Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR28. JÚNl 1975
23
Sœmundur Tómasson
trésmiður — Minning
Fæddur25. júnf 1888.
Dáinn20. júnl 1975.
I dag verður til moldar borinn
Sæmundur Tómasson trésmiöur.
Hann verður jarðsettur frá
Grindavíkurkirkju, en að Járn-
gerðarstöðum i Grindavík fæddist
hann 25. júní 1888. Hann var son-
ur hjónanna er þar bjuggu, Mar-
grétar Sæmundsdóttur og Tómas-
ar Guðmundssonar. Margrét var
Grindvikingur í marga ættliði,
dóttir Sæmundar Jónssonar frá
Húsatóftum, en Tómas var sonur
Guðmundar á Hópi, en þeir feðg-
ar fluttust austan úr Rangárvalla-
sýslu. Báðar þessar ættir voru
fjölmennar og eru nú dreifðar
víða um landið.
Þegar Sæmundur Tómasson
leggur nú á hið óræða haf, siglir
þöndum seglum frá jarðvistar ver
stöð eftir langa og oft annasama
og stranga vertið siðastur móður-
systkina minna, er sem myndseg-
ulband renni fyrir sjónum mér
með hugljúfum myndum, flestum
fögrum, úr endurminningasafni
liðinna áratuga.
Bregður þá fyrst fyrir mynd af
söguþyrstum hnokka við kné
ómmu, þar sem hún prjónaði,
kembdi eða spann. Hún var fróð
og minnug og kunni frá mörgu að
segja, frá æsku og uppeldi í föður-
garði, síðan búskap með ágætum
maka og síðar búskap með sonum
þeirra að honum látnum, en hann
dó á bezta aldri frá stórum barna-
hópi. Börn þeirra urðu tiu alls, en
fullorðins árum náðu aðeins sex.
Auk þess var bróðursonur Tómas-
ar að nokkru leyti alinn upp hjá
þeim, í systkinahópnum. Af þeim
er upp komust var Sæmundur
næstelstur. Brátt kom í Ijós að
hann var mörgum góðum kostum
búinn og athafnasamur og féll
það vel að skapi af a hans og nafna
Sæmundar Jónssonar, sem einnig
bjó á Járngerðarstöðum ásamt (
dóttur sinni og tengdasyni. Sæ-
mundur gamli var framfarasinn-
aður og framsýnn og ástríki hans
á sveininum hefur átt sinn þátt I
því, að nú á seinni árum sagði
Sæmundur eitt sinn, að hann
gerði sér varla grein fyrir þvi
hvort ætti meir I uppeldi sínu,
móðir hans eða afinn. Ekki var
það þó sagt til að kasta rýrð á
móður slna, sem var afburða
vinnusóm og stýrði stóru heimili
af frábærum dugnaði. Sæmundur
vandist allri algengri vinnu til
sjós og lands, svo sem vera bar á
heimili útvegsbóndans á Járn-
gerðarstöðum. Sjómennskan var
næstum sjálfsagður hlutur I sjáv-
arþorpum í þá daga, við hlið Iand-
búnaðarstarfa hjá þeim er jarð-
næðis nutu. Snemma gætti hag-
leiks hjá honum og mun smíða-
náttúra og sjómennska hafa átt
ámóta mikið aðdráttarafl þegar
ákveða skyldi ævistarf. Við starfs-
valið hefur Sæmundur vafalaust
notið góðrar leiðsagnar þeirra
ágætu manna dr. Bjarna
Sæmundssonar náttúrufræðings,
móðurbróður hans, og Bjarna
Þorlákssonar byggingameistara,
náfrænda hans, og þar laut Sjó-
mannaskólinn i lægra haldi. Þeg-
ar eftir fermingu hóf hann sjó-
sókn I Grindavík og þegar hann
var 17 ára hélt til Reykjavikur i
smiðanám, hafði efnaður frændi
hans boðið að láta smíða skip und-
ir hann, ef hann vildi gerast for-
maður hjá honum.
Erlendur  Einarsson  bygginga-
Móðir okkar, lézt að Hrafnistu 27	+ UNNUR INGIBERGSDÓTTIR, . þ.m. Jarðarförin verður auglýst síðar. Óskar J. Magnússon, Marteinn M. Skaftfells
+
Þökkum innilega samúð og vinarhug við andlát og jarðarför móður
okkar. tengdamóður og ömmu
INGIBJARGAR EINARSDÓTTUR,
Stokkseyri.
Böm, tengdabörn
og barnabörn.
t
Þökkum innilega samúð og vinarhug við andlát og útför
GARÐARS EYJÓLFSSONAR
frá SeyðisfirSi.
Sigurborg Garðarsdóttir,    Hrefna Eyjólfsdóttir,
SigrfSur GarSarsdóttir,       Hulda HeiSrún Eyjólfsdóttir,
Axel Eyjólfsson.
+
Þökkum innilega auðsýnda samúð og vinarhug við andlát og jarðarför
VALS PÉTURSSONAR
Bauganesi 6, Reykjavfk
Ingibjörg Malmquist
börn og tengdabörn.
+
Þökkum innilega auðsýnda samúð og hlýhug við andlát og útför
GUNNARS E. KVARANS,
stórkaupmanns,
Smáragötu 6,
Einar G. Kvaran          Kristln H. Kvaran
Ragnar Kvaran            Hrefna Kvaran
Ragnhildur Kvaran     Hrafn Haraldsson
Gunnar Kvaran            Inga Kvnran
meistari tók Sæmund í iðnnám og
trésmiðanámi lauk hann á tilsett-
um tíma og stundaði trésmiðar
mestan hluta ævinnar.
Hann giftist 30. október 1915
Guðnýju Sigurðardóttur, ágætri
konu frá Þorvaldsstöðum I Hvít-
ársíðu. Þau bjuggu fyrstu árin I
Reykjavík, en fluttust fljótlega til
Grindavíkur. Þá hafði vinur hans
og frændi Dagbjartur Einarsson
forfallazt frá formennsku vegna
veikinda og tók Sæmundur við
formennsku af honum. Síðan
mun hann hafa stjórnað skipi
móður sinnar, sem þá var orðin
ekkja fyrir mörgum árum, og loks
var hann formaður á eigin skipi
og fórst honum formennskan vel.
A sumrin stundaði hann svo iðn
sína, trésmíðina. íbúðarhúsið Þor-
valdsstaði byggði hann rétt ofan
við skiptavöllinn og út frá því
veiðarfæra-geymslu og fiskhús,
en verkstæði innréttaði hann á
rishæð. Allt var þetta snyrtilegt,
skipulegt og vel unnið og verk-
stæðið hreinn undraheimur ung-
um augum. Þar var slíkur fjöldi
fjölbreyttra áhalda að imyndun-
araflið átti enga leið til að ætla
þeim öllum verkefni. Guðný var
mikil myndarkona og góð hús-
móðir, heimilið var hlýlegt og
notalegt og gott að njóta gestrisni
húsráðenda. I stofu þeirra héngu
fleiri myndir en maður átti að
venjast i þá daga og margir sér-
kennilegir hlutir og börnin þeirra
voru eftirsóttir félagar, en þau
eru: Sigríður, húsfrú, Asgeir, iðn-
fræðingur, Asa, húsfrú ogHarald-
ur, kaupmaður, öll búsett í
Reykjavfk. En Guðjón hafði Sæ-
mundur eignast fyrir hjónaband,
hann er bifvélavirki og býr á
Seyðisfirði.
Eins og fyrr getur stóðu Þor-
valdsstaðir svo til á flæðarmálinu.
Framar stóðu nokkur sjávarhús
(athafnarhúsnæði sjávarútvegs-
ins) og veittu þeim oftast skjól
fyrir sjógangi og sjódrífu er brim
og útsynningur surfu að. Þó gerð-
ist það á aftakaveðri 19. janúar
1925 að sjór gekk langt á land
upp, gerði mikinn usla, braut
niður nokkur fiskhús og marga
báta er stóðu I nausti. Næsta
ibúðarhús við Þorvaldsstaði tók
af grunni og hafnaði langt inn á
túni. Sæmundur óslaði með fólk
sitt gegnum sjóganginn og komst
til húsa er hærra stóðu, en sums-
staðar varð að bjarga fólki á bát-
um. Gífurlegt eignatjón varð á
| fasteignum, bátumtækjum ýmiss
konar og fé fórst I tugatali, en
fólki var bjargað. Náttúruhamfar-
ir þessar skildu eftir sig djúp sár
og margháttaða erfiðleika í
Grindavík. Sæmundur varð til
dæmis að byggja nýja Þorvalds-
staði, því ekki þótti forsvaranlegt
að búa lengur niður við flæðar-
málið með mörg ungbörn og
heilsuveila konu. Mestar líkur
eru til að þetta áfall hafi gereyði-
1 lagt heilsu Guðnýjar, sem dvaldi
lengst af á sjúkrahúsum eða
heilsuhælum eftir þetta, en hún
Iézt i september 1973. Meðal ann-
ars vegna heilsuf ars konu sinnar
fluttist Sæmundur btíferlum að
nýju til Reykjavíkur árið 1928.
Fljótlega keypti hann húsið að
Spltalastíg 3 og bjó þar æ síðan. I
Reykjavík stundaði hann iðn sína,
vann lengst af hjá Flosa Sigurðs-
syni í Rúllugerðinni. Sæmundur
var vel lesinn, fróður og minnug-
ur fram til slðustu ára. Heilsa
hans var lengst af góð, þrátt fyrir
I háan ftldur. Honum var jafn létt
að ræða um dægurmál og að segja
frá þjóðháttum við síðustu alda-
mót. Svið minninga hans var vítt.
Hann þekkti af eigin raun
hvernig islenzka þjóðin lauk upp
dyrum að nýrri tilveru, yfirgaf
kyrrstöðu liðinna aida og til-
einkaði sér menningu fremstu
þjóða í andlegum og veraldlegum
efnum, næstum eins og stíga yfir
þröskuld. Það var þvi gaman að
lita vi.ð hjá Sæmundi á Spitalastíg
+
Maðurinn minn,
NÍELS GUÐNASON,
Borgarnesi,
lézt 27. júní.
Soffia Hallgrlmsdóttir.
3 og hlusta á hann litla stund, ef
tími vannst til, en það var eins og
áður á Þorvaldsstöðum, allt i röð
og reglu, snyrtilegt og vel um
gengið. Þar átti drjúgan hlut að
máli Guðný Jóhannesdóttir,
náfrænka Guðnýjar konu
Sæmundar, en hún varð ráðskona
hjá honum fljótlega eftir að eigin-
konunnar naut ekki lengur við
heimilishaldið. Ég veit að
Sæmundur var mjög þakklátur
Guðnýju Jóhannesdóttur fyrir þá
miklu og óeigingjörnu aðstoð er
hún veitti honum við uppeldi
barnanna og stjórn heimilisins.
Við leióarlok vil ég þakka marg-
ar ánægjustundir og margháttað-
an fróðleik er hann miðlaði mér
allt frá fyrstu bernsku til siðustu
samfunda. Ég trúi því, að lóng og
margvísleg reynsla hans hér auð-
veldi honum starfsval á nýjum
heimkynnum og ég vænti þess að
starfsgleðin og athafnasemin
megi gera lff hans fyllra og
fegurra þar, svo sem það jók lifs-
fyllingu hans hér.
Far þú I friði, friður Guðs þig
blessi. Innilega samúð vottum við
hjónin, börnum og barnabörnum
og öðrum aðstandendum.
Jón Tómasson
Stirðnar fótur, slyttist leió,
stöðvasl tfmi ptgf,
örskjótl þrýlur æviskcið,
óðuni hallar di'KÍ;
Kolt OT þá að hvfla holcf,
(„hér ska! enda róður").
lagður niður, Iaml t mold
hjá líðnum æskubróður.
Svo kvað frændi minn og vinur
Sæmundur  Tómasson  frá  Járn-
gerðarstöðum I Grindavik, þá er
hann eitt sinn dvaldi  á heimili
okkar hjóna, en hann var móður-
bróðir    minn.    Sæmundur    var
fæddur   að   Járngerðarstöðum   i
Grindavík 25. júní  1888 og ólst
þar upp í stórum systkinahóp hjá
foreldrum   sínum,   Tómasi   Guð-
mundssyni, æltuðum úr Landeyj-
um og konu hans, Margréti Sæ-
mundsdóttur.en húnvarættuð héð-
an  úr Grindavik,  nánar tiltekið
frá Húsatóftum, og bjuggu lang-
feðgar hennar þar nokkuð aftur I
ættir.  Þribýli var á Járngerðar-
stöðum þá sem nú, og oft margt
um manninn, ungra sem gamalla,
og var vinnusemi I heiðri höfð, og
trúin á það góða sat i fyrirrúmi.
Þar sem víða annarsstaóar hér um
slóðir var  sjór  og  landbúnaður
stundaður jöfnum  höndum.  Svo
snemma vandist hann öllum störf-
um til sjós og lands. Þau tengsl og
bönd  sem  I  æsku  bundu  hann
Grindavík   brustu   aldrei.   Hann
var ætið mikill og tryggur vinur
æskustöðvanna,   enda   átti   hann
hér margt frænda og vina, sem of
langt  yrðu  upp  að  telja,  því  af
gömlum Grindvíkingum voru þeir
færri, sem ekki voru skyldir eða
• tengdir honum á einhvern hátt.
Sæmundur fór til trésmíðanáms
I Reykjavík er hann var 16 ára.
Sveinsstykki hans er útidyrahurð
gömlu     Landakotskirkjunnar     i
Reykjavik. 30. október 1915 gift-
ist hann Guðnýju Sigurðardóttur
frá Þorvaldsstöðum I Hvitársíðu.
Þau bjuggu siðan hér I Grindavík
og eignuðust  sex börn, tvö dóu
ung, en Asgeir raffræðingur, Har-
aldur fulltrúi, Sigríður húsfrú og
Asa húsfrú búa óll i Reykjavík, en
son átti Sæmundur áður en hann
giftist, Guðjón, er býr á S'eyðis-
firði, allt velvirt dugnaðarfólk.
Þau ár, er Sæmundur og Giy)ný
bjuggu i Grindavík, stundaði
hann sjó, gerði út skip og var
sjálfur formaður á vetrarvertið-
um, en á sumrin vann hann að
trésmíðum og þá oft með föður
sínum, er einnig var formaður og
trésmiður, eða svo var það, er ég
man fyrst eftir á þriðja tug þess-
arar aldar. Sfðar fluttust þau til
Reykjavíkur og bjuggu svo að
segja alla tíð á Spítalastíg 3 þar I
bæ. Heilsufar Guðnýjar var alla
tíð slæmt og áratugi var hún á
sjiikrahúsum, en gott fannst mér
sem barn og unglingur að koma
til þeirra á Spitalastíginn, er ég
fékk að fara til Reykjayíkur, þá
oftast i heimsókn til frænda eða
vina, en stutt var á milli þeirra
þarna um slóðir, þvi dr. Bjarni
Sæmundsson, fiskifræðingur,
móðurbróðir Sæmundar og
ömmubróðir minn, bjó í Þing-
holtsstræði 14. Mikill og náinn
kunningsskapur var á milli þeirra
frænda ognábýlisinsmunu þeir
báðir hafa notið og tiðar ferðir
millum húsa. Mun þá oft hafa
verið rætt um æskustöðvarnar á-
samt ýmsum fróðleik, ekki hvað
sízt sem að lifinu i sjónum laut.
Þar áttu þeir sömu áhugamál. Um
langt árabil vann Sæmundur I
Rúllugerðinni í Reykjavik og þá
oft um borð I togurum, er þeir
komu að landi, og mun þá hafa
kynnzt mörgum góðum mannin-
um á þeim starfsvettvangi.
Heyrði ég hann stundum tala um
það, en sá þáttur ævi hans var á
árabilinu 1930 — 1955.
Síðustu árin leitaði hugur hans
mjög til Grindavikur og var hann
kærkominn gestur okkar hjóna
hér að Gnúpi I Grindavik. Nutum
við heimsókna hans og þá ekki
síður kona mín, Hulda. Ræddu
þau oft saman. Hún minnist þess
ætíð sem uppfræðandi ánægju-
stunda. Börnum okkar öllum var
hann einstaklega góður, og er
þeim Sæmundur frændi mjög
hugstæður. Eg var oft snemma á
fótum þá sem nú, en varla brást
það, að hann var vaknaður á und-
an mér og þá stundum kominn tit
og niður að sjó. Varð honum tíð-
förult um gamlar slóðir. Þessi
vísa lá einu sinni heima á borðinu
hjá mér, er ég kom heim, en hún
er aðeins ein úr löngu kvæði og
lýsir ef til vill bezt hugsunum
hans:
Kor éfi onn uni f jöruKrjól
fornar Irt'ð þar slóðir.
þarscm áður fimum fót.
fóru dreiiKÍr rjoðir.
þarsem fyrruni iH'rnskuhrck
hundu okkur saman
æsku Iffs om uiiKlinKsþrck
alllaf nóu var Kauian.
Ekki býst ég við að Sæmundur
hafi ætlazt til að þessar visur yrðu
birtar, en ég veit hann fyrirgefur
mér það.
Það var auðsætt að hann naut
þess að dvelja hér á gömlum stöð-
um, hitta kunningja, frændur og
vini. En svo þraut heilsan alveg
og siðustu árin kom hann því ekki
yið. En þá er maður sótti hann
heim var spurt og spjallað um
sjávarútveginn og það annað er
gefur íslenzku þjóðinni líf, þrótt
og sjálfstæði. I dag er komið að
leiðarlokum svo sem Sæmundur
getur um i vísunni. I dag er hann
til moldar borinn I grafreit
Grindavíkur við hlið Eiríks bróð-
ur sins.
Við hjónin ásamt börnum okk-
ar, systkinum mínum og venzla-
fólki öllu sendum honum hinztu
kveðjur, en b'örnum hans og
venzlafólki samúðarkveðjur.
Tómas Þorvaldsson
Gnúpi, Grindavfk
Afmælis- og
minningar-
greinar
ATHYGLI skal vakin á því, að
afmælis- og minningargreinai'
verda að berast blaðinú með
góðum fyrirvara. Þannig
verður grein, sem birtast á í
miðvikudagsblaði, aé berast í
siðasta lagi fyrir hádegi á
mánudag og hliðstætt með
greinar aðra da.ua. Greinar
mega ekki vera í sendibréfs-
formi eða bundnu máli. Þær
þurfa að vera vélritaðar og
með góðu línubili.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24