Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 220. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						62
MORGUNBLAÐID, SUNNUDAGUR 11. NÓVEMBER 1984
Birgir Björn Sigurjónsson hagfræðingur
Leiöin byggir
á samvinnu
Hagfræðinga greinir ekki á
um það að íslenskt hagkerfi hef-
ur gengið í gegnum óvenjumikl-
ar sveiflur á undangengnum ár-
um og áratugum. Þetta er að
sönnu einkenni allra hagkerfa
sem byggja afkomu sina i ríkum
mæli á fiskveiðum eins og við. Á
árinu 1982 og fram á árið í ái
hafa skakkaföllin e.t.v. verií
með mesta móti, enda hafa farif
saman minnkandi afl, óhagstæð-
ari samsetning hans og rýrnandi
verðlag. Þetta ástand hefur leitt
huga margra til þess hvort unnt
sé að brjótast út úr ógöngum
sveifluhagkerfisins.
Á sjötta áratugnum sáu ráða-
menn óhagkvæmni einhæfninn-
ar í framleiðsluháttum. Þá var
lagður grunnurinn að stórvirkj-
unum og stóriðjustefnunni.
Hugsunin virtist rétt í byrjun.
En reynslan hefur kennt okkur
að afkoma stóriðju er samfelldur
taprekstur ef eigandinn er er-
iendur; að raforkuverðið er lágt;
skattgreiðslur litlar; mengun
taisverð og það sem verst er: við
höfum lagt til besta virkjunar-
kostinn fyrir þessa erlendu
hagsmuni í stað þess að bjóða
íslenskum athafnamönnum þessi
vildarkjör til uppbyggingar á is-
lenskum framleiðslufyrirtækj-
um.
Svo kom áratugur byggðasér-
fræðinnar og sjóðanna. Ríkis-
valdinu var beitt til að afla
stórkostlegra fjármuna til upp-
byggingar framleiðslu- og þjón-
ustufyrirtækja um alla lands-
byggðina til að jafna tækifærin.
Þetta þýddi í raun að meðalaf-
kastakrafa á framleiðslufjár-
muni var lækkuð og menn
græddu stórfé á staðsetningu.
Mér blandast ekki hugur um það
i dag að peningakerfi þjóðarinn-
ar beið verulegan skaða af þeim
verkum sem framkvæmd voru í
nafni byggðastefnunnar. í stað
þess að jafna á sanngjarnan hátt
moguleikum sem allra flestra
landsmanna færðu byggðapen-
ingarnir fyrst og fremst stór-
gróða til fárra braskara en stór-
iðjustefnan og byggðastefnan
hleyptu þjóðarbúinu í fádæma
skuldaklafa.
Þrátt fyrir ýmsar sveiflur í
ytri skilyrðum eins og olíu-
verðshækkanirnar,    alþjóðlegar
vaxtahækkanir,         óhagstæðar
verðhorfur á sjávarvörumörkuð-
um og teikn á lofti um minnk-
andi afla, jókst þenslan í ís-
lenska peningahagkerfinu allt
frá 1974 fram til 1982. Þá dundi
yfir meiriháttar aflabrestur, afl-
inn varð óhagstæðari að sam-
setningu og verð á útflutningsaf-
urðum féll. Þessi efnahags-
skellur hefur á fjórum misserum
náð stærðargráðunni 7—8 millj-
arðar. Það voru skrifaðar sífellt
fleiri ávísanir uppá óbreyttan
fjölda fiska eða jafnvel fækkandi
físka í sjónum.
Meginorsök efnahagsvandans
virðist þó ekki að mati ráða-
manna í dag vera skipulag fram-
leiðsluháttanna heldur verðbólg-
an (sem var). Aðalorsök verð-
bólgunnar er almennt rakin til
þess að laun séu og hafi verið of
há miðað við burðargetu at-
vinnuveganna. Lausn verðbólgu-
vandans hjá núverandi ríkis-
stjórn byggist alfarið á því ann-
ars vegar að draga úr kaupmætti
launamanna til að minnka eftir-
spurn þeirra og hins vegar
styrkja enn betur tekjustofna
fyrirtækja og fjármagnseigenda
með skattalækkunum. Þannig
hefur hlutdeild launamanna á
íslandi orðið 10—15 prósentu-
stigum minni af því sem ráðstaf-
að er í þjóðarbúinu en i helstu
iðnrikjunum, þar á meðal
Bandaríkjunum. Þetta er auðvit-
að   aðalvandinn:   skipting   af-
raksturs þjóðarbúsins er launa-
fólki afar óhagstæð og sérhverri
tilraun launamanna að bæta
hlut sinn er i dag mætt með
verkbönnum fyrirtækja og
tekjutilfærsluaðgerðum ríkis-
valdsins sem ganga á hlut launa-
fólks.
Mér sýnist að kominn sé tími
til að ræða hvert sé hlutverk
ríkisins í kjaramálum. Það er
óhæfa að ríkio breyti öllum
hlutaskiptareglum samfélagsins
eftir frjálsa samninga með um-
byltingu skattkerfa, gengisfell-
ingum eða banni viö tilteknum
þáttum kjarasamninga. Ég sé
enga réttlætingu fyrir slíkum
aðgerðum rikisins. Pólitfkusar
eiga ekki að ráðskast með alla
hluti. Verðbólgumarkmið ríkis-
stjórnarinnar er ekki hafið yfir
þær tekjuskiptareglur sem
íaunamenn semja um við fyrir-
tæki með frjálsum samningum.
Rikið hefur þvert á móti skyldur
að virða slíka frjálsa samninga.
En ríkið hefur einnig skyldur
gagnvart almenningi að fara vel
með fé. í þessu samhengi ber að
minnast þess að milljörðum
króna hefur verið varið í óarð-
bærar fjárfestingar fyrir al-
mannafé, að milljarðar króna
liggja í skattsvindli fyrirtækja;
að ríkið greiðir starfsmönnum
sínum undirmálslaun: Varla er
til verri fjárfesting en illa laun-
aður starfsmaður með mikla
ábyrgð!
Það verður að skapa samfélag
sátta, andrúmsloft samvinnu og
skilnings, i stað hinnar sívax-
andi aura- og krónuhyggju. Með
auknum skiiningi á kjörum
hvers annars og nauðsynlegum
starfsramma atvinnulífsins öðl-
ast stéttirnar tækifæri til að
byggja upp framtiðarriki á
grundvelli almennrar velferðar.
Við höfum verið á reki í gagn-
stæða átt á undangengnum ár-
um. Leiðin út úr ógöngunum
byggir ekki aðeins á voninni um
meiri fiskafla: hún byggir á við-
tækri samvinnu.
Birgir Björa Sigurjónsson hetur
verið viA framhaldsnám í l.unrli.
London School ofEconomiea og
stundar nú nám riö Háskólann í
Stokkhólmi. Hann starfar hjá
BHM.
V\ð f ramleióum
KEDJUR
fyrir allar ^ geróir bíla
LANDVEiARHF
SMIEUUVEGI66, PÓSTHÓIF20, 202 KÓFAVÖGI, S.9176600
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
36-37
36-37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72