Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 188. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 28. ÁGÚST 1982
21
'ulltnii íslands f keppninni.
Ófeigur Gestsson,  nýráðinn  -sveitar
stjóri á Hofsósi.         (Ijosm. MM. H.Bj.)
ar því það er einmitt slík starfsemi
sem hér vantar, það er að fólkið geti
fengið vinnu við annað en frystihús-
ið."
— Hvernig hefur þér svo litist á
staðinn?
„Fólkið hefur verið ákaflega vin-
samlegt og mér hefur verið vel tek-
ið. Auðvitað er það svo að maður
getur ekki búist við neinum sérstök-
um móttökum, heldur verður að sjá
til hvers maður er nýtur, þú skalt
spyrja mig þessarar spurningar eft-
ir árið, í fyrsta lagi. í þessu sam-
bandi má nefna það að maður rekur
sig á hluti sem eru meira að segja
óþekkt fyrirbrigði í sveitinni í Borg-
arfirði, pósturinn kemur til dæmis
hingað aðeins þrisvar í viku," sagði
Ófeigur Gestsson að lokum.     HBj.
u-
rlandi
þjónustustörf. Þingið var sett af
Bjarna Aðalgeirssyni bæjarstjóra á
Húsavík sem jafnframt er formaður
Fjórðungssambands Norðlendinga.
Það var sótt af tæplega eitt hundrað
sveitarstjórnamönnum úr báðum
Norðurlandskjördæmum. í gær,
föstudag, voru umræður um tillögur
frá milliþinganefnd-jm og fjórð-
ungsráði, en þinginu lýkur í dag.
Þingforseti er Magnús Sigurjónsson
bæjarfulltrúi á Sauðárkróki og
varaþingforseti Jón Guðmundsson
oddviti í Óslandi. Þingskrifarar eru
Stefán Gestsson oddviti á Arnar-
stöðum og Aðalheiður Arnórsdóttir
bæjarfulltrúi á Sauðárkróki. Ráð-
inn þingritari er Björn Björnsson
skólastjóri á Sauðárkróki.
XVII. NORRÆNA ÞINGIÐ
UM LÍFEÐLIS -OG LYFJAFRÆÐI
REYKJAVÍK 29-31ÁGÚST 1982
Prír nóbelsverðlaunahaffar í lífeðlis- og
læknisffræði taka þátt í þingi hér á landí
XVII. NORRÆNA þingið um lífeðl-
isfræði og lyfjafræði hefst í fyrra-
málið að Hótel Loftleiðum. Þingið
sækir fjöldi vísindamanna, sem
standa í fremstu röð í þessum fræð-
um, þeirra á meðal þrír Nóbelsverð-
launahafar í lífeðlis- og læknisfræði,
þeir Andrew F. Huxley, sem hlaut
Nóbelsverðlaunin  1963, Ulf S. von
Euler, sem fékk þau 1970 og Torsten
N. Wiesel, sem fékk þau síðastliðið
ár, 1981. Eru þeir hér kynntir lítil-
lega.
Andrew F. Huxley
Sir Andrew Fielding Huxley
er fæddur í London 22. nóvember
1917. Hann er sonarsonur nátt-
úrufræðingsins og rithöfundar-
ins Thomasar Huxley, sem var
einn dyggasti stuðningsmaður
Darwins, í þeim deilum sem risu
vegna þróunarkenningarinnar.
Hálfbræður hans voru hinn
þekkti líffræðingur Julian Huxl-
ey og rithöfundurinn Aldous
Huxley, sem margir munu kann-
ast við sem höfund bókarinnar
Brave New World.
Sir Andrew hlaut menntun
sína í University College School
1925—30, Westminster School
1930—35, og í Trinity College,
Cambridge, þar sem hann lagði
stund á náttúruvísindi. I upphafi
hafði hann ekki sérstakan áhuga
á lífeðlisfræði, en fyrir áhrif frá
kuningjum valdi hann hana sem
aðra af tveim vísindagreinum,
sem þurfti til að ljúka
fyrrihlutaprófi í Cambridge.
Hann segir um þessi fyrstu
kynni sín af lífeðlisfræði: „Mér
fannst lífeðlisfræðin áhugaverð,
bæði vegna viðfangsefna hennar
og eins vegna kynna minna af
lífeðlisfræðingunum Adrian,
Roughton, Rushton, Hodgkin og
Millikan (sem allir voru kennar-
ar við Trinity) og af öðrum í
deildinni, og ákvað að sérhæfa
mig í henni."
Skömmu fyrir stríðsbyrjun
hóf Sir Andrew rannsóknir í
samvinnu við kennara sinn A. L.
Hodgkin, sem síðar var aðlaður.
Um þessar mundir hafði fundist
í kolkrabbanum risavaxin tauga-
fruma, sem var svo sver að menn
héldu í fyrstu að um æð væri að
ræða. Taugafruma af þessari
stærð gerði mögulegar rann-
sóknir, sem menn hafði aðeins
dreymt um til þess tíma, eins og
það að stinga skráningarskaut-
um inn í frumuna eða athuga
áhrif þess að breyta salthlutföll-
um í henni. Heimsstyrjöldin
tafði þessar rannsóknir þeirra
Hodgkin og Huxleys, en eftir
stríðið tóku þeir upp þráðinn að
nýju. Samvinna þeirra leiddi til
þess, að þeir deildu Nóbelsverð-
laununum með Sir John C. Ecc-
les árið 1963, fyrir uppgötvanir
varðandi þær jónahreyfingar
sem liggja að baki örvun og
hömlun í himnu taugafruma,
eins og segir í greinargerð
Nóbelsnefndarinnar.
Frá stríðslokum til 1960
stundaði hann rannsóknir og
kennslu við Trinity College,
Cambridge. Þá tók hann við
stjórn lífeðlisfræðideildar Uni-
versity College, London, en 1969
var hann gerður Royal Society
Research Professor við sömu
deild. Hann var kjörin forseti
Royal Society 1980. Hann er
heiðursfélagi í fjölmörgum fé-
lögum og hefur verið gerður að
heiðursdoktor við marga há-
skóla.
Sir Andrew segir um vinnu
sína fram til þess tíma, er hann
fær Nóbelsverðlaunin 1963: „Frá
1946 til 1951 vann ég aðallega í
samvinnu við Hodgkin, að rann-
sóknum á taugaboðum, en einnig
með R. Stampfli við rannsóknir
á fituslíðri tauga. Árið 1952
sneri ég mér að rannsóknum á
vöðvasamdrætti og smíðaði sér-
staka smásjá til rannsókna á
þverrákóttum vöðvafrumum."
Þetta er enn aðalviðfangsefni
Sir Andrew og á þinginu hér
mun hann stjórna málþingi, sem
ber yfirskriftina Comparative
aspects of muscle mechanics.
Kona  Sir  Andrews  er  Lady
Richenda og eiga þau sex börn.
HeimiWir: Ux l'rix Nobel, l%3.
Ulf S. von Euler
Ulf S. von Euler er fæddur í
Stokkhólmi 7. febrúar 1905. Fað-
ir hans var Hans von Euler-
Chelpin, sem hlaut nóbelsverð-
launin í efnafræði 1929. Hann
var einn frumkvöðla lífefna-
fræðinnar og rannsakaði einkum
ensím og vítamín. Móðirin,
Astrid Cleve, var doktor í grasa-
fræði. Hún var dóttir Per Teodor
Cleve, sem var prófessor í efna-
fræði í Uppsölum og fann tvö
frumefni, thulium og holmium.
Von Euler segir um andrúms-
loftið á æskuheimili sínu: „And-
rúmsloft vísinda á heimili mínu
og regluleg tækifæri til að hitta
vísindamenn — Svante Arrheni-
us (sjá Les Prix Nobel 1929, bls.
74) var guðfaðir minn — átti án
efa stóran þátt í vaxandi áhuga
mínum á rannsóknum. Þeim var
hins vegar ekki haldið að mér í
uppvextinum."
Von Euler stundaði fyrst nám
í Svíþjóð og lauk doktorsprófi í
lyfjafræði 1930. Eftir það fór
hann til framhaldsnáms erlend-
is, þar sem hann stundaði rann-
sóknir   og   nám   hjá   mörgum
fremstu           lífeðlisfræðingum
heims. Sama árið og hann lauk
doktorsprófi, fann hann boðefnið
„substance P" og eftir heimkom-
una til Svíþjóðar, prostaglandin
og vesiglandin á árinu 1935, pip-
eridine 1942 og loks rioradrenal-
ine 1946. Hann segir svo um
rannsóknir sínar eftir það, fram
til ársins 1970: „Eftir að hafa
sýnt fram á árið 1946, að nora-
drenaline var boðefnið í adren-
ergum taugum, hafa rannsóknir
mínar einkum verið helgaðar því
efni. Dreifing þess í taugum og
líffærum, magn þess, losun og
eyðing við margvísleg heilbrigð
og sjúkleg skilyrði hafa verið
rannsökuð á rannsóknarstofu
okkar. Sú uppgötvun (ásamt fé-
laga minum N.A. Hillarp heitn-
um), að boðefnið væri geymt í
blöðrum inni í taugafrumunni
beindi rannsóknunum inn á nýj-
ar brautir og spurningar varð-
andi upptöku, geymslu og losun
úr taugablöðrunum, sem og boð-
sendingarnar sjálfar, hafa verið
höfuðviðfangsefni rannsókna
minna síðan 1958."
Þess má geta hér til nánari
skýringar, að taugar miðla boð-
um til annarra fruma, með því
að losa svokölluð „boðefni". Boð-
efnin losna vegna spennubreyt-
inga yfir himnu taugafrumunn-
ar, berast yfir á næstu frumu og
tengjast þar viðtökum. Virkjun
viðtakanna er fyrsti hlekkurinn í
svari þeirrar frumu.
Mikilvægi þess fyrir læknis-
fræðina að þekkja þessi efni og
eiginleika þeirra er augljóst. Það
gerir kleift að breyta áhrifum
taugafruma á þær frumur sem
þær stjórna. Þessu er beitt í
meðferð ótal sjúkdóma, svo sem
hjartasjúkdóma, blóðþrýstings-
breytinga, geðsjúkdóma og
lungnasjúkdóma.
Von Euler varð prófessor í líf-
eðlisfræði við Karolinska Instit-
utet í Stokkhólmi 1939 og gegndi
því starfi til 1971. Hann hefur
hlotið margvíslegar viðurkenn-
ingar fyrir störf sín aðrar en
nóbelsverðlaunin, meðal annars
er hann félagi í yfir 20 vísinda-
akademíum og heiðursdoktor við
10 háskóla. Hann varð varafor-
seti Alþjóðasambands lífeðlis-
fræðinga 1965. Þá hefur hann
setið í nóbelnefndinni fyrir
lífeðlis- og læknisfræði og verið
ritari hennar um árabil. Forseti
stjórnar Nóbelstofnunarinnar
1965-75.
Honum voru veitt nóbelsverð-
launin í lífeðlis- og læknisfræði
1970, ásamt þeim Bernard Katz
og Julius Axelrod, fyrir uppgötv-
anir varðandi taugaboðefni:
geymslu þeirra, losun og niður-
brot, eins og segir í áliti nóbels-
nefndarinnar.
Von Euler er kvæntur greif-
ynjunni Dagmar Cronstedt.
Ileimildir: Les l'riv Nobel, 1970.
Torsten N. Wiesel
TORSTEN Nils Wiesel er af
sænsku bergi brotinn, fæddur í
Uppsölum í Svíþjóð 3. júní 1924.
Hann hlaut menntun sína við
Karolinska Institutet í Stokk-
hólmi, lauk læknisprófi frá
þeirri stofnun 1954 og fór eftir
það í framhaldsnám til Banda-
ríkjanna. Þar hófst samstarf
hans við David Hubel fljótlega
upp úr því, en Hubel hlaut ásamt
honum nóbelsverðlaunin í fyrra.
Þriðji nóbelsverðlaunahafinn þá
var Roger Sperry.
Torsten Wiesel hefur dvalist í
Bandaríkjunum og unnið vís-
indastörf sín þar, frá þessum
tíma. Hann er nú Robert Win-
throp Professor í taugalíffræði
við Harvard Medical School og
deildarforseti þar. Hann hefur
unnið til ótal verðlauna og viður-
kenninga fyrir vísindastörf sín
annarra en nóbelsverðlaunanna,
sem hann hlaut eins og fyrr
sagði 1981.
Torsten N. Wiesel og David
Hubel fengu nóbelsverðlaunin
fyrir rannsóknir sínar á sjón-
skyni. Um eðli rannsókna þeirra
má það segja nánar, að þeir hafa
reynt að skýra með hvaða hætti
heilinn túlkar þau boð sem frá
auganu berast. í því skyni hafa
þeir fylgt eftir sjónáreitinu, frá
því það ertir nethimnu augans
og þar til það berst til hinna
ólíku frumulaga í sjónstöð heila-
barkarins. Þeir hafa sýnt fram
á, að boð um myndina á net-
himnunni er greint í heila-
berkinum af kerfi taugafruma,
sem raðast saman í eins konar
súlur. Innan hverrar súlu svara
taugafrumur á mismunandi hátt
ákveðnum áreitum. Þetta hafa
þeir fundið með því að skrásetja
boðin frá einstökum frumum í
heilaberkinum, á meðan til-
raunadýrið horfir á tilteknar
myndir. Með þessu móti hefur
Hubel og Wiesel tekist að kort-
leggja sjónstöð heilabarkarins
að hluta. Niðurstöður þeirra
benda til, að frumur í sjónberk-
inum séu ákaflega sérhæfðar.
Hver fruma fáist til dæmis að-
eins við áreiti f rá ákveðnum stað
á nethimnu augans og svari því
aðeins, að áreitið hafi ákveðna
lögun eða stefnu. Boðin fara síð-
an frá þessum frumum til æðri
stöðva heilans, þar sem þau eru
túlkuð      frekar      og      öðlast
merkingu.
Torsten N. Wiesel er kvæntur
og á eina dóttur.
Heimildir: Srienlifir Amerirm.
desember 1981. Time, oklober 1981.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40