Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 160. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						28
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 17. JÚLÍ 1983
Hugsað til þeirra,
sem mest kaupa
af okkar vörum
— eftir Berg G.
Gíslason
Lifnaðarhættir hafa breytzt á
þeim tíma, sem liðinn er frá síð-
ustu heimsstyrjöld. Hraðskreið
farartæki og fljótvirk fjar-
skiptatæki eru að hnýta saman
fólk á fjarlægum stöðum. Við-
skipti fylgja í kjölfarið. í stað
þess að hondla aðallega á mark-
aðstorginu, dreifast vörur vegna
hagkvæmrar framleiðslu fram
og til baka og ekki sízt vegna
mismunandi árstíma.
í dag og máske í nokkur ár er
afturkippur í viðskiptum. Þá
þarf að breyta til og hver þjóðar-
flokkur þarf að aðlaga venjur
sínar þannig, að hægt sé að
þóknast þeim, sem getur tekið
við og notfært sér framleiðslu
hins.
Því ekki gefa okkur svolítinn
tíma til þess að hugsa tii þeirra,
sem kaupa langsamlega mest og
neyta af framleiðslu okkar,
Bandaríkjamanna, Englendinga og
Skota, Portúgala, Sovétmanna,
Þjóðverja, ítala, Spánverja og Níg-
eríumanna?
Neytendurnir í þessum lönd-
um framleiða fjólda af neyzlu-
og öðrum vörum. Væri nú ekki
hyggilegt, að við sem lifum á út-
flutningnum reyndum þeirra
framleiðslu og gerðum kaup-
manninum og kaupfélagsstjór-
anum það ljóst, að nauðsynlegt
sé að hafa á boðstólum úrval af
heppilegum vörum frá þessum
þjóðum.
Táknrænt dæmi er mér í huga:
Framleiðsla og útflutningur bif-
reiða er Bandaríkjamönnum við-
kvæmt mál. Innflutningurinn til
íslands er nær stöðvaður í og
með, vegna hárra ríkisgjalda.
Hér mætti liðka til og breyta
tollmeðferð þannig, að hin háu
ríkisgjöld væru aðeins miðuð við
sömu flutningsgjöld og greidd
eru af sams konar vöru frá Evr-
ópulöndum. Þetta mætti flokk-
ast undir „bestu kjaraviðskipti"
og væri í samræmi við meðferð á
vðrum sem koma til landsins í
flugfragt — tilhögun, sem hefur
gefizt sérstaklega vel. Til frekari
áréttingar mætti minna á ýmsar
ráðstafanir, sem voru leyfðar og
sem komu sér vel meðan upp-
bygging á austantjaldsviðskipt-
unum átti sér stað.
Annað atriði sem er athugun-
arvert er, að nú eru ávextir að
koma á markaðinn í viðskipta-
löndunum, t.d. Portúgal og
Spáni, en engar auglýsingar eða
framboð á þeim hefur sézt, þrátt
fyrir að nú eru mögulegar beinar
skipaferðir.
Væntanlega verður ráðin bót á
þessu fljótlega, þannig að inn-
flytjendur og neytendur megi
styðja útflytjendur í landinu
með ráðum og dáð til þess að
forðast hreina vöruskiptaverzl-
un.
	1982		
	Útflutningur	fslenzkir vöruflokk«r	Innnutningur
USA	2.188.653	27	982.846
Bretland	1.118.683	39	1.015.443
Portúgai	999.500	6	268.449*
Sovefríkin	639.828	9	1.065.200
V-Þýzkaland	600.498	37	1.421.910
Spánn	345.868		117.637
Nígería	325.335		226
	(1981 858.367)		
ítalía	321.926		299.561
Sviss	300.019		106.767
*Norðurlöndin	329.557		2.949.507
Líkræður um
lifandi presta
— eftir Leif Sveins-
son, lögfrœðing
Þann 2. nóvember sl. reit ég
grein í Mbl. er ég nefndi: „Eru
afmælisgreinar          ótímabærar
minningargreinar". Urðu margir
til að þakka mér fyrir þessa grein
og töldu orð í tíma töluð. Einn
vina minna, Halldór Blöndal al-
þingismaður, benti mér samt á, að
mér mundi aldrei takast að út-
rýma afmælisgreinunum, því það
væri tómstundagaman presta-
stéttarinnar að rita hólgreinar
hver um annan. Þetta rifjaðist
upp fyrir mér, þegar ég las Mbl. í
morgun, þar eru firnalangar af-
mælisgreinar um fimmtugan
prest, sr. Jón Einarsson í Saurbæ.
Ég er kunnugur Jóni og ætt hans
og er þetta allt hið vænsta fólk.
Hefði mér þótt vænna um að
ágæti sr. Jóns kæmi fram í auk-
inni   kirkju'sókn   og  nýjungum   í
kirkjustarfi en ótímabærum
minningargreinum, en e.t.v. eru
þetta samtök prestanna, sem eng-
inn má rjúfa.
Þegar Óiafur Skúlason dómpró-
fastur varð fimmtugur, ofbauð
honum svo fjöldi og lengd afmæl-
isgreinanna um sig, að honum
varð að orði: „Og ég sem hélt ég
væri á lífi."
Prestar verða að gera sér ljósa
þá gamalkunnu staðreynd, að of-
lof er háð. Sóknarbörnin verða að
geta borið virðingu fyrir prestun-
um, en ekki brosa að tilburðum
þeirra. Þeir ættu að vanda meira
líkræður sínar yfir látnum sókn-
arbörnum, en bíða ofurlítið með
að hæla hver öðrum í ótímabær-
um minningargreinum.
Þjóðin bíður eftir því, að prest-
arnir vakni af aldalöngum svefni
og fylli kirkjurnar að nýju, brenn-
andi í andanum.
Reykjavík, 15. júlí 1983
Jarðstöðin við Úlfarsfell, sem tekið getur á móti gervihnatteaendingum.
Bandaríkin:
Gífurleg útþensla
kapalsjónvarpskerfa
— stöðvar, sem senda um gervi-
hnetti, reynast þó skæðir keppinautar
FJÖRUTÍU ÁR eru nú liðin frá upphafi kapalsjónvarps í Bandarfkjunum.
Tekjur af rekstri slfkra kapalsjónvarpsstöðva námu 4,6 milljörðum dala í
Bandaríkjunum og í Kanada voru tekjurnar 500 milljónir dala, en markaður-
inn þar er þó miklum mun minni. Þrátt fyrir kreppueinkenni í báðum
þt'ssum löndum hefur þessi starfsemi skilað arði.
En engin rós er án þyrna. Eig-
endur           kapalsjónvarpsstöðva
standa nú frammi fyrir ýmsum
erfiðleikum. í Bandaríkjunum
borgar hinn aimenni neytandi 12
dollara fyrir hinn venjulega „kap-
alpakka". Að sögn forstjóra eins
stærsta kapalsjónvarpsfyrirtækis-
ins leikur þó enginn vafi á því, að
neytendur eru reiðubúnir til þess
að leggja 40—50 dollara af mörk-
um fyrir verslunar- og bankaþjón-
ustu í gegnum kapalkerf ið.
Gallinn er bara sá, að eigendur
stöðvanna hafa engan veginn und-
an við að bæta þjónustuna. For-
stjórinn, Gustav Hauser, segist
ennfremur vera þess fullviss, að
fyrir lok þessa áratugar verði
hægt að bjóða upp á 100-rása kap-
alkerfi og fólk muni fúslega reiða
af hendi 120 dollara mánaðarlega
fyrir þjónustuna.
í Kanada er svipuð staða uppi á
teningnum. Meira en helmingur
allra kandískra heimila kaupir nú
þjónustu af kapalsjónvarpsfyrir-
tækjum, þ.e. um fjórar milljónir
viðskiptavina.
Vandamál þessa iðnaðar skipt-
ast í meginatriðum niður í þrjá
þætti; fjármögnun, samkeppni og
þjónustu við neytendur.
Mikil útgjöld hafa eðlilega í för
með sér miklar skuldir. Vaxta-
hækkun á undanförnum mánuðum
hefur einnig reynst eigendum
stöðvanna þung í skauti. Kostnað-
ur við uppbyggingu og stækkun
kapalkerfanna fer stóðugt vaxandi
og á þéttbýlum svæðum, þar sem
notendur eru kannski 600.000 tals-
ins, er fjármagnsþörfin geysileg.
í fyrra kostaði það 30-40.000
dollara að leggja sjónvarpskapal
einnar mílu vegalengd. Tekjur af
einkaleyfinu voru 5—10.000 doll-
arar á hverja mílu fram til 1979. í
borgum á borð við New York og
Boston, þar sem leggja þarf meg-
inhluta kapalsins neðanjarðar,
getur kostnaöurinn rokið upp í
160.000 dollara á hverja mílu, eða
um 100 dollara á hvern metra.
Leyfisgjöld hafa í ofanálag
reynst ákaflega dýr. Þvl er þannig
háttað bæði í Bandaríkjunum og
Kanada, að bæjar- eða borgaryf-
irvöld á hverjum stað veita
ákveðnum aðila einkaleyfi til
lagningar sjónvarpskapals. Vegna
hinnar gífurlegu samkeppni um
neytendurna og einkaréttinn hef-
ur borgaryfirvöldum tekist að
þvinga alls kyns aukaatriði út úr
einkaréttarhöfunum. Auk þess að
taka 5% af brúttóinnkomu hafa
yfirvöld sumra staða krafist þess
að byggðar verði fokdýrar sund-
laugar eða bókasöfn á kostnað
kapalsjónvarpsfyrirtækjanna,
sem hluti greiðslunnar fyrir
einkaleyfið. Allt er þetta auðvitað
í þágu bættrar þjónustu yfirvalda
við hinn almenna borgara. Afleið-
ingin er enda sú, að eigendur
kapalsjónvarpsstöðva hafa margir
snúið baki við freistandi svæðum.
Afleiðing hækkandi bygg-
ingarkostnaðar og hærri vaxta er
sú, að minni fjármunir eru nú
fyrir hendi hjá einstökum fyrir-
tækjum innan þessarar greinar til
þess að mæta hinni síharðnandi
samkeppni. Kapalsjónvarp hefur
þróast ört í Bandaríkjunum frá
því að geta aðeins boðið upp á 12
rásir í stað 30 rása víðast hvar nú.
Samtímis berast fregnir af upp-
setningu nýrra stöðva víða að.
í dag eru 52 kapalsjónvarpsfyr-
irtæki í Bandaríkjunum. Sum
þeirra senda efni sitt út í gegn um
gervihnetti, en önnur í gegnum
kapla, ýmist undir eða á yfirborði
jarðar. Alls eru 42 þessara fyrir-
tækja rekin með fjármagni frá
auglýsendum og neytendur borga
ekkert fyrir þjónustuna. 1 tíu til-
vikum þurfa neytendur hins vegar
að greiða fyrir þá þjónustu, sem
þeir fá. Talið er að 45 nýjar kap-
alsjónvarpsstöðvar muni rísa af
grunni fyrir lok þessa árs.
Fjárhagur margra þessara
fyrirtækja er með ágætum, en
önnur eru skuldum vafin. Fyrir
fáum árum voru reknar nokkrar
„risastöðvar" í Bandaríkjunum,
sem sendu efni sitt um gervallt
landið með aðstoð gervihnatta.
Auglýsendur hafa hins vegar
smám saman dregið úr auglýsing-
um vegna minnkandi sjónvarps-
gláps almennings og mikils kostn-
aðar. Aðeins ein þessara stöðva er
nú enn rekin. Hún hefur bæki-
stöðvar sínar í Atlanta í Georgíu-
ríki.
Eitt bandarísku sjónvarpsfyr-
irtækjanna tók t.d. upp á því að
bjóða neytendum sínum upp á
beinar útsendingar frá ballettum
og óperum fyrir brot þess, sem það
kostaði að borga sig inn á sýn-
ingarnar. Þetta er talið gott dæmi
um hvernig samkeppnin hefur
mulið áhorfendahópinn niður í
slíkar smáeiningar, að auglýsend-
ur sjá sér ekki lengur nokkurn hag
í því að auglýsa.
Þetta er þó e.t.v. ekki það alvar-
legasta. Sýnu skeinuhættari virð-
ast ætla að verða tækninýjung-
arnar, sem stöðugt skjóta upp
kollinum. Er þar að nefna t.d. DBS
(Direct Broadcasting System),
sem beint er gegn veldi kapal-
sjónvarpskerfanna. Þar er um að
ræða sendingar beint til neytand-
ans um gervihnött — að sjálf-
sögðu að því gefnu að hann hafi
viðhlítandi móttökuskerm á hús-
þakinu. SMATV (Satellite Master
Antenna Television) er annar slík-
ur keppinautur, sem sérhæfir sig í
sendingum til fjölbýlishúsa.
Þessir aðilar vilja að sjálfsögðu
næla sér í sinn hluta kökunnar.
Þeir standa að vissu leyti betur að
vígi. Það er ódýrara að koma á fót
slíkri þjónustu og þegar hún er á
annað borð fyrir hendi á eftir að
reynast erfitt að ryðja henni úr
vegi.
Þá er ótalið þriðja og jafnframt
síðasta stórvandamálið, sem að
kapatsjónvarpsstöðvum steðjar.
Það er að halda neytendunum
ánægðum.
\     CtilA

W>
ifrs.
~S\

Þessi mynd af úteendingu sovéaka sjónvarpsins naðist fyrir tilstilli mót-
tökuskerms fyrir sendingar gervihnatte.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40