Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 14. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						24
MORGUNBLADID, LAUGARDAGUR18. JANÚAR1986
pJí>ir|p$#Itó»i§>
Útgefandi
Framkvœmdastjóri
Ritstjórar
Aðstoöarritstjóri
Fulltrúar ritstjóra
Fréttastjórar
Auglýsingastjóri
Árvakur, Reykjavík
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Björn Bjarnason.
Þorbjörn Guömundsson,
Björn Jóhannsson,
Árni Jörgensen.
Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtryggsson,
Ágúst Ingi Jónsson.
Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar:
Aðalstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 83033.
Áskriftargjald 450 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 40 kr. eintakið.
Fimm
stórmeistarar
Glæsilegur sigur Margeirs
Péturssonar á Jólaskák-
mótinu í Hastings á Englandi
hefur fært honum tit.il stór-
meistara í skák, einhverja
virðulegustu nafnbót í heimi
skákiistarinnar. Á mótinu
hlaut hann 9 Va vinning í 13
skákum og tapaði engri.
„Margeir er mjög vel að þess-
um árangri kominn. Hann
tefldi af miklum sigurvilja,"
segir Bragi Kristjánsson, einn
af skákskýrendum Morgun-
blaðsins, í grein um mótið hér
í blaðinu í vikunni.
Á þingi Alþjóðaskáksam-
bandsins (FIDE) innan
skamms verður titill Margeirs
formlega staðfestur og eiga
íslendingar þá fimm stór-
meistara í skák. Auk Mar-
geirs eru það Friðrik Ólafs-
son, Guðmundur Sigurjóns-
son, Helgi Ólafsson og Jóhann
Hjartarson. Friðrik varð
fyrstur til að hreppa titilinn.
Það var fyrir réttum þrjátíu
árum (1956) og hann gaf þá
ungum íslenskum skákmönn-
um fordæmi og kjark til að
sækja fram og að því búum
við enn.
Margeir Pétursson er rétt
tæplega 26 ára að aldri, en
hefur verið þjóðkunnur skák-
maður í meira en áratug.
Hann vakti fyrst verulega
athygli árið 1975 — þá fimm-
tán ára gamall — er hann
varð jafn Birni Þorsteinssyni
f efsta sæti á Skákþingi ís-
lands. Ari síðar tefldi hann á
Ólympíuskákmótinu í ísrael
og hefur ávallt síðan verið í
Ólympíuliði íslands. Hann
hefur teflt á skákmótum um
víða veröld og att kappi við
marga snjöllustu skákmenn
heims. Átján ára gamall varð
hann alþjóðlegur skákmeist-
ari og skipar nú 35. sætið á
lista FIDE yfir sterkustu
skákmenn í heimi. Hann hef-
ur fleiri skákstig, svonefnd
Elo-stig, en níu af hverjum
tíu stórmeisturum.
Það er athyglisvert að við
íslendingar eigum nú fleiri
stórmeistara í skák, en nokk-
ur hinna Norðurlandaþjóð-
anna, sem eru margfalt fjöl-
mennari. Danir, Svíar og
Finnar eiga hver um sig tvo
stórmeistara, en Norðmenn
einn. Ein ástæðan er vafa-
laust sú, að hér á landi er
víðtækur og almennur áhugi
á skák, sem birtist í grósku-
miklu starfi Skáksambands
íslands og taflfélaga víða um
land. Alþjóðleg skákmót, sem
hér hafa verið haldin með
þátttöku sterkra útlendra
skákmanna, hafa eflt þennan
áhuga. í því sambandi verður
að nefna heimsmeistaraein-
vígi Fishers og Spasskys í
Reykjavík 1972. Það kveikti
gífurlegan áhuga á skák hér
á landi og meðal þeirra sem
urðu fyrir sterkum áhrifum
af einvíginu og öllu umtalinu
um skáklistina, sem því
fylgdi, voru þrír yngstu stór-
meistarar okkar.
Morgunblaðinu er það sér-
stök ánægja, að flytja Mar-
geiri Péturssyni og fjölskyldu
hans hamingjuóskir með þann
áfanga, sem hann hefur náð.
Margeir hefur skrifað skák-
skýringar fyrir blaðið í mörg
ár og auk þess teflt á skák-
mótum í nafni Morgunblaðs-
ins. Samskipti blaðsins við
hann hafa ætíð verið mjög
góð.
Nafnbót stórmeistara í
skák er auðvitað persónuleg-
ur sigur fyrir þann, sem hana
hlýtur, en hún eykur líka
hróður þjóðar hans almennt
og í heimi skáklistarinnar sér-
staklega. Fyrir smáþjóð eins
og okkur er þetta mikilvægt
atriði. Það er ávinningur fyrir
þjóðina í heild þegar íslend-
ingar geta sér gott orð eða
vinna sigra á alþjóðlegum
vettvangi, hvort sem það er
á sviði mennta, lista, vísinda,
íþrótta, viðskipta eða skák-
listar. Allt slíkt beinir augum
heimsins að landi og þjóð, og
fyllir okkur stolti og þreki til
nýrra afreka.
Fimm stórmeistarar er
ærið afrek, en margt bendir
til þess að þeir verði fleiri
innan tíðar og er það ánægju-
leg tilhugsun. Á hitt ber þó
að leggja áherslu, að iðkun
skáklistar réttlætist af öðru
en nafnbótum og frægð skák-
meistara. Skák er siðfáguð
og göfug íþrótt, sem lýtur
reglum rökvísi og krefst
mikillar einbeitingar. Sem slfk
sækir hún réttlætingu í leik-
inn sjálfan og það hugarfar
er að baki honum býr.
3£ömeGsö m&\
Umsjónarmaður Gísli Jónsson
321. þáttur
Skal þá efnt það fyrirheit að
fullsvara bréfi frá Charles Agli
Hirt í Reykjavík. Er fyrst að nefna
til hortittinn jú sem stundum er
skotið í setningar og hefur hlotið
óvirðulegar nafngiftir stílfrseð-
inga, svo sem aula-jú. Svara ég
þá um þetta efni fleiri bréfum en
því sem fyrst var nefnt. Reyndar
ætla ég að auka leti mína, eins
og sagt er, og taka upp úr 312.
þætti tilvitnun í Halldór Laxness
(Eimreiðin 1974):
„Mætti ég taka mönnum vara
fyrir þrem dönskum hortittum,
sem við líklega notum öll í tali
okkar dögum oftar, a.m.k. þori ég
ekki að sverja neinn þeirra af mér,
hef meira að segja reynslu fyrir
því að einn þeirra er samgróinn
mínu talmáli þó ég geri mér að
skyldu að draga hann samvisku-
samlega út í prentuðum textum.
Fyrst skal telja orðið jú", notað
samkvæmt dönsku sem atviksorð
inní miðjum setningum, í þeirri
trú að það ljái ræðunni aukna
áherslu; dæmi, maturinn er jú
ágætur. Er hugsanlegt að sá
matur sé góður sem þessa einkunn
fær? Ég hygg flestir mundu gera
ráð fyrir að slíkur matur væri
hálfgert óæti. Danir segjast hafa
fengið orðið jo" úr lágþýsku og
gefa á því flóknar útskýringar
eftir           samanburðarmálfræði.
Stundum bæta íslendingar orðinu
„bara" við: í blaði 1. febrúar stóð
t.d. þessi fróðleikun „Orðið fjöl-
skylda þýðir jú bara fjöldi
skyldna."
Annar danskur hortittur sem
stundum kemur fyrir í mörgum
greinum á dag í sama blaði er
danska orðtakið „saa sandelig",
og skjóta menn þvf einsog hinu
fyrrnefnda inn í nær hvaða setn-
ingu sem vera skal. Þessi hortittur
merkir reyndar næstum því sama
°g Jo"- Sumir halda bersýnilega
að þeir járnbendi mál sitt með
svona innskoti, en vara sig ekki á
að innantóm uppfyllingarorð gera
textann ekki aðeins auvirðilegan
og veikja hann, heldur fara langt
með að snúa merkingu hans
við..."
Umsjónarmaður hefur ekki
miklu við þetta að bæta um aula-
júið . Stundum má setja að skað-
lausu orð eins og reyndar eða ein-
mitt í stað þess, ef mönnum fellur
þungt að strika það alveg út.
Þá sagði i bréflnu frá Charles
Agli Hirt: „Stjórnmálamenn eru
ekki ósparír (leturbr. umsjónar-
manns) á ljótar slettur og held ég
að ekki þurfi að nefna dæmi.
Af öllu samhengi bréfsins að
raða hygg ég að bréfritari hafl
hér mismælt sig. Hann mun hafa
ætlað að segja að stjórnmálamenn
væru ósparir á slettur. Með því
að segja ekki ósparir snýst merk-
ingin alveg við vegna tvöfaldrar
neitunar. Þetta er eins og mismæl-
ið ekki ósjaldan sem sumir ætla
sér að láta tákna oft , en merkir
þveröfugt, því að ósjaldan er
auðvitað sama sem oft.
Um málfar stjórnmálamanna
verður í bili ekki fjölyrt, en undir
það tekið með bréfritara að það
ætti að vera til fyrirmyndar. Því
miður er það oft og tSðum ekki
svo, en að sjálfsögðu afar breyti-
legt og einstaklingsbundið. Um
stjórnmálamenn duga engar al-
hæfíngar að því leytí. Verst hefur
mér reyndar þótt, hvað sumir
þeirra hafa tekið sér rangar
áherslur, eins og t.d. verðbólg-
AN. Stígur þá áherslan frá upp-
hafí, atkvæði eftir atkvæði.
Umsjónarmaður var um hríð
ræðuskrifari á alþingi og man
ekki til að þingmenn t.d. slettu
meira útlendum orðum en gengur
og gerist, nema síður væri, en
sögur voru til í þinginu um
málkæki einstakra þingmanna að
þessu leyti.
Pétur Jónsson á Gautlöndum
við Mývatn, lengi þingmaður og
um hríð ráðherra, þótti nota orðið
prinsip ( óhófí. Um þetta kvað
snillingurinn Andrés Björnsson
(eldri):
Allt var gott sem gjörði drottinn forðum.
„Prinsip" þó hann þetta braut,
þegar hann bjó til Pétur Gaut.
Andrés var þingskrifari, og er
ekki annars getið en yrkisefni
fyrirgæfí honum glensið.
Sjálfsagt er að taka í streng
með Charles Agli Hirt og Hauki
Eggertssyni, þegar þeir hringja
inn málvöndunarkröfu á hendur
listamönnum og menntamönnum.
Fordæmi þeirra er þungvægt. Af
mörgum slíkum hafa dæmi verið
tekin S þáttum þessum og reynt
að sýna fram á hvernig þeir hafa
öld eftir öld stutt að varðveislu
og þróun móðurmálsins. Hitt er
svo annað mál, að oft getur verið
erfitt að komast með öllu hjá því
að nota að einhverju marki útlend
„lærdómsorð" sem alþjóðleg
mætti kalla, svo sem dósent,
rektor, prófessor og kandídat.
Lágmarkskrafa er þá sú að rita
þau að íslenskum hætti.
Hitt þykir mér ekki góður kost-
ur, þegar menn hafa gengið svo
langt að breyta t.d. orðinu dós-
ent (sem reyndar merkir kennari)
f dósi. Mér þótti aldrei smekklegt,
þegar landsfrægir dósentar, eins
og Magnús Jónsson og Sigurður
Einarsson, voru kallaðir dósar.
Um hinn síðarnefnda varð til, með
hinum stór-erfíða afdráttarhætti,
þessi vísa:
Margir skollar fljótir fljúga,
flækirdósinnkrata,
og kemur þá seinni parturinn af
sjálfu sér með því að taka einn
staf framan af hverju orði:
Argir kollar ljótir ljúga,
lækir ósinn rata.
*
Verður nú ekki meira messað út
af bréfínu frá Charles Agli Hirt,
en ftrekaðar þakkir til hans f lokin
fyrir mörg merkileg efnisatriði.
Auk þess legg ég til að við
hættum alveg að nota sagnirnar
að skræla og skralla, en höldum
okkur við sögnina að flysja.
Ánægjulegt var f sfðasta skon-
rok(k)sþætti f sjónvarpinu (11.
jan.) hversu umsjónarmenn héldu
sig fast við orðið myndband, en
sniðgengu video.
Ísland/Grænland:
Áætlunarflug hefst í febrúarlok
ÁÆTLUNARFLUG á vegum
Grðnlandsfly milli Grænlands og
íslands hefst að öllnrn likindum
þann 28. febrúar svo fremi sem
öllum formsatriðum verði full-
nægt. Flogið verður einu sinni f
viku milli Nuuk og Reykjavfkur.
Að sögn Sæmundar Guðvinsson-
ar   blaðafulltrúa   Fluglciða   hafa
samningaviðræður staðið yfir að
undanförnu milli Flugleiða og Grön-
landsfly um þetta flug, grænlenska
flugfélagið mun annast flugið sjálft
en samvinna verður milli flugfélag-
anna um aðra þjónustu. Flogið
verður á föstudögum frá Nuuk og
til baka frá Reykjavfk á sunnudðg-
um, á fjögurra hreyfla vélum, De
Havilland ÐHC-7, en þær taka um
50farþega.
Gert er ráð fyrir að í tilefni fyrsta
flugsins milli landanna f þessu áætl-
unarflugi verði haldin íslandssýning
f Nuuk og Grænlandskynning hér
á landi, svokallaðir grænlenskir
dagar.
Söngvakeppni sjónvarpsins:
Landkynningin er ómetanlc
og er markmiðið auðvitað a
— segir Hrafn Gunnlaugsson, dagskrárstjóri sjónvarps
„Markmiðið er auðvitað að
sigra í keppniiuú," sagði Hrafn
Gunnlaugsson, dagskrárstjóri
innlendrar dagskrárgerðar sjón-
varpsins, á blaðamannafundi er
haldinn var í tílefni af þátttðku
íslands í keppninni. „Það þarf
mikinn undirbúning undir slíka
keppni og er hann eiginlega tvf-
þættur: annars vegar lands-
keppnin, þ.e. val lags hér heima
f ahnennri samkeppni, sem lýkur
með vali eins lags af tfu f undan-
úrslitakeppni í beinni sjónvarps-
útsendingu laugardaginn 15.
mars nk., og hins vegar er út-
færsla þessa lags og þátttaka
þes8 f Evrópukeppni 21 þjóðar f
Bergen 3. niaí f vor."
Einungis er keppt um lag, en
ekki flutning né flytjendur í for-
keppninni. Sjónvarpið áskilur sér
allan rétt til að ráða flutningi lags-
ins ef til kemur — útsetningu, flytj-
endum, hljómsveit, stjómanda og
allri sviðssetningu. Verðlaun verða
200 þúsund krónur fyrir verðlauna-
lagið og ferð fyrir höfunda lags og
texta til Bergen á úrslitakeppnina,
„í fyrstu var ákveðið að kaupa t.d.
fimn i lög og greiða um 30.000 krón-
ur fyrir hvert þeirra, en fallið var
frá þeirri hugmynd þar sem núver-
andi ryrirkomulag er talið heppi-
legra og verðlaunin því stærri,"
sagði Hrafn.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48