Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 124. tölublaš og Ķžróttablaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						18
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 7. JÚNÍ 1977
fltargitmMafeifr
Útgefandi
Framkvæmdastjórí
Ritstjórar
Ritstjórnarfulltrúi
Fréttastjóri
Auglýsingasjóri
Ritstjórn og afgreiðsla
Auglýsingar
hf. Arvakur, Reykjavlk
Haraldur Sveinsson.
Matthlas Johannessen.
Styrmir Gunnarsson.
Þorbjörn GuSmundsson.
Björn Jóhannsson.
Árni Garðar Kristinsson.
Aðalstræti 6, slmi 10100.
Aðalstræti 6. símí 22480
Utanríkisstefna
Carters
Ræða sú, sem Carter
Bandaríkjaforseti flutti fyrir
skömmu við Notre Dame há-
skólann í Bandaríkjunum um
utanríkismál hefur vakið
athygli víða um heim. Ræða
Carters staðfestir þá skoðun,
sem rutt hefur sér til rúms
undanfarna mánuði að eitt
megmmarkmið         Bandaríkja-
stjórnar sé að endurheimta þá
siðferðilegu forystu, sem
Bandaeíkjamenn höfðu á al-
þjóðavettvangi áður en Víet-
nam og Watergate komu til
sögunnar.
Við upphaf Kennedy-
tímabilsins höfðu Bandaríkja-
menn ótvíræða forystu i sínum
höndum í baráttunni fyrir
bættum heimi. Ungt fólk um
heim allan leit til Kennedys og
Bandaríkjanna sem forystu-
manns og forystuafls fyrir lýð-
ræði og frelsi og betri veröld.
Þetta traust og þessi tiltrú til
Bandaríkjanna varð fyrir alvar-
legu hnjaski eftir því sem leiðá
styrjaldarátökin í Vietnam og
síðan bættist Watergate-
hneykslið við.
Með þeim stjórnarskiptum,
sem urðu i Bandaríkjunum í
janúarmánuði sl., er bersýni-
legt, að Bandaríkjamenn eru
staðráðnir í að endurheimta
fyrra hlutverk sitt. Þannig segir
Carter: ,,í of mörg ár höfum við
venð reíubúnir að aðhyllast
óvönduð sjónarmið og meðul
andstæðinga okkar og þá
stundum fórnað okkar verð-
mætum fyrir þeirra. Við börð-
ust gegn eldi með eldi án þess
að hugsa út í það, að eldur
verður betur slökktur með
vatni. Þessi aðferð brást og
Víetnam var bezta dæmið um
andlega og siðferðislega fá-
tækt. En gegnum mistök höf-
um við ratað aftur til okkar
grundvallarsjónarmiða og verð-
mæta og við höfum öðlazt
traust að nýju."
Meginþáttur í viðleitni Cart-
ers til þess að endurheimta
siðferðilega forystu Bandaríkja-
manna í heimsmálum er bar-
átta hans fynr auknum mann-
réttindum, sem vakið hefur
gifurlega athygli viða um heim.
Sú barátta snýr að mörgum
þjóðum í mörgum heimshlut-
um. Athygli er beint að hlut-
skipti fólksins í hinum svo-
nefndu sósíalisku ríkjum A-
Evrópu, þar sem einræði ríkir
og mannréttmdi eru að engu
höfð, en þar hefur Carter veitt
andófsmönnum ómetanlegan
stuðning.        Mannréttindabar-
áttan beinir spjótum sínum líka
að Suður-Afriku og nú er orðið
Ijóst, að alger stefnubreyting
hefur orðið í Bandarikjunum í
málefnum S-Afríku. Banda-
ríkjastjórn hefur lýst þeirri ein-
dregnu skoðun sinni, að meiri-
hlutastjórn hljóti að taka við
völdum í S-Afríku, sem að sjálf-
sögðu virði minnihluta eins og
tíðkast í lýðræðisrikjum Þetta
er meinháttar stefnubreyting,
sem mun ráða miklu um fram-
vindu mála í S-Afríku á næstu
árum og stuðla að því, að
blökkumenn fái þann rétt, sem
þeir eiga. Mannréttingastefna
Bandarikjastjórnar beinist líka
að rikjum Mið- og Suður-
Ameríku, þar sem Bandaríkja-
menn hafa lengi verið ásakaðir
um stuðning við einræðisriki og
herformgjastjórnir og þá ekki
sízt að ástandinu í Chile, þar
sem mannréttindi hafa litt verið
í heiðri höfð frá herforingjabylt-
ingunni. I samræmi við þessa
afstöðu til mannréttmda hefur
Carter vakið sérstaka athygli á
hlutskipti hinna húngruðu
þjóða heims og lagt ríka
áherzlu á nauðsyn þess að
bæta hlut þeirra þjóða sem búa
við fátækt og skort
Þessi barátta Carters mun
vafalaust hafa víðtæk áhnf um
alla hiemsbyggðina á næstu
árum og áratugum. Hún
stuðlar að því, að unnendur
lýðræðis og frelsis og mann-
réttmda líti á ný til Banda-
rikjanna sem forystuafls fyrir
betri heimi.
Annar meginþáttur í utan-
rikisstefnu Carters er stórefling
á varnarmætti Atlantshafs-
bandalagsins. Lundúnafundur
leiðtoga Atlantshafsbandalags-
ríkjanna markar tímamót í starfi
bandalagsins hin síðari ár og
hefur hleypt nýju lífi í varnar-
samstarf frjálsra þjóða. Á Lund-
únafundinum lagði Carter
áherzlu á nauðsyn þess að efla
mjög verulega hernaðarstyrk
og þar með varnarmátt aðildar-
ríkja Atlantshafsbandalagsins.
Nú er stefnt að því að auka
framlög aðildarþjóðanna til
varnarmála um 3% af þjóðar-
framleiðslu að raungildi. Jafn-
framt verður tekm upp nánari
samvinna milli iðnfyrirtækja
beggja vegna Atlantshafsins
um þá framleiðslu, sem nauð-
synleg er til þess, að þvi marki
verði náð.
Loks lýsti Carter í Notre
Dame ræðu sinni yfir stuðningi
við ..slökun" í sambúð Banda-
ríkjanna og Sovétrikjanna. En
hann lagði áherzlu á, að sú
slókun yrði að vera víðtæk og
gagnkvæm og ná til allra
heimshluta. Carter sagði: „Við
getum ekki haft friðsæld í ein-
um hluta heims en vaxandi
átök í öðrum." Þetta er bersýni-
lega orðsending til Sovét-
manna um, að Bandarikja-
menn muni ekki sætta sig við
,,slökun" í Mið-Evrópu á meðan
Sovétrikm auki pólitísk og her-
naðarleg umsvif í öðrum
heimshlutum.
Þegar á heildina er litið er
Ijóst, að utanríkisstefna hins
nýja Bandaríkjaforseta byggirá
þvi, að með vaxandi varnar-
mátt að bakhjalli geti frjálsar
þjóðir heims hafið á ný sókn
fyrir bættumheimi og auknum
mannréttindum. Verður þvi
ekki annað sagt, en að ferskir
og jákvæðir vindar blási nú um
heimsbyggðma frá Washing-
ton
Drög að nýrri stjórnarskrá í Sovét:
Kommúnistaflokkur-
inn ráðandi afl á öll-
um sviðum þjóðlífsins
Moskvu, 6 júní Reuter. AP.
i DRÖGUM þeim að nýrri stjórnar-
skrá Sovétrfkjanna, sem birt voru
um helgina, er því afdráttarlaust
lýst yfir, að kommúnistaflokkur
landsins sé ráöandi afl á öllum
sviðum þjóSlffsins. Þar kemur
einnig fram aS allir Sovétborgarar
skuli þjóna rikinu, og að þau rétt-
indi sem borgurunum séu tryggð ¦
stjórnarskrónni megi ekki nota é
þann hátt sem skaSaS geti þjóS-
félagiS eSa rfkiS.
Drögin eru um 9 þúsund orð og
hafa þau verið rækilega kynnt I
blöðum, sjónvarpi og utvarpi um
helgina Sovézkir fjölmiðlar leggja
mikla áherzlu á frásagnir af hlý-
legum viðtökum, sem stjórnarskrár-
drogin hafi fengið hjá almenningi
Stjórnmálaskýrendur I Moskvu
telja, að drögin feli I sér ákvæði.
sem beinlinis séu sett til að auð-
velda Leonid Brezhnev að setjast I
forsetastól. en Nikolaj Podgorny,
núverandi forseti. var rekinn úr
stjórnmálanefnd             kommúnista-
flokksins I siðasta mánuði, og er
talið að hann eigi nú skammt eftir I
forsetaembætti Segir I stjórnar-
skrárdrögum, að auk núverandi for-
setaembættis og 15 varafor-
setaembætta verði um að ræða
embætti fyrsta varaforseta Er talið
að I raun þýði þessi tilhögun, að
Brezhnev taki við forsetaembættinu
á næstunni, og mun annar maður
um leið taka við embætti fyrsta
varaforseta, og muni sá annast dag-
lega stjórnun. Orðalag stjórnarskrár-
draganna er talið bera þvi ótvirætt
vitni, að héðan I frá muni formaður
kommúnistaflokksins um leið verða
æðsti valdamaður rikisins
Leonid Brezhnev veitti sjálfur for-
stöðu    nefnd    þeirri,    sem    samdi
Brezhnev
stjórnarskrárdrögin. Haft er eftir
áreiðanlegum heimildum að hann
liti á drögin, sem mesta afrek sitt á
vettvangi stjórnmála. enda eru drög-
in í daglegu tali kölluð
..Brezhnevstjórnarskráin."
Þetta er fjórða stjórnarskrá Sovét-
rikjanna frá árinu 1918, og hófst
undirbúningur að samningu hennar
árið 1959, þegar Nikita Krúsjeff
hafði töglin og hagldirnar I landinu
Drögin eru nú lögð fram til opin-
berrar umræðu. en afar sjaldgæft er,
að breytingar séu gerðar á opin-
berum skjölum I Sovétríkjunum eftir
að ^>au hafa einu sinni verið birt
almenningi. Er talið vist að stjórnar-
skrárdrögin verði afgreidd sem lög
þegar Æðsta ráð Sovétrfkjanna
kemur næst saman, sem verður I
Október næstkomandi á 60 ára af-
mæli byltingarinnar.
Á sama  hátt og i þeirri stjórnar-
skrá,  sem enn er í gildi frá   því á
Stalinstimunum, er réttur Sovét-
borgaranna til málfrelsis, prentfrels-
is og stofnunar félaga og samtaka
enn háður „hagsmunum hinna vinn-
andi stétta og eflingu sósfalisks
þjóðskipulags" Athafnafrelsi á sviði
lista, visinda og tækni er tryggt I
„samræmi við hið endanlega tak-
mark hins kommúniska kerfis". Þá
er ákveæði, sem á að tryggja mönn-
um frelsi til trúariðkana. um leið og
tryggður er réttur guðleysingja til að
útbreiða skoðun sína. Það ákvæði i
gildandi stjórnarskrá sem tekur til
aðskilnaðar rikis og kirkju er áfram
við lýði, en túlkun sovézkra dóm-
stóla á þvi ákvæði hefur yfirleitt
miðað að þvi að hefta starfsemi
trúfélaga.
Sovézk yfirvöld hafa á liðnum
árum haft mjög á orði að I stjórnar-
skrár vestrænna rikja vanti ákvæði
sem tryggi ýmis mannréttindi. svo
sem rétt manna til vinnu. ókeypis
læknishjálpar, hvildar og heimilis,
en ákvæði um allt þetta er að finna í
drögunum að hinni nýju sovézku
stjórnarskrá
Þá eru Sovétborgurunum lagðar á
hendur ýmsar skyldur I drögunum.
Borgarinn skal „standa vörð um
hagsmuní sovézka rfkisins og efla
mátt þess og vald". um leið og tekið
er fram að þeir skuli vinna vel og
ötullega Þeir skulu jafnframt
skyldaðir til herþjónustu Þá er lögð
mikil áherzla á skyldur borgaranna
og stjórnvalda I þvi skyni að koma I
veg fyrir að rikið sé hlunnfarið.
I stjórnarskrárdrögunum er sér-
stakur bálkur um utanríkismál Þar
er ítrekaður vilji Sovétrikjanna til að
stuðla að friði og vinsamlegum sam-
skiptum við önnur ríki, svo og af-
skiptaleysi af innanrikismálum ann-
arra ríkja og að valdi skuli ekki beitt í
milliríkjasamskiptum.
Kínverjar boða
aukna hervæðingu
HELZTU blöð f Kína, þar á meðal
Dagblað alþýðunnar í Peking og
málgagn kfnverska hersins, hafa
skýrt frá þvf að Hua Kuo-Feng
formaður og Yeh Chien-yin vara-
formaður kommúnistaflokksins
hafi krafizt þess að „Frelsisher
þjóðarinnar" verði efldur mjög
og búinn nýtfzku vopnum eins
fljótt og auðið sé. Segir í forystu-
grein f málgagni hersins að með
öðrum hætti sé ekki unnt að berj-
ast gegn heimsvaldasinnum og
tryggja þannig alræði öreiganna í
Kína.
Þá segir i greininni að valdatog-
streita stórveldanna — Sovétrfkj-
anna og Bandarikjanna, verði æ
ískyggilegri og aukist hælta á
byltingum og styjöldum i sífellu.
Sérstaklega sé ástæða til að gaum-
gæfa að hin tryllingslega met-
orðagirnd sovézkra endurskoðun-
arsinna sé ekki á undanhaldi, og
þeir stefni að því að undiroka
Kinverja. Að lokum segir að Kín-
verjar verði að b.úa sig undir að
bráðlega geti komið til stórátaka,
og þvi sé óhjákvæmilegt að kin-
verski herinn verði eins vel undir
þau búirrn og kostur sé, jafnhliða
þvi sem áfram verði unnið að
efnahagslegri uppbyggingu í
landinu.
I   Kína   eru   nú   2.5   milljónir
manna undir vopnum.
200 mílur
vid Svalbarða
Oslð, 6. júnf. NTB
NORSKA stjórnin hefur lýst yfir
200 mflna fiskveiðilögsögu við
Svalbarða. Sagði Knut Fryden-
lund utanrlkisráðherra er hann
skýrði frá útfærslunni að ákvörð-
un um hana hefði verið tekin svo
að unnt væri að grfpa til nauðsyn-
legra friðunaraðgerða á miðunum
f kringum Svalbarða. Sagði
Frydenlund, að útfærslan gerði
Norðmönnum kleift að setja
kvótareglur vegna allra fiskteg-
unda á þessum slóðum.
Norðmenn og Sovétmenn hafa
komið sér saman um leyfilegan
hámarksafla á þorski i Barents-
hafi, sem er 810 þúsund tonn ár-
lega. Af þvi magni mega önnur
ríki en Noregur og Sovétrikin
veiða 150 þúsund tonn. Eivind
Bolle, sjávarútvegsráðherra Nor-
egs, hefur lýst þvi yfir, að ákvörð-
un um aflakvóta verði tekin að
undangengnum viðræðum við all-
ar þær þjóðir, sem eiga fiskveiði-
hagsmuna að gæta á míðunum við
Svalbarða, fyrst og fremst þó
Efnahagsbandalagsrikin og So-
vétríkin.
Rosselini
látinn
Róm, 6. júnf, AP.
ÍTALSKI kvikmynda-
stjórinn Roberto Rosse-
lini er látinn 71 árs að
aldri. Hann var helzti
frumkvöðull         hinnar
nýju raunsæisstefnu í
kvikmyndagerð á árun-
um eftir síðari heims-
styrjöldina. Rosselini
hafði orð á sér fyrir að
vera mikill kvennamað-
ur. Ástamál þeirra Ing-
rid Bergman, er þau
unnu saman að gerð
kvikmyndarinnar
„Stromboli", drógu dilk
á eftir sér. Þau giftust
árið 1950 og skildu tíu
árum síðar.
Rosselini var formað-
ur dómnefndar í kvik-
myndahátíðinni              i
Cannes og var nýkominn
þaðan er hann lézt. Talið
er að banamein hans
hafi verið hjartaslag.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
20-21
20-21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40