skilningt
Framh. á bls. 31
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32