Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 240. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLADIÐ. LAUGARDAGUR 29. OKTÓBER 197
21
—4UT>!A1M
eftir HANNES GISSURARSON
Að taka leigugjald
fyrir herstöðina
Sú skoðun Jónasar Jónssonar frá Hriflu.
að íslendingar eigi að taka leigugjald af
Bandaríkjamönnum fyrir herstöðina á Mið-
nesheiði, hefur síðustu mánuðina verið viðr-
uð aftur af örfáum mönnum Fylgismenn
þessarar skoðunar nefna hana að visu öðrum
nöfnum, þeir telja, að Bandarikjamönnum
beri að kosta margvislegar framkvæmdir ís-
lendinga, sem séu „hernaðarlega mikilvæg-
ar", vegalagningu, brúarsmiði og aðra mann-
virkjagerð. En einu gildir, hvaða nöfnum hún
er nefnd, allar framkvæmdir eru i einhverjum
skilningi „hernaðarlega mikilvægar" Hugs-
unin er söm og jöfn, hún er að gera herstöð-
ina að féþúfu Ég tel þessa skoðun reista á
miklum misskilningi á utanrikismálum ís-
lendinga. á skráðum og óskráðum reglum
alþjóðamála, og hún gefur þess vegna tilefni
til að fara um utanríkisstefnu íslendinga
fáeinum orðum Þessa vofu Jónasar frá
Hriflu verður að kveða niður með rökum, en
hún hefur varla verið gerð að umtalsefni til
þessa i fullri alvöru
Við hvað er
utanríkisstefna
ríkis miðuð?
Utanrikisstefna lýðræðisríkis er umfram
allt miðuð við friðsamlegt viðhald ríkis og
þjóðar — rikisins sem sjálfstæðrar stofnun-
ar, sem hafi einkarétt á notkun valds á
tilteknu landsvæði. þjóðarinnar sem hóps
manna, sem eigi sameiginlega menningu
(Um utanrikisstefnu einræðisrikis gilda aðrar
reglur, þvi að valdsmennirnir eru ekki réttir
fulltrúar íbúanna, geðþótti þeirra ræður utan-
ríkisstefnunni, hvort sem hann fer saman við
hugsjónir þjóðarinnar og hagsmuni eða
ekki). Algeng er sú einfeldnislega skoðun á
íslandi, að sjálfstæði þjóðar sé fengið með
yfirlýsingum. Sumir menn halda, að ræðu-
höld á hátiðisdögum leysi einhvern vanda
utanrikismála En sjálfstæði er fengið nieð
samkomulagi rikja, óskráðu sem skráðu, ekk-
ert riki — varla að risaveldunum undantekn-
um — er óháð öðrum rikjum Ef samkomu-
lag tekst ekki með þeim, kemur til ófriðar
Þjóðin reynir að „halda lifi" með utanrikis-
stefnunni, ef svo má til orða taka, ríkið reynir
að gæta hagsmuna hennar og hugsjóna, það
reynir að halda fullveldi sinu Þessar al-
mennu kröfur verður að gera til rikis um
utanrikisstefnu þess, svo að hún geti talizt
skynsamleg En einstakar kröfur til þess fara
eftir öllum aðstæðum ríkis og þjóðar Og
hverjar eru þær aðstæður, sem ráða utan-
rikisstefnu íslendinga? Þær eru þrjár eða
fjórar: lega landsins, efnahagslegar aðstæður
og menningarlegar og fólksfjöldinn
„Flestir íslendingar kjósa sjálfstæði einstaklings og þjóðar, en ekki hitt, að gera varnarstöð-
ina aðféþúfu."
Bjarni Benediktsson, þáver-
andi utanríkisráðherra, undir-
ritar sáttmálann um stofnun
Atlantshafsbandalagsins 4.
apríl 1949.
að það hefði ekki komið til hjálpar íslending
um. þegar Bretar gerðu á þá „árás" Ég hef
leitt rök að því í þessari grein, að varnarliðið
sinni bæði vörnum íslands og Bandarik|-
anna Og Bretar gerðu ekkí árás á íslendinga
að alþjóðareglum, þó að til átaka kæmi á
miðunum: óhætt er að segja það. með þvi að
vigamóðurinn er runninn af flestum Slik
gengisfellmg orða þjónar einungis tilgangi
falsaranna í landhelgisdeilunni sönnuðust
orð skáldsins:
Menn fá klapp og frægð og frama
fyrir hreysti og dug,
En til að voga að virðast ragur
vantar flesta hug
Og Atlantshafsbandalagið getur ekki gripið
til neinna aðgerða, þegar aðildarriki þess
deila, þvi að öll rikin hafa neitunarvald,
Bretar eínnig. Hitt er annað mál, að samning-
ar tókust vegna afskipta Atlantshafsbanda-
lagsins, og brezkir stjórnmálamenn sökuðu
dr. Jósef Lúns, framkvæmdastjóra banda-
lagsins, mjög um stuðning við íslendinga
tóku eftir lýðveldisstofnunina — var miðuð
við það að ná valdi á þessum aðstæðum,
hafa einhvern viðbúnað við þvi, sem gæti
gerzt að aðstæðunum gefnum, tryggja sig
gegn sem flestum hugsanlegum kostum.
Utanrikisstefna er umfram allt fengin með
áhættureikningi, reynt er að koma áhættunni
niður í það lágmark. sem kostur er á Og að
öllum þessum aðstæðum gefnum er annað
en samningsbundin samvinna íslendinga við
aðrar vestrænar þjóðir óðra manna æði,
tilraun til sjálfsmorðs Hlutleysi án varna
kemur ekki til greina fremur en samvinna við
alræðisrikin austrænu Þess ríkis getur ekki,
sem reynir ekki að tryggja öryggi sitt íslend-
ingar tryggja það með aðildinni að Atlants-
hafsbandalaginu Og með varnarsamningn-
um við Bandaríkjamenn, sem er rökrétt af-
leiðmg þessarar aðildar, eru íslendingar i
þeirri ákjósanlegu aðstöðu, að árás
á Island er fullkomin árás á Banda-
rikin     En    herstöðin    á    Miðnesheiði    kem-
óbeinar, framkvæmdir þess gerðu atvinnu-
leysi að engu á árunum 1951 —1953, og
frá 1968 hafa tekjur íslendinga af varnarlið-
inu verið um 3% þjóðarframleiðslunnar
(Fróðlegar ritgerðir um efnahagsáhrif varnar-
liðsins eru i Fjármálatíðindum. 1956 og
1976) íslendingar hafa með öðrum orðum
svipaðar tekjur af vörnum landsins og aðrar
þjóðir Atlantshafsbandalagsins útgjöld. En
þessar tekjur af varnarliðinu eru alls ekki rök
fyrir vörnunum; ekki orsök, heldur afleiðing
utanrikisstefnunnar Og deila má um það,
hvort samskiptum íslendinga og varnarliðs-
ins hafi verið komið niður i lágmark eða ekki
með  siðustu endurskoðun varnarsamnings-
Samskipti íslendinga
og vamarliðsins
íslendingar eru sjálfstæðir, utanrikisstefna
þeirra   er   miðuð   við   hagsmuni   þeirra   og
Efnahagsvandi
Íslendinga
Efnahagsvandi islendinga er geigvænleg-
ur, og ef hann eykst enn, fjölgar þeim
mönnum án efa, sem hyggjast „leysa" hann
með þvi að fá fjárframlög frá Bandarikja-
mönnum En varnirnar eru ekki einn atvinnu-
vegurinn enn: Lausn efnahagsvandans felst í
því að treysta atvinnuvegi landsmanna, eink-
um iðnaðinn, fjárfesta á skynsamlegan hátt.
taka umfram allt mið af arðsemi. og gera
nauðsynlegar breytingar á hagkerfinu til
þessa Ég held, að Jónas Kristjánsson rit-
stjóri Dagblaðsins hljóti að skilja það. en
hann samdi á sinum tíma fróðlega sagn-
fræðiritgerð. iSnþróun á Íslandi, sem birtist
i timariti Framkvæmdabanka íslands. Úr
Þjóðarbúskapnum, árið 1966 Og þó er
Jónas fylgismaður landleigunnar          En ís-
lendingar hafa að minu viti meiri sæmd af
þvi að reyna iðnþróun á íslandi en landleigu
Sjálfsbjargarhvötin:
lífæð íslendinga
Sú skoðun, að taka eigi leigugjald af
Bandarikjamönnum fyrir herstöðina á Mið-
nesheiðt, getur einungis gefið rökum „her-
stöðvaandstæðinga" það gildi, sem þau hafa
ekki  haft til  þessa    Hún er þvert á þá  utan-
Að gera herstöðina að féþúfu
Aðstæður íslendinga
Lega íslands er slik, að það flotaveldi. sem
ætlar að ráða yfir Norður-Atlantshafinu, hlýt-
ur að reyna að ná einhverri aðstöðu á islandi
Hernaðargildi landsms hefur stóraukizt sið-
ustu fimmtán árin, með þvi að Kremlverjar
ákváðu vegna Kúbudeilunnar árið 1962 að
bæta mjög vigstöðu sina á hafinu, keppa við
Bandaríkjamenn og Breta um yfirráðin yfir
Norður-Atlantshafinu Og legan segir einnig
til um það, að íslendingum er það lifsnauð-
synlegt að tryggja flutninga til landsins, þeir
eiga einangrun á hættu — eins og saga
íslands sýnir glögglega Útflutningsvörur ís-
lendinga eru einhæfar, þeir verða að tryggja
markaði fyrir vörur sinar, og þeir komast ekki
af án innflutnings. Enn er það, að menning
þjóðarinnar er vestræn. islenzka lýðvæðisrik-
ið er reist á mannréttindahugsjón Vestur-
landa. En hún er einnig þjóðleg, flestir ís-
lendingar muna sögu sina, hafa hreint tungu-
tak, þeim er það kappsmál að halda sjálf-
stæðri menningu sinni Og það er vandasamt
i vondum heimi, lóð íslendinga á vogarskál
veraldannnar er litið, fólksfjöldinn er slikur
(eða fólksfæðin), að þjóðarher getur ekki
varið landið að neinu gagni
Samvinna við
önnur vestræn ríki
eini kosturinn
Aðstæður íslendinga eru þessar og utan-
ríkisstefna Islendinga — sú utanríkisstefna,
sem stjórnmálaforingjar lýðræðisflokkanna,
Ólafur Thors, Bjarni Benediktsson, Eysteinn
Jónsson og Stefán Jóh Stefánsson að öðr-
um   stuðningsmönnum   hennar  ólöstuðum.
ur einnig bandamönnum okkar að
gagni Hún er hlekkur i þeirri varnar-
keðju Atlantshafsbandalagsins. sem ein
sýnir Kremlverjum fram á það, að þeir
geta ekki leikið sömu leikina i alþjóðamálum
og nazistar á árunum 1936—1939. þegar
þeir gleyptu hvert rikið af öðru i Norðurálfu
Aðildin að Atlantshafsbandalaginu var að
sönnu bundin því á sinum tima að erlendur
her væri ekki á íslandi á friðartimum, en
friðartimar eru ekki til i sama skilningi og árið
1 949, þvi að ógnarjafnvægið, sem haldið er
með langdrægum eldflaugum risaveldanna.
hefur gert hugtakið ónothæft
Líftrygging
án iðgjalds__________
Atlantshafsbandalagið er í vissum skilningi
tryggingarfélag lýðræðisríkjanna. það tryggir
frelsi þeirra Og öll aðildarriki Atlantshafs-
bandalagsins önnur en ísland hafa umtals-
verðan kostnað af vörnum sinum. þó að þau
hafi ekki við FSáðstjórnarrikjunum, sem not-
uðu 1 3% þjóðarframleiðslu sinnar til vígbún-
aðar árið 1976 Bandarikjamenn bera lang-
þyngstu byrðina, kostuðu 6% þjóðarfram-
leiðslunnar til varna Vesturlanda árið 1976,
Norðmenn 3,1%, Danir 2,6% Hlutlausu
ríkin, Svisslendingar og Sviar, notuðu 2,3%
og 3,7% þjóðarframleiðslu sinnar til varna
En hvað voru 3% þjóðarframleiðslu íslend-
inga árið 1976? Þau voru 7,7 milljarðar kr
Það má telja gjaldið, sem islendingar losna
við að greiða, einir atlantshafsþjóðanna,
vegna þess að Bandaríkjamenn annast varnir
landsins á sinn kostnað Aðstaða islendinga
er þess vegna sambærileg við aðstöðu þess
manns, sem tekur líftryggingu án þess að
greiða iðgjaldið íslendingar hafa auk þess
haft drjúgar tekjur af varnarliðinu beinar og
hugsjónir. og varnarsamningunnn við
Bandarikjamenn er samningur tveggja sjálf-
stæðra rikja, þó að aflsmunur sé mikill með
þeim Hann var gerður, þvi að hagsmunir og
hugsjónir islendinga og Bandarikjamanna
fóru — og fara — saman Bæði ríkin tryggja
varnir sinar með honum En einu rök „her-
stöðvaandstæðinga", sem eru umtals verð,
eru þau, að íslendingar geti orðið of háðir
Bandarikjamönnum í menningarmálum og
efnahagsmálum vegna herverndarinnar,
misst sjálfstæði sitt Til þess hefur ekki
komið, vegna þess að flestir islenzkir ráða-
menn hafa haldið viðskiptum og öðrum sam-
skiptum Islendinga og varnarliðsms i nauð-
synlegu lágmarki Varnarliðið má ekki verða
ómissandi i efnahagsmálum Ekki verður
heldur sagt i fullri alvöru, að dvöl varnarliðs-
ins hafi orðið menningu islendinga til tjóns,
hinar norðurlandaþjóðirnar eru til dæmis
miklu „amerikanseraðn" en íslendingar Og
þau 3% þjóðarframleiðslunnar, sem frá varn-
arliðinu eru fengin, ráða engum úrslitum um
utanrikisstefnuna.
Landhelgisdeilan
við Breta
Landsvæðið á Miðnesheiði er það, sem
islendingar geta lagt af mörkum til lifsnauð-
synlegra varna lýðræðisrikjanna Og af öllum
framangreindum sökum er sú skoðun. að
islendingar eigi að taka leigugjald fyrir her-
stöðina. röng Tvennt má reyndar nefna til
skýringar á þessari skoðun landhelgisdeilu
islendinga við Breta og efnahagsvandann
Fáeinir fljótfærir lýðræðissinnar töldu sýnt i
landhelgisdeilunni við Breta. að varnarliðið
sinnti  einungis vörnum   Bandarikjanna,   þvi
ríkisstefnu, sem Bjarni Benediktsson færði
gild rök fyrir á sinum tima i ritgerðum og
ræðum Vinstri stjórnin fyrri, 1 956— 1 958
reyndi að gera herstöðina að féþúfu. og
henni tókst að hafa nokkurt fé af Bandarikja-
mönnum og Þjóðverjum Er reyndar ekki
vafamál. að féð fengist nú, slikt er hernaðar-
gildi landsins En flestir islendingar eru sjálf-
stæðismenn i anda: þeir kjósa sjálfstæði
einstaklings og þjóðar Sú smáþjóð. sem
leigir land sitt stórþjóð. hefur misst sjalfstaeði
sitt. er orðin of háð henni. hefur of veika
samningsaðstöðu Og auðfengið fé getur
ekki orðið íslendingum til gæfu. það verður
að eiturlyfi, sem dælt er i æð — þá lifæð
þjóðarinnar. sem sjálfsbjargarhvötin er llla
er komið fyrir islendingum ef þeir eiga að
breytast í bónbjargamenn ef fámennasta
aðildarriki Atlantshafsbandalagsins á að
breytast i hjáleigu
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40