Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 67. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 21. MARZ 1973
17
Þormóður
Runólfsson:
Þankabrot
UMSKIPTINGAR
I 1. des. blaði stúdenta 1972 má
m.a. lesa eftirfarandi klausur:
„Þeir (þ.e. „borgaraflokkarnir")
ljúga því að verkaiýðsstéttinni, að
mögulegt sé að „bæta hag" hennar
án þess að skerða hag borgarastétt-
arinnar. — Þeir tala um kaupmátt-
araukningu uim leið og þeir fremja
kjaraskerðingu á verkalýð til að
hygla burgeisum og broddborgurum.
— Slagorð þeirra var í gær „félags-
legar umbætur", i dag „atvinnulýð-
ræði". — Hvaða atvinnu-lýðræði get-
ur orðið innan ramma borgaralegs
þjóðfélags? — Hvaða atvimnu-lýð-
ræði getur orðið á meðan minnihlut-
Inn kúgar meirihlutann? — Á með-
an vinna verklýðs er söluvara og
gróðauppspretta borgarastéttarinn-
ar? . . ."
Ætla mætti, að sá, er svo skrifar,
væri kominn alla mjög tiil ára sinna.
Að minnsta kosti virðist hann hafa
staðnað í hugsun og hætt að fylgj-
ast með framþróun atvinnu- og efna-
hagsmála í heiminum um það leyti
sem iðnbyltingki mikla var að skríða
úr eggi í Evrópu, þ.e. á seinustu
áratugum 18. aldar og í upphafi þeirr
ar nítjándu. — Eða hvernig gæti
þessum góða manni — eða réttara
sagt konu — að öðrum kosti duiizt
þau endask pti sem orðið hafa á kjör
' um verkalýðsstéttarinnar sem ann-
arra stétta frá upphafi iðnbyltingar-
innar fram á okkar tíma, í þeim rikj-
uam sem hún hefur kosið að kalla
„auðvaldsriki"? — Hvernig gæti
konu þessari að öðrum kosti dulizt
að langsamlega mestur hluti af
„gróða atvinnutækja borgarastéttar-
innar" hefur annars yegar verið not-
aður til að hækka kaup og stytta
vinnutima launþega og hins vegar
til að efla almenna menntun, auka
félagslegt öryggi, bæta sarngöngur,
efla atvinnuvegina og fjölga þeim,
þannig að fólk hefur yfirleitt haft
næga atvinnu þrátt fyrir gífurlega
fólksfjölg'un, o.s.frv.? — Hvernig
gæti henni dulizt sú þróun í átt til
atvinnulýðræðis sem átt hefur sér
stað í „auðvaldsríkjunum", þegar
kjör verkamanna nú á tímum eru
borin saman við ástand þeirra mála
í upphafi iðnbyltingar, þegar iðn-
verkamenn i Bretlandi og viðar voru
í si«m«m tiifellum jafnvel verr settir
en ánauSugir þrælar? — Hvernig
gæt'. henni dulizt sú staðreynd, að
langflestir atvinnurekendur, kaup-
menn, alþingismenn og aðrir um-
svifa- og stjórnunarmenn (les „borg-
arastétt") hiris islenzka þjóðfélags
eru skilgetnir synir bænda og verka-
manna?
Islenzkir vinstri-stúdentar halda
því fram í fúlustu alvöru, að í „auð-
valdsþjóðfélagi" sé ekki unnt að
bæta kjör verkalýðsstéttarinnar.
„Borgarastéttin"     eigi     framleiðslu-
tækin, framleiðsluna og fjármaginið,
og noti það vald, sem þessu fylgir,
til að „arðraena og kúga öreigastétt-
ina". Á hinn bóginn er þvi svo hald-
ið fram, að á íslandi ríki „borgara-
legt auðvaldsþ.ióðfélag". — Ef taka
ætti þessar fullyrðingar vinstri-stúd
enta alvarlega, yrði rökrétt afleið-
ing þess sú, að kjör isienzkrar al-
þýðu hefðu Htið sem ekkert batnað,
allt frá grárri forneskju.
Nú vill svo til, að Island er það
land Evrópu, þar sem áhrifa „iðn-
byltingarinnar mikhi" fór einna síð-
ast að gæta að nokkru marki. Þvi
er það, að'ekki þarf gamalt fólk til
að muna tímana tvenna á íslandi.
Til er aldrað fólk, sem í eigin per-
sónu hefur komizt í kynni við nær-
iíigarefnaiskortsisjúkdóma s.s. skyr-
bjúg. Það þekkir af eigin reynd,
hvernig það er að búa í húsuim, sem
„halda hvorki vatni né vindi" og
geta ekki kveikt upp e:d til að ylja
sér við í helköldu skammdegiinu
vegna skorts á eldsneyti. Það þekkir
atvinnuleysi í sinni verstu mynd, og
veit því hversu óendanlega mikils
virði næg atvinnu handa öll'Uim er.
Þetta fólk hefur af eigin reynd
kynnzt örbirgð íslenzkrar alþýðu á
fyrri tímum, og hefir sjálft fylgzt
með þeim ævintýralegu breytingum,
sem hafa orð ð á lifskjörum íslenzku
þjóðarinnar á aðeins örfáum ára-
tuigurn.
Er nokkur furða þó þetta fól'k
hristi höfuð sín í forundran, þegar
„menntamennirnir okkar" halda því
fram sem sjálfsögðum sannleika, að
„hið islenzka auðvaldsþjóðfélag sé
ekki fært um að bæta kjör alþýðunn-
ar?" — Er nokkur furða, þótt aldrað
fólk heyrist stundum tuldra gremju-
lega   í   barm   sinn   vandlætingarorð
vegna   „vanþakklætis   unga   fól'ksins
• nú á dögum?"
Nei, það þarf eng'nn að furða sig
á sliku. Hitt hlýtur aftur á móti að
vekja óttablandna undrun allra hugs-
andi, góðgjarnra manna, hvernig það
getur hent stóran hóp sona og dætra
íslenzku þjóðarinnar að slitna þann-
ig úr tengsl'Um við raunveruleikann
og ánetjast erlendum ofbeldisöfium,
sem hafa hryðjuverk, manndráp og
kúgun efst á blaði í stefnuskrá sinni.
Rithöfundurlnn Arthur Koestler
var um tíma félagi í Kommúnista-
flokki Þýzkalands. Hann hefur lýst
á eftirfarandi hátt hugsanagangi
menntam,anna í slíkum samtökum:
„Við vörpuðum menntunarfargani
okkar fyrir borð, eins og farþegar á
skipi, þegar þeir eru gripnir ofsa-
hræðslu, unz ekkert var eftir nema
bráðnauðsynlegasti forði vigorða,
rökfræðilegra orðasambanda og
marxistiskra tilvitnana, seim er hið
alþjóðlega djugashviiska hrognamál.
Það yarð sifelld orsök til sjálfsávitun
ar, að hafa not.ð hins vafasama hagn
aðar af borgarlegri menntun, að
geta séð ýrnsar hliðar hvers máls en
ekki aðeins eina. Við þráðum aS
verða eins hugar og einfaldir. And-
leg sjálfsvönnn var ekki hátt gjald
fyrir að greta að einhverju leyti tíkzt
félaga Ivan Ivanovich." (Lbr. min
Þ.R.).
Hversu stórum hópi islenzkra
menntamanna skyldi þessi Iýsing
Koestlers hæfa? — Er kannski, þegar
allt kemur til alls, eitthvert sann-
leikskorn fóligið í gömlum íslenzkum
sögnuam um áifa-umskiptinga?
Kalman Stefánsson:
A útmánuðum
NÚ er nýlokið fundi Norður-
landaráðs í Osló. Þar kom
fram sem oftar sú rrrkla vel-
vild, sem ísland og íslending-
ar njóta á hinum Norðurlönd-
unuin. Viðbrögð bræðraþjóð-
anna á Norðurlöndum við
þeim áföllum sem okkur hafa
borið að höndum vegna jarð-
eldanna i Vestmannaeyjum,
eru hvernig sem á er litið stór
höfðingleg, bæði að þvi er
varðar stjórnir landanna og
ekki síður sú mikla samúð al-
menninigs í þessum löndum,
sem fram kemur bæði í orð-
um og verkum. Við slikri vel-.
vild er sjálfsagt að taka með
miklu þakklæti hvaðan sem
kemur. Það getum við þeim
mun betur bert sem einhuga
þjóð hefur þegar ákveðið að
taka sameiginlega á sig allan
skaða er af þe«su áfalli
hlýzt og er þar með raunar
staðfest sú stefna, er upp var
tekin að forgöngu Ingólfs
Jónssonar árið 1970, er Heklu
gos oHi bændum miklu tjóni
er borið var sameiginlega af
þjóðinni allri. Nú hafa frænd-
ur okkar ákveðið að bera
byrðina með okkur og þar
með er raunveruiega tekin
upp sú stefna að slík áföll,
hvar sem er á Norðurlöndum
skuli borin sameiginlega, er
vafalaust að farsæld mun
fylgja þessari stefnu, sem er
bæði  hyggileg  og  drengileg.
AHt er þá þrennt er, sögðu
menn er gengi islenzku krón-
unnar var fellt i þriðja s':nn,
nú á ekki tveimur árum. Hætt
er þó við, að um sé að ræða
hreystiyrði fremur en eiginleg
gamanyrði, því fremur sem
menn höfðu kannski búizt við
öðru fremur • af núverandi
valdhöfum en sífelldum geng-
islækkunum. Því vissulega
benti málflutningur þessara
manna á undanförmum árum
engan vegínn til þess, sem nú
er fram komið. Þvert á móti
virtust þeir í einlægni telja að
það væri hið versta verk
gagnvart almanningi að
lækka  gengi krónunnar.
Nú er tími áramótauppgjör-
anna og þeir sem reka fyrir-
tæki sjá nú raunar fyrst
hvern afrakstur starf þeirra
á liðnu ári hefur gef^ð. Ef-
laust er það misjafnt sem oft-
ast áður, þó er líklegt að
vegna mikillar atvinnu og þar
af Ieiðandi góðrar kaupgetu
almennings sé um aukna um-
setningu að ræða hjá flestU'm
vel reknum fyrirtækjum, sem
starfa við eðlilegar aðstæður.
Kalnian Stefánsson
Sú hugmynd hefur komið
fram, að eftir- og næturvlnna
við gjaldeyrisskapandi starf-
semi eigi að vera skattfrj'áls,
og þá jafnframt hluti
sjómanna. Það er ekki nema
eðliiegt að fólk, sem leggur á
sig eftir- og næturvinnu í
m klum mæli, svíði sú stað-
reynd, að í flestum tilvikum
fær það ekki einu sinni dag-
vinnukaup fyrir erfiði sitt,
þegar   frá  hafa   verið   dregin
hin afar háu opinberu gjöld,
sem alla jafna koma á slíkar
aukatekjur og nema yfirleitt
55%—60% af þeim fjármun-
um sem aflað er. Þetta hlut-
fall er þó mun hærra, ef um
er að ræða tekjur af einhverri
eign, sem menn eiga, þar sem
þá bætast við fasteignagjöld
sem hafa verið hækkuð mjög
mikið eins og kunnugt er og
svo eft'r atvikum eignaskatt-
ur og aðstöðugjöld ef um
rekstur er að ræða. Aliir
hljóta að sjá að opinber skatt
lagning er komin út í hreinar
öfgar eða hvernig halda menn
að t.d. ungu fólki, sem af
dugnaði hefir komið sér upp
þaki yfir höfuðið gangi að
greiða auk vaxta af íbúðar-
verði og annarra opinberra
gjalda bæð! hin háu fasteigna
gjöld og eru svo jafnframt
reiknaðar allháar tekjur fyrir
að búa i eigin húsnæði. En auð
vitað á skattpíningin sinar or
sakir, það eru ekki bara vond
ir stjórnmálamenn, sem endi-
lega vilja kreista sem mest fé
undan blóðugum nöglum al-
mennings af einskærri illgirni
eða fégræðgi. Hér er um að
ræða stefnu, þá stefnu, að
stöðugt beri að þenja út opin-
bera starfsemi, láta ríkisvald
ið taka meiri og meiri þátt i,
að ráðstafa þeim fjármunum
sem þjóðin aflar. Þegar þessi
stefna rekst hins vegar á ósk
ir alimennings um auknar tekj
ur til eigin ráðstöfunar mynd
ast á milli spenna, sem á mjög
verulegan þátt i verðbólgu
undanfarinna ára.
Þetta er sérlega áberandi
um þessar mundir, vegna þess
að nú hefur miklu dýpra ver
ið seilzt í vasa h ns almenna
manns af hálfu opinberra að-
ila, en áður hefur þekkzt. —¦
Þessu til viðbótar til að ýta
undir aukna verðþenslu, kem
ur svo einnig sú ríkjandi skoð
un meðal manna að æðstu
stjómendur landsins skammti
sjálfum sér ósanngjarnan hlut
úr sameiginlegum sjóði lands
manna. Enginn vafi er á því,
að rétt er hið forna máltæki
að „eftir höfðinu dansa lim-
irnir" og, að til dæmis launa
kjör ráðherra nú, eru veruleg
ur verðbólguvaldur í þjóðfé-
laginu. Til þess að geta raun-
verulega tekið forystu um
meiri hófsemi i kröfugerð i
þjóðféiaglnu þyrftu æðstu
stjórnendur landsins því ef-
laust að byrja á sjálfum sér,
það myndi hafa meiri áhrif a
viðhorf almennings en menn
gera sér almennt ljóst.
Ef svo væri snúið við blað-
inu hvað snertir opinberar á-
lögur og þeim létt af i nokkr
um mæli með raunverulegum
sparnaði i rekstri ríkisins
bæði með þvi að lækka hæstu
launaflokka ríkisins, sem
brjóta í bága við réttlætistil-
finningu almennings og jafn-
framt með þvi að hverfa fr&
þeirri stefnu að rétt sé að
ríkið yfirtaki stöðugt stærri
hluta af efnahagslífinu og
stöðugt sé hægt að hækka öll
möguleg og ómöguleg gjöld,
þar sem ekki muni um einn
pinkilinn enn.
Þá væri mikil von til að
linna myndi þeirri óðaverð-
bóLgu sem hér hefur ríkt una
skeið og brýtur niður þegn-
skap h:ns almenna manns,
þar sem reglan verður að hver
hi'ammsar til sín sem hæigt
er og hugsa þá margir, „það
höfðingjarnir hafast að,
hinir ætla að leyfist það".
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32