Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 151. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						24
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 5. JÚLÍ 1984
P*r$itttÞlðfttfe
Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Aöstoöarrítstjóri
Fulltrúar ritstjóra
Fréttastjórar
Auglýsingastjóri
hf. Arvakur, Reykjavík.
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Björn Bjarnason.
Þorbjörn Guömundsson,
Björn Jóhannsson,
Arni Jörgensen.
Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtryggsson,
Agúst Ingi Jónsson.
Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstrætl 6, sími 10100. Auglýsingar: Aö-
alstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Skeifunni 19, sími 83033. Askrift-
argjald 275 kr. á mánuöi innanlands. I lausasölu 25 kr. eintakiö.
Erlendar
skuldir
Fá mál vekja nú meiri at-
hygli og umræður á al-
þjóðavettvangi en skuldir
ríkja rómönsku Ameríku við
stórbanka í Bandaríkjunum.
Þau vandamál, sem leitt
hafa af bessari miklu
skuldasöfnun, hafa jafn-
framt orðið til þess að undir-
strika hin sterku innbyrðis
tengsl, sem nú eru milli
þjóða heims, a.m.k. í fjár-
hagslegum efnum. Ríki róm-
önsku Ameríku skulda svo
mikið, að Henry Kissinger,
fyrrum utanríkisráðherra
Bandaríkjanna, staðhæfir í
nýlegri blaðagrein, að þau
hafi enga möguleika á að
borga nokkuð af höfuðstól
skuldanna næstu 10 árin.
Þessar miklu skuldir leiða
svo til þess, að vaxtahækk-
anir í Bandaríkjunum auka
vaxtaútgjöld þessara ríkja
um 3—4 milljarða Banda-
ríkjadala við hvert prósentu-
stig sem vextir hækka um.
Viðskiptabankar þessara
ríkja, sem eiga mikið fé inni
hjá þeim, eiga ekki margra
kosta völ. Þeir geta ekki
gengið að þessum ríkjum.
Það er einfaldlega ekki hægt.
Hvað á að taka upp í skuld-
ir? Þeir hafa enga möguleika
á að knýja fram greiðslur. Ef
þeir afskrifa skuldirnar er
framtíð bankanna sjálfra
stofnað í verulega hættu.
Raunar er gengi hlutabréfa í
helztu bönkum vestan hafs
nú mjög lágt m.a. vegna
slæmrar skuldastöðu þeirra í
rómönsku Ameríku. Ef stór-
ir bankar í Bandaríkjunum
yrðu greiðsluþrota vegna
greiðsluerfiðleika skuldu-
nauta þeirra í þessum
heimshluta mundi það hafa
gífurlega neikvæð áhrif á
allt efnahagslíf á Vestur-
löndum. Ríki rómönsku Am-
eríku gera sér vel grein fyrir
þessu og þess vegna er ekki
út í hött að segja, að skuld-
unautarnir hafi lánardrottn-
ana í greipum sér. Það er
nauðsynlegt, að Vesturland-
abúar geri sér glögga grein
fyrir því, að skuldavandi
ríkjanna í rómönsku Amer-
íku er ekki einangrað vanda-
mál þeirra ríkja heldur getur
hún haft mikil áhrif á af-
komu og lífskjör fólks á
Vesturlöndum á næstu ár-
um.
Enginn vafi er á því, að
sum þeirra ríkja, sem hér
um ræðir, eru mjög auðug að
náttúruauðlindum. Má þar
til nefna Brasilíu, Mexíkó og
Venezúela. Þess vegna verð-
ur að ætla, að vandamál
þeirra ríkja nú séu tíma-
bundin. Þegar fram í sækir
muni sú fjárfesting, sem þau
hafa lagt í, skila sér í aukn-
um tekjum. Og raunar hefur
útflutningur frá Brasilíu
aukizt geysilega mikið það
sem af er þessu ári.
Fyrir nokkrum misserum
var mikið rætt um skuldir
Austur-Evrópuríkja         við
Vesturlönd. Á þessu hefur
orðið mikil breyting að und-
anförnu. Fjármálasérfræð-
ingar fara viðurkenningar-
orðum um frammistöðu
þessara ríkja við að greiða
niður skuldir, þ.á m. um
Pólverja, enda er vafalaust
auðveldara fyrir ríkisstjórn-
ir A-Evrópuríkjanna að
grípa til harkalegra efna-
hagsaðgerða heldur en lýð-
ræðislega kjörnar ríkis-
stjórnir, eins og t.d. hina
nýju lýðræðisstjórn í Arg-
entínu.
Umræðurnar um skulda-
stöðu ríkja rómönsku Amer-
íku hljóta að verða okkur ís-
lendingum nokkurt íhugun-
arefni. Fyrir nokkrum dög-
um birtist í hinu virta
fjármálablaði Wall Street
Journal yfirlit yfir skuldir
ríkja heims og var þá annars
vegar miðað við skuldir sem
hlutfall af þjóðarframleiðslu
og hins vegar erlendar
skuldir á mann. í yfirliti
þessu kemur í ljós, að erlend-
ar skuldir íslendinga eru
orðnar hlutfallslega mjög
miklar og engin spurning er
lengur um það, að meðal
fjármálamanna erlendis
vekja skuldir okkar íslend-
inga nú nokkra athygli, þótt
við höfum hingað til ekki átt
í nokkrum erfiðleikum með
að standa í skilum.
Það er hins vegar hættu-
legt fyrir litla þjóð að verða
háð erlendum bönkum um of.
Þess vegna á það að vera
okkur kappsmál að draga
verulega úr erlendum skuld-
um okkar. Umræður á al-
þjóðavettvangi um skuldir
annarra þjóða ættu að verða
okkur hvatning til þess.
Umfangsmikil könnun á viðhorfum íslenskra kjósenda til öryggis- og
Allur þorri kj
ur Atlantshaí
Meirihluti telur að Atlantshafsbandalagið megi ekki dragast
aftur úr Varsjárbandalaginu í hernaðarlegu tilliti.
ÖRYGGISMÁLANEFND sendi í gær frá sér ritgerð, sem ber heitið Viðborf Islendinga til öryggis- og utanrikismála
og er höfundur hennar Ólafur Þ. Harðarson lektor í stjórnmálafræði við Háskóla íslands. Þar er að finna
niðurstöður könnunar á viðhorfum íslenskra kjósenda til aðildar íslands að Atlantshafsbandalaginu, varnarliðsins,
gjaldtöku af varnarlioinu, kjarnorkuvopnalausra svæða á Norðurlöndum, friðarhreyfinga o.fl. þátU öryggis- og
utanríkismála. Ritgerðin er hluti af viðameiri athugun höfundar á viðhorfum til stjórnmálaflokka og ýmissa þátU
stjórnmála, sem hann nefnir Kosningarannsókn 1983, og segir í fréttatilkynningu frá Öryggismálanefnd, að hér sé
um að ræða ,'yrstu fræðilegu rannsóknina sem veiti upprýsingar um afstöðu íslenskra kjósenda til öryggis- og
uUnríkismála.
Gagnaöflun hófst eftir alþingis-
kosningarnar í fyrra, en veturinn á
undan var rannsóknin undirbúin,
spurningalisti saminn og forpróf-
aður. Spyrjendur voru alls 29 og var
Gunnar Helgi Kristinsson, stjórn-
málafræðingur, Ólafi Þ. Harðarsyni
til aðstoðar við honnun og fram-
kvæmd könnunarinnar. Samtals
urðu þátttakendur 1003 kjósendur
og var rætt beint við um þriðjung
þeirra, en aðrir svöruðu í síma eða
pósti. Ortakið var valið úr þjóðskrá
af Reiknistofnun Háskólans með
svonefndri siembiaðferð.
Allir þátttakendur voru spurðir
þriggja spurninga. Ein var um af-
stoðu til Atlantshafsbandalagsins,
onnur um afstöðu til varnarliðsins
og hin þriðja um gjaldtöku af varn-
arliðinu. Að auki var 329 manna
hópur á höfuðborgarsvæðinu spurð-
ur um mikilvægi varnarstöðvarinn-
ar i Keflavik, um mat á stefnu
stjórnmálaflokkanna i öryggis- og
utanrikismálum, með hvaða heims-
hluta íslendingar eigi samleið,
hvort styrjaldarlikur hafi aukist,
um kjarnorkuvopnalaus svæði á
Norðurlöndum, og um afstoðu til
friðarhreyfingar, þróunaraðstoðar,
vigbúnaðar og hervarna á íslandi.
þeirra til bandalagsins. Þó eru kjós-
endur á aldrinum 24—39 ára and-
snúnari aðildinni en aðrir og eins er
andstaðan meiri meðal þeirra sem
hafa lengri skólagöngu. Yfirgnæf-
andi meirihluti kjósenda fjögurra
stjórnmálaflokka er hlynntur aðild
að Atlantshafsbandalaginu, sé ein-
ungis litið á þá sem afstöðu tóku.
Nánast allir kjósendur Sjálfstæðis-
flokksins styðja aðildina og
85—90% kjósenda Alþýðuflokks,
Framsóknarflokks og Bandalags
jafnaðarmanna gera það líka. Mikill
meirihluti kjósenda Alþýðubanda-
lagsins er andvígur aðild, en athygli
vekur að þegar einungis er tekið mið
af þeim sem afstöðu tóku — eins og
hér að ofan — segist tæpur fjórð-
ungur kjósenda flokksins (23%)
vera hlynntur aðild að Atlantshafs-
bandalaginu. Af kjósendum
Kvennalistans, sem afstöðu taka,
eru 54% hlynntir Atlantshafs-
bandalaginu og 46% andvigir.
Mikill stuðningur
við varnarliðið
Spurningin um afstöðu kjósenda
til varnarliðsins var í nokkrum lið-
um og neituðu fjórir að svara og 29
Afstaða íslendinga til áframhaldandi	
veru íslands í Atlantshaf sbandalaginu.	
Meömæltir	53%
Andvígir	13%
Engin skoöun	34%
Samtals	100%
Af þeim sem taka afstöðu:	
Meðmæltir	80%
Andvkjir	20%
Yfírgnæfandi meiri-
hluti stydur
Atlantshafsbandalagið
Spurningin um Atlantshafs-
bandalagið var þessi: „Ýmsir telja
að ísland ætti að vera áfram i
Atlantshafsbandalaginu, á meðan
aörir telja að íslendingar ættu að
segja sig úr þvi. Hver er þín skoð-
un?" Af svarendunum 1003 neituðu
24 að svara, en af þeim sem svöruðu
kváðust 53% vera hlynntir aðild,
13% andvigir og 34% kváðust enga
skoðun hafa á málinu. Ef aðeins er
tekið mið af þeim sem afstöðu tóku
reynast 80% vera hlynntir aðild og
20% andvígir.
Höfundur segir að athygli veki að
þriðjungur svarenda hafi enga skoð-
un á þessu máli, en telur líklegt að
form spurningarinnar ráði þar ein-
hverju um. Fleiri konur en karlar,
eða tæpur helmingur þeirra, kváð-
ust ekki hafa skoðun á aðildinni að
Atlantshafsbandalaginu.
Aldur manna og skólaganga virð-
ist ekki breyta miklu um afstöðu
sogðu „veit ekki". Af þeim sem svör-
uðu kváðust 23% vera „afgerandi
hlynntir" varnarliðinu, 31% kváð-
ust vera „frekar hlynntir" því, 15%
sogðu að varnarliðið „skipti ekki
máli", 15% kváðust „frekar andvig-
ir" og enn önnur 15% kváðust „af-
gerandi andvígir". Ef hópurinn sem
telur varnarliðið ekki skipta máli er
ekki tekinn með reynast 64% kjós-
enda hlynntir varnarliðinu og 36%
andvigir.
Andstaðan við varnarliðið er mun
meiri en við aðildina að Atlants-
hafsbandalaginu og segir höfundur
ljóst „að umtalsverður hópur kjós-
enda telur að hér sé um tvö að-
greind mál að ræða". Sáralítill
munur er á afstoðu kynjanna til
varnarliðsins, en andstaða við það
er hins vegar heldur meiri meðal
þeirra sem yngri eru og þeirra sem
lengri skólagöngu hafa að baki.
Nánast allir kjósendur Sjálfstæð-
isflokksins eru hlynntir varnarlið-
ínu (93%) og nánast allir kjósendur
Alþýðubandalagsins eru henni and-
vígir (93%). Kjósendur annarra
flokka greinir hins vegar á um þetta
mál. Sé einungis litið á þá sem eru
með varnarliðinu eða á móti því
kemur í ljós að 71% kjósenda Al-
þýðuflokks eru varnarliðinu hlynnt-
ir, 62% kjósenda Bandalags jafnað-
armanna, 59% kjósenda Framsókn-
arflokks, og 23% kjósenda Kvenna-
listans.
Gjaldtaka af varnarliðinu
á mikinn hljómgrunn
Þriðja spurningin sem lögð var
fyrir alla þátttakendur var í formi
staðhæfingar sem þeir voru beðnir
að taka afstöðu til. Fullyrðingin var
þessi: „íslendingar ættu að þiggja
gjald fyrir veru bandariska herliðs-
ins hér á landi." Af þátttakendun-
um 1003 sogðu 3,7% „veit ekki" og
0,8% neituðu að svara. Tæpur helm-
ingur eða 49% kváðust „alveg sam-
mála" staðhæfingunni, 14% „frekar
sammála", 9% kváðust „blendnir",
7% „frekar ósammála "og 22% „al-
gjörlega ósammála." Þetta þýðir að
meðal um % kjósenda á gjaldtaka
af varnarliðinu mikinn hljómgrunn.
Andstaðan við gjaldtöku er miklu
meiri meðal andstæðinga Atlants-
hafsbandalagsins en annarra. Þó er
þriðjungur andstæðinga bandalags-
Afstaða Is
Keflavíkursti
Afgerandi hlynntir
Frekar hlynntir
Skiptir ekki máli
Frekar andvígir
Afgerandi andvígir
Samtals
Af þeim sem eru stöðin
Hlynntir
Andvígir
ins hlynntur gjaldtðku. Mikill mun-
ur er á afstöðu manna til þessa at-
riðis eftir áhuga á stjórnmálum og
skólagöngu. Þeir sem mikinn áhuga
hafa á stjórnmálum eru mun and-
snúnari gjaldtöku en hinir sem lit-
inn áhuga hafa. Sömuleiðis er and-
staðan við gjaldtöku miklu meiri
meðal þeirra sem langa skólagöngu
hafa að baki. Tæp 60% þeirra sem
stundað hafa háskólanám eru and-
víg gjaldtöku. Afstaða til gjaldtöku
er hins vegar ekki mjög breytileg
eftir aldri og kyni.
Ef tekið er mið af stjórnmála-
flokkum eru 69% kjósenda Alþýðu-
flokks hlynntir gjaldtoku af varn-
arliðinu, 67% kjósenda Framsókn-
arflokks, 67% kjósenda Sjálfstæðis-*'
flokks, 45% kjósenda Alþýðubanda-
lags, 59% kjósenda Bandalags jafn-
aðarmanna og 44% kjósenda
Kvennalistans.
Verðbólgumálið
mikilvægara en deilur
um varnarliðið
Sem fyrr segir voru að auki lagð-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48