Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Search | Titles | Articles | News | About | FAQ |
login | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

and  
M T W T F S S
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | TXT  |
Open in new window:
PDF  | HQ_PDF  | TXT  |



Vertical fit


You need the Adobe Reader Plugin to display this page


get Adobe Reader



Morgunblašiš

						12

MORC.UNBLAÐIÐ. FIMMTUDAGUR 13. DESEMBER 1973

Sigurbjörn Einarsson,

biskup:

UM ASATRU

Vegna           fyrirspurna,

áskorana ©g annarra til-

efna M é.n rétt að hirta

níi umsöííii inína. sem óíí

!ót dóins- BM kirkjumála-

ráðuneytinu í té skv.

hciðni þoss. þegar félag

ásatrtíarmanna hafði sótt

iiin         safnaðarréttindi.

Umsöjínin fcr hór á eftir.

Ilún or dajísott 2. janúar

lí>73.

Hid báa diíms- og kirkjumála-

ráðuneyii hcfur meðbrcfi daus.

14. f.m. scnl inér lil umsagnai'

l\ö ódagsctt erindi f'rá nýk'ua

stofnudu féiani manna. <_'r

kenna sig við ásatrti. Sækja

jH'ir nm löggililin.iui ;í forstöðu-

maiini og að félag þctta fái |>ar

nied réUarstödu soni trtiarsöfn-

u«1ur.

Eg vil fyrsl taka það frani.

scm sjálfsagt cr. að þeir menu.

scin hafa stofnad þclla féiag.

eiga a«1 njiita þi'irra réittnda til

skoðana- og trúfriisis. sem

sljiiniarski á ríkisins vill

tryggja iillum landsþcgnum.

Hafa |)i'ir cig liagnýtt sér þau

ívtlincli iih."1 þvi a<1 stofna med

sér féiag sitt. attfc þcss sera hver

cinslakur lii'fur öunuleilanlcg-

an rctt til pcrsóitulegra skod-

ana i triiarcfnuni sem öðrum'og

frelsi til ad tjá þah" <>g Uilka.

íiH'dan adfcrd lians i$g háltsemi

i því sambandi reks! ekki ;í

almi'iin liig. gott siðferði c»g alls-

heríarreglu.

I sijórnarskránni. fi:S gr_ er

landsmðiinum iillum veitlur

rcilur til ad ..stofna fciftg tíl ad

Ji.jóna '-jiidi mi'd þeim hætlt. sem

l)c/t ;i við sannfæringu hvcrs og

cins ".

Ilér cr talad um guð í einlölu

\';ifasainl er. a<1 þelta ákvicði

geli því nád til licirgyðistrtiar-

bragda Einar Arnórsson ( lsl.

kirk.juréttur. par ö <l.) «egir:

..I'icirgydsistrúi'ciðg. stofnud

hcr  á   landi.   imindu   |>ví  ekki

njiila verndar samkvæmt

stjskr."

Þær uppKsingar. sem f'yrir

líggja í greindum erindum um

trúaiiegan grundvðll þcssara

s.ti. ásatrúarinanna. eru ad vísu

na'sta ófullkomnar. en þad er

þtí ljiisl. ad þcir tclja sig fleir-

gVdistrtiar. Auk hcldur taka

þeir fram. ad þeir bindi ckki

trú slna vid æsi eina. ng voru

þcir þó allmargir. heklur sé

heimilt ad vidiirkcnna flciri

gudi. cinnifi landvællirog adrar

máttugar verur.

Edlilegt cr ad henda á þetta.

þó ad þad skcrdi ad mínu áliti

ekki réit manna lil ad hindasl

satntiikum í því skyni a<1 þókn-

ast og þjóna goðmngnum af alls

kyns taj4i. cf um sannfæringu

er a<1 ræda og iidru er fullntegt.

scin lög skilja til í þessu sam-

bandi. Samkvæmt þeim rctti

hafa menn þcssir stofnad féiag

sitt. eins ojí áðursegir. og munu

liáicillir hakla honum. cf þeir

l'yrirgera honum ckki sjálfir

mcd áiekstrum vid ákvædi. sem

selt eru til verndar mönnuni

almennt. en þad tel ég ekki

líklegl.

Þegar hins vegar er um ad

ræda staðfestingu triiléiags

med þeím tuctti. sem I nr. 4

lSSii íjera rád fyrir. cru mála-

\extir i þessu lilviki slíkir. ad

óíí sct ekki mælt med umsókn

þessari.

Skal fyrst ;'t þad bent. ad um-

siiknin fullnæt;ir ckki láií-

marksskilyrdum til löií.yildin.tí-

ar.

1.   Henní fjigir ekki yfirl.vsiiiK

ákvi'dins manns um þa<1. ad

hann a'lli ad taka a<1 scr safnad-

arforstödu.

2.  Skilríki liíínja t'ttsin fyrir um

kenniimu þessa t«ífcta"KS.

:i. Otkert ,t,'udsþj<inusuihús cr

l'yrir hcndi.

L'm þcssi :i atridi visa tíg til

Kirk.jur('ttar Einars Arnórsson-

ar IX'.par. 41.

,\ hiti vil eg ekki leg«ja

áhcrzlu. adtíildandi liiíí tala alls

stadar  um  kirkjufélftg og  cru

þau vafalaust samin med tilliti

til kristinna tritfélaya. cr ;if

einhvcrjum ástædum clga ekki

samleid mcd þjódkirkjunni.

Rcyndin hefur og ordid sú, a<1

adcins kristnir siifnttdir hafa

fetifíid stadfestin.nu hér ;t landi.

þc«ar fr;i crtt taldir Bahaiar.

scm cru nnihammedskur scr-

trúarflokkur. og Votlar .Ichova.

scm vcrda ad tcljast á raðrkum.

E,n hcf m;clt nicd því. ad þcssir

trúflokkar fengju Iftggittan for-

stödumann. því í bádum tilvik-

nm ci' um alþj<idlcí,'a flokka a<1

r;cda. scm hafa þrátt fyrir allt

það skýr miirk í trtiarskodun og

kenningu, ad unnt cr ad gcra

sér jíi'cin fyrir þeim.

Sú ásatrú. scm lier á í hlut.

verdtir hins vcgar a<1 lcljast

frcmur óljóst fyrirb;cri og tel

i*|4 ólijákvtemilenl. ad þa<1 skýr-

ist mun hetur ádttr en hid háa

ráduneyti vcitir henni þá rétt-

arstiidu. sem stadfestinsí felur í

sér.

Ad skodun frædimanna er

matíít á huldu um hina fornu

ásatrti. í vorri samtíd hefur ver-

id ucrd ein eftirtcktarvcrd til-

raun til þess a<1 endurvckja

hana og gera hana ad nýju afli.

í'ad gerdist ;i Þýzkalandi ;í dög-

um nasismans. Naut sú tilraun

mikillar sanuidar þýzkra stjórn-

arvalda á þeim tíma <)g ruddi

þessi átrúnadur sér til rúms í

þj<idlífinu med eftirminniletíu

ofsl;eki og áratlgl'i. Sti .sannfær-

ing. sem bar hann uppi. var

fullvissa um yfirburdi hins ger-

manska kyns. er m.a. hlulu ad

hafa komid fram í fornum

átrt'tnadi Ccrmana. ádur cn

hinn júdski kristindómur

spillti.

.'Eskilcgt væri og raunar

naudsynlcgt ad l'á upplýst. a<1

hve miklu le.vti hin nýja,

islenzka ásatrú. telur sig um

lífsvidhorf standa nærri þess-

um átrúnadi. scm cr hin eina

ásatrti frá sídari timum. scm

takandi   cr   mark   ;i.   En   fcrill

þeirra vidhorfa, scm beint og

óbeint voru undir hennar

merkjum. og kom fram í dag.s

ljiisid cftir hcimsstyrjöldina

sídari. er slíkur ad f;iir myndu

óska þess kyns áhrifa med þjód

vorri.

t þessu fclst.cngin addróttun

til þcirra manna. scm hér eiga

hlut ad máli. bctta er adcins

sagt til árt'ttingar á þvi. ad ekk-

crt liggur fyrir. cr gcri ncinum

fært ad mcta skodanir þcirra

eda kenningar.

.lafnframt er óhjákvæmilegt

ad benda á, ad undirskrifetidur

utnrædds erindis hafa hingad

til talid sig Nýalssitma, en í

Nýal eru því midur ;ernar

hcimildir um sams konar óra-

kcnnda af stiidu til germanskrar

fortídar og g;ctti í Þýzkalandi á

nefndu skeidi, samfara fyrir-

litningu og fordæmingu á iidr-

um kynþáttum. cinkanlega

...Iiidtiin". en þessi afstada \ar

kveikjan ad þeirri ásatrúar-

vakningu. scm vard þar i landi.

Þessi stadreynd getur ekki leg-

id i þagnargildi, þó a<1 hiifundar

\ýals haf i verid giifugmenni og

þeir. scm hér eiga hlut a<1 máli.

séu þad sjálfsagt líka.

I þcssu sambandi sker þad úr.

ad þad er næsta óljóst. hver þau

mcgtnatridl eru. sem talizt gcti

trúaticg sannfæring þessara

s.n. ásalrúarmanna. LTm htigi-

rit er ckki a<1 ræda. adcins cr

þess gctid í þeirri ófullkomnu

greiiiargerd. sem unisókntnni

fylgir. ad höfd sé hlidsjón af

Snorra Eddu og ödrum htigirit-

um (ótilgrt'indum) um þad

htizta inntak þess sidar, adein-

staklingurinn bcri ábyrgd á

sjtilfum sér. Af þe.ssu mætti

draga ýmsar ályktanir. cins og

af ödru. sem cr ólj(')st ordad og

gctur btiid yfir hinunt margvfs-

legustu hugmyndum. Ekki vii

ég leggja þá merktngu i þessi

ummæli um hti/.ta inntak Jicssa

sidar. a<1 um sé ad ræda þ;i

fornu einstakliiigshyggju. a<1

h\er skyldi  leita rcttar síns ;í

hendur annarra eftir því sem

hann hafdi mcgin til. En lang-

siitt er þad ckki ad álykta, ad

ordum þessum sé stefnt gegn

þvi sidgædisvidhorfi. sem er

grundvallaratridi i kristnum

dómi og hefur mótad ftMagslög-

gjiif vora. en þad er. a<1 hver

heri áhyrgd á iidrum. A ég ad

gæta hródur mins? er spurning

á einu fyrsta bladi Biblíunnar

og hcnni sjálfsvarad. Berid

hver annars byrdar og uppfyll-

id þannig liigmál Krists. segir

postulinn.

Þad verður að gera þá kriif u til

manna, scm vilja ttijast ásatrtl-

ar. ad þeir gcri grein fyrir þvi.

hvad það er í þekktum gruud-

vallarvidhorfum hins forna

átrúnadar, sem þeir aðhylla.st

og vilja láta virða scm raun-

vcrulega triiarsannfæringu. Eg

ncfni aðeins i þvi sambandi

mannhelgina. svo og fleir-

kvæni (sbr. E.A.: Isl. kirkjur.,

par.öb.)

Af J)\i, sem þcgat' er sagt. er

ljtist. a<1 ég tti mig verda a<1

mæla negn þvi. ad umrætt félag

iai stadfcstingu sem sjálfstæd-

ur söfnudur. Fyrir utan þad,

sem þegar cr greint. er og á J)ad

ad líta. ad hér er um fámennan

hóp ad ræda. aðeins 21 mann,

scm hefur gefið upp, að hann sé

skrádur í þetta ásatrúarftiag.

Þ;i ber og ad hafa i huga, ad

loggilding forstiidumanns lyrir

tiiíarsiilnudi. er h;íd mati ;i J)\í

hverju sinni. hvort vidkomandi

madur sé hæfur. J)\í liiggiltur

forstiidumadur er löghæfur til

ad \inna verk med sama gildi

og embættismenn landsins

hefdu itnnid þau. Ilomim ber og

ad færa bækur. gera skyrsltir.

gefa vottord o.s.frv. Þcgar um

cr ad ræda löíígildingu safnad-

ar. hlýtur þvf ad athugast vand-

lega. hvort söfnttdurinn haf i ad-

stiidu til ad sj;í sér fyrlr þcirri

forstiidu ad fullna.'gjandi gcti

talizt út frá þeirri ábyrgd, sem

löggikling ftiur í sér.

DOMINO

eftir Jökul

Jakobsson

DOMIN'O. hið kiinna leikrit

.liikuls .íakobssonar. cr nti komid

út hjá Almcnna bókaft'iaitinu

í ný.ium lcikritaf tokki scm i'oiiag

id licfur í hyggju að scnda frá scr.

.liikull .Jakobsson cr almennt við-

urkennt eitt okkar fremsla leik-

skálda. cnda iK'i'ur hann lagl hvað

incsta r;ckt \ ið það bókincnnla-

form ;il íslcnzkum rithofunduin.

Bókin cr "fi bls. að slærð. picnltið

í Odda hf. cn útlil annadisl Vug-

lýsingastofa Torfa .lónssonar.

I tílk\ nningu f'rá Almcnna

biikaftiagintt s-cgír uni |)essa tit-

mtu:

Seniiilcga hafa Islendingar

verid licstum b<)kmennta|)j<i<1um

seinni til ad átta sig á þeirri stad-

reynd ad lcikrit eru ad formi til

mjiit; þicgttcgt lcstraicfni. A |)ad

ckki sízi vidá okkar límiim. þcgar

fiilk cryfiiicitt m.jiig önnum kalid

— vid sjnnvarirtsitt. titvarpidsin.

bftintl sinn oy jafnvti \innuna

sína. Því lcikrit ganga ad ölln

jiifnu hrað;u'a yfir og hafa þar ad

auki (irvandi áhrif á ímyndunar-

aliid. vcgna þess ad |)ar kenuir

-larna sitUi\ad lyrir. sem uilka

má á flciri cn cinn vcg i« gcfur

Hrafn Gunnlaugsson skrifar frá Stokkhólmi;

••

.liikull.Iakobsson.

þannig hverjum og einum sitt vid-

fangsefni.

\'ú hti'ur Almenna bókaftiagid

rádgert ad hefja útgáftt ;i liokki

kikrila. frumsömdum og J)ýdd-

tim. f smekklegri gerd og jafn-

fratnt eins ódýrri og framast er

fært. Fyrsta bókin f þessum

l'lokki er DÓMÍNO. kikrit i :! þát-

tttn eftir .liikul .lakobsson. Lcikrit

þella var frumsynt 4. jiínf 1972 f

tilcfni iisthiítídar í Reykjavík. og

sýntngar ;í því teknar upp aftur

|)á um hattstid. Þar sem hvort

tveggja cr. ad hiifundurinn cr iill-

uin lesendum kunnur. og svo

margir Icikhii.sge.siir hafa scd

leikritid, ætti ad vera óþarft að-

kynna efni |)ess miirgum orðum.

En í flj(ilu bragði má segja. að það

sé eins konar þverskurdur af

mannlegu hversdagslifi. scm

framar           vekur            möniutm

spruninguna um þad, hvad sc

raunverulciki og hvad sé sjón-

hverfing eda draumur.

FJOLMIÐLUNARSKOLI

Á ÍSLANDI

..Þar ed áhugi fyrir lciklist og

leikhtisfrædum er í örum vcxti

hcr ;i landi ttija sU'tdentar þiirf á

ad Iláskóli Islands komi til móts

vid þann áhuga og gefi stiidentum

kost á ad nema kikluisfrædi við

Iláskiilann." —- Þessi orð er að

finna í upphafi dreifibrt'fs sem

Menntamálanefnd Stúdendarád'-

Háskóla Islands scndi frá sér síd

astlidid sumar. 1 bréfinu eru sídan

settar fram ýmsar hugmyndir um

væntanlegt fyrirkomulag þessar-

arkennslu. — en lokaord brcfsins

gera rá(1 fyrir fundi med leikhúsá-

hugafóli um efnid í midjum ágúst.

Þadskal tekidfram. adundirrit-

adui' var farinn utan ádur cn til

fundarins kom. og hefur hann

ckkert af' honuni frtit En þar

sem mál þetta virdist liggja i kíg

inni. cn margt cr ath.vglis- <«

atluu;iinar\t'rt vid bréf Mennta-

málanefndar. |)ótli mér ekki úr

vegi ad taka þadtil fhuminar.

Menntamálanefnd bendifií ..að

innan nokkttrra greina heim-

spekideildar cr lcsið nokkud af

leiklxikmenntum". Þ;i cru rakin

þau leikril, sem lesin eru í al-

meiinri Ixikmcnntasögu og is-

lcnzku. Sfdan segir:

..VI stúdentar. sem leggja vtlja

sttind á leikhúsfrædi, fengju t;eki-

færi tíl að sitja þá tfma þcgar

farið er í þesst vcrk og nokkur

stiiiidakentisla yrði að auki, væri

þegar kominn visir að lcikhús-

fræðinánti veturinn 73—74."

Fljótt á litið virðist þctta ekki

svo galid. en Ixikmenntalegar

skýringar fræðimanna á tcxta

( hvort sem um skáldsögu. ljóð eða

leikrit t'r að ræða) ciga bara ckk-

ert skylt við hugtakið leikhús eða

ícikhúsfrædi. Sá, cm hefur lesið

bæði biikmennlir og lcikhús við

sama háskólanna, veit bezt sjálfur

hvílíkur regln munui' er hér á

fcrdinni. Bókmenntasagan litur á

ltikritid sem bdknieimtavcrk og

bókmenntir. cn kikluisfrædin lit-

ur á leikritid scm sviðsvcrk. al-

hiifn og hreyfinu. Þaðyrði engum

gerdur greiði mcd því ad kokka

upp t'inhvern hrærigraut tir ýms-

um áttum og kalla hann lcikhús-

l'rædi. Slíkt yrdi adcinstil adtefja

fvrirrcttri þróun á þcssu svidi.

En er þá naudsyn fyrir leikhús-

frædikennski á íslatidi og hvernig

yrdi þeirri naudsyn htizt full-

nægt? Trúlega væri audveldast a<1

koma þessari kcnnslu ;i samhliða

kiklistarskóla, — eda fjölmidkin-

arskóla, sem hcfdi scm flestar

hlidar leikhtiss, tilvarps. sjón-

varps. k\ikmyntla. balletts og

söngs innan sinna vcbanda. Þann-

i,n v;cri lue.gl ;i gera námid h'f-

rænt og f beintim tengslum

vid handverkid sjálft. Þess vegna

má geta ad leikhúsfræðideild

Stokkhölmsháskóla starfar t sama

luisi og sænski fjiilmiðlunarskiil-

inn (Dramatiska Institutet).

Flestir sjá cflaust fyrir scr gíf-

urlegar fjársunimur þegar minnzl

fi' ;t fjiilmiðlunarskiila — en trú-

lcga mætti setja á stofn vísi að

þessari stofnun án mikils tilkostn-

aðar. ef fjðlmiðlarnir og leikhúsin

hlyptt undir bagga.

Uharpið gæti t.d. lcyft sk(ilan-

um að hafa aðgang að upptiiku-

herbergjum   sinum   þcgar   tæki-

færi byðust; og skólinn þá eflaust

lagt fram útvarpsefni i stadinn.

Sjónvarpid gæti leyft nemend-

um ad fylgjast med upptiikuni og

þáttagerd. og letkhúsin opnað

æfingar sinar.

A þennan hátt mætti tengja

námid fjölmidlunum, en hlutverk

skiilans sjálfs yrdi f fyrstu ad auka

og efla þá reynslu. sem nemend-

urnir fengju utan vcggja hans, og

örva þá til nýskopunar. Tilrauna-

starfsemi, sem ckki er hægt ad

stunda í atvinnulítinu sjálfu,

mætti hins vegar reka innan

veggja skiilans og þá undir hand-

leidslu frædimanna. Lciklistar-

námið sjálft yrði ad mestu í skól-

anum, en stcfnt yrdi ad þvf ad

hrjóta upp hina vidtcknu hugsun:

tæknimadur, leik.stjóri. svidsmað-

ur, kikari — cn þess í stad reynt

ad mennta hvern nemanda meira

alhlida og veita honum innsýii f

fk'star hlidar fjölmidlanna. Einn-

ig er hugsanlegt adallir nemend-

iir sk<ilans sæktu fyriiiestra í kik-

húsfrædum og \rdi s;í þáttur

kcnnslunnar í hiindum Háskiil-

ans. — Þctta gæti ordið fyrsti

raunhæfi vísirinn að fjðlmiðkin-

ar- og kiklistarskóla á íslandi, en

takmark skiilans yrði að sjálf-

siigdu adkomascr upp cigin t;ckj-

um er tímar lidu; og auka sjaif-

stæ'ði sitt gagnvart fjiilmiðlunum.

Eg hef hróflað hér upp nokkr-

um hugmyndum um fjiilmiðlunar-

skiila scm ég byggi að mcstu á

sænskri fyrirmynd og þeirri

reynslu cr cg hcf fcngið innan

veggja fjiilmiðlunarsktilans t'

Framhalii á bls. 24.

H't'U'Vvu'Viri^ri'Wi'itHH'i'HUniHHWV^U'^H^nViHW

					
Hide thumbnails
Page 1
Page 1
Page 2
Page 2
Page 3
Page 3
Page 4
Page 4
Page 5
Page 5
Page 6
Page 6
Page 7
Page 7
Page 8
Page 8
Page 9
Page 9
Page 10
Page 10
Page 11
Page 11
Page 12
Page 12
Page 13
Page 13
Page 14
Page 14
Page 15
Page 15
Page 16
Page 16
Page 17
Page 17
Page 18
Page 18
Page 19
Page 19
Page 20
Page 20
Page 21
Page 21
Page 22
Page 22
Page 23
Page 23
Page 24
Page 24
Page 25
Page 25
Page 26
Page 26
Page 27
Page 27
Page 28
Page 28
Page 29
Page 29
Page 30
Page 30
Page 31
Page 31
Page 32
Page 32
Page 33
Page 33
Page 34
Page 34
Page 35
Page 35
Page 36
Page 36
Page 37
Page 37
Page 38
Page 38
Page 39
Page 39
Page 40
Page 40
Page 41
Page 41
Page 42
Page 42
Page 43
Page 43
Page 44
Page 44