Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 162. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						36
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 23. JÚLÍ 1986
-   +
AFANGASTAÐURÍ
Bráður
Breiða-
— eftir Sigurð Sigurðarson
Vesturhluti landsins vekur jafnan athygli þess sem
skoðar landakort. í vestur benda Reykjanesskaginn og
Snæfellsnes og Vestfjarðakjálkinn rekur horn í sömu átt.
Breiðafjörður og Faxaflói eru undarlega líkir, ef grannt
er skoðað, en þó skilur á milli að fáar eyjar eru á þeim
síðarnefnda, en hins vegar er gnótt þeirra á Breiðafirði.
Breiðfírsku eyjarnar eru ákaflega forvitnilegar og ekki
þarf neinum að vera neitt umhugað um ferðaþjónustu til
að fá þá hugmynd, að þarna geti verið mikið aðdráttar-
afl fyrir útlenda sem innlenda ferðamenn. Fátt er fegurra
á sumarkvöldum en lygn Breiðafjörður þegar sólin er að
setjast handan við Barðaströndina og eyjar og fjöll loga
í geislum hennar.
Þá getur Breiðafjörðurinn aldeilis hvesst sig illilega og
veitt sæfarendum óblíða ferð. Ægir konungur hefur heimt
margan Breiðfirðinginn til sín frá upphafi íslandsbyggð-
ar. Þjóðskáldið Matthías Jochumsson fæddist í Skógum í
Þorskafirði í Barðastrandarsýslu, en Þorskafjörður er inn
af Breiðafirði. Matthías kvað um annað skáld og Breið-
firðing í löngu ljóði:
Það var hann Eggert Ólafsson
frá unnarjónum hann stökk
og niður í bráðan Breiðafjörð
í brúðarörmum sökk.
Eggert fæddist í Svefn-
eyjum    á    Breiðafirði
1726 og fórst í Breiða-
firði 1768 ásamt konu
sinni, og voru þau að
koma frá brúðkaupi sínu, sem hald-
ið   hafði   verið   í   Sauðlauksdal   í
Patreksfirði.   Fleiri   skáld   mætti
nefna, sem eiga uppruna sinn að
rekja til Breiðafjarðar og sveitanna
í kringum fjörðinn t.d. Sigurð Breið-
fjörð, sem orti svo dýrt:
Hreiðrum ganga fuglar frá,
flökta um dranga bjarga,
sólar vanga syngja hjá
sálma langa og marga.
I þessari grein verður stuttlega
sagt frá Breiðafirði og þá sérstak-
lega eyjunum.
Segja má að Stykkishólmur, sem
stendur yst á hinu forna Þórsnesi,
sé hlið Breiðafjarðar. Stykkishólm-
ur er mikill ferðamannabær.
Þangað eru fastar áætlunarferðir á
vegum Arnarflugs og sérleyfisbif-
reiða Helga Péturssonar hf. Stykk-
ishólmur er heimahöfn flóabátsins
Baldurs, sem er með reglulegar
áætlunarferðir yfir Breiðafjörð, frá
Stykkishólmi og yfir á Brjánslæk
með viðkomu í Flatey. Baldur getur
tekið bíla í lest. Hólmarar bjóða
ferðamönnum upp á ferðir um
Breiðafjörð í opnum og lokuðum
hraðbátum.
Hvað eru eyjarnar margar?
Eyjarnar á Breiðafirði eru sagðar
óteljandi. Margir hafa reynt að
koma tölu á þær, en fáum ber sam-
an um útkomuna. Eftir því sem
kunnugir segja, gerir það stærsta
muninn, að menn eru ekki alveg
sammála um hvað skuli telja eyju,
hvað klett og hvað sker. Einn af
gleggstu Breiðfirðingum, sem enn
lifir og þekkir til fornra hátta, Berg-
sveinn Skúlason, taldi eitt skipti
eyjarnar á Breiðafirði og naut til
þess aðstoðar staðkunnugra manna
og gjarnan þeirra sem síðast bjuggu
á þeim eyjum, sem nú eru í eyði.
í bók sinni Hrannarek segist
Bergsveinn hafa sett sér og aðstoð-
armönnum sínum eina reglu, við
eyjatalninguna, en hún er svona:
„Sjálfstæða eyju tel ég hvert
eyland, smáhólma, klett og flögu,
sem sjór fellur umhverfís um stór-
straumsflæðar (meðalflæði við
venjuleg veðurskilyrði), aðeins ef
sjór slítur graslendið á milli þeirra
og meginlandsins næst eyju, hólma
eða flögu. Gróið land á eyjunni
þarf ekki að vera annað eða meira
en nokkrir meltoppar eða ýlustrá,
sama hvort nokkrar nytjar eru af
þeim gróðri eður ei."
Bergsveini telst svo til að eyjarn-
ar á Breiðafirði séu um 2.850 til
Elliðaey, ein fallegasta eyjan
í Breiðafirði.
2.900 og með góðum vilja mætti
fjölga eyjunum upp í 3.000. Hærra
mun þó vart verða komist með þær.
Af þessum eyjum eru í Snæfells-
sýslu, þ.e. þeim hluta hennar sem
liggur að Breiðafírði, sem næst 700
eyjar, í Dalasýslu 690 eyjar, og er
það líklega vantalið, og Barða-
strandarsýslu tilheyra 1.482 eyjar.
Samtals er þetta 2.872 eyjar.
Eysælasta jörðin í firðinum er
Hvallátur í Flateyjarhreppi. Undir
hana liggja 242 eyjar, eða tæpur
helmingur eyjanna í hreppnum.
Flokkun eyja og skerja
Eyjum skiptu Breiðfirðingar í
nokkra flokka. Hér er stuðst við
lýsingu Bergsveins Skúlasonar í
bók hans Hrannarek:
Eyjar: Stærsta flokkinn skipa
hinar venjulegu eyjar. Enginn
ágreiningur er um hvað tilheyri
þessum flokki. Þær eru þó mjög
misjafnar að stærð og lögun.
Hólmar: Þeir ganga næst eyjum
að stærð.
Flaga: Munurinn á hólma og
flögu er ekki stærð eða flatarmál
heldur lögun. Flagan er í flestum
tilfellum mun lægri en hólminn.
Klettar: Þeir eru fjölmargir í
Breiðafjarðareyjum. Þeir eru ekki
allir gróðurlausir og má telja nokkra
Sty k kishól mu r, kauptúnið á
norðanverðu Þórsnesi. Næst
landi er Súgandisey, en Stykki
heitir skerið sem bryggjan er
byggð út á. Fjær er Þóris-
hólmi.
þeirra tii eyja og hefur það löngum
verið gert.
Sker: Sker er sá flokkur sem er
hvað þunnskipaðastur, þó þau skipti
nokkrum tugum. Skerjum skiptu
menn í flokka hér áður fyrr. Helstu
flokkarnir samkvæmt breiðfiskri
málvenju eru þessir.
Klettur er hæsta tegund skerja.
Hann fer ekki í kaf um venjulegar
stórstraumsflæðar.
Boði er ein tegund skerja. Hann
er oftast langur eða mjór. Þegar
hann er hringlaga eða hnattlaga
er hann oftast nefndur hnöttótti
boðinn. Venjulega er boðinn aðeins
vaxinn slýi, sölvum eða hrúðurkörl-
um. Þeir standa oftast fjarri öðrum
og eru þá skerja hættulegastir. Ef
þeir standa saman með skömmu
millibili eru þeir oftast nefndir
hleinar. Þó er venjulega talað um
hleina við eyjar eða annað þurrlendi.
Hnúa er samskonar tegund
skerja og boðinn, nema hvað hún
er ævinlega minni.
Hlein eru boðar nefndir sem standa
nálægt hverjum öðrum.
Tangi (Bergsveinn lýsir honum
ekki nánar).
Flúra er lág tegund skerja sem
kemur upp úr sjó um venjulegar
stórstraumsfjörur. Ummál hennar
er venjulega lítið. Oftast er hún
vaxin þangi, sölvum eða slýi.
Grunn er lægst og kemur ekki úr
m
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48