Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 273. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLADID, SUNNUDAGUR 5. DESEMBER 1982

19

Meyjarhaft.

Að vera múraður

Hormotta.

Að greiða í kótelettu.

um áfengi og fíkniefni, en þó eink-

um orð tengd ástarlífi og kynat-

höfnum. I orðabókinni er að finna

fjölda slíkra bannorða og í for-

mála benda höfundar á að athygl-

isvert er, að flest þeirra virðast

aðallega notuð af körlum og lýsa

viðhorfum karlaveldis. Skulu hér

tilfærð nokkur dæmi um slík

bannorð:

Að taka í er algengt orðfæri um

samfarir og af því er dregið orðið

ítak sem getur bæði þýtt kvenmað-

ur eða samfarir. Þá má nefna að

bylta eða vera til hyltings, en í at-

hyglisverðri grein sem Arni Böð-

varsson skrifaði í Samvinnuna

fyrir rúmum tíu árum, nefndi

hann einmitt þetta dæmi. Þar

nefnir hann gott dæmi, sem gæti

verið þverskurður af málfari ungs

fólks á þeim tíma, þegar þessi mál

bar á góma: „Ég var til ofsa bylt-

ings í nótt með píunni sem við vor-

um að spá í í fyrradag." I bókinni

er að finna mikinn fjölda orða yfir

þessa athöfn og sjálfsagt eru ein-

hver þeirra almennari nú, en þau

sem hér eru nef nd.

Þá eru einnig til fjölmórg orð

yfir ýmislegt sem tengist samlífi

karla og kvenna, svo og orð um

kynfæri, kynvillu og þar fram eft-

ir götunum. Það er einnig athygl-

isvert hversu mörg heiti eru til um

kvenfólk í niðrandi merkingu og

undirstrikar það „karlrembuna",

sem skín víða í gegn þegar bókinni

er flett. Sem dæmi um slík niðr-

andi orð yfir kvenfólk má nefna:

tjása, meri, tussa, kússa, ílát, hækja,

innstunga og önnur þaðan af

ósmekklegri og svo auðvitað einn-

ig orð sem eru síður niðrandi, svo

sem pæja, skvísa og skutla (um

föngulegan kvenmann) og bomba

eða kroppur (um vel vaxinn, kyn-

æsandi kvenmann). Þá má nefna

orðin skúta (um fyrirferðarmikinn

kvenmann) og brjóstalind (um

brjóstmikla konu).

Um karlmann eru mun færri

orð og fá í niðrandi merkingu. Af

nokkrum karlaheitum má nefna:

gaur, gæi, töffari (kaldur karl) eða

töff gaur og svo hönkböllur (um lít-

inn verkmann eða óreiðusaman

mann), en þetta orð er reyndar

komið úr sjómannamáli. Einnig

má nefna hlandauli (um heimskan

mann) og kvuntubeysir eða kuntu-

þeysir (um karlmann sem er at-

hafnamikill í ástamálum).

I bókinni er allmikið orðafar um

áfengisneyslu og ýmis stig ölvun-

ar. I því sambandi má nefna orð

eins og að búsa og búsari um mann

sem drekkur mikið. Um slíka

menn eru reyndar til fjölmörg orð,

svo sem róni, fyllikunta, fyllisvín,

bytta og djúsari, sbr. að djúsa

(drekka áfengi) og vera djúsaður

(vera ölvaður). Einnig gera menn

mikið af því að kíkja í glas, fá sér í

tána eða í annan fótinn, eða fá sér

einn skakkan og verða skakkur, en

það er reyndar einnig notað um að

vera undir hampáhrifum. Afleið-

ingar af mikilli drykkju eru svo

margvíslegar, svo sem: að verða

urrandi fullur, sauödrukkinn,

draugfullur, vera á eyrnasneplun-

um, herðablöðunum, augabrúnunum

eða augnalokunum og þannig má

lengi telja.

I bókinni er einnig gert nokkuð

úr málfari tengdu neyslu ólög-

legra fíkniefna og kennir þar ým-

issa grasa, en ekki verður farið

nánar út í þá sálma hér, enda er

þetta málfar bundið við tiltölulega

afmarkaðan hóp fíkniefnaneyt-

enda.

Meginleiðir við

slangursköpun

HöÍHndar bókarinnar geta þess

í formála, að rannsóknir á ís-

lensku slangurmáli séu skammt á

veg komnar, en við gerð bókarinn-

ar hafi þeir þóst greina nokkrar

meginleiðir við slangursköpun og

skal nokkurra þeirra getið hér.

Viðskeytinu -ó er oft bætt aftan

við fyrsta atkvæði nafnorða og

lýsingarorða (og atviksorða) og

síðari atkvæði felld niður. Þessi

orðmyndunarleið hefur verið til í

málinu a.m.k. frá aldamótum, en

yngsta afbrigðið felst í slíkri

styttingu erlendra tökuorða. Sem

dæmi um þetta má nefna: Sigló

(Siglufjörður) og fleiri staðarnöfn.

Götur, stofnanir og skólar svo sem

Felló (Fellahellir), Halló (Hallær-

isplanið), gaggó (gagnfræðaskóli),

Versló (Verslunarskólinn) og svo

önnur nafnorð, lýsingarorð og at-

viksorð, t.d. strætó, tíkó, púkó,

lummó, svo eitthvað sé nefnt.

Þá má nefna nafnorð með við-

skeytunum -ari, -heit og -rí, svo

sem verkari (verkamaður), tromm-

ari (trommuleikari, einnig notað

orðið trymbill), pónkari (pönktón-

listarmaður eða áhangandi sem

hefur svipaða framkomu, klæða-

burð), töffheit (mannalæti), fer-

legheit (stórkostlegt, hrikalegt),

flottheit (örlæti) eða peningarí (eft-

irsókn eftir veraldlegum verð-

mætum) og fyllerí (áfengisneysla).

Þá er nokkuð um styttingar

orða með þeim hætti að orðhluti

aftan fyrsta atkvæðis er felldur

brott, t.d. gegg (geggjaður), krans

(kransæðastífla) og stundum eru

atkvæði endurtekin, t.d. róró (um

róandi lyf).

Til slangurs má einnig telja

stafavíxl, þegar skipt er um upp-

hafsstafi í tveimur samstæðum

orðum, t.d. Bótel Horg (Hótel

Borg), Sagar-Hund (Hagar-Sund)

og svipað er að segja um víxl milli

liða i samsettu orði, t.d. skásmána

(smáskána). Notkun forliða til

áherslu er einnig eitt af einkenn-

um slangurs, t.d. hund-, ofsa-,

rosa-, þræl-, og má þar nefna orð

eins og hundsama (alveg sama) eða

þrælgóður (mjög góður), svo dæmi

séu nefnd.

Ein tegund slangurs, sérislensk,

er eins konar kenningar, t.d. ball-

arbeit (kvennafar), grýlugagn

(karlmaður, en grýla merkir þá

kvenmaður), tryllitæki (kraftmikil

bifreið) og enn má nefna ýmis

sérkennileg orðasambönd, stund-

um afbakanir á orðtökum, t.d.

skrattinn úr sauðarlæknum, svo

lengist lærið sem lífið og brennt

barn forðast brunninn.

Til fróðleiks

og skemmtunar

Þessu til viðbótar má nefna, að

algengt er, sérstaklega meðal

unglinga, að nota orð í öfugri

merkingu, en um það segir Árni

Böðvarsson í áðurnefndri grein

m.a.: „Eitt af einkennum þessa

sérstæða unglingamálfars eru

málbrögð, sem nefna mætti um-

hvörf, það er orð notuð í um-

hverfri         merkingu,         öfugri

merkingu við hina venjulegu.

Gildir þetta bæði um last og lof.

Til að mynda talar þetta fólk um

að eitthvað sé ógeðslega, sóðalega,

viðbjóðslega, ferlega, skuggalega,

ofsalega, ofboðslega, æðislega fal-

legt, en hins vegar: Þetta lag er

alveg ferlegt, þ.e. ljótt eða leiðin-

legt. Það er hrós um mann að

segja, að hann sé geggjaður, æðis-

legur eða truflaður og skræpóttur

persónuleiki."

Ekki er ástæða til að fara nánar

út i þessa sálma hér, en sú spurn-

ing vaknar hver sé tilgangurinn

með útgáfu þessarar orðabókar.

Við skulum láta höfunda svara því

eins og segir í upphafi formála

bókarinnar: „Orðabók þessi um

slangur, slettur, bannorð og annað

utangarðsmál er ætluð öllum al-

menningi til fróðleiks og skemmt-

unar. Þetta er fyrsta verk sinnar

tegundar, og það er von okkar, að

það verði áhugamónnum um ís-

lenska tungu nokkur fengur og

stuðli að umræðu um málrækt og

málpólitík í tengslum við þann

orðaforða sem hér er safnað sam-

an."

(Sv.G. tók saman)

Þaökomasf

Sjólapakkar

af minni geröinni

ígúmmistígvél

númer32!

(3afþeimslœni)

Nú fer annatími í hönd hjá jólasveinunum, því allir

krakkar í landinu setja skóinn út í glugga.

Þess er vandlega gætt aö skilja eftir örlitla rifu á

glugganum svo Sveinki komist inn og

hugdjarfir drengir og forvitin sprund reyna að

halda sér yakandi fram á rauöa nott til þess að reyna

að komast að því hvort jólasveinninn

sé til „í alvöru".

Það er líka erfitt að vera jólasveinn

því alltaf þarf að finna eitthvað nýtt í skóinn.

Sumir halda því reyndar fram að

mamma sé í vitorði með jólasveininum, - en það er

auðvitað ekki rétt.

Þess vegna gerði jólasveinafélagið

samning í haust við Nóa og Síríus. Þeir létu framleiða

sérstaka jólapakka sem passa í litla skó.

En svo mundu jólasveinarnir eftir því að allir krakkar eiga

gúmmístígvél sem taka marga jólapakka

jafnvel af stærri gerðinni!

Þá gerðu þeir samning við mömmufélagið um að fela

öll stígvél á kvöldin.

Nú bíða jólasveinarnir spenntir og vona að enginn

fái lánaðar bússurnar hans pabba!

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48