Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 13. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLADID, FIMMTUDAGUR 17. JANUAR 1985
37
Sumaralin seiAi. Meiri árangurs
er hér að vænta en við sleppingu
gönguseiða og enn meiri ef hægt
er að sleppa þeim í sama vatns-
keim og þau eru alin upp f. Yfir-
leitt er betra að sleppa þessum
seiðum um og neðan við miðja á,
klaklaxinn sér um efri hluta ánna.
Mjög gott er að dreifa þessum
seiðum sem mest í sleppingu, setja
þau ekki öll í sama hylinn. Fjöldi
má ekki vera meiri en sem svarar
10 stk. pr. veiddan lax i meðalári,
sem þýðir 12—15 þúsund seiði í
stærri árnar.
Kviopokaseidi. Mikils árangurs
er að vænta, svo framarlega sem
vatnasvæðið er ekki ofsetið. Bestu
staðirnir eru efst i ánum og helst
þar sem sef og gróður skýla seið-
unum. Afföll eru mjög mikil.
Fóðrun af og til er til bóta hafi
seiðin fengið fóður áður en þeim
var sleppt.
„Staðareldi"
Til þess að mæta sveiflum í
náttúrunni og vera þeim óháður
En sjávareldi ásamt staðareldi
skilar mun fleiri löxurn en þarf til
að sleppa í ána aftur ef hressa
þarf upp á lélega veiði, svo að arð-
semin getur orðið mjög góð.
Dæmi um arðsemi þar sem
„staðareldi" og sjávareldi er rekið
saman: í Staðareldi eru 70 þúsund
kviðpokaseiði sem gera 53 þúsund
gönguseiði með afföllum. 15 þús-
und gönguseiðum er sleppt í ána
og því 38 þúsund gönguseiiði flutt
í sjávareldi. 34 þúsund laxar koma
frá sjávareldinu, þar af eru 4 þús-
und (?) fluttir í ána aftur til veiða.
30 þúsund laxar (30.000x3 = 90.000
kg) eru til ráðstöfunar, slátrunar.
Menn geta haft afföllin önnur og
sett inn krónur, en ég tel þetta
nálægt lagi. Sala gönguseiðanna
einna úr staðareldi gerir meira en
að borga reksturinn og sjávareldið
samhliða skilar margföldum
rekstrarkostnaði.
Hagkvæmustu aðstæður fyrír
„staðareldi" eru á vatnasvæðum
þar sem melar eru milli gróinna
landa. Sums staðar skipta ár sér i
trausta farvegi, lænur ganga út
Jarðrask, á við það sem fram fer á
Blöndusvæðinu, er ekki í sjónmáli
næstu mannsaldra og verður því
vatnið í ánum óspillt. Vatnsmagn-
ið í hverri á fyrir sig og öllum
saman er hæfilegt og hentar vel til
hverskonar rannsókna, með tilliti
til talningar, hegöunar, skilvísi
o.fl., o.fl. Þessi stöð væri því fær
um að miðla þekkingu og reynslu
til annarra stöðva, sem byggðar
væru á staðareldi. Þess vegna tel
ég það nauðsynlegt að staðareldi
sé hafið við ðll núverandi veiði-
svæði og víðar, ef áhugi er fyrir
því að fjölga veiðisvæðum eða
bæta léleg.
Aðstæður og mannvirki
við stadareldi
Staðarval er mjög áriðandi eins
og áður er sagt. Best er að eldið sé
sem efst í ánum svo að gönguseið-
in eigi sem lengstan farveg til
sjávar, það stuðlar að sterkari ein-
staklingum, meiri dreifingu og þar
með betri heimtum. Séu staðhætt-
ir ekki þannig að þeir verji stöðina
-INNTAK
INTAKE
HEITT  VATN
MOT WATER
FLOÐVAR
TRAINING DYKE
-DRENSKUROUR    FYRIR  YFIRBOROSVATN
ORAINAGE  arCH  FOR SURFACE   WATER
STAÐARELDI
HUGSANLEG   TILHOGUN   MANNVIRKJA
LOCAL    STALL FEEDING
TENTATIVE    LAYOUT
við eldi göngufiska er til svar, en
það vil ég nefna „Staðareldi". í
staðareldi felst að seiðin, frá klaki
til göngustærðar, eru alin upp og
fóðruð í vatni móðurárinnar, sem
látið hefur verið renna úr aðal-
ánni i þar til gerðar „rennslis-
tjarnir". Tjarnirnar þurfa a.m.k.
að vera fjórar. Yngstu seiðin eru
alin í þeirri efstu, og eldri eftir því
sem neðar dregur, þannig að
gönguseiðin eru í þeim tveim
neðstu. Vatnið frá tjörnunum
rennur til móðurárinnar aftur.
Kostir. Kostina við staðreldi tel
ég vera marga. Fyrst og fremst þá
að fiskurinn er alla tið alinn upp i
því vatni sem hann gengur aftur i.
Það er því öruggt, að seiði alin upp
við þessar aðstæður skila sér aftur
svo framarlega sem þau lifa sjáv-
arvistina af. Við staðareldi er eng-
in næring tekin frá sjálfri ánni, af
því að seiðunum er ekki sleppt í
ána (þ.e. þeim seiðum sem sleppa
á) fyrr en þau hafa náð fullri
göngustærð. Þess vegna raskast
ekki lífrfki árinnar. Staðareldi
veitir fleiri möguleika til rann-
sókna við merkingar, hegðun,
fóðrun, sleppingu og endurkomu
en nokkur önnur aðferð. Sé taln-
ing á endurkomu með í myndinni
verður ekki lengra komist nema
með þvi að loka lffshringrás laxins
og stunda sjávareldi samhliða.
Staðareldi gefur mikla möguleika
við ár og vatnasvæði, sem af ein-
hverjum ástæðum geta ekki alið
eða fætt lax, og má fullyrða að
næstum allar ár geta orðið með
þessum hætti að góðum stang-
veiðiám. Staðareldi stuðlar því að
jafnari laxagengd og þess vegna
meiri og jafnari stangveiði yfir
allt veiðitfmabilið. Staðareldi
samhliða sjávareldi gerir kleift að
flytja gönguseiði beint í sjávareldi
og svo að flytja laxinn aftur úr
sjávareldinu i ána, þ.e. veiðilax.
frá aðalvatnsfarvegi, og er þá oft
hægt að nýta slíkt.
Dæmi um staðsetningu „staðar-
eldis" við nokkrar án I Norðurá:
f.n. Krók, Vatnsdalsá: í Forsælu-
dal, Víðidalsá: f.o. ármót, Þverá í
Borgarfirði: við og f.m. Gljúfrið,
Laxá í Kjós: á melunum f.n. Þóru-
foss, Miðfjarðará: f.o. veiðihúsið
„Laxahvammur". Staðarval skipt-
ir mjög miklu máli fyrst og fremst
vegna (upp)eldis og endurkomu
fisksins og svo vegna þess að
tryggja þarf við uppbyggingu
stoðvarinnar að yfirborðsvatn og
flóð raski ekki eldinu og/eða valdi
tjóni.
Sum veiðifélög hafa klak- og
eldisaðstoðu í stórum klak-, eldis-
og „ræktunarstoðvum". Þau koma
með frjóvguð hrogn og ef til vill
fisk til kreistingar eða þau kaupa
seiði á öllum aldri til sleppingar.
Árangurinn i endurheimtum er
yfirleitt lélegur og verri eftir því
sem seiðin eru eldri þegar þeim er
sleppt, samanber það sem áður er
sagt.
Þessar stóru stoðvar geta aldrei
gegnt hlutverki sínu sem skyldi
þar sem þær eru rangt staðsettar.
Þær geta með góðu móti sinnt eldi
einvörðungu, þ.e. fóðrun og rann-
sóknum henni tengdri. Seiðin, sem
þessar stöðvar framleiða eru ágæt
söluvara til áframhaldandi eldis
(sjávareldis), en vafasöm vara
(óafvitandi) til sleppingar upp á
endurheimtur.
Ein, aðeins ein, rfkisrekin lax-
eldisstöð rétt staðsett á íslandi
sem byggði á „staðareldi" myndi
ekki aðeins skila tugmilljónum i
tekjur af beinu eldi heldur myndi
þessi stðð verða kjörin til rann-
sókna á lffshlaupi Atlantshafslax-
ins. Ég leyfi mér að benda aftur á
Miðfjarðarársvæðið. Við Miðfjörð-
inn og fyrir utan hann er og verð-
ur um ókomna tið ómengaður sjór.
fyrir ís, flóðum eða yfirborðsvatni
verður að byrja á að gera viðeig-
andi ráðstafanir með jarðvinnslu.
Tel ég ekki þörf á því að skýra
þetta nánar að sinni. Þar sem ekki
yrðu stundaðar viðamiklar rann-
sóknir myndi ca. 30—40 m" hús
nægja til að hýsa aðstöðu fyrir
klak og fleira.
Sé jarðvarmi eða hitaorka fyrir
hendi skal gæta þess að heita
vatnið blandist ekki árvatninu.
Vatnið til stoðvarinnar verður
að taka úr djúpum hyl, þar sem
breytingar á aðrennsli og botnef n-
um eru litlar. Vatnið er leitt f rör-
um svo langa vegalengd sem þurfa
þykir, og getur tilhögun verið
samkvæmt meðfylgjandi teikn-
ingu. Frá fyrsta rörinu rennur
vatnið í steypt ker við húsgafl. Á
úttaksenda skal vera loki. Kerið er
ca. 3X2X1 eða minna og hugsað-til
miðlunar í hús. Sé jarðvarmi til
staðar skal setja hitaspfrala f ker-
ið og það nýtt sem varmaskiptir
þar sem þurfa þykir og skulu þá
stærð kersins og straumhraði
miðast við að ná æskilegu hita-
stigi. Úr kerinu er vatn tekið í
klakbakkana, kælt ef þörf þykir og
gert súrefnisríkt. Frá kerinu renn-
ur vatnið yfir grind niður í fyrstu
rennslistjörnina (sbr. mynd) og er
þannig gert súrefnisrfkt. Eldis-
tjörnin sé ca. 50 sm lægri en kerið,
grafin i möl. Stærð tjarnarinnar
sé 10X4 m, (75—100 sm niður á
stokk), U-lagaður 60x40 sm
steinsteyptur stokkur liggur eftir
endilangri tjörninni á um 75—100
sm dýpi. Gafl tjarnarinnar er
steyptur með klauf fyrir affalls-
vatnið. Loka er á gaflinum til
tæmingar. Til þessarar tjarnar
liggur annað rör eins útbúið og hið
fyrra. Rennsli úr þessu röri fellur
í innrennsli tjarnarinnar frá
varmaskiptinum.
Allar tjarnirnar eru eins að
gerð nema tvær þær seinustu sem
eru heldur dýpri eða 100—120 sm.
Síðasta tjörnin þarf að vera held-
ur lengri en hinar, Á úttaki hvers
rörs er stilliloki til þess að tempra
rennsli eftir þörfum, hitastigi/
súrefnismagni. Á þessu má sjá að
vatnsmagn og rennsli getur orðið
5 sinnum meira í neðstu tjörninni
en í efsta kerinu. Hæðarmunur
milli tjarna er æskilegur, sé hægt
að koma honum við, sérstaklega
við tvær neðstu tjarnirnar. Tjarn-
irnar þurfa ekki að liggja beint
hver niður af annarri, heldur
þannig að þær myndi saman sveig
að móðuránni og fer eftir aðstæð-
um á staðnum.
Það er nauðsynlegt að nota að-
fenginn hitagjafa til að tryggja
rétt hitastig í fyrsta stigi eldis,
þ.e. við klak og fyrir seiði allt að 3
sm á lengd. Hugmyndin er að ná
sem flestum einstaklingum upp i
þessa stærð, öfugt við það 9em
gerist í náttúrunni. í tveim efstu
tjörnunum eru seiðin hert eða
þjálfuð jafnframt því sem þau eru
fóðruð. Heita vatnið, sem rennur
úr kerinu í fyrstu tjörnina, er
temprað með rennsli úr áður-
nefndu röri. Rennslismagnið fer
eftir hitastigi árinnar og súrefn-
ismettun vatnsins. Nákvæmni við
stillingu á hita og rennsli er nauð-
synleg fyrst í stað, en auka ber
rennslismagn þegar á líður. Leyfi
hitastig árinnar aukið rennsli er
sjálfsagt að auka það eins og kost-
ur er, en minnka það svo aftur við
fóðrun og við lækkandi hita. Þegar
seiðin hafa náð 5—6 sm eru þau
flutt í tjörn II. Þessi tjörn fær
vatnsrennslið úr tjörn I og að auki
viðbótarrennsli beint úr ánni. í
tjörn II er fyrst og fremst lögð
rækt við likamlegan styrk seið-
anna, jafnframt fóðrun, með
auknu rennsli og að jafnaði kald-
ara vatni. f þessari tjörn fer fram
hin fyrssta hæfnisgrisjun. Vatnið
rennur nú í þriðju tjörnina, gert
súrefnisríkt og enn bætist við
rennsli úr ánni sem gerir mögu-
legt að fjórfalda straum og
vatnsmagn. Hér er enn lögð
áhersla á líkamlegan styrk. Þegar
meirihluti seiðanna hefur náð
göngustærð eru þau flokkuð til
sleppingar og í eldi, þau merkt og
rannsokuð að vild. Þau seioi sem
talin eru hæfust sem gönguseiði
(sleppiseiði) eru sett f neðstu
tjörnina. í þessari tjörn er ennþá
meiri áhersla logð á vatnsrennsli.
Fóðrun er minnkuð smám saman
og seiðunum gefinn kostur á að
yfirgefa tjörnina að vild, en að
lokum er tjörnin tæmd. Þau seiði
sem voru eftir í tjörn III eru fóð-
ruð lítið eitt áfram ef þörf þykir,
síðan eru þau seld eða flutt i sjáv-
areldi. Ef hægt er að nota og
rækta lifandi fóður er það til mik-
illa bóta í sambandi við eldi á
göngufiski, sé það notað með
dauðu fóðri á seinna stigi eldisins.
Fóðrun skal alltaf framkvæmd úr
fjarlægð, eða þannig að seiðin
hænist ekki að manninum. Við
þetta eldi þarf aldrei að óttast
flóð, þvf að rennslið takmarkast af
flutningsgetu röranna sem má af-
tur takmarka með lokum. Vatnið
getur gruggast og snöggkólnað og
það er æskilegt þar sem verið er
að ala upp fisk sem á að lifa við
einmitt sömu aðstæður sfðar. Yf-
irborðsvatn á ekki að geta komist
í tjarnirnar, sé rétt frá svæðinu
gengið. fshröngl og jakar gætu
skaðað inntak röranna og er hugs-
anlegt að verja það með stórgrýti.
Þetta er gróf lýsing stöðvar sem
byggir á „staðareldi". Eldið fer
fram á staðnum og kappkostað er
að gera fiskinn hæfan í lifsbarátt-
unni og styrkja ratvísi hans, án
þess að nokkuð sé tekið frá lífrfki
móðurárinnar. Staðareidi gerir
góðar ár að betri og jafnari veiði-
ám og getur gert laxlausar ár að
veiðiám auk þess sem hægt er að
ala upp matfisk samtimis. Siðast
en ekki síst gefur þetta eldi mögu-
leika á víðtækum rannsóknum á
öllum þáttum f lffshringrás laxins,
sé staðarvalið rétt. Enn visa ég tií
Miðfjarðarársvæðisins því teljur-
um og gildrum má þar vfða koma
fyrir auk áðurgreindra kjörinna
staðhátta.
tinukur SweiabJMrnnraoa er truo-
kvx-mdnstjóri ItiUlóns í Hnínnr
fíriL
MARLIN-TOG
LÍNUEFNI
BLÝ-TEINA-
TÓG
FLOTTEINN
NÆLON-TÓG
LANDFESTAR
STÁLVÍR
alls konar
•
BAUJU-
STENGUR
ÁL, BAMBUS, PLAST
BAUJULUKTIR
ENDURSKINSHOLKAR
ENDURSKINSBOROAR
LÍNUBELGIR
NETABELGIR
BAUJUBELGIR
ONGLAR — TAUMAR
MÖRE-
NETAHRINGIR
NETAKEDJA
NETALASAR
NETAKOSSAR
LÓÐADREKAR
BAUJUFLÖGG
NETAFLÖGG
FISKKÖRFUR
FISKGOGGAR
FISKSTINGIR
FLATNINGSHNfFAR
FLÖKUNARHNÍFAR
BEITUHNÍFAR
KÚLUHNÍFAR
SVEÐJUR
STÁLBRÝNI
HVERFISTEINAR
f KASSA, OG LAUSIR
RAFMAGNS-
HVERFISTEINAR
•
SNJOSKÓFLUR
KLAKASKÖFUR
SALTSKÓFLUR
ÍSSKÓFLUR
GUMMI-
SLÖNGUR
ALLAR STÆROIR
PLASTSLÖNGUR
GLJERAR MED
OG AN INNLEGGS
SLONGU-
KLEMMUR
ALLAR ST4ERÐIR
EINNIG ÚR RYÐFRÍU STALI.
STORZ-
SLÖNGU-
TENGI
STORZ-SLÖNGU-
STÚTAR
BRUNASLÖNGUR
USTUM   *V
ANANAUSTUM
SÍMI 28855
Opið laugardag 9—6
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56