Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 269. tölublaš og Ķžróttablaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						16
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 7. DESEMBER 1976
ÆI! — Bólusett við svfnainflúensu I Watsonville í Kalifornfu.
SNEMMA á þessu ári ákváðu
bandarísk yfirvöld, að allir
Bandaríkjamenn skyldu bólu-
settir við svínaflensu fyrir
veturinn. En ýmislegt hefur
komið í veginn fyrir bólu-
setningarherferð þessa. Fram-
leiðsla bóluefnis gekk seint og
erfiðlega, framleiðendur vildu
tryggja sig við hugsanlegum
skaðabótakröfum en trygginga-
félög neituðu, ekki fékkst nægt
fé til dreifingar bóluefnis og
Ioks kom i ljós í tilraunum, að
bóluefnið mundi e.t.v. hrífa
lítið sem ekki á þriðjung lands-
manna.
Þrátt fyrir þetta og þrátt
fyrir útbreiddar efasemdir um
nytsemi bólusetninga í stórum
stíl hugðust yfirvöld samt halda
sitt strik. Og þá var komið að
landslýðnum að athuga sinn
gang, ráða það hvert við sig,
hvort hann ætti að láta bólu-
setja sig eða ekki. Það er því
ástæða til að taka saman nokkr-
ar helztu upplýsingar, sem að
gagni mega koma, um flensur
og bóluefni.
Það er tvímælalaust, að allir,
sem jafnan er hættast, ættu að
láta bólusetja sig. Það eru
hjartasjúklingar,           lungna-,
nýrna- og efnaskiptasjúklingar
og allir eldri en 65 ára. Þeim er
hættast við ýmsum fylgifiskum
flensu, svo sem lungnabólgu, og
er ekki álitamál að bólusetja
þá. I bóluefninu, sem oftast er
sett í fullorðna i þessum hópi,
eru tveir stofnar; það er
A/New Jersey/76 (svína-
flensa) og A/Victoria/75
(flensustofninn, sem gekk í
Bandaríkjunum lengst af vetri
í fyrra. Hann verður liklega
viðloðandi þar út veturinn, sem
er að líða). Það er reynt, að
þetta blandaða efni veitir góða
vörn og það hefur fremur litil
aukaáhrif. En í bóluefninu
handa öðrum en þeim, sem áð-
an yoru nefndir, er aðeins einn
stofn, svínaflensustofninn.
Ekkí er ljóst enn, hvort börn
og unglingar yngri en 18 ára
verða bólusett. Kann að drag-
ast, að það verði ákveðið og
e.t.v. verður alveg horfið frá
þvi. Yfirvöld telja óhætt að
gefa svinaflensuefnið fullorðn-
um, en próf gáfu ekki svo góða
raun, að óhætt þætti að gefa
það bórnum. Þeir skammtar,
sem hafðir voru f tilraunum
veittu börnunum annað hvort
ekki næga vörn, ellegar þeir
ollu mikils háttar óþægindum
svo sem hita, höfuðverk, ógleði
og eymslum i vöðvum. En
tilraunum hefur verið haldið
áfram í þeirri von, að lánist í
tæka tíð að framleiða öruggt
bóluefni handa börnunum.
Örlagarfkur
faraldur
Þá erum það við hin; það eru
allir sæmilega heilsugóðir,
fullorðnir menn frá 18 ára aldri
til 65. Við verðum að ráða við
okkur, hvað gera skal. Eigum
við að láta bólusetja okkur við
flensu, sem kemur e.t.v. aldrei
nálægt okkur — og er bólu-
efnið meinlaust okkur?
Algengast er, að flensan sé i
mönnum svo sem vikutima,
hverfi þá og engin varanleg
spjöll verði af henni. Aftur á
móti fylgir henni kalda, hiti,
verkir og tök og almenn vesöld
og þekkja það flestir. En flens-
an getur lika orðið örlagarík. 1
Asíuflensunni         1957—1958,
skæðasta mikils háttar flensu-
faraldri á siðari árum, veiktust
45 milljónir Bandaríkjamanna
— en 70 þúsund dóu. Siðasti
flensufaraldur í þessum stíl,
var Hong Kongflensan, sem
gekk 1968—1969. Af henni
veiktust          50          milljónir
Bandarikjamanna og 33 þúsund
létust. Flestir, sem létust i þess-
um sóttum tveimur, voru úr
hópnum, sem getið var í
greinarbyrjun,      þeim      hópi
manna,   sem   alltaf   er   mest
hætta búin.
Skæðasti flensufaraldur, sem
sögur fara af, var spænska veik-
in. Hún gekk um veturinn
1918—1919. I henni lézt hálf
milljón Bandarikjamanna. Það
var merkilegt, að flest dauðs-
föllin urðu i hópi 20—40 ára
fólks. Þessi flensa breiddist út
um allan heim og drap hún og
fylgisjúkdómar hennar rúm-
lega tvöfalt fleiri en féllu í
heimstyrjöldinni fyrri. Þegar
bandarísk yfirvóld lýstu yfir
bólusetningarherferðinni var
talið, að spænska veikin kynni
enn að vera komin á kreik.
Stofninn úr þeirri flensu hvarf
úr mönnum árið 1929, en marg-
ir vísindamenn halda, að hann
hafi ekki horfið með öllu. Telja
þeir heldur, að hann hafi að-
eins farið úr mönnum — en
setzt í svin og lifað þar góðu lífi
í nærri 60 ár. Stöku sinnum
hafa fundizt menn með svína-
flensu. En það hafa verið þeir
einir, sem höfðu einhver skipti
af svinum. Aldrei bar á því, að
veikin færi milli manna og
vísindamenn héldu ró sinni
meðan svo var. Svinaflensan
var einungis heimilisböl svína-
bænda, ef svo má komast að
orði, auk þess auðvitað, að
margar milljónir manna áttu
um hana óskemmtilegar endur-
minningar.
Hermennirnir
og veiran
En svo var það I janúar síðast
liðnum, að nýliði í Dixvirki í
New Jersey lézt úr veiru-
lungnabólgu, fylgisýki flensu.
Þá fóru menn að huga aftur að
svinaflensunni. Veira hafði
verið tekin úr barka hermanns-
ins, sem lézt, — og það reyndist
ekki A/Victoria, þótt visinda-
menn hefðu búizt við því.
Veiran var af nýjum og
gjörólikum  stofni.  Sami stofn
náðist úr fjórum nýliðum, sem
veikzt höfðu af flensu skömmu
eftir, að félagi þeirra dó.
Seinna kom i ljós, að nokkur
hundruð menn í virkinu höfðu
smitazt af flensunni. Hin nýja
veira var nú rannsókuð
gaumgæfilega. Hún reyndist
svínaveira, áþekk veirunni frá
1918 í ýmsum greinum. Og þar
eð nýliðarnir í Dixvirki höfðu
Htil kynni haft af svínum varð
ljóst, að svlnaflensan var aftur
farin að ganga meðal manna.
Voru það all óvelkomnar frétt-
ir. Greip nú um sig mikill ótti,
að þessi flensa yrði jafnskæð og
spænska veikin, og það var þess
vegna m.a. að bandarisk yfir-
völd ákváðu að láta bólusetja
allan landslýðinni. Nú orðið
telja heilbirgðisyfirvöld þó
óvist, að sóttin í Dixvirki boði
faraldur á borð við spænsku
veikina. Svfnaveiran, sem
einangruð var eftir það smit er
kannski ekki svo mjög illkynj-
uð. Það er a.m.k. ósannað. Her-
menn, sem fengu Victoriafiens-
una urðu alveg jafnveikir og
hinir, sem féngu svínaflensuna.
Og svínaflensan barst ekki út
fyrir virkið. En þótt ótti manna
við nýja spænska veiki hafi
heldur rénað er sú hætta samt
eftir, að einhvers konar stór-
faraldur verði. Væri nógu
slæmt, ef sagan frá 1957 eða
1968 endurtæki sig.
Það er veirufræðingum enn
eitt áhyggjuefni, að flensuveir-
ur eru frábrugðnar öðrum í
einu atriði. Yfirborð þeirra
tekur dálitlum breytingum með
hverju ári — en á áratugs fresti
eða um það bil verður á þeim
stórbreyting. Og mótefnið, sem
myndast hefur í fólki dugir
ekki við hinni breyttu veiru.
Alltaf er mörgum hætt við
flensu á hverju ári. En á tíu ára
fresti, eða nálægt því, verður
þjóðin öll berskjölduð. Og þá er
hætta á stórfaraldri. Faraldur
varð árið 1957, og annar árið
1968. Nú ímynda heilbirgðis-
yfirvöld sér, að timinn sé kom-
inn aftur, og verði vlðtækur
f araldur i vetur.
En þegar þetta er ritað hefur
ekki frétzt af neinum nýjum
svinaflensutilfellum. Það er
vaninn, að nokkrir veikist
hverju sinni áður en faraldur
brýzt út. Þegar leið fram eftir
sumri og svinaflensu varð ekki
vart annars staðar, en þegar var
kunnugt lögðust æ fleiri gegn
áformum yfirvalda um alls-
herjarbólusetningu.         Meðal
þeirra voru sumir, sem áður
höfðu mælt með allsherjarbólu-
setningunni; vildu þeir nú biða
átekta og ekki hefjast handa,
nema vart yrði meiri svina-
flensu, en nota þó timann til að
framleiða og safna bóluefni og
skipuleggja nákvæmt eftirlit.
Til öryggis mætti bólusetja þá,
sem væru I mestri hættu, sjúkl-
inga og gamalt fólk. En mál-
svarar allsherjarbólusetningar
telja ekki nóg að bólusetja
aldna og sjúka. Benda þeir m.a.
á það, að menn undir
fimmtugu, þeir sem fæddust
eftir, að spænska veikin gekk,
eru veikastir allra fyrir flens-
unni. Þetta hefur verið stutt
prófun. Einungis 6% manna á
aldrinum 17—23 ára hafa í sér
merkjanlegt mótefni við flens-
unni. Mótefni verður merkt í
14% 24—34 ára gamalla og
fjórðungi þeirra, sem eru
35—51 árs. En hartnær allir
eldri en 52 ára bera enn I sér
eitthvert mótefni við svína-
flensunni. Það er þó fráleitt
ástæða til þess að hætta við
bólusetningu. Það er ekki nóg,
að mótefni verði merkt i mönn-
um; það verður að vera svo
mikið, að það verji þá veikinni.
Fúkalyf in og
„flensan"
Sumir    hafa    spurt,    hvort
nokkur þörf sé á fyrirbyggjandi
Franihald á bls. 31
SVINAINFLUENSAN: Of mikið
gert úr litlu — eða öfugt?
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
24-25
24-25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48