18 &88I œBM ''aA.)8MOÍ)31Ötó * 80 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 14. DESEMBER 1986 Hollywood Broadwa Talsverðar breytingar má merkja á kvikmyndaheimimim bandáríska um þessar mundir. í stað þess að kvikmynda frumsamdar, og of tar en ekki næfurþunnar sögur fyrir ungl- inga, hafa þeir sem ráða í HoIIywood tekið í æ ríkari mæli þann kostinn að færa leik- rit eða skáldsögur yfir á bíó- tjaldið. Þessa breytingu hefur að vísu mátt merkja á síðustu tveim árum, en árið 1986 og það næsta munu vafalaust verða þau sögulegustu hvað þetta varðar. Áríð 1986 hafa ekki færri en átta sviðsverk veríð kvikmynduð, en þau eru „nótt, módir", eftir Marsha Norman, „Extremities" eftir William Mastrosimone, „Chil- dren of a Lesser God" eftír Mark Medof f, „ Brighton Beach Memoirs" eftir Neil Simon, „Litla hryllingsbúðin" eftir Howard Ashman og Alan Men- ken, „Crímes of the Heart" eftir Beth Henley, „Duet for One" eftír Tom Kempinski og klassfskt verk eftir Synge, „Riddarar hafsins". Og það er aðeins byrjunin. Um þessar mundir er veríð að vinna að nokkrum slíkum verk- um: Robert Altman er að filma „Beyond Therapy", Barbra Streisand leikur í og stýrir „Nuts" eftir Tom Topor, Alan Pakula er að kvikmynda „Mun- aðarleysingjana" eftir Lyle Kessler, Paul Newman stýrir „Glerdýrunum" eftir Tennesse Williams og Jean-Luc Goddard er langt kominn með „Lé kon- ung" með ríthöfundinn Norman Mailer í titilhlutverki. Þessarmyndirogmargar fleiri fylgja fast á eftir vel heppnuðum k vikmyndaú tgáf - um af frægum sviðsverkum og skáldsögum. Norman Jewison kvikmyndaði „Agnes, barn Guðs" og „A Soldier's Story", Milos Forman „ Amadeus" Hect- or Babenco „Kiss of the Spider Woman" og James Ivory „A Room With a Wiew" eftir bók E.M. Forsters. Stutt upprifjun Hvort það er tilviljun eða teikn um glæsta framtíð kvikmyndarinn- ar, að svo mörg bókmenntaverk séu færð yfir á filrnuna á sama tíma, verður tíminn að leiða í ljós. Hættan er vitanlega sú að þetta sé einber tilviljun enda hefur það oft gerst áður að slíkar bylgjur hafí dunið yfir. Það hefur raunar gerst á tíu ára fresti eða svo. Hver man ekki eftir Marlon Brando og Vivien Leigh í „A Streetcar Named Desire", en í þeirri mynd tókst leikstjóranum, Elia Kazan, að fella ljóðrænan texta Tennesse Williams listilega að kröf- um kvikmyndarinnar um raunsæi. Sjöundi áratugurinn einkenndist af kvikmyndum sem áttu rætur að rekja til leikhússins, en þá voru framleiddar rándýrar söngvamynd- ir, t.d. West Side Story, My Fair Lady, Sound of Music, Funny Girl Jessica Lange, Sissy Spacek og Diane Kea- ton leiða saman hesta sína í„ Crimes of the Heart"eftirBeth Henley. Bruce Bers- ford leikstýrír. Milos Forman tókst ekkisíður vel upp en Mike Nichols er hann kvikmyndaðileikrit Peters Shaffer, „Amadeus", sem margir töldu vonlaust að breyta íkvikmynd. HérséstF. Murray Abraham ihlutverki Meg Tillylék barn Guðs, nunnuna Agnesi, í kvikmyndinm' sem Norman Jewison gerði eftir leikritinu. og Hello Dolly. En menn gáfust upp á þeim þar sem þær kostuðu offjár og skiluðu framleiðendum litlum arði. Fólk hætti nefnilega að fara í bíó til að sjá misfagurt fólk úr Holly- wood syngja og gaula um ástir sínar. Þetta gerðist undir lok sjö- unda áratugarins. Þegar Víetnam- stríðið breytti hugsunarhætti milljóna um heim allan. Nú dugðu ekki söngvamyndir, heldur hundrað prósent raunsæar myndir um upp- reisnaranda unga fólksins og er „Easy Rider" gott dæmi um það. Á þessum árum spruttu fram ungir leikstjórar sem áttu eftir að tröllríða bandariska kvikmyndasviðinu næstu árin (Altman, Coppola, Scor- sese og Mazursky og Mike Nochols). Leikrit, og enn síður söngleikir, áttu því ekki lengur greiða leið að bíótjaldinu. Síðasta velheppnaða kvikmyndaða leikritið áður en þessi breyting átti sér stað var „Hver er hræddur við Virginíu Woolf?" sem Mike Nochols gerði með hjónunum Richard Burton og Elisabeth Tayl- or. Menn reyndu að filma nokkur sviðsverk (Equus, The Wiz, Annie og A Chorus Line) næstu árin, með heldur dapurlegum árangri. En hvernig á að útskýra þennan nýja, undraskjóta áhuga manna fyrir kvikmynduðum leikritum? Banda- ríska tímaritið American Film fór á stúfana og krafði nokkra kunnuga þessu rnáli svars. Hvað er svona heillandi við sviðsverk? Spurðir voru leikritahöfundar, leikstjórar og fjárhagslegir ábyrgð- armenn þeirra mynda sem nú eru í undirbúningi. Svör þeirra voru mörg og ólík. Alan Greisman sem starfar hjá Aaron Spelling hf., en það fyrirtæki framleiðir „nótt, móðir" eftir Marsha Norman, segir að flest leik- rit sé hægt að festa á filmu án mikilla erfðleika. „Sé sagan góð, hlaðin spennandi samtölum og per- sónusköpun, þá er verkið hálfhað," segir Greisman. Ruth Mieszkuc sem rekur Program Development Comp- any, en það fyrirtæki hefur staðið að flestum bestu kvikmyndaútgáf- um sviðsverka síðustu árin, svo sem „True West" eftir Sam Shepard, segir" að kvikmyndaframleiðendur líti ekki við öðrum sviðsverkum en þeim sem hafa notið einhverra vin- sælda í leikhúsi og því sé áhættan að leggja fjármagn í myndina í raun- inni litil. Gott dæmi um kvikmyndaleik- stjóra sem snúið hefur að leikhúsinu er Norman Jewison. Hann hætti að leita efnis í hillum Hollywoods því þar var engar bitastæðar sögur að finna. Jewison gerðist djarfur hér áður fyrr þegar hann kvikmyndaði tvo söngleiki, „Fiðlarann á þakinu" og „Jesus Christ Superstar", báðar ágætismyndir. Það er snemma á áttunda áratuginum, en svo liðu tíu ár og Jewison filmaði tvö sviðsverk í röð, fyrst „A Soldier's Story" og síðan „Agnes, barn Guðs". Ekki voru miklir fjármunir lagðir í þær myndir, Jewison þurfti meira að segja að minnka við sig laun til að fá leyfi frá Columbia-risanum sem lagði til féð. En báðar myndirnar nutu vinsælda og hafa vafalaust hvatt aðra til að fara út á sömu braut.
Beinir tenglar
