Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 141. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 30. JUNl 1977
Um neyzlu geð-, róandi-
og svefnlyfja á íslandi
25
LandlnknisembættiS og lyfjamála
deild heilbrigSis- og tryggingamála-
réSuneytisins hafa allt frá árinu
1972 athugaS kerfisbundiS lyfja-
neyslu fólks á Reykjavikursvæðrnu
og vlSa um land. Auk hins hefS-
bundna eftirlits hefur veriS fylgst
náiS meS sölu lyfja. lyfjaávtsana
(jölda og neyslu fólks. Einn MSur
þessarar könnunar var aS rannsaka
150.000 lyfjaðvlsanir. Þessar athug-
anir hafa veriS gerSar i samvinnu viS
borgarlekni, héraSslaekninn á Akur-
eyri o.fl. Sjúkrasamlag Reykjavlkur
hefur greitt mestallan kostnaS viS
rannsóknina.
Fyrstu niSurstöSur hafa nú veriS
birtar ( Ttmariti um lyfjafræSi
(1974—5) og F laknablaSinu (júnl
1977) og öSrum tfmaritum. Er elSi-
legt aS þær birtist almenningi.
Helstu niSurstöSur.
1.  Sala geð-, svefn- og róandi lyfja
er meiri á íslandi og I Danmörkun en á
hinum Norðurlöndunum. Hvað áhrærir
ísland er ástæðan sú að svefnlyfjum
er ávisaS mest hérlendis Sala þess-
ara lyfja hérlendis óx jafnt fram að
árinu 1972. en hefur sfSan minnkaS
verulega eSa úr 120 „stöSluSum
skömmtum" niSur I 108 I 1000
Ibúa.
2.   Um % hlutar svefn- og róandí
lyfja. sem ávisað er á íslandi eru af
Benzodiazepinflokki (Valium. Diazepam
og Mogadon). Hlutföll þessara lyfja af
sölunni eru þau sömu I Danmörku. en I
Noregi eru þau 40% og t Svlþjóð um
50%. Mogadon (svefnlyf) er ávlsaS I
nær helmingi meira magni i fslandi
og I Danmörku en i öSrum NorSur-
löndum.
Sala svefn- og róandi lyfja úr öðrum
lyfjaflokkum er svipuð á íslandi og á
öðrum Norðurlöndum að Svtþjóð und-
antekinni en þar er salan mest.
3.   Sala svefn- og róandi lyfja af
barbiturat- og meprobamatflokki hef-
ur minnkað allverulega en mun hættu-
minni lyfjum er ávísað í þeirra stað.
Fyrrnefndum lyfjum er ávisað i svipuðu
magni hérlendis og á hinum Norður-
löndunum.
4.   Ávisað magn eftirritunarskyldra
lyfja (s.s. morfín, opium og pethedin)
fer stöðugt minnkandi. íslenskir lækn-
ar ávfsa verulega minna magni af
þessum lyfjum en félagar þeirra ð
hinum NorSurlöndunum.
5.    Magn geðdeyfðar- og sefandi
lyfja hefur haldist óbreytt eða svipað á
öllum Norðurlöndunum. Tiðni geðsjúk-
dóma á fslandi er svipuð og I Dan-
mörku.
6.   Amfetaminneysla, sem var mjög
mikil hér á árunum 1 950— 1 970 bor-
ið saman við hin Norðurlöndin, hefur
hraðminnkað allt frá 1970 og er nú
aðeins brot af þeirri neyslu er var.
Orsakir þessarar minnkunar eru.
a)  Læknum hefur almennt orðið Ijós-
ar aukaverkanir lyfsins.
b)  Önnur lyf sem hafa svipaða verk-
un en eru hættuminni hafa komið á
markaðinn.
c)  Miklar takmarkanir á ávlsun lyfs-
ins voru settar 1 971 og 1 976.
Til að grafast fyrir um hugsanlega
almenna „ofnotkun" þessara lyfja var
gerð könnun á lyfjaneyslu eftir hjú
skaparstétt fólks. Niðurstöður þeirrar
rannsóknar er eftirfarandi.
Róandi lyf
{ ákveðnum hjúskaparstéttum hér á
landi er neysla miklu meiri en al-
mennt gerist. Ég hirði ekki.um að
fiefna þessar stéttir sérstaklega I þess-
ári grein. Ef miðað er við 10 ára
aldursbil i aldurshópnum 20— 70 ára
er t.d. neyslan meðal 20—59 ára í
Sumum stéttum 7—4,5 föld miðað við
1000 fbúa. en lækkar með hækkandi
. aldri.
Svefnlyf
Neysla er svipuð I sömu hjúskapar-
stéttum.   Fólk  60 ára og eldra neytir
um   60%   af  heildarmagni  svefnlyfja
sern ávísað er hér, en  neyslah eykst '
með hækkandi aldri.
Um orsakir
Orsakir aukinnar lyfjaneyslu fólks
eru margþættar og ýmsar þéirra s'u
ókunnar Ég vil þo benda ð nölckur
atriði i lifi og umhverfi fólks sem al-
mennt eru talin hafa áhrif á neysfuna
1. Sjukdómar
Nlðurstöður hóprannsókna gal# er'n
BJDffl, l'l  kynna að sjúkoónistiðni er
|»ri tþeim hjúskaparstéttyrri eg
aldurshópum (eldra fólk) sem að fram-
an er greint frá. Sjúksómstlðnin er þó
ekki margföld miðað við aðrar stéttir
likt og lyfjanotkunin gefur til kynna
2.  Fðlagsleg- og efnahagsleg aSstoS
Það er enginn vafi á að félagsleg- og
efnahagsleg aðstoð hér er almennt
minni en á hinum Norðurlöndunum og
vissar hjúskaparstéttir eru afskiptar.
Þegar samanburður er gerður við hin
Norðurlöndin (1.3) ber að haf þessi
atriði i huga.
3.  Langur vinnutfmi
Óhóflega langur vinnutimi skapar
þreytu og streitu hjá fólki og það leitar
frekar á náðir róandi lyfja og ekki slst
svefnlyfja. Vinnutími er mun lengri hér
en gerist á hinum Norðurlöndunum.
Niðurstöður hóprannsóknar Hjarta-
verndar á starfstima karla á aldrinum
34—61 árs eru eftirfarandi:
Starfstétt A (erfiðisvinnufólk og/eða
ófaglært). L)m 75% þessa hóps starfar
lengur en 50 klst/viku og flestir um
60 klst. Starfstétt B (iðnverkamenn
og/eða sérmenntaðar starfstéttir). Um
47% starfa lenguren 50klst/viku.
Starfstétt C (háskólamenntaðir
og/eða þeir sem starfa við stjórnun.
Um 50% starfa lengur en 50 klst. á
viku.
Á hinum Norðurlöndunum er starfs-
tími samsvarandi stétta 40—45 klst. á
viku. Dæmi um vinnuálagið hér á ís-
landi er, að nær 37% starfa við e.a.
aukavinnu. Samsvarandi fjöldi I Noregi
og Svfþ/óðeru 6% og 8%.
„ Stórneytendur" geS- og róandi
lyfja og eftirritunarskyldra lyfja
Þessi hópur er smár eða nokkur
promille af Reykvikingum á aldhnum
20 ára og eldri. Flestir gánga ekki
heilir til skógar vegna geðvillu, skap-
gerðargalla eða annarra andlegra eða
likamlegra vanheilinda. Margir eru
mótaðir af slæmu uppeldi og lélegri
menntun (oft greindarskorti), en smáaf-
brotamenn eru flestir I þeirra hópi. Ekki
er við þvl að búast að I fangelsum
komist þeir til aukins þroska. Þetta fólk
leitar eðlilega mjög til lækna og er
reynt eftir megni að hjálpa með viðtöl-
uro og lyfjameðferð þótt árangur sé
ekki mikill, enda er drykkjusýki algeng
meðal þessa fólks. Þessir sjúklingar
leita aðallega til eldri lækna en vera má
að þeir hafi á langri læknisæfi þroskað
með sér meiri þolinmæði en margir
yngri kollegar hafa Þessi þróun er að
vísu ekki alltaf heppileg.
MeSal stórneytenda I þessum hópi
er og ðgætlega gert fólk til hugar og
handa, sem þó vegna vanmeta-
kenndar, sðlaróróa eSa alvarlegs
sjúkdöms getur ekki þraukaS af dag-
stund ðn hjðlpar. Oft má liðsinna með
lyfjameðferð og viðtölum og fá sumir
það góðan bata, þó að gefa verði
stærri skammta af lyfjum en getið er
um I kennslubókum. að þeir öðlast
orku til að stunda fullt starf, jafnvel á
..hærri þrepum þjóðfélagsins".
Um ffkniefni
Lftrll vafi er á að Smygl á fikrtiefnum
hefur aukist á siðustu árum Svo virðist
sem það.hafi gerst m.a. samfara fækk-
un lyfjaávlsana á róandi og efirritunar-
skyld lyf og aukinni takmörkun á ávis-
un amfetamínlyfja Þetta er þekkt
vandamðl. t.d. I Hollandi þar sem Ifkir
atburðir gerðust, voru ávlsanareglur á
geð- og róandi lyf rýmkaðar til þess að
ftkniefnaneytendur leituðu frekar til
lækna en til fikniefnasala.
HeilbrigSisyfírvöld líta svo á að fikni-
efnaneysla bjóði heim héilsuvá og hafa
haft nána samvinnu við Ávana- og
ffkniefnadetld varðandi ráðttl úrbóta
Ráðstafanir heilbrigSisyfirvalda til
aS   hamla   gegn   ofnotkun   geS-   og
róandi lyfja.
Eftirtaldar ráðstafanir sem grundvall-
ast á niðurstöðum rannsókna hafa ver-
íð gerðar af heilbrigðrsyfirvöldum til
viðbótar fyrri aðgerð.
. Sett hefur v.erið reglugerð um lyfja-
dreifingu og geymslu lyfja á sjúkrahús-
«rn.
2..'0liuru læknum á ístandi hefur verið
kylt að nota staðlað lyfjaávisana
bl.ð og auðveldar allt sllkt alft eftirlit.
3   Fk'iri lyf hafa verið gerð eftirritunar-
s.s.          meprobamat         og
barbrturatlyf.
4     Settar   hafa   verið  reglugerðir   um
íkanir    á    stærð    skammta    á
i <valium). Ekki er teyfilegt að
5. Gefin hefur verið út auglýsing sem
takmarkar   ávisanir   á   amfetamtn   og
skyld efni.
6 Heilbrigðisyfirvöld hafa I fyrsta sinn
gefið       út       viðmiðunarreglur       um
hámarksskammta sem stuðst er við i
ábendingum til lækna.
7.  Kerfisbundnar kannanir hafa verið
gerðar á lyfjaávlsunum og læknum er
tilkynnt jafnóðum um niðurstöður.
8    Náin   samvinna  er   nú   með  heil-
brigðisyfirvöldum og  þeim aðilum  er
starfa við Ávana- og fíkniefnadómstól-
inn.
Það er staðreynd að sókn fólks i
róandi lyf er töfuverð á Vesturlöndum.
Enginn vafi er á að svo er einnig á
islandi. Það er athyglisvert að hlutfalls-
lega er fleiri neytendur að finna I
sumum hjúskaparstéttum en öðrum.
Það er ennfremur athyglisvert og jafn-
framt áhyggjuefni að neysla svefnlyfja
er mikil og fer vaxandi, en flesta neyt-
endur er að fínna i vissum hjúskapar-
stéttum og meðal fólks eldra en 60
ára. Erfitt er oft að ráða í orsakir
lyfjaneyslu enda eru þær margþættar
og margar ókunnar.
í þessari grein er bent á nokkur atriði
I „innra og ytra" umhverfi fólks sem
virðist hafa áhrif á neysluvonjur. Nauð-
synlegt er að rannsaka neysluvenjur
fólks I leit að úrbótum. Það mð öllum
vera Ijóst að umræður i fjölmiðlum um
þessi mál að undanförnu eru ekki
byggðar    á     þekkingu     á     dreifingu
Eftir Olaf
Olafsson
landlækni
lyfjaneyslunnar og orsökum hennar.
Að mlnu áliti er það borin von að
svefnlyfjaneysla eldra fólks minnki þótt
birtar séu æsikenndar ásakanir sjúkl-
inga sem þjáðir er af langvarandi of-
notkun vimugjafa eða órökstuddar sög-
ur óhamingjusamra ungmenna sem
villst hafa inn á vlmu- og afbrotabraut,
um að fjöldi lækna stundi blómleg
viðskipti með vímulyf. Vitaskuld hef ég
kannað sannleiksgildi þessara ásaka-
ana en ekki fundið þeim stað, og visað
málinu til sakadómara. í nokkrum til-
fellum hefur misskilningur risið vegna
þess að heimilislæknar hafa ekki sama
greiðslufyrirkomulag og sérfræðingar.
Ennfremur skal þess getið að nokkur
hópur lækna er ekki samningsbundinn
sjúkrasamlagi og hafa þeir þvi leyfí til
að taka þær greiðslur er þeir kjósa.
Áhrif þessara umræðna hafa verið nei-
kvæðar ! ýmsu tilliti. Guðsteinn
Þengilsson læknir hefur bent á að alið
sé á tortryggni almennings i garð
lækna og að alvarlegar afleiðingar hafi
af því hlotist. Nokkuð virðist skorta á
tillitssemi við fólk sem hefur hafnað
utangarðs i þjóðfélaginu vegna vimu-
efnaneyslu eða annarskonar upplausn-
ar eða vandræða, ef marka má sum
viðtöl I fjölmiðlum. Grófasta dæmið
um þetta er þegar vakað er yfir öllu er
úrskeiðis fer á „Upptökuheimilinu" I
Kópavogi og ekki linnt skrifum fytr en
forstöðumaður hefur lýst yfir að hegn-
ingu hafí verið útdeilt
NiSurlag
Það ber að hvetja til aukinnar um-
ræðu um lyfjaneyslu og vitaskuld er
þáttur fjölmiðla þar þýðingarmikill.
Vart er þó að vænta jákvæðs árangurs
nema aðilar að þeirri umræðu skynji að
orsakir aukinnar >óknar fólks á geð- og
róandi lyfjum er að leita m.a i skap-
höfn, uppeldi, menntun. fjárhagslegri
afkomu og þjóðfélagslegri stöðu þess

^fe-

Gerið
r/
M
fyrir ferðalagið
Leyft Okkar
verð   verð
Bitaharðfiskur 1. pk.................................................420.-    370.-
KEAsaxbauti 1/1 dós..............................................808.-     718.-
Ora fiskbollur 1 /1 dós   ............................................306.-    275.-
Libby's bak.baunir Vt dós   ........................................210.-     189.-
Maarud kartöfluflögur 100 gr. pk.............................284.-    258.-
Maggy súpur 1. pk...................................................107.-      95.-
Bananar 1   kg.........................................................194.-     175.-
Lindu-Síríus átsúkkulaði 100 gr............................  207.-     187.-
Niðursneitt álegg á VörumarkaSsverði.
Þetta eru aðeins fáein verðsýnishorn.
einnig   verðsamanburð   sem   sést   á   tvöföldum
verðmerkimiðum er sýnir leyft verð og okkar verð.
Ath" IMúer afturopið til kl.10 á föstudögum
Vörumarkaðurinnlif.
Sími86111

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44