Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 231. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						10
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 24. NÓVEMBER 1984
jfcftggQsft uÆ
Umsjónarmaöur Gísli Jónsson
I   Orðabók  Menningarsjóðs    framan
segir svo á bls. XIII:
„Miömyndarendingin st (zt) í
nýmáli er til orðin úr ending-
unni sk í fornmáli en hún var
komin af afturbeygða fornafn-
inu sik (í nýíslensku sig). í
fyrstu persónu eintölu var
endingin þó mk, í fleirtölu sk;
síðar kom sk í stað mk í ein-
tftlu.
Á síðari hluta 13. aldar var
miðmyndarendingin z orðin al-
geng og virðist tákna ts-hljóð.
A 14. öld virðist framburður-
inn hafa verið orðinn st eins og
nú, en oft ritað zt eða zst
Dæmi: ek kollumk > köllumz
>    köllumst > kallast; þú,
hann kallask > kallaz > kall-
ast; vér kollumsk >  köllumz
>    köllumst, bér kallisk >
kalliz > kallist, þeir kallask >
kallaz > kallast."
Jón Helgason prófessor seg-
ir í Handritaspjalli (bls. 19) að
elstu handrit af íslandi, þau
sem ætla má að skrifuð séu
nálægt aldamótunum 1200 og
þar á undan, hafi ýms skýr
auðkenni sem greini þau frá
öllum öðrum. Meðal þeirra
auðkenna er þetta:
„Miðmyndarending er -sk
(eða -sc) og munur á nafnhætti
at iþrasc (iðrast) og hluttaks-
orði (hafa) iþratsc."
greinir. Honum var
auðvitað kunnugt um að
miðmyndin hefur einnig ann-
ars konar merkingu, þótt
sjaldgæfari sé. Er þá fyrst til
að taka hvað menn gera hvor
við annan. Dæmi: Mennirnir
böróust = mennirnir börðu
hvor annan, eða: Systkinin
kysstust = systkinin kysstu
hvort annað. Er þá sagt að
miðmyndin hafi gagnvirka
merkingu.
Þá er ógetið hins þriðja.
Miðmynd er stundum notuð í
merkingu þolmyndar. Ef við
segjum til dæmis, að hljóðið
heyríst ekki eða hesturinn finn-
ist ekki, þá meinum við að
hljóðið „verði ekki heyrt" og
hesturinn „verði ekki fund-
inn." Hljóðið og hesturinn eru
þarna „þolendur" þess verk-
naðar sem um er að ræða. Enn
getum við sagt með svipuðu
tali: Dyrnar lokast, hurðin
opnast. Ég vona að þetta síð-
asta verði ekki til að vekja upp
deilurnar um hurð og dyr. Eg
hef ekki löngun til að fjalla um
þær núna.
Miðmynd er þá þannig til
komin, að afturbeygða for-
nafninu sik (nú sig) hefur verið
skeytt við sögnina, eiikum til
þess að tjá hvað einhver gerir
við sjálfan sig. Með orðum dr.
Bjarnar Guðfinnssonar er
þetta þannig, er hann tilfærir
heLsta          merkingareinkenni
miðmyndar: „Sá, sem fram-
kvæmir verknaðinn og verður
fyrir honum, er sami maður-
inn."
Dæmi af þessu tagi er: Mað-
urinn kueddist = maðurinn
klæddi sjálfan sig (sig sjálfur)
eða: Stórveldin hervæddust ¦
hervæddu sig.
Dr. Björn talaði réttilega
um helsta merkingareinkenni
miðmyndar, þegar hann lýsti
henni með þeim orðum sem að
Ending miðmyndar hefur nú
breyst í st úr sk, eins og að
framan segir. En breytingin
hefur ekki numið staðar. Nú er
t-hljóðið í þessari endingu
áreiðanlega í hættu. Ég heyri
það á tali fólks og sé það á riti
þess. Ég hef séð: Mér skils,
þeim finns, hann sagðis, þau
faras hjá. Ekki veit ég hversu
mikið er um þetta, en fleiri
hafa veitt því athygli. Jóhann
S. Hannesson kvað:
Það er ýmialegt aí> í Caracas,
en af ðllu er þetta samt lakas':
þeir sem uila þar bes'
sk-ppa t eftir s,
en bað tjáir ekki um það ao sakas'.
Þetta var lítils háttar um
miðmynd, og umsjónarmann
iangar til að auka smáræði við
um þolmynd. Hugsum okkur
fyrst einfalda gjörmyndar-
setningu: Maðurinn tók bók-
ina. Sé þessu snúið í þolmynd,
verður það með því að nota
hjálparsögnina að vera og lýs-
ingarhátt þátíðar af aðalsögn-
264. þáttur
inni: Bókin var tekin (af mann-
inum), og má nú ekki misskilja
viðbótina sem í sviganum er.
Hins vegar verður að vekja at-
hygli á því, að sumum hættir
nú til að búa til kynlausa
þolmynd, hafa lýsingarháttinn
alltaf í hvorugkyni, en gæta
þess ekki að laga kynið eftir
kyni frumlagsins. Þess konar
kynlaus þolmynd væri: Bókin
var tekið, eða þó öllu heldur:
það var tekið bókina. Ég hef
séð: Honum var gefið lausan
tauminn í staðinn fyrir: Hon-
um var gefinn laus taumurinn,
og heyrt hef ég: Mér var gefið
góða köku í staðinn fyrir: mér
var gefin góo kaka. Enn dæmi
um kynlausa þolmynd: Merk-
ing sú sem lagt er í orðið, í
staðinn fyrir: Merking sú sem
lögð er í orðið.
Að lokum svofellt bréf sem
ég þakka kærlega fyrir:
Kæri Gísii!
Smá athugasemd við 260.
þáttinn um íslenskt mál í
Mogganum. Þú ert þar að leita
skýringa á nafninu Jósafat.
Það kemur fyrir í ættartölu
Jesú í 1. kafla Mattheusar-
guðspjalls, og er það rétt hjá
þér, að hann hafi verið kon-
ungur í Júdeu, reyndar fimmti
maður frá Davíð konungi.
Skýring nafnsins er svo gef-
in i spádómsbók Jóels, 3. kafla
7. versi, það er á bls. 923 í nýj-
ustu útgáfu Biblíunnar. Neð-
anmáls þar segir: „Jósafat
merkir Drottinn dæmir." Frá
Jósafat segir í fyrri Konunga-
bók 15.24 og síðari Kronikubók
17.—21.1, það er nokkuð ítar-
leg og skemmtileg frásögn.
Með bestu kveðjum og stöð-
ugu þakklæti fyrir þættina um
islenskt mál.
Þinn einlægur
Jón Bjarman
P.S.:
Heimilisfang umsjónar-
manns er nú Grundargerði 1D
Akureyri.
P.p-s.: f síðasta þætti varð
vondur ruglingur, sem er um-
sjónarmanni einum að kenna.
Maður hlakkar til, en mann
langar til. Lesendur eru beðnir
að hyggja að þessu.
Athugasemd vegna fréttar um
skuldir útgerðar við olíufélögin
í FRÉTT Mbl. f gær af nmneðum um
olfuverð i aðalfundi LÍU er vitnað í
það sem ég sagði um skuldir útgerðar-
innar vift olíufélögin. Þar sem tilvítn-
unin er tekin úr samhengi við upphaf
8itt og endi og er þar að auki breytt
kemur í hana falskur tónn og þvf óska
ég þess að þessi athugasemd verði birt
óbreytt Það sem eg sagði var þetta:
„Það mátti lesa þá fyrirsögn f
dagblaði fyrir ekki löngu að olíufé-
lögin væru að mergsjúga útgerðina
og sfðan kom undirfyrirsögn um
hrikalegar olíuskuldir útgerðarinn-
ar. Það er hugsanlegt að rökstyðja
megi að olfufélögin hafi með fjár-
mognun á undirverði á gasolfu og
svartoliu og með annarri lánastarf-
semi til útgerðar og meö konverter-
ingu viðskiptaskulda og með af-
slætti af vöxtum, haldið lffinu í út-
gerðarfyrirtækjum sem ekki er
hægt að skapa rekstrargrundvöll og
ættu því að vera úr leik eða yfirtek-
in af bæjarfélögum eða Samband-
inu. Ef svo er þá verðum við auðvit-
að að bita úr nálinni með það eins
og þeir ykkar sem þau örlög eru bú-
in.
En við höfum okkur það til máls-
bóta að við höfum lánað útgerðinni
olíu í góðri trú um að stjórnendur
kerfisins gerðu sér grein fyrir því á
hverju við lifum f þessu landi og
sköpuðu útgerðinni skilyrði eða
grundvöll til þess að greiða sínar
skuldir, olíuskuldir sem aðrar, jafn-
framt þvf að ná endum saman f
rekstri sfnum. Sá grundvöllur verð-
ur að gera ráð fyrir þvi að útgerðin
greiði rétt verð fyrir þá olíu sem hún
notar og þá meina ég greiði en ekki
fái lánað."
Eg vil leggja áhersiu á að ég er
með ofangreindu að svara þeim
ásökunum á olíufélögin, ekki bara
það félag sem ég starfa hjá heldur
öll oliufélogin, að fjárhagsleg
vandamái útgerðarinnar séu oiíufé-
lögunum að kenna vegna bess hve
þau hafa lánað útgerðinni mikið.
Auðvitað hafa olíufélögin með
þessu verið að rétta útgerðinni
hjálparhönd, enda fer það ekki á
milli mála að útgerðarmenn hafa
sótt fast að fá olíu lánaða þegar þeir
hafa ekki getað greitt hana. Þar er
ekki við olfufélögin að sakast heidur
þá staðreynd að rekstrargrund-
völlur útgerðar hefur hreinlega ekki
verið fyrir hendi. Það er stóra mein-
ið sem ég var að benda á f ræðu
minni á aðalfundi LÍÚ.
Þórður Ásgeirsson, forstj.
Tónleikar
í Austur-
bæjarbíói
MARGARETA           Haverinen,
sópran, og Colin Hansen, píanó-
leikari, halda tónleika á vegum
Tónlistarfélagsins í dag, laug-
ardag, í Austurbæjarbíóí klukk-
an 14.30. Á efnisskránni verða
sönglög eftir Mozart, Pauré,
Liszt og Rachmaninov.
^.BustDÓir.^
ÆKM FASTEIGNASALA •Hl^,
Wf 28911 71
¦      KLAPPARSTIG 26    ¦
Opiðídagfrá 12-15
Nýtt á skrá m.a.:
Stórageröi
3ja herb. rúmg. 90 fm íb. Tvö
mjög stór svefnherb., ein stór
stofa, suöursvalir. Mjög snyrtil.
íb. og sameign. Gott útsýni.
Verö 1850 þús.
Flúöasel
110 fm 4ra herb. íb. með aukah.
í kj. Búr og þv.herb. innaf eldh.
Laus strax. Verö 2-2,1 millj.
Atvinnuhúsnæöi
Verslunarhúsnæði
Nálaegt   miöbænurn   viö  mikla
umferöargötu, 180 fm, í endur-
nýjuöu húsnæoí.
Iðnaöarhúsnæði
í Hafnarfirði
120 fm á jaröh. meö innkeyrslu-
dyr, lofthæö 5,5 m, mögul. aö
gera milliloft. Nær fullbúið húsn.
Afhending strax.
*
Auk þess erum við meö mikið
únral etgna af öllum stæröum og
geröum   bmói  i  höludborgar-
svæðinu og eins útíi landi.
*
Hringið og litíd skrá ykkur I
kaupendaskrána og fiiö alllal
fréttír al nýjum eignum i skrá.
Vantar
Höfum  kaupendur að ýmsum
stæröum fasteigna, m.a.:
•  2ja—3ja herb.  íbúöum ná-
laegt miöbæ.
•  3ja—4ra herb. ibúð nálægt
Landspítala.
•  3ja   og   4ra   herb.   ibúö   í
Fossvogi eða Háaleiti
•  sérhaao í vesturbæ m. bílsk.
•  4ra herb. íbúð á Högum eða
Melum.
•  4ra herb. íbúð á Seltjarnarn.
•  sérhaað    í    Hliðum    norðan
Miklubr., helst m. bflsk.
•  eínbýlis- »Oa raöhús í Foss-
vogi, m.a.k. 6 svefnherb.
•  litið einbýli m. bflsk. í vestur-
bæ og á Seftjarnarn.
''}¦'    Agust Guö
Helgi H. Jón
Garðastræti 45
Símar 22911—19255.
Höfðabakki —
Iðnaðarhúsnæði
Um   240   tm   iðn.husnæði.
Gæti   selst   i   tvennu   lagi.
Húsbyggjandi   lánar   1.200
þús. til 5 ára.
Vantar
Okkur vantar allar stærðir
og gerðir eigna i aöluskré
máWhitfiing* og tmfipnmilm
KvAW- og r»s)tga»r**mi oðfcwtjof 78136.
sownMnn Luovpk Otoffooon
og Moroiot Jonooottii.
29555
Opiö frá 1—3
2ja herb. íbúðir
Efstihjalli. 2ja herb. 65 fm
íb. á 2. hæö. Verö 1450 þus.
Kambasel. 2]a—3]a herb.
íbúö á jarðh. meö sérfnng.,
mjðg glæsil. innr.
Sléttahraun. 2ja herb. 65
fm íb. á 3. hæö. Bílskúrsréttur.
Verð 1450—1500 þús.
3ja herb. íbúðir
Eyjabakki. 3ja herb. 90 fm
íb. á 1. hæö. Þvottur og búr
innaf eldhúsi. Aukaherb. i kj.
Verð 1800—1850 þús.
Álagrandi. 3]a herb., 85 fm,
íbúö á jarðh , nýjar innr. Verö
1950—2000 þús.
Vesturberg. 3ja herb. 80 fm
íb. á 4. h. í tyftublokk. Verö 1600-
—1650 þús.
4ra herb. íbúðir
Stelkshólar. 4ra herb. 110
fm íb. á 3. hæö ásamt bílskúr.
Mjög vandaðar innréttingar,
glæsileg eign. Verö 2,4 millj.
Kleppsvegur. 4raherb. 110
fm íb. á jaröh. Verö 1800—
1850 þús.
Lindargata. 100 im sérhæö
auk 50 fm bflskúrs. Losnar
fljótl. Verö 1900 þús.
Krummahólar.   4ra herb.
110 fm íb. á 5. hæö. Bílsk.
réttur.
Hellisgata. 2 x 50 fm hæö og
ris, sem sk. í 2 saml. stofur og 4
svefnh. Verö 1850—1900 þús.
Langholtsvegur. 4ra herb.
120 fm íbúö á 1. hæð. Skiptí á
minni eign æskileg.
Siéttahraun Hf. 4ra herb.
110 fm íbúö á 3. haeð. Bílskúrs-
réttur. Laus nú þegar. Verð
1850 þús.
Víðimelur. 120 fm sérh. á 1.
h. 35 fm bflsk. Verö 3,1 millj.
Laugarnesvegur. 4ra—5
herb. 124 fm íb. á 3. hæð.
Möguleg skipti á minni eign.
Verö 2,4 millj
Granaskjol. 140 fm sérhæö
á 1. hæo. 40 fm bflskúr. Verö
3.3 millj.
Gaukshólar. Giæsii. 135 fm
íb. á 6. h. Mikið útsýni. Þrennar
svalir. Bflsk. Verö 2,6 millj.
Mögul. að taka mfnni eign upp 1
kaupverð.
Miöleiti. Glæsíl. 110 fm
endaíb. á 1. hæo í lltlu samb.
húsi. Mikil og glæsil. sameign.
Sérgarður til suðurs. Bílskýli.
Einbýlishús og raðhús
Langagerði. 230 fm einbýt-
ishús, sem er tvær hæöir og
kjallari. Stór bilskúr. Sklpti á
minni eign koma til greina Verð
5 millj.
Keilufell. 150 fm einb. á 2
hæöum auk 30 fm bilsk. Mjög
skemmtil. eign. Verð 3-3,2 millj.
Vantar allar stæröir og
geröir eigna á stfluskrá
EK3NANAUST,
Ból»taöarhliö 6,105 R*yk|avfk.
Símar 29555 — 29558.
Hróllur Hjaltason. viðskiptatraBoingur.
Margareta Haverinen
Til sölu í Fossvogi
Neörí hæö, 155 fm, asamt rúmgóöum bílskúr, sem
innangengt er í. íbúðin er sérgerð fyrir fatlaö fólk,
hún er nú tilbúin undir tréverk en getur verið fullgerð
og tilbúin til afh. i' janúar nk.
Kaupendaþjónustan,
sími 30541.
Örn Isebarn,
sími 31104.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48