MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 14. DESEMBER 1986 81 | | - Fá leikrit komast óbijá- luðyfirá bíóijaldið, en Mike Nochols tókst að gera „Hver er hræddur við Virginíu Woolf?"eft- ir Edward Albee að eftirminnilegri kvik- mynd. Elizabeth Taylor og Richard Burton voru í aðalhlutverkum. William Mastrosimone, höfundur leikritsins „Extremities", telur að áhrifamenn innan Hollywood séu að snúa sér aftur að leikritum þar sem þeir heyri loks tómahljóðið í myndunum sem þeir hafa gert; enn- fremur að þeir viðurkenni loks að leikrit er byggt á persónum en ekki hraðri atburðarás eins og filman. „Extremities" var kvikmyndað ný- lega af Robert Young með Farrah Fawcett í aðalhlutverki, en hún vex sem leikkona með hverri mynd. Mastrosimone heldur afram: „Þeir sem skrifa handrit fyrir kvikmyndir hugsa meira um atburði heldur en persónur, þeir halda að persónur séu vélmenni sem megi skjóta inn í hvaða absúrd-sögu sem er. Þessir menn fara aftan að hlutunum. Leik- ritahöfundar hugsa ekki þannig. Hollywood er loks að átta sig. * irj'- Verðug" verkefni fyrir mikla leikara Ein veigamesta ástæðan fyrir óvæntum áhuga áhrifamanna í Hollywood fyrir leikritum er sú að stjörnurnar svokölluðu, frægu leik- ararnir, sjá mikla möguleika fyrir sjálfa sig í þessum sviðsverkum. Þeir eru metnaðarfullir sumir hverj- ir og vilja takast á við bitastæð verkefni. Það var ekki fyrr en Sissy Spacek sá „nótt, móðir" á Broadway að það kom til greina fyrir kvik- mynd. Spacek sagði umboðsmanni sínurn að hún hefði áhuga á að leika dótturina; stuttu síðar var kvik- myndarétturinn keyptur. „Leikrit fjallar um fólk, flóknar persónur, manneskjur sem iða af lífi og því sækjast stjörnurnar eftir leikritum," segir Marsha Norman, sú sem samdi „nótt, móðir". Hún telur að venjulegar kvikmyndir veiti stjörnunum ekki þessi nauðsynlegu hlutverk. Leikritahöfundurinn Lanford Wil- son bendir á að flestir kvikmynda- leikarar séu um það bil sautján ára og því sé ekki úr miklu að moða fyrir gamlingjana, sem komast á elliheimili um þrítugt. Það verði að veita reyndu leikurunum efni við þeirra hæfí. Dustin Hoffman fylltist skelfingu þegar hann sá hvað kvikmynda- handritin voru farin að þynnast. Hann hvíldi sig á bíómyndum eftir „Tootsie" en sneri sér að leikhúsinu, dustaði rykið af „Sölumaður deyr", fjörutíu ára gömlu snilldarverki eft- ir Arthur Miller og filmaði það síðan fyrir sjónvarp undir handleiðslu þýska leikstjórans Volker Schlönd- orff. Það var 1984 og þykir kvikmyndaútgáfan stórmerkileg enda nutu Hoffman og Schlöndorff ómetanlegrar aðstoðar höfundarins sjálfs. Dustin Hoffman segir: „Ég gerð- ist leikari ungur maður til að komast á Broadway. Ég gekk í leiklistar- skóla og við bekkjafélagarnir stúderuðum mörg góð leikrit, völd- um sérstakar senur við okkar hæfi, en við fengum aldrei að leika þau opinberlega. Ég gafst upp og sneri mér að kvikmyndaleik. En þar með lagði ég til hliðar gnótt snilldarverka sem kvikmyndaleikarar hunsa ger- samlega. Ég kom því á fornar slóðir þegar ég byrjaði að leika Wolly Loman á sviði." Betri ímynd Það skiptir miklu máli að frægir leikarar sýni leikritum áhuga, því þá er auðveldara að fjármagna kvik- myndina. Sumar „stórstjörnurnar" sætta sig jafnvel við lægra kaup en venjulega svo kvikmyndun leikrits geti orðið að veruleika. Venjuleg bíómynd í Bandaríkjunum kostar nú orðið 15 milljónir dala. Margar myndir kosta miklu meira, en þá eru það myndir sem höfða til stórs hóps. „A Soldier's Story" kostaði ekki nema 6 milljónir dala, „Ama- deus" kostaði 18 og „A Passage To India" 16, og þykir það afrek út af fyrir sig. Leikritahöfundar fá misjafnlega mikið borgað fyrir kvikmyndarétt- inn að verkum sínum. Beth Henley fékk 1 milljón dala fyrir „Crimes of the Heart", en sú mynd þykir líkleg til vinsælda þar sem fjórir frægir leikarar taka þátt í gerð hennan Diane Keaton, Sissy Spac- ek, Jessica Lange og Sam Shepard. Mark Medoff fékk 1,4 milljónir dala fyrir „Children of a Lesser God", enda naut það gífurlegra vinsælda á Broadway. Aðrir verða að sætta sig við miklu lægri upphæðir, mega jafnvel þakka fyrir að einhver sýni verkum þeirra áhuga án þess að borga krónu. En hvað fær fégíruga kvik- myndaframleiðendur til að taka þá áhættu sem alltaf fylgir því að gera kvikmynd eftir leikriti, sérstaklega þegar ekki eru mjög miklar líkur á að myndin nái til fjöldans? Svarið er einfalt; þessir menn eru að reisa sjálfum sér bautasteina. Menaham Golan og Yoram Globus hjá Cann- on, sem gerir aðallega harðsoðnar hasarmyndir, létu filma þrjú leikrit, „That Championship Season", „Fool For Love", og „Duet for One", til að bæta ímynd sína. Dino De Laur- entiis lét filma „Crimes of the Heart" til að geta selt eitthvað ann- að og meira en „King Kong". Aaron Spelling lét filma „nótt, móðir" með Sissy Spacek og Anne Bancroft svo að nafn hans tengdist ekki aðeins sjónvarpsfroðu á borð við Miami Vice og Dynasty, framhaldsþáttun- um sem hafa gert hann ríkan. Sitthvað leikrit og kvikmynd En það er ekki nóg að selja kvik- myndaréttinnn og brosa framan í heiminn. Það er ekki víst að leikrit, hversu gott og merkilegt það er á sviði, komist óbrjálað yfir á filmuna, frekar en að sum stórbrotin skáld- verk heimsbókmenntanna komast heilu og höldnu yfir í annað tungu- mál. (Er hægt að snúa Ulysses eftir Joyce yfir á íslensku án þess að nokkuð breytist?) Við höfum mörg dæmi um leikrit sem hafa greinilega verið sundurtætt til að falla að kröf- um kvikmyndarinnar, ekki aðeins kröfum myndavélarinnar heldur einnig smekk þeirra sem myndina gera. Mörg mikilvæg atriði í „Purp- uralitnum" eftir Alice Walker voru strikuð út þegar Spielberg gerði myndina. Og ég leyfi mér að efast um að hægt sé að kvikmynda hug- lægni í skáldverkum eins og í „TöfrafjaUinu" eftir Mann eða „Gatsby mikla" eftir Fitzgerald. Nashyrningarnir eftir Ionesco var filmað fyrir nokkrum árum með miður góðum árangri, einfaldlega vegna þess að verkið var samið fyr- ir svið en ekki filmuua. Þeim, sem skrifa kvikmyndahandrit, eru kennd ákveðin vinnubrögð sem samrýmast ekki vinnubrögðum leikritahöfund- arins. Regla númer eitt hjá þeim sem skrifa kvikmyndahandrit er að hafa allt nógu einfalt svo jafnvel pela- börn skilji söguna, myndin má helst ekki vera lengri en 100 mínútur svo myndin geti verið sýnd fimm sinnum á dag, og fleira í þeim dúr. Þannig hugsa ekki sönn skáld. Leikrit byggja á persónum og samtölum, kvikmyndin á hinu myndræna. Þetta kom berlega í ljós þegar „nótt, móðir" var endurskrifuð fyrir kvikmynd. Maðurinn sem fenginn var til að skrifa kvikmyndahandritið skildi ekki byggingu verksins og honum fannst endriinn alltof dapur fyrir bíómynd. Svo að hann vildi láta dótturina lifa. Það skipti hann engu þótt verkið hefði fengið Pulitz- er-verðlaunin. Annað dæmi er þegar „Crimes of the Heart" var endur- skrifað fyrir kvikmyndina. Textinn var svo rafmagnaðar að bíófólkið áttaði sig ekki á að verkið var drep- fyndið. Þeim fannst það óskiljan- legt. HJÓ JBHPaF ¦•^!g,W*'.[:¦¦;: ¦.hHBIW^ :™P „Frelsi til sölu" hefur verið lofad af gagnrýnendum og hvarvetna fengið stórkostleg- ar viðtökur. LYSTISNEKKJAN GLORIA (KASSETTA + BÓK) Ljóðasnælda no. 2 er komin út. Á þessari snældu lesa skáldin Anton Helgi Jónsson, Björk Guðmundsdóttir, Sjón, Einar Már Guðmundsson, Geir- laugur Magnússon, Steinþór Stefánsson og Þór Eldon úr verkum sínum. Útgáfa, sem gefur vísbendingu um þá grósku og fjöl- breytni, sem ræður rikjum í íslenskri Ijóðagerð. Ath: Takmarkað upplag. Aðeins 200 útgefnar. D BUBBI — FRELSI TIL SÖLU „Ég held ég taki ekki of stórt upp í mig þegar ég segi að „Frelsi til sölu" sé músíklega besta plata Bubbatil þessa. ÁT—HP „Christian Falk (Imperiet) fer nostursamlegum höndum um Bubba og smekkvísum og er með smeKklegar útsetningar og blæbrigðaríkar. AJ—Þjóðv. „Tónlistin fellur vel að efninu, og hljómurinn er með því besta sem ég hef heyrt á islenskri plötu. Aldrei betri Bubbi". ÁM—Mbl. „Frelsi til sölu er tvímælalaust besta íslenska plat- an sem komið hefur út á þessu ári og að minu mati ein sú besta sem út hefur komið hér á landi ígegnum árin". SÞS—DV- I ! IMPERIET - SYND .nonrJi nl^to Tr\nlict_ 1 armennirnir, sem Bubbi > & vinnur „Frelsi til sölu" t, > í með. Ein fremsta rokk- I sveit Evrópumeðsplúnk- t i í unýja plötu. Imperiet J j( I krafmiklirog ígóðuformi. #v ö S Hiklaustþeirrabestaverk tilþessa G SMITHEREENS - ESPECIALLYFORYOU Ferskt og tilfinningarikt Bitlarokk, þar sem laglegar laglinur og rífandi gitarleikur bítur hlustandann i eyr- D STRYPERS - TO HELLWITHTHEDEVIL Rokkarar krossins. Þungarokkssveit í sérflokki. Strypers flytja þungt og kraftmikið rokk sem um leið er melódísktoggrípandi. ? WOODEIMTOPS - GIANT Sumir segja Woodentops arftaka Smiths. Breskirgagnrýnendursegja plotuna emhverja bestu plotu arsins Sendum í póstkröfu samdægurs DArtists For Animals — Madness, Style Council, R. Wyatt o.fl. D Bangles — Diffrent Light D BAD - No. 10 Upping Street O Blue Aeroplane — Tolerance D James Brown — Gravity D Kate Bush - The Whole Story D Eric Clapton — August D Cocteau Twins — Victorialand D Leonard Cohen — Various Position D E. Costello — Blood And Chocolate (Allar. D Cure — Seventeen Seconds D Cure - Faith D Cure — Three Imaginary Boys D Dead Kennedys — Frankenchrist D Depeche Mode — BlackCelebration D Dire Straits — Allar D Doors — Waiting For The Sun D Easterhouse — Contenders D The Edge — Captive D Einstúrzende Neubauten — Halber Mensch D The Enemy Within — A Touch Of Sunburn D Frankie — Liverpool D Imperiet — Synd D Linton Kwesi Johnson — Forces Of Victory D Grace Jones — Inside Story D Killing Joke — BrighterThan AThou- sand Suns D New Order — State (ný) O New Order — Perfect Kiss D New Order — Blue Monday D New Order — Ceremony D Smiths — This Charming Man D Smiths - Still III D Smiths — Heaven Knows l'm Mis- erable D Smiths — How Soon Is Now D Smiths — That Joke Isn't Funny D Smiths — The Boy With The Thorn In His Side D Smiths — Bigmouth Strikes D Smiths — Panic D Smiths - Ask (7") D Woodentops — Good Thing D Woodentops — Everyday Living — og margt margt fleira D Richard H. Kirk — Black JesusVoice D Kraftwerk — Electric Café D New Order - 1981-1982 D Nico — Camera Obscure D Klaus Nomi — Simple Man D Klaus Nomi — Best of D Klaus Nomi — Klaus Nomi D Anne Pigalle — Everything Coula Be So Perfect D Iggy Pop - Blah Blah Blah D Pet Shop Boys — Disco D Pretenders — Get So Close D Propaganda — Secret Wish D REM — Murmur D REM — Fables Of The Reconstruct- ions D Paul Simon — Graceland D Smiths — The Queen Is Dead D Smiths — Meat ls Murder D Smiths - Hatful Of Hollow D Springsteen — Live 1975—1985 * flestar stúdióplötur D Stranglers — Dreamtime D Stranglers — Over The Beaten Track D Sting — Bring On The Night D D. Sylvian — Gone To Earth D Talking Heads — True Stories D Tina Turner — Break Every Rule D U2 - Allar D Suzanne Vega — Suzanne Vega D Yello — The New Mix In One Go D Bubbi — Frelsi til sölu D Megas — i góðri trú D Megas — Allur D Stormsker — Lifsleiðin(n) + Hitt er annað mál D Strax — Strax D Sinfóníuhljómsveit (slands — í takt við tímann D Að visu — Visnavinir D Sykurmolar — Einn mol'á mann D Jól alla daga — Ýmsir Eigum fyrirliggjandi fjölbreytt úrval af alls konar endurút- gáfum, Blues, Jazz, Soul, Rock'n Roll o.fl. o.fl. GÆÐA TONLIST ÁGÓÐUMSTAÐ gramm V-^UUGAVEGI 17 - SÍMI 91-12040
Beinir tenglar
