Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 221. tölublaš og Ķžróttablaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLADID, ÞRIDJUDAGUR 13. NÓVEMBER 1984
47
Enderby lifir
[jBHEEBl
bækur
lllugi Jökulsson
Anthony Burgess:
Enderby's Dark Lady,
— or: No End to Enderby.
Hutchinson 1984.
Víst er skáldsagnahöfundurinn
guð! A. Wilson Burgess skrifaði á
sínum tímar þrjár vinsælar bækur
um skáldjöfurinn Enderby, og í
lok þeirrar síðustu — The Clock-
work Testament — þá dó aum-
ingja Enderby. En viti menn! Nú i
ár kom út fjórða bókin um End-
erby; hún gerist ekki í ríki dauðra
(og hefði þó verið nógu fróðlegt ai
fylgjast með gassagangi Enderbys
þar niðri!), heldur er bara eins og
Enderby hafi aldrei dáið. I undir-
titli bókarinnar segir Burgess:
„Samin til þess að friðmælast við
vinsamlega lesendur The Clock-
work Testament, sem mótmæltu
því hversu kæruleysislega ég drap
söguhetju mína." t formála út-
skýrir hann þetta svo öllu nánar
og segir að lokum: „(Enderby)
mun vitaskuld deyja að lokum, en
aðeins vegna þess að skapari hans
deyr. Á hinn bóginn getur hann
ekki dáið vegna þess að hann er
skáldsagnapersóna."
Ójá, það er alltaf sama spekin
sem dettur upp úr Burgess. En
frásagnarlistin er sem betur fer
sðm við sig líka; frásagnargleðin,
sem mörgum finnst jaðra við
ofgnótt, málæði, hefur kannski
aldrei verið meiri. Þessi fjórða
Enderby-bók er oft og tíðum
mognuð skemmtun. Burgess er
orðlistamaður fram í fingurgóma
— hann nýtur þess auðsæilega að
fást við orð og kann sitt fag. Þegar
hann tekur stærstu heljarstökkin
getur islenskur lesandi, þótt
sæmilega sjóaður sé i ensku, varla
vænst þess að fylgja honum eftir,
en það getur verið gaman samt.
Eg minnist þess nú að snemma í
vor las ég bókadóm í ensku sunnu-
dagsblaði þar sem greint var frá
nýrri enskri orðabók sem þá var
nýkomin út. Hún hét Orðabók
fyrir venjulegt fólk, eða eitthvað í
þá áttina, og maðurinn sem tók
saman kallaðist Wainright. Hann
var þeirrar skoðunar að alls ekki
mætti fella dóma um það skv. hefð
eða málfræði hvað væri rétt mál
og hvað rangt. (Þetta hefur nú svo
sem komist til umræðu hér, til að
mynda í Daglegu máli, og hver nýr
umsjónarmaður á fætur öðrum
keppist við að halda þessu sama
fram.) Wainright kenndi: Það mál
sem fjöldinn talar, það eitt er rétt,
jafnvel þó það sé rangt. Orðið
læmingi var þannig útskýrt i bók
hans sem: „Litið dýr sem öðru
hvoru fremur sjálfsmorð í stórum
hópum með því að hlaupa i sjó-
inn." Nú skilst mér að þetta sé alls
ekki rétt — það sé bara þjóðsaga
að læmingjarnir hlaupi í sjóinn.
En úr þvi að flestallir halda það,
þá var það nógu gott fyrir Wain-
right. Annað dæmi: Griski frasinn
„hoi polloi" mun merkja lýðinn
eða fjöldann, en í orðabók Wain-
rights er það útskýrt sem: „Yfir-
stéttin". Astæðan? Jú, það skilja
svo fáir grisku að flestir ímynda
sér að grískur frasi hljóti að þýða
eitthvað stórfenglegt. Þannig
verður   fjöldinn   að   yfirstétt   og
Wainright tekur það gott og gilt.
Og til þess að sýna að hann fylgi
sjálfur kenningum sínum út í æs-
ar, þá upplýsti Wainright í for-
mála — sagði í bókardómnum sem
ég las — að hann hefði upphaflega
heitið Wellright en látið breyta
nafni sinu. Fólki hefði nefnilega
sífellt verið að misheyrast, fundist
hann heita Wainright, og hann
hefði því komist að þeirri niður-
stöðu að hann hlyti að heita Wain-
right! Fjöldinn hefur alltaf rétt
fyrir sér.
En hvað ragar þetta Burgess?
Jú, bók Wainrights var, að sogn,
tileinkuð gegn Anthony Burgess.
Burgess væri alltaf að vesinast
með að rifja upp gömul og löngu
úrelt orð, jafnvel finna upp ný —
sem Wainright þótti hámark
ósvífninnar' — og svo slæmur væri
hann að fólk, venjulegt fólk, þyrfti
meira að segja að fletta upp í
orðabókum til þess að geta lesið
bækur hans. Burgess, sagði Wain-
right, hefur unnið meira tjón á
enskunni en nokkur annar; mótað
hana í stað þess að láta fjöldann
fara sínu fram. Þetta er sniðugt,
en því miður er sagan dálítið
endaslepp. Eg uppgötvaði um siðir
að bókadómur þessi birtist þann 1.
apríl 1984 — hann var aprílgabb
blaðsins...
En þetta var um orðlistamann-
inn Anthony Burgess. Gleymum
ekki Enderby. í þessari bók hefur
Burgess holað honum niður í
Indíana-fylki í Bandaríkjunum, og
þar er veslíngs Enderby ætlað að
rita texta við söngleik um Skáldið
mikla — William Shakespeare.
Segir sig sjálft að Enderby lendir
í hinum voðalegustu hremming-
um, og þar á ofan fáum við óspart
að njóta snilldar hans sem ljóð-
skálds. En sú dökka frú sem titill
bókarinnar visar til er ein leik-
kvennanna í söngleiknum; ung og
kynósa blökkumær sem Enderby
fellir hug til. Og þarf síst að segja
aðdáendum Enderbys að kvenna-
málin þau verða litskrúðug. Fram-
an og aftan við sjálfa frásögnina
af Enderby er svo skotið smásog-
um eftir hann og báðar fjalla um
Shakespeare; sú fyrri varð til þess
að honum var boðið að skrifa text-
ann við fyrrnefndan söngleik, hina
síðari skrifar hann eftir vist sína í
Indíana.
Nú þarf vart fleiri orð. Enderby
er enn á lífi og stendur fyrir sínu í
fjórða sinn. Burgess segir í lok
formála sins: „Ég veit ekki hvort
mér er vel eða illa við hann; ég
veit aðeins að fyrir mér er hann
til. Eg óttast að líkur séu á að
hann haldi áfram að vera til."
ÞESSI AUGLYSING VARÐAR ORYGGI ÞITT OG ÞINNA!
INÝ ÞJÖNUSTÁ
PLOSTUM VINNUTEIKNINGAR,       _:
VERKLVSINGAR. VOTTORO,       ^íáS
MATSEOLA. VERDLISTA.         ^S^JS>
KE
VK
FR
ST,
OP
B
PLOSTUM VlNNUTEIKNIN&AR,
VERKLVSINGAR. VOTTORÐ.
MATSEOLA. VERÐLISTA,        «v;
KENNSLULEIÐBEININGAR.
TILBOÐ. BLAÐAURKLIPPUR.
VKXIRKENNINGARSKJOL. UOSRITUNAR-
FRUMRIT OG MARGT FLEWA.
STÆIÐ BREiDO ALLT AÐ 63 CM.
LENGO OTAKMORKUÐ.
OWÐKL. 9-12 OG 13-18.
ISKORT
HJARÐARHAGA27 »22680.
r_
DfTRYGGING ER
NAUÐSYNLEG VARÚÐARRÁÐSTÖFUN
Hvar stendur
fjölskyldanvið fráfall
fyrirvinnu?
Astvinamissir er hverri fjölskyldu
nógu þungbær þó íjárhagsleg óvissa
og öryggisleysi um aíkomu fylgi ekki
í kjölfarið.
Reikningarnir hætta ekki að
berast þó að þú fallir frá.
Því er það skynsamlegt fyrir
hvern þann sem hefur fyrir öðrum að
sjá að horfast í augu við staðreyndir.
Gerðu nauðsynlegar varúðar-
ráðstafanir í líf- og slysatrygginga-
málunum.
!
I
I
ft
<
Hafðu samband
- við hjálpum þér að
meta tryggingaþörfina.
Sérstakur afsláttur er t.d. af hjóna-
tryggingum.
-------------------------------------------__V>_
Já, takk, ég vildi gjaman fá senda bæklinga um slysa- og líf-
tryggingar Samvinnutrygginga og Andvöku.
Nafn:_______________________________________________________
Áskrit'uimninn er 8303Í
Heimili:.
5AMVINNU
TRYGGINGAR
&ANDVAKA
Ármúla 3, 108 Reykjavík Sími: (91)81411
Þín félög-í blíðu og stríðu

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64