44 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 14. DESEMBER 1986 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 14. DESEMBER 1986 45 lltttgmiMfifeifr Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Aöstoðarritstjóri Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Augiýsingastjóri Árvakur, Reykjavík Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Björn Bjarnason. Þorbjörn Guömundsson, Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Baldvin Jónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aöalstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Kringlan 1, sími 83033. Áskriftargjald 500 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 50 kr. eintakió. REYKJAVIKURBREF Laugardagur 13. desember Að nota tækifærið Horfur eru á því að verðbólga hér á landi verði 11% í lok þessa árs. Þegar núverandi ríkis- stjórn tók við völdum 1983 var hraði verðbólgunnar hins vegar 130%. Hagstæð ytri skilyrði ásamt skynsamlegri stefnu stjórnvalda og aðila vinnumark- aðarins hafa leitt til þessara umskipta, sem eru vafalítið mestu tíðindi í stjórnmálum í meira en áratug. Ef haldið verður áfram á sömu braut er líklegt, að verðbólga hér á landi verði á næstu árum svipuð og í helstu viðskiptalöndum okkar. Önnur þjóð, sem lengi hefur glímt við verðbólgudrauginn, er Israelar. Um það leyti sem við vorum að hefja sóknina gegn verðbólgunni 1983 var hún orðin hvorki meira né minna en 450% þar í landi. Þá gerðu ísraelar sér íoks grein fyrir því að söðla yrði um og gripið var til harðra að- gerða eins og hér á landi. Verðbólgan lækkaði og verður væntanlega um 18% í lok þessa árs. Afleiðingu þessara umskipta er ágætlega lýst í þýddri grein eftir Pinhas Landau, ísraelskan blaðamann, sem birtist hér í blað- inu á fímmtudaginn. íslendingum kemur sumt í lýsingu hans ekki ókunnuglega fyrir sjónir: „Allt hefur þetta tekist án þeirrar miklu aukningar atvinnuleysis sem kennslubækurnar segja að fylgi óhjákvæmilega hörðum að- gerðum til að vinna bug á verðbólgu. Ekki kom til neinna félagslegra átaka sem bölsýnis- menn höfðu spáð. Mörg illa rekin fyrirtæki lentu í ógöngum og ýmis áform er byggðust á áfram- haldandi verðbólgu fóru forgörð- um. Hinsvegar leiddi minnkun verðbólgunnar til framleiðslu- aukningar og einstaklingar og fyrirtæki gátu í fyrsta sinn í mörg ár þrifist í umhverfi sem ekki einkenndist af algjörri óvissu." Hinn ísraelski blaðamaður seg- ir síðan, að engar gengislækkanir hafi verið nauðsynlegar á þessu ári, greiðslujöfnuður við útlönd sé hagstæður, halli á fjárlögum viðráðanlegur, atvinnuleysi kom- ið niður í 7% og rauntekjur og lífskjör hafi batnað frá því sem var á miðju síðasta ári, svo þeir sem ráði ferðinni megi vera ánægðir. En - og þar er komið að kaflaskilum í grein hans - vandinn er sá að stjórnmála- mennirnir eru svo uppteknir við að hlakka yfir árangrinum og taka við hamingjuóskum, að þeir hafa gleymt því að allt sem áunn- ist hefur til þessa er aðeins upphafið. Það er ekki nægilegt að koma á jafnvægi í efnahags- málum - þótt það sé mikilvægt - því jafnvægið leysir ekki þann vanda sem að steðjar. Orðrétt segir greinarhöfundur: „Um 35% allra vinnufærra manna starfa enn á vegum ríkisins, og um 30% til viðbótar hjá bæjar- og sveitar- félögum. Með öðrum orðum, einn maður vinnur arðbær störf til að greiða tveimur öðrum sem hann hefur í raun á framfæri sínu." Og Pandau heldur áfram: „Fjárlög ríkisins nema svo til jafnhárri upphæð og heildarfram- leiðsla þjóðarbúsins. Útgjöld ríkisins fara ekki minnkandi þótt hið opinbera hafi stöðugt verið að „skera niður" og „draga úr" eins lengi og menn muna. Heild- arframleiðslan eykst lítið þótt „vöxtur" sé á allra vörum daginn út og daginn inn. Skattabyrðin hefur aldrei verið þyngri. Sam- kvænrt heimildum hjá Seðla- banka ísraels er áætlað að á fyrra helmingi yfirstandandi árs hafi hvorki meira né minna en 58% þjóðarframleiðslunnar farið í skattgreiðslur, og er þetta skattahlutfall hvergi hærra í heiminum. Það er því ekki að undra að mikill samdráttur sé í fjárfestingum og sparnaði, en neysla og undandráttur fari vax- andi." Greinarhöfundur segir síðan: „Ekki er þó lengur neinn alvar- íegur ágreiningur um hvað gera þurfi. Verkefnin liggja ljós fyrir. Þar ber hæst að skera niður fjár- lögin og draga raunhæft úr útgjöldum ríkisins. Það þarf að endurskoða skattalögin og af- nema allar þær skattaflækjur sem jafnvel endurskoðendur og skattalögmenn eiga erfitt með að skilja, en leiða til þess að draga úr áhuga almennings á að vinna, í það minnsta heiðarlega. Svo mætti selja eitthvað af þeim um 200 fyrirtækjum sem ríkið á til að grynna á opinberum skuldum og afhema lög og réglugerðir sem torvelda allar framkvæmdir." Niðurstaða Pandau er hins vegar ekki uppörvandi: „En vilj- inn til að rjúfa kverkatak skrif- finnskunnar er ekki lengur fyrir hendi. Stjórnmálamennirnir eru sáttir við að líta á „jafnvægi" sem allra meina bót. Almenningur lif- ir á gömlu sparifé og gjöfunum sem OPEC, Bandaríkin og efna- hagsþróun umheimsins hefur fært honum. ... Það er leitt til þessa að vita, því venjan er sú að tækifærin hverfa á brott, sér- staklega ef þau eru ekki nýtt." Þessi grein frá ísrael er for- vitnileg til upplýsingar um ástandið þar í landi, en fréttir um hernaðarrekstur eru því mið- ur yfirleitt fyrirferðarmestar þaðan. En ýmislegt sem Pandau nefnir kemur kunnuglega fyrir sjónir. Mörg vandamál fsraela eru augljóslega líka íslensk yandamál. Getur verið, að við íslendingar eigum það einnig á hættu að nota ekki góðærið og jafnvægið til að styrkja undir- stöður þjóðfélagsins? Má vera, að það sé fremur skortur á vilja en getu að við höfum ekkert raunhæft aðhafst til að draga úr útgjöldum ríkisins? Nýleg rannsókn, sem Kennaraháskóli ís- lands kostaði, leiddi í ljós, að foreldrar 7 ára barna i ísaksskóla í Reykjavík eru ánægð- ari með þá þjónustu sem skólinn veitir en foreldrar 7 ára barna í öðrum skólum borg- arinnar, sem rannsóknin náði til. Niður- staða rannsóknarinnar er afdráttarlaus. Hitt hefur orðið deiluefni, hvers vegna þessi munur er fyrir hendi og hvort rétt sé að meta hann einkum í ljósi mismun- andi rekstrarforms skólanna. í því sambandi staldra menn einkum við hug- takið einkaskóli, sem margir telja að feli ekki í sér rétta lýsingu á ísaksskóla. Þetta rifjar upp deilurnar, sem urðu hér á landi í fyrrasumar og fram á haustið, þegar Tjarnarskóli var settur á laggirnar, en hann er fyrsti — og enn sem komið er eini — einkaskólinn hér á landi fyrir ungl- inga á aldrinum 13-15 ára. Þá mátti halda, að himinn og jörð væru að farast, svo mikill varð hávaðinn út af þessu litla fyrir- tæki, sem tvær ungar kennslukonur áttu frumkvæði að. Málefni skólanna, nám og kennsla ann- ars vegar og rekstur og fjármögnun hins vegar, verðskulda sannarlega rökræður á opinberum vettvangi. Síðustu ár hafa líflegar umræður um þessi efni farið fram á síðum Morgunblaðsins. Ekki má heldur gleyma hinum mikilvægu skoðanaskiptum, sem kennarar hafa stofnað til á eigin vett- vangi. Það viðhorf hefur þó komið fram í tímariti kennarasamtakanna, Nýjum menntamálum, að deilurnar um einkaskóla séu merki þess „að í uppeldi okkar og menntun [sé] þyngdarpunktur umræðunn- ar að færast frá því að fjalla um menntun sem þroska og til þess að fjalla um mennt- un sem markaðskerfi", eins og komist hefur verið að orði (3. hefti 1985). Þessi ummæli eru byggð á þeim misskilningi, að hinar nauðsynjegu umræður um rekstur og fjármál skólanna útiloki á einhvern hátt umræður um menntunina sjálfa. Það er forsenda fyrir því, að unnt sé að sinna námi og kennslu á viðunandi hátt, að skipulag skólanna og fjármál séu á traust- um grunni reist. Þetta hafa kennarar raunar sjálfir verið að segja með því að setja kjaramál sín í brennidepil skólamála- umræðna. Rétt er líka að hafa það ríkulega í huga, að umræðurnar um nýjar leiðir í rekstri skóla komu í beinu framhaldi af kjaramálaumræðunum og verkfalli opin- berra starfsmanna haustið 1984. Þá kom sú staða upp, að hið ríkisrekna skólakerfi gat ekki tryggt truflunarlaust skólahald. Það var við þessar aðstæður, sem Tjarnar- skóli varð til. Hvað er einkaskóli? Dregið hefur verið í efa, að rétt sé að tala um einkaskóla, þegar viðkomandi skóli er að drýgstum hluta fjármagnaður af ríki eða sveitarfélagi. Þetta sjónarmið er út af fyrir sig ekki órökrétt, en á hitt er að líta, að það virðist vera ríkjandi málhefð hér á landi, að tala um einkaskóla ef ein- staklingar sjá um reksturinn. í íslenskri orðabók kemur þessi skilningur t.d. mjög greinilega fram. Orðið „einkaskóli" er þar skýrt með þessum hætti: „skóli rekinn af einkaaðila." Orð eru að sjálfsögðu mikilvæg og þau er bæði hægt að nota til að skýra hluti og afvegaleiða menn. Menn skyldu hins vegar varast, að láta deilur um orð koma í stað deilna um hugmyndir, því orðin eru fyrst og fremst búningur eða tæki. Kannski er skynsamlegast að venja sig á að tala um einkarekna skóla annars vegar og ríkisrekna hins vegar, ef mönnum fell- ur ekki hin gamla málvenja í geð eða þykir hún órökvís. Þá ætti a.m.k. að vera tryggt, að menn séu sammála um hvað þeir eru að tala! Eiga hreinir einkaskólar og einkareknir skólar erindi við okkur íslendinga, sem höfum að mestu búið við ríkisrekstur og ríkiseign skóla frá því núverandi mennta- kerfi var komið á fót? Til að svara þessari spurningu af einhverju viti, þurfa menn að átta sig á því, að hún er í rauninni margar spurningar og svörin væntanlega mismunandi eftir því. Líklega eru þeir fá- ir, sem eru andvígir því að einkaaðilar eigi og reki sérskóla af ýmsu tagi, þar sem boðið er upp á nám sem ekki er almennt á stundaskrá opinberra skóla (tölvunám, tónlistarnám, framsögn o.s.frv.) eða er viðbót eða stuðningur við þá kennslu sem fyrir hendi er. Mönnum finnst væntanlega ekkert athugavert við það, að eigendur þessara sérskóla eða aðrir sem sinna einka- kennslu taki gjald fyrir þjónustu sína frá nemendunum eða forráðamönnum þeirra án þess að ríkið hafi nokkuð með það að gera. Um það ríkir mjög víðtæk samstaða hér á landi, að nám á skyldunámsstigi skuli greitt úr sameiginlegum sjóðum lands- manna. Það sé m.ö.o. kostað af ríki eða sveitarfélagi. Vegna þessa hafa hreinir einkaskólar ekki komið til sögunnar. Menn segja með réttu, að foreldrar og aðrir for- ráðamenn skólabarna séu þegar búnir að greiða fyrir skólagöngu þeirra með skött- um sínum og fráleitt sé, að þeir tvígreiði fyrir menntun barnanna. Skattaívilnanir koma þá til greina, en forvitnilegt er að sjá það í niðurstöðum nýlegrar könnunar, sem Félagsvísindastofnun Háskólans hefur gert, að 56% kjósenda eru andvígir þess- ari leið. Um 37% kjósenda eru hins vegar hlynntir skattalækkunum á móti greiðslu skólagjalda. Einkarekstur skóla Það, að ríkið standi straum af rekstrar- kostnaði skólanna, þarf ekki að þýða, að ríkið reki skólana einnig. Einkarekstur og ríkiseign geta farið saman og á sviði skóla- mála eru þess nokkur dæmi. í lögum um grunnskóla er líka gert ráð fyrir þessum möguleika, en þar er sérstakt ákvæði um einkaskóla. Hér í Reykjavík eru starfandi fjórir einkareknir grunnskólar: Landakotsskóli, ísaksskóli, Tjarnarskóli og Barnaskóli SD aðventista. Landakotsskóli er elstur þess- ara skóla, stofnaður 1897, og er hann rekinn af kaþólsku kirkjunni með rekstrar- styrk úr ríkissjóði. Nemendur eru 155. ísaksskóli eða réttara sagt Skóli ísaks Jónssonar, er sjálfseignarstofnun og hefur starfað sem slíkur frá 1947, en var upphaf- lega stofnaður 1924. Rekstur hans er að mestu greiddur úr ríkissjóði. Nemendur eru 450. Barnaskóli aðventista í Reykjavík er mjög fámennur skóli og eru nemendur tíu að tölu. Skólinn fær rekstrarstyrk á fjárlögum. Tjarnarskóli var, sem fyrr seg- ir, settur á laggirnar sumarið 1985. Hann er sá eini þessara skóla fyrir nemendur á aldrinum 13-15 ára. Ríkissjóður greiðir að mestu laun kennara og Reykjavíkur- borg leggur til húsnæði. Nemendur í vetur eru samtals 70. Allir skólarnir innheimta gjöld af nemendum. Skólagjöld í Tjarnar- skóla eru 4.500 krónur á mánuði og gjöld í ísaksskóla eru 3.300 til 4.000 krónur fyrri hluta þessa vetrar. Nemendur þess- ara skóla koma úr öllum þjóðfélagshópum. í sjálfu sér er ekkert sem mælir gegn því, að skólar af þessu tagi séu reknir, enda hafa þeir skapað hinum ríkisreknu skólum heilbrigt aðhald og fjölgað kostum nemenda. Það er hins vegar skiljanlegt, að ýmsir foreldrar séu ekki hrifnir af því að þetta skólaform verði ríkjandi. Þeim finnst þeir þegar hafa greitt ærna upphæð í ríkissjóð til að kosta skólagöngu barna sinna og vilja fá fyrir það góða menntun. Staðreynd- in er hins vegar sú, að rikisskólakerfið okkar býr nú við alvarlegan fjárhagsvanda og sjálft skipulag þess virðist ekki nægi- lega vel til þess fallið að tryggja nemendum fjölbreytt val og foreldrum áhrif. Starfsliði skólanna hefur fjölgað miklu örar en nem- endum og kostnaður við rekstur aukist, án þess að kennarar telji sig njóta þess í launum eða nemendur í betri menntun og auknu vali. Það er með skólana eins og aðrar ríkisstofnanir, einkum þær sem sinna hinum svonefndu félagslegu verkefnum, að útþenslu þeirra virðast lítil takmörk sett og engin trygg aðferð er fyrir hendi til að draga mörk milli eðlilegra útgjalda og óþarfa. Við þær aðstæður, sem skapast hafa, er ekki óeðlilegt að hæfir kennarar hverfi frá kennslustörfum eða óski eftir að reka einkaskóla eins og ísaksskóla og Tjarnarskóla. Margir óttast að þetta leiði til mismununar og auki á stéttaskiptingu í þjóðfélaginu; annars vegar verði börn, sem sæki einkarekna skóla, þar sem kennslan verði betri og dýrari, og hins vegar börn, sem sæki ríkisrekna skóla, þar sem kennslan verði lakari en ókeypis. Þetta er ekki geðfelld framtíðarsýn, en alþekkt frá fyrri árum. í því sambandi er forvitni- legt að kynnast frásögn Þuríðar Pálsdótt- ur, söngkonu, um Ágústarskóla og Ingimarsskóla á bernskuárum hennar í Reykjavík. Frásögnina er að finna í bók- inni Lífmitt oggleði, sem Jónína Michaels- dóttir hefur skráð og nýlega kom út hjá Forlaginu. Agústarskóli — Ingimarsskóli Þuríði Pálsdóttur segist svo frá í bók- inni: „Þegar ég var 12 ára vildi ég fara í undirbúningsdeild Einars Magnússonar og þreyta próf upp í Menntaskólann ári á undan, eins og Tóta og aðrar vinkonur mínar. Mamma dró úr því, en ég vildi fá að gera þessa tilraun. Hún sagði þá, að ef ég næði ekki prófinu, yrði ég að fara í Ingimarsskólann, því það þyrfti að greiða skólagjald í Ágústarskóla og við hefðum ekki efni á því. Ingimarsskóli var ókeypis og hann var skólinn sem fátæka fólkið sendi börn sín i. Það munaði mjóu að ég kæmist í Menntaskólann - en nógu. Ég varð því að fara í Ingimarsskólann. Allar vinkonur mínar fóru í Agústarskóla og ég grátbað mömmu um að leyfa mér að fara þangað með þeim en hún var óhagganleg. Eg grátbað líka pabba. — Mamma þín ræður þessu, sagði hann. Þessi viðbrögð pabba voru dæmigerð gagnvart mér og bræðrum mínum. Hann vék sér alltaf undan ábyrgð af þessu tagi. Ég hef oft hugsað um hvað ég var send mikið að heiman þegar ég var barn. Ég hef þó skilið það vel, þar sem mamma var oft sjúk og einnig ferðuðust þau talsvert. Hins vegar hef ég aldrei getað skilið hörk- una við mig í sambandi við Ingimarsskól- ann og innst inni átt erfitt með að fyrirgefa hana. Það var ekki af því að mér þætti lakara að vera í skóla með fátæku fólki. Síður en svo. Við vorum fátækari en marg- ir sem þar voru, en það héldu allir að pabbi væri efnaður af því að hann var svo þekktur. Það var miklu fremur hitt, að ég var slitin úr tengslum við allar vinkonur mínar og sett í skóla þar sem ég þekkti fáa. Til dæmis urðum við Tóta, sem höfð- um verið óaðskiljanlegar, aldrei raunveru- legar vinkonur aftur. Mér féll líka þungt að Einar bróðir minn var í Menntaskólan- um í Reykjavík og Jón í Verslunarskólan- um, sem þótti dýr skóli, og ég vissi sem var, að allir teldu víst, að úr því dóttir Páls ísólfssonar var send í Ingimarsskóla, þá væri það af því að hún gæti ekki lært. Mér þótti þetta ósanngjarnt, því mér hafði alltaf þótt gaman í skóla og skilað betri árangri en flestar vinkonur mínar." Þessi einlæga frásögn Þuríðar lætur engan ósnortinn. Hún minnir okkur á mik- ilvægi þess, að tryggja jafhan rétt allra til náms, rétt sem ekki má takmarkast af efnahag foreldra eða hugsanlega sinnu- leysi þeirra um velferð barnanna. Ef einkarekstur skóla leiðir til ójafnræðis barna hvað almenna menntun varðar er hann ekki fagnaðarefni. Við viljum ekki þjóðfélag, þar sem annars vegar eru skól- ar fyrir fátækt fólk og hins vegar skólar fyrir efnafólk. Spurningin er sú, hvort unnt sé að finna leið sem tryggir betur en núverandi skipulag hvort tveggja, jafn- an rétt allra barna og aukið val og aukin áhrif nemenda og foreldra þeirra. Nokkur rök hníga að því, að svonefnd ávísanahug- mynd kunni að vera fýsileg í þessu skyni og það er a.m.k. ómaksins vert að kynna sér hana. Ávísanahugmyndin Ávísanahugmyndin er ýtarlega kynnt í ritinu Ríkisskólar eða einkaskólar?, sem Stofnun Jóns Þorlákssonar sendi frá sér dögunum. f ritgerð sem nefnist „Skólar samkvæmt vali" segir Guðmundur Heiðar Frímannsson, menntaskólakennari á Akur- eyri, svo frá ávísanahugmyndinni: „Hugmyndin er sáraeinföld. Samkvæmt henni fá foreldrar í hendur á hverju ári frá ríki eða sveitarfélagi ávísanir, sem þeir geta notað til að kaupa börnum sínum skólagöngu það árið við einhverjar viður- kenndar stofnanir. Stofhunin framvísar síðan ávísuninni við ríkið eða sveitarfélag- ið, eftir því sem menn koma sér saman um, og það greiðir féð, sem ávísunin hljóð- ar upp á. Þetta eru aðalatriði kerfisins. En það er fjölmargt annað, sem þarf að taka fram um þetta kerfi og ákveða til þess að gera myndina fyllri. Upphæðina á ávísununum þarf til dæmis að ákveða, og eðlilegast virðist að miða við þá upphæð, sem það kostar að hafa eitt barn í skóla eitt ár við núverandi kerfí, og sé þá tekið tillit til alls kostnaðar. " Guðmundur Heiðar víkur síðan að því í hverju þetta kerfi sé frábrugðið því, sem við nú búum við. Hann bendir á, að kerfið gefí öllum tækifæri til að láta til sín taka, „hvort sem þeim liggur hátt rómur eða ekki", eins og hann kemst að orði. „Ástæð- an er sú," segir hann, „að foreldrar geta með ávísunum sínum valið um skóla. Líki þeim ekki valið geta þau dregið barn sitt úr skólanum og sett það í annan og feng- ið endurgreitt. Þessi skipan færir foreldr- um miklu meiri völd en þeir hafa nú og hún myndi sjálfkrafa hafa það í för með sér að kennarar og skólayfirvöld yrðu í miklu ríkari mæli en nú er að laga sig að óskum foreldra. Það ætti að tryggja, að skattborgararnir væru ánægðir með, hvernig fé þeirra er varið. . . . Skólarnir gætu orðið einkafyrirtæki eða sjálfseignar- stofnanir (eða haldið áfram að vera ríkis- skólar) og hafið samkeppni sín á milli um, hver gæti best og ódýrast komið til móts við ðskir foreldra, og fjölbreyttar þarfir ólikra manna endurspegluðust þess vegna í miklu meiri fjölbreytni í skólahaldi en nú tíðkast, þar sem stefnumörkun kemur að ofan, frá ráðuneyti og fjárveitingar- valdi. Afleiðingin yrði sú, ef eitthvað er að marka nokkurra alda reynslu okkar af ríkisrekstri og einkarekstri, að skólakerfið yrði allt sveigjanlegra og nýting fjármagns betri, og svigrúm myndaðist því meðal annars til að hækka laun kennara." „Það er óneitanlega nokkuð til í þeirri ásökun, að ávísanahugmyndin, þótt snjöll sé, sé skrifborðslausn," segir Guðmundur Heiðar. En hann bendir á, að ávísanirnar sjálfar séu ekkert sáluhjálparatriði. Aðal- atriðið sé sú hugmynd, að ríkið kosti skólagöngu barna og unglinga, en einka- fyrirtæki og almannasamtök sjái um kennsluna og rekstur skólanna. Og hann upplýsir að þessi háttur hafi verið hafður á í marga mannsaldra í Vermont-fylki í Bandaríkjunum og í Hollandi, og slíkt kerfí hafí nýlega verið tekið upp í Bresku Kólumbíu í Kanada. Reynslan af þessu segir hann að virðist góð. Ekki f lokkspóli- tísktmál Höfundur Reykjavíkurbréfs tekur ekki afstöðu til þess, hvort ávísanakerfið í ein- hverri mynd sé æskilegt hér á landi. Áður en hægt er að taka slíka afstöðu verður að útfæra hugmyndina betur og kynna hana rækilega fyrir foreldrum skólabama og kennurum. En hugmyndin er a.m.k. vel rökstutt og málefnalegt framlag til umræðna um skólamál. Enginn getur með nokkurri sanngirni haldið því fram, að þeir sem þessa leið boða vilji auka misrétti í þjóðfélaginu. Aðalatriðið er að sjálfsögðu, að upp- vaxandi þjóðfélagsþegnar fái eins góða menntun og nútíma velferðarþjóðfélag okkar getur frekast boðið upp á. Kennarar hafa vakið athygli á fjárhagslegum ógöngum skólakerfisins og ljóst virðist að í því efni þurfa að verða breytingar. Ef það er niðurstaðan, að áframhaldandi ríkisrekstur skólakerfisins tryggi best að þetta markmið náist, þá er óbreytt skipan að því leyti sjálfsagt mál. Ef aukinn eða jafnvel almennur einkarekstur skólakerfis- ins þykir aftur á móti skila betri árangri er rétt að ræða um það af fullkomnu hlejrpidómaleysi og ráðast í breytingar, sem almenn samstaða er um. Þetta mál er of mikilvægt til þess að verða flokks- pólitískt þrætuepli. Morgunblaðið/Ragniir Axelsson Ef einkarekstur skóla leiðir til ójafnræðis barna hvað almenna menntun varðar er hann ekki fagnaðarefni. Við viljum ekki þjóð- f élag-, þar sem annars vegar eru skólar fyrir fá- tækt fólk og hins vegar skólar fyrir ef naf ólk. Spurn- ingin er sú, hvort unnt sé að finna leið sem tryggir betur en núver- andi skipulag hvort tveggja, jafnan rétt allra barnaogaukið val og aukin áhrif nemenda og f or- eldraþeirra.
Beinir tenglar
