Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 1. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						18
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 3. JANUAR 1985
LJÓÐSKÁLDIÐ Heiðrekur Guð-
mundsson frá Sandi hlaut á gaml-
ársdag styrk Ritnöfundasjóos ríkis-
útvarpsins vid hátiðlega athöfn í
Þjóðminjasafni, ad viðstöddum for-
seta l'slands, Vigdísi Finnbogadótt-
ur, menntamálaráðherra, Ragnhildi
Helgadóttur, útvarpsstjóra, Andrési
Björnssyni, og fleiri gestum. Þakk-
aði menntamálaráðherra Andrési
sérstaklega vel unnin störf á pessum
síðasta degi hans í starfi útvarps-
stjóra og lyftu gestir glösum honum
til heilla. Heiðrekur Guðmundsson
var af heilsufarsástæðum ekki
viðstaddur og tók dóttir hans, Ragn-
heiður, við styrknum úr hendi Jónas-
ar Kristjánssonar, formanns sjóð-
stjórnar.
Heiðrekur Guömundsson er
búsettur á Akureyri. Eru um 40 ár
síðan hann tók fyrir alvöru að
snúa sér að ljóðagerð, að því er
hann tjáði fréttamanni í símtali í
gær, gaf út sína fyrstu ljóðabók
1947. Sjöunda ljóðabók hans kom
út í fyrra og bar nafnið Mann-
heimar, eins og raunar önnur fyrr,
enda ber i ljóðum hans mikið á
myndum og tilbrigðum um mann-
inn sjálfan. Sagði Heiðrekur þessa
góðu frétt um styrkveitinguna
hafa glatt sig mjög, kvaðst vera
orðinn nægilega þroskaður og
lifsreyndur maður til þess að hann
ætti að geta nýtt þetta fé skyn-
samlega. Heilsu hans væri þannig
háttað að hann ætti að hafa hægt
um sig, en „ég get hugsað", bætti
Morgunblaíií/Ól.K.Mag.
Jónas Kristjánsson, formaður Rithöfundasjóðs Ríkisútvarpsins, afhendir Ragnheiði dóttur Heiðreks Guðmundssonar
skálds rithöfundastyrk föður hennar.
„Ofninn þarf eldsneyti
a~n
eigi hann að hita út frá sér
Heiðrekur Guðmundsson hlaut styrk Rithófundasjóða Ríkisútvarpsins
hann við. Hann kvaðst eiga nægan
efnivið i nýja bók, en hefði stund-
um sagt bæði í gamni og alvoru að
ef til vill væri ágæt fjárfesting að
geyma Ijóðin, enda ljóð ekki sér-
staklega eftirsótt af útgefendum.
Þau kynnu að hækka i verði.
Jónas Kristjánsson, formaður
sjóðstjórnar, fylgdi styrkveiting-
unni úr hlaði með svofelldum orð-
um:
Fyrir           hönd           stjórnar
Rithöfundasjóðs Rikisútvarpsins
býð ég ykkur öll innilega velkomin
hingað í Þjóðminjasfnið. Hér mun
nú fara fram hin árlega styrkveit-
ing úr Rithöfundasjóðnum, svo
sem frá upphafi hans hefur verið
venja að gert sé á þessum stað og
árstíma.
Sjóðurinn var stofnaður og tók
til starfa árið 1956, og er því
styrkur veittur nú í 29da sinn. AUs
hafa 39 skáld og rithöfundar hlot-
ið styrk úr sjóðnum, ef þessi veit-
ing er með talin. Má af því ráða að
styrknum hefur oft verið skipt
milli tveggia eða jafnvel fleiri rit-
höfunda. Astæðan til þess hefur
vitanlega verið sú að stjórn sjóðs-
ins hefur þótt sem margir væru
kallaðir. En nú um skeið hefur
stjórn Rithöfundasambands ís-
lands, nálega á hverju ári, sent
sjóðstjórninni tilmæli um að „út-
hlutun úr sjóðnum renni óskipt til
eins rithöfundar", eins og orðað er
í bréfi sambandsins frá 9. desem-
ber 1979. ósk rithöfunda er að
sjálfsögðu sprottin af því að þeir
vilja iáta nokkuð muna um þessa
fjárveitingu, vilja að hún sé
raunverulegur styrkur, lífeyrir
sem Iétta megi af rithöfundum
öðru brauðstriti og verða aflvaki
til nýrra verka. Rithöfundum er
málið skyldast þar sem kalla má
að þetta sé þeirra sjóður, enda
eiga þeir tvo fulltrúa af fimm i
stjórn hans. Því hefur sjóðstjórnin
að jafnaði orðið við tilmælum
sambandsins, og má kalla að nú sé
komin hefð á það að halda styrkn-
um óskiptum. Þetta er í samræmi
við þá þróun sem orðið hefur hin
síðari ár í viðhorfi til rithöfunda
og annarra listamanna: aö líta á
þá sem hverja aðra starfsstétt
sem vinni sín verk í þágu aiþjóðar
og eigi rétt á sínum verkalaunum.
Þetta hefur gerst með tvennum
hætti: með samningum rithöfunda
við bókaútgefendur, og með ýms-
um fjárveitingum af almannafé
sem nú eru oftast réttilega kölluð
starfslaun. Ekki vil ég styggja rit-
höfunda og listamenn aðra með
þvi að segja að fullur sigur hafi
náðst, en mikið hefur unnist siðan
fyrst var farið aö pira ögn i skáld-
in með framlogum frá Alþingi
fyrir nálega hundrað árum. Ætli
Matthias Jochumsson hafi ekki
fyrstur hlotið slika smáumbun
þjóðarsamkomunnar, með hæfi-
legum eftirtölum; og beisklega
vikur Þorsteinn Erlingsson að þvi
nöldri sem varð um skáldaiaun
honum til handa:
Oft skaust ég í rðkkrunum skemmtun að
fá,
og skáidin þó tíðast að heyra,
segir hann í Eden.
Ég sagði við Jónas: þig fala ég fyrst,
því Frón er þín grátandi að leita,
og náðugri ritstjórn, því næst sem í vist,
í nafni þins lands má ég heita,
og sex hundruð krónum svo leikandi list
mun landssjóður tæplega neita.
Drengilega tók Guðmundur á
Sandi svari þeirra Þorsteins Erl-
ingssonar og Jóns Ólafssonar þeg-
ar blöðin fluttu ákúrur til þingsins
fyrir að veita þeim lítils háttar
fjárstyrk. f viturlegri grein sem
Guðmundur birti i íslandi árið
1898 segir hann meðal annars:
„Það er sorglegt að þeir menn
sem hugsa og rita um landsins
gagn og nauðsynjar, skuli hafa svo
þröngan sjóndeildarhring aö þeir
telja öllu því fé kastað á glæ sem
varið er til bókmennta þjóðarinn-
ar.
Það er auðvitað mál að lands-
sjóðurinn verður fyrst og fremat
að styrkja atvinnuvegi landsins.
— En þó að þeir menn kunni að
vera til, sem álíta að hann eigi
ekki aö styrkja aðrar andlegar
framkvæmdir en þær sem heyra
undir kirkju- og kennslumál, þá er
ég sannfærður um að hann verður
líka að hlúa að bókmenntum þjóð-
ar vorrar, ef þær eiga að blómgast
Heiðrekur Guðmundsson.
og þrífast, og sá tími mun koma að
hann gerir það.
Það þarf ekki minnstu tegund
spásagnargáfu til þess að fullyrða
þetta og staðhæfa, — ekki nema
agnarögn af skynsemi og þekk-
ingu. Það er sem sé aðeins um tvo
vegi að ræða hér hjá oss, annað-
hvort svo sem engar bókmenntir
eða þá styrktar af landsfé.
Orsökin er þessi: Sökum kaup-
endafæðar geta svo sem engar
bókmenntir þrifist hér eða staðist
af eigin rammleik. Það er svo gott
að vita að framleiðendur bók-
menntanna eru menn sem þurfa
að lifa, þurfa að eta og drekka,
kbeðast og hafa húsaskjél. Og þeir
þurfa meira: Innri maður þeirra
eða sálin þarf líka sinn skerf.
Ofninn verður að hafa eldsneyti ef
hann á að hita út frá sér. Eins er
um rithöfundinn. Hann þarf að
taka við miklu, ná í mikið, til þess
að geta gefið mikið frá sér aftur.
Auk þess eru rithöfundar vana-
lega einhleypir menn og takmark-
aðir í flestum greinum nema ein-
hverri ákveðinni. Af þessu leiðir
að þeir geta ekki lifað á þeim at-
vinnugreinum sem þorri manna
stundar og lifir af. Þeir eru ekki
færir um að hafa mörg járn i
sama eldinum. Þegar þeir lenda
svo í klípunni og brenna öll járnin,
brenna þeir sjáifa sig líka á hönd-
unum og stundum smiðjuna með
öllu saman.
Éinhver bréfritari í „Þjóðólfi"
gat þess í vetur í sambandi við
fjárveitinguna til Jóns Ólafssonar
að gömlu sagnaritararnir hefðu
ekki betlað til landssjóðs eða notið
styrks af alþjóðarfé. — Þeir báðu
ekki um styrk; en þeir nutu samt
góðs af fé almennings. Það er vist
að sagnaritararnir voru munkar.
En munkar allir höfðu uppeldi sitt
og framfærslu af opinberum þjóð-
areignum.
Og alveg er óhætt að fullyrða
það að ef þeir hefðu ekki notið
þessara hlunninda, myndu forn-
sögur vorar vera óritaðar enn í
dag, steingleymdar og grafnar —
eða efni þeirra réttara sagt —
undir rústum sem aldrei hefðu
verið rofnar að eilífu.
Vér höfum því dæmin fyrir oss
deginum ljósari, dæmi þess að rit-
höfundastyrkur ber sýnilegan
ávðxt.
Ennþá er eitt ótalið sem hefur
mikla þýðingu í þessu máli: þáttur
sá sem bókmenntir þjóðanna hafa
átt og eiga í þvi að hcfja menning-
una, sjálfa atvinnuvegina. Góðir
atvinnuvegir og velmegun hefja
bókmenntirnar, og bókmenntirnar
hefja þau.
Reynsla annarra þjóða sýnir
þetta áþreifanlega, og er það við-
urkennt hvarvetna um siðuð lönd
nema hér á landi.
Falleg kvæði lyfta huganum og
létta hann. Heilbrigðin er föru-
nautur gleðinnar, og framkvæmd-
irnar eru dætur heilbrigðinnar. —
Góðar sðgur sýna lesti og kosti
manna og þjóða, kenna að varast
brestina, en keppast eftir góða
hlutskiptinu. Leikritin sýna dag-
legt líf með ljósum litum — sýna
atburðina með holdi og blóði.
Þannig vinna bókmenntirnar að
menningu og framför, likamlegri
og andlegri. Þær bæta þennan
heim sem séður verður og hægt er
að þreifa á; og þær opna fyrir hug-
sjónunum þá veröld sem ekki
verður seð á landabréfum eða lögð
i iófann.
„Verður er verkamaðurinn
launa sinna." Hér á landi geta all-
ir vinnufærir menn unnið fyrir
kaupi. En rithöfundarnir eru ekki
matvinnungar.
Og þó munu ekki aðrir ganga
Ragnhildur Helgadóttir menntamálaráðherra vakti athygli á því i gamlársdag að þetta væri í síðasta sinn sem Andrés
Björnsson værí sem útvarpsstjóri viðstaddur afhendingu rithöfundaverðiaunanna, sem hefðu með árunum orðið
rithöfundum hvatning og bað menn lyfta glasi og skála við Andrés Björnsson af því tilefni.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56