Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 62. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLADID, LAUGARDAGUR 20. MARZ 1982
9
/7
f i
Umsjónarmaður Gísli Jónsson
139. þáttur
í bréfi Páls hinu fimmta (til
mín) var saman dreginn sem
fyrr nokkur forði skringilegra
málsgreina úr blöðum og tíma-
ritum. Ein klausan var svona:
„... enda hefur veturinn hafið
innreið sína á Norðurlandi fyrr
en menn eiga að venjast og olli
nokkrum skaða."
Auðvitað geta menn „hafið
reið á landi". Menn tala þó frem-
ur um að halda innreið sína, en
þó einkum svo, að forsetningarn-
ar á og í taki með sér þolfall, ef
þær tákna hreyfinguna til, en
þágufali þegar þær tákna dvölina
á. Menn fara inn í land, en búa
inni í landi.
Önnur klausa úr Pálsbréfi:
„ ... en hann segist krjúpa með
glöðu geði fyrir framan slíkan
kúnna sem þessari dömu."
Látum vera þó notuð séu töku-
orðin dama og kiírmi. Þau fara
þó að lögum íslenskrar tungu.
Hins vegar er myndun máls-
greinarinnar álappaleg, og væri
réttast að láta sógnina krjúpa
taka með sér þágufall í bæði
skiptin; menn krjúpa einhverj-
um. Staðarhóls-Páll kraup há-
tigninni með öðrum fætinum, en
stóð á rétti sínum með hinum.
Tökuorðið kúnni leiðir hugann
að einkennilegri framburðar-
breytingu sem nú er að gerast í
málinu og hér verður frá sagt
fremur til viðvörunar en eftir-
breytni.
Eitt n á eftir tvíhljóði eða
löngu sérhljóði (t.d. á og ú) tvö-
faldast og hefur sams konar
framburð og n-in í tökuorðinu
kúnni. Menn ganga út á brúnna
sem liggur yfir ánna. Ekki veit
ég hvað veldur, en sambærileg
breyting (tvöföldun) hefur gerst
hægt og hægt á r-i, þegar það
lendir á eftir löngu áherslu-
sérhljóði og undan stuttu. Þeiri
hefur breyst í þeirri, stæri hefur
breyst í stærri, skári í skárri
o.s.frv. Hins vegar segja ekki
nema sumir landsmenn fleirri,
enn sem komið er, og ég held svo
til engir meirri, enda væri síðast
talda orðmyndin í stórhættu að
breytast í meri, ef svo færi.
Hvað segja menn um þessa
breytingu, þegar ána verður
ánna, brúna verður brúnna
o.s.frv.? Kannast menn ekki við
þetta, og hvernig kunna þeir því,
og   hvers   vegna   gerist   þetta?
Hvernig lesa menn núna vísuna:
Reið ég Grána yfir ána,
aftur hána færðu nú.
Ljóst við mána teygði hann tána,
takk fyrir lánið, hringabrú!
Og eftir hvern er annars þessi
vísa?
Enn amast ég við því að segja
fara erlendis í merkingunni fara
utan, fara til annarra landa. Mér
þykir sem orðmyndin erlendis
tákni einmitt dvölina á, en ekki
hreyfinguna til. En sanngjarn
verður hver að vera. I þjóðsögum
og fleiri vel skrifuðum frásögn-
um frá öldinni sem leið, og ef
ekki enn eldri, koma fyrir staðir,
þar sem orðasambandið að fara
erlendis er notað í fyrrgreindri
merkingu. Best er að fullyrða
ekki of mikið.
Það sannast einnig þegar
beyging sagnarinnar að valda er
gaumgæfð. Ég mæli með því að
beyging hennar sé valda, olli, hef
valdið, en þá er einnig skylt að
geta þess, að oftsinnis í eldra
máli, sem talið er gott og gilt,
má sjá beygingamyndir sem eru
öðruvísi en þessar og nú taldar
rangar.
Sífelldur ruglingur er á sögn-
unum að kveða og kveðja, ekki
síst þegar rætt er um að taka til
máls eða knýja dyra. í bréfi Páls
er að finna þessa tilvitnun:
„Heiðabúi sagði 10 ára dreng
hafa kveðið dyra hjá sér." Hér
ætti auðvitað að standa kvatt,
sögnin sem hér er á ferðinni er
veik: kveðja, kvaddi, kvatt, en
eins og oft vill verða er henni
ruglað saman við sterku sögnina
kveða, kvað, kváðum, kveðið. Að
réttu lagi kveðja menn sér hljóðs
og hafa þá kvatt, ef svo ber und-
ir.
Listræn klifun (anafór) þykir
góð og eftirsóknarverð í orðlist
og tónlist, en skammt getur ver-
ið frá henni að ambögulegasta
staglstíl. Ekki er augsiglt milli
skers og báru. Ég hef oft áður í
þessum þáttum farið með vísur,
þar sem staglstíllinn er ráðandi,
sbr.:
Doddi litli datt í dý
og meiddi sig í fótnum.
Aldrei varð hann upp frá því
jafngóður í fótnum.
í Pálsbréfinu er enn þessi
klausa:
„ ... og ofan á þau réttindi
getum við byggt ofan á síðar
meir." Hér er atviksorðinu ofan
heldur en ekki ofaukið í síðara
sinnið, og ekki fer hjá því að
nykrað sé líkingamálið, þegar
talað er um að byggja ofan á
réttindi. Þeir gömlu snillingar
Snorri Sturluson og Ólafur
Þórðarson hvítaskáld, bróður-
sonur hans, hálærðir í bragfræði
og „málskrúðsfræði", kölluðu
rangt líkingamál nykrað. Ég
ímynda mér að það sé dregið af
furðuskepnunni nykri. Hann var
vanskapaður, hafði öfuga hóf-
ana.
Oft má sjá þess dæmi og
heyra, að menn kunna ekki að
fara með orðasambandið að ber-
ast á banaspjót. Vitleysan birtist
þá í því, að endingúnni -um er
bætt við orðmyndina banaspjót.
En þá er líkingamálið orðið
heldur en ekki rangt. Orðasam-
bandið merkir að standa í stríði,
eiga í ófriði; menn berast ekki
um á neinum banaspjótum, held-
ur bera menn banaspjót (hvor)
hver á annan. Miðmyndin berast
er þarna sem sagt í gagnvirkri
merkingu eins og í kyssast og
snertast.
Að lyktum skal það rifjað upp,
að fornir kappar dóu með
spakmæli á vörum. Vésteinn Vé-
steinsson í Gísla sögu mælti:
„Hneit þar", þegar hann var
nístur spjóti í gegnum brjóstið.
Sögnin hníta, hneit, hnitum,
hnitið merkir að hitta, missa
ekki marks, sbr. hnitmiðaður.
Atli Ásmundsson á Bjargi í
Miðfirði, bróðir Grettis, mælti,
er Þorbjörn öxnamegin lagði
hann spjóti í gegnum óvaran:
„Þau tíðkast nú hin breiðu spjót-
in."
Þetta má kalla heimspekilegt
æðruleysi.
P.S.
Sem ég er nýbúinn að skrifa
þetta, heyri ég að staglstíllinn
blómstrar á háum stöðum. „Verð
á gulli lækkaði í verði," segir
þulurinn í hádegisútvarpinu (15.
mars).
Stjórn SlN:
Furðulegt að stjórnvöld ljái ekki
máls á minnkun lónsins við Blöndu
„STJORN SÍN lýsir furðu sinni á
beirri afstöðu stjórnvalda landsins
að Ijá ekki máls á samningum um
minnkun miðlunarlónsins við fyrir-
hugaða Blönduvirkjun, þar sem flest
skynsamleg rök virðast hníga í þá
átt að það si' hægt án þess að skerða
vcrulega afköst virkjunarinnar,"
segir í fréttatilkynningu sem Morg-
unblaðinu hefur borist frá Sambandi
íslenzkra náttúruverndarfélaga.
í ályktun, sem stjórn SÍN hefur
samþykkt er lýst áhyggjum vegna
vaxandi álags á gróðursvæði á há-
lendinu af völdum virkjunar-
framkvæmda og annarra stór-
virkra mannlegra athafna.
I ályktuninni segir meðal ann-
ars: „Fyrrum nutu gróðursvæði á
hálendinu umtalsverðrar verndar
af þeim sökum að langt var og tor-
farið að sækja til þeirra, er hest-
urinn var eina samgöngutækið á
landi. En á sl. 20—30 árum hefur
sú breyting orðið á, eftir að vél-
tækni og vegagerð opnaði hálendið
fyrir hvers kyns umferð og at-
höfnum, að í æ ríkara mæli hefur
verið spillt upprunalegu gróður-
lendi og dýralífi. í því sambandi
má nefna, að beitarálag hefur
aukist til muna og eru þess dæmi
að sauðfé sé flutt hópum saman til
svæða sem máttu heita sauðlaus
áður. Dæmi um það eru Þjórsár-
ver, sem reyndar eru friðlýst, og
Veiðivötn á Landmannaafrétti.
Alvarlegar gróðurskemmdir hafa
víða  hlotist  af gálausum  akstri
ferðamanna eins og sjá má í
Eldgjá og víðar. Að þessu við-
bættu hefur nú þegar talsverðu
gróðurlendi verið spillt þegar
virkjanir hafa verið byggðar. Sem
dæmi má nefna Tungnárkrók við
Sigöldu og SV-hluta gróðursvæð-
isins í Þóristungum. Virkjun
Blöndu og Jökulsár í Fljótsdal
mun valda því, að gróin heiðalönd
fara undir vatn í miðlunarlónum."
Fimleikasambandið með flóamarkað
Unglingameistaramót    Norður-      20. mars heldur Fimleikasamband
landa í fimleikum á að halda í      íslands flóamarkað til fjáröflunar
fyrsta sinn á íslandi 24. og 25.      fyrir   mótið   í   anddyri   Laugar-
apríl nk., en hingað til hefur það      dalshallarinnar og hefst hann kl.
verið haldið til skiptis á hinum      14.00. Ýmislegt verður á boðstól-
Norðurlöndunum. Á laugardaginn      um.
EFÞAÐERFRETT-
NÆMT ÞÁ ER ÞAÐ í
MORGUNBLAÐINU
SIMITIMI FRA 2 TIL 4 I DAG
Dúfnahólar — 4ra herb.
4ra herb. íbuð 113 fm á 3. hæö i fjölbýlishúsi. Góð þvottaaöstaöa í
íbúðinni. Vönduð íbúð. Mjög gott útsýni. Vestursvalir. Góð sameign
með lyftu.
Parhús í smíöum
Getum enn boðið til sölu eitt parhús í smiðum við Heiönaberg í
Breiöholti. Húsið er á tveim hæðum, með innbyggðum bílskúr.
Samtals 163 fm. Húsiö selst fokhelt að innan, en fullfrágengiö að
utan. Húsið verður fokhelt 1. ágúst nk. Teikningar á skrifstofunni.
Ath. Fast verð.
Garðabær — einbýJishús
Okkur vantar ffyrír góöan kaupanda vandað einbýl-
ishús í Garöabæ. Stærö: 200—300 fm meö tvöföld-
um bílskúr.
Vantar einnig hús í smíöum í Garðabæ.
Matvöruverslanir óskast
Höfum trausta kaupendur að matvöruverslunum i Reykjavík. Velta.
Frá 400—600 þús. og frá 800—1 millj. og 500 þús.
Eignahöllin
Fasteigna- og skipasala
Skúli Olafsson
Hilmar Victorsson viöskiptafr.
Hverfisgötu76
FASTEICNAÚRVALID
SÍMI 83000 Silfurteigh
Sölustjóri: Auöunn Hermannsson. Knstján Eiríksson hæstaréttarlögmaöur.
3ja herb. íbúö til Eskihlíð
Vönduö 3ja herb. ca. 95 fm á 1. hæö í blokk.
Suövestursvalir. Herb. í risi. Stór geymsla meö
glugga. Danfosskranar á öllum ofnum. Mikil sam-
eign. Veöbandalaus. Bein sala.
HÚSEIGNJN
í>«ni 28511   LS
Opið
EINSTAKLINGSIBÚÐIR
Gamli bærinn
Nýleg eins herb. íbúð með eld-
húskrók og aögang að baði.
Verð 140 þús.
Bragagata
2ja herb. 40 fm risíbúö. Nokkuö
undir súð. Verð 320 þús.
í dag
Hólahverfi
3ja herb. 88 fm. Verð 750 þús.
Vesturbær
4ra herb. risibúö á 4. hæð, 100
fm. Verð 750 þús.
Verslunarhúsnæöi
Til sölu er 37 fm verslunar-
húsnæöi á horni Bragagötu
og Nönnugötu. Verð tilboð.
Iðnaöarhúsnæöi
120 fm iðnaöarhúsnæði við
Skútahraun í Hafnarfirði.
Flúöasel
2ja herb. ibúð i kjallara, 45—50
fm. Verö 450 þús. Ekkert áhvíl-
andi.
Smyrilshólar
Björt 2ja herb. íbúö á jaröhæð.
Utgangur í lítinn garö úr stofu.
Baldursgata
Skemmtileg 4ra herb.  íbúð á
tveimur hæðum, 82 fm. Þarfn-
ast   endurnýjunar.    Verð    600
þús.
Kópavogur
3ja herb. kjallaraíbúð við Hóf-
gerði, 75 fm. Garöur. Verð 550
þus.
Hafnarfjörður
Stór 3ja herb. íbúð á góðum
stað.
Garðabær
80 fm skemmtileg jarðhæð í tví-
býli. T.b. undir tréverk. Afhend-
ing i byrjun aþríl.
Mosgerði
65 fm risíbúð með viðarklæðn-
ingum. Garður. Útb. 580 þús.
Þórsgata
3ja herb. íbúð i byggingu.
Bílskýli. Skilist t.b. undir
tréverk. Stór sameign 4
íbúðir í húsinu. Verð 830
þús. Útb. samkomulags-
atriði. Sameign verður full-
frágengin að utan og innan.
Teikningar á skrifstofunni.
4ra herb. íbúð
í Vesturbæ
Til sölu á vinsælum staö í eldri
hluta Vesturbæjar 80 til 90 fm
íbúð. Verð 850 þús., útb. 600
þús.
Vesturberg
4ra til 5 herb. vel með farin íbúð
á 2. hæð i 4ra hæða blokk. Vel
skipuleg íbúð. Verð 900 þús.
Góö risíbúð í Miðbæ
4ra til 5 herb. risíbúð í góðu
steinhúsi, 90 fm. Svalir. Nytt
þak. Mögulegt að lyfta þakinu.
Uppdráttur fyrir hendi.
Fokhelt raöhús
196 fm raðhús í Seljahverfi.
Teikningar á skrifstofunni. Verð
850 þús.
Grunnur á Kjalarnesi
Esjugrund. Verð tilboð.
Oskum   eftir   ollum   stærðum
eigna á söluskrá. Verðmetum
fasteignir yður að kostnaðar-
lausu.
HÚSEIGNIN
Skólavörðustíg 18,2. hæð.
Pétur Gunnlaugsson, lögfræðingur,
Sverrir Frióriksson - Guoni Stetinsson.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40