Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 159. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						24
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 17. JÚLÍ 1987
ftttímiWMItíb
Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Aöstoöarritstjóri
Fulltrúar ritstjóra
Fréttastjórar
Auglýsingastjóri
Árvakur, Reykjavík
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Björn Bjarnason.
Þorbjörn Guömundsson,
Björn Jóhannsson,
Árni Jörgensen.
Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtryggsson,
Ágúst Ingi Jónsson.
Baldvln Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aoalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar:
Aöalstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Kringlan 1, sími 83033.
Áskriftargjald 550 kr. á mánuoi innanlands. í lausasölu 50 kr. eintakiö.
Frjálsræði, hag-
vöxtur og lífskjör
Marktækasti mælikvarði á
almenn lífskjör eru þjóð-
artekjur á hvern vinnandi
mann. Þessar tekjur eru mjög
mismunandi eftir löndum.
Tvennt er það sem öðru frem-
ur hefur áhrif á þjóðartekjur,
auk misverðmætra auðlinda^
sem þjóðir heims búa að. I
fyrsta lagi almenn og fagleg
menntun og þekking. í annan
stað þjóðfélagsgerðin. Með
öðrum orðum það frjálsræði,
sem atvinnulífið - verðmæta-
sköpunin - býr við. Þau skilyrði
til tækniþróunar og vaxtar,
sem framtaki og fyrirtækjum
eru búin.
Engin tvö þjóðfélög eru al-
veg eins að þessu leyti. I
grófum dráttum má þó skipta
þjóðfélögum heims í tvær meg-
ingerðir. Annarsvegar sam-
keppnisþjóðfélög, sem byggja
ekki sízt á einstaklings- og
atvinnufrelsi. Hinsvegar þjóð-
félög marxisma eða sósíal-
isma, sem leggja höfuðáherzlu
á skipulagshyggju, miðstýr-
ingu og ríkisforsjá. Þjóðartekj-
ur á hvern vinnandi mann eru
mun hærri í samkeppnisþjóð-
félögum en ríkjum sósíalisma,
ósjaldan margfaldar á hvern
vinnandi mann. Einstaklings-
bundin mannréttindi eru og
verulegra rýmri í fyrrtöldu
þjóðfélagsgerðinni.
Á tímum tveggja heimstyrj-
alda,         1914-1918         og
1939-1944, gripu flestar Evr-
ópuþjóðir, þar á meðal íslend-
ingar, til neyðarráða vegna
ófriðarástandsins, sem meðal
annars fólust í margs konar
miðstýringu, höftum og
skömmtun. Flestar Evrópu-
þjóðir lögðu höftin fyrir róða
flótlega eftir að friður og eðli-
leg samskipti réðu ríkjum á
ný. Höftin héldu þó velli hér á
landi lengur en víðast annars
staðar og hreytur þeirra há
enn eðlilegri framþróun í þjóð-
arbúskapnum.
Viðreisnarstjórnin, sem hér
var við völd 1959-1971, steig
fyrstu stóru skrefin til frjáls-
ræðis í atvinnulífi og þjóðarbú-
skap eftir síðari heimsstyrjöld-
ina. Ríkisstjórn Geirs
Hallgrímssonar, 1974-1978,
sigldi þjóðarskútunni áfram til
sömu áttar - og sama má segja
um ríkisstjórn Steingríms Her-
mannssonar,          1983-1987.
Sjálfstæðisflokkurinn átti að-
ild að þessum þremur ríkis-
stjórnum og setti mark sitt á
stefnu þeirra og störf. Enn eru
þó hnútar óleystir, sem fjötra
framtak í samfélaginu.
í stefnuyfirlýsingu og
starfsáætlun ríkisstjórnar Þor-
steins Pálssonar, kaflanum um
eflingu og nýsköpun atvinnu-
lífsins, er að finna fyrirheit um
framhald á göngu þjóðarinnar
til aukins frjálsræðis. Þar er
sagt að „ríkisafskipti og ríkis-
rekstur á atvinnufyrirtækjum
verði sem minnstur", „starfs-
háttum og stjórn fjárfesting-
arlánasjóða verði breytt" til
að jafna stöðu atvinnugreina
hvað lánsfjármagn áhrærir,
„tryggingastarfsemi verði sem
frjálsust undir tryggingareftir-
liti ríkisins", „gjaldeyrisverzl-
un og fjármagnshreyfingar
milli Islands og og annarra
landa verði frjálsari en nú er
og dregið úr skilaskyldu á
gjaldeyri", „erlent áhættfé geti
komið í staðinn fyrir erlent
lánsfé við fjármögnun atvinnu-
fyrirtækja hér á landi" og að
„skipan útflutningsverzlunar
verði einfölduð og færð í átt
til meira frjálsræðis þar sem
aðstæður á erlendum mörkuð-
um leyfa".
Þessi stefnumörkun er
fagnaðarefni. Reynslan er sú
að því meira frjálsræði sem
ríkir í þjóðarbúskapnum, þeim
mun meiri gróska er í atvinnu-
lífinu, þeim mun hærri verða
þjóðartekjurnar á hvern vinn-
andi mann; þeim mun stærri
verður þjóðarkakan, sem
einkaneyzla og samneyzla
fólks er sótt til.
Orð eru að vísu eitt og efnd-
ir annað. Og þeir eru til sem
spá því að róðurinn til aukins
frjálsræðis verði þungur, enda
tveir af þremur stjórnarflokk-
unum, Alþýðuflokkur og
Framsóknarflokkur, ríkisfor-
sjárflokkar að eðli og uppruna.
A það er hinsvegar að líta að
báðir þessir flokkar hafa
breytzt nokkuð. Alþýðuflokk-
urinn átti aðild að viðreisnar-
stjórninni, sem stórtækust var
í þróun samfélagsins til frjáls-
ræðisáttar. Framsóknarflokk-
urinn leiddi síðustu ríkisstjórn,
sem steig ýmis farsæl frjáls-
ræðisspor. Þess er því að
vænta að ný ríkisstjórn, sem
Sjálfstæðisflokkurinn leiðir,
hafi gæfu til ganga áfram til
góðs sömu farsældargötuna til
ennnú betri tíðar.
Unnið að rannsóknum á Kolbeinsey með aðstoð þyrlu Landhelgisgæsl-    Kolbeinsey
unnar, TF-GRO.
Kolbeinsey:
Hættuleg sjofareii
verði niðurbrot ekl
- segir Sigurður Sigurðarson verk-
fræðingur hjá Hafiiarmálastofhun
„LJÓST er að verja verður Kolbeinsey ef hún á ekki að verða hættuleg
sjófarendum í framtiðinni. Eyjan er ekki að hverfa, en augljóslega er
hún að brotna og hefur lengd hennar til dæmis minnkað úr 71 metra í
39 metra á tæpum 50 árum. Annars vegar er lagt til að sett verði upp
sjómerki og hinsvegar að rannsóknum varðandi heftingu niðurbrots .
verði haldið áfram," sagði Sigurður Sigurðarson, verkfræðingur hjá
Hafnarmálastofnun, í samtali við Morgunblaðið.
SigurðurogKristjánSæmundsson,    unnj. Myndmælt hefur verið kort af
jarðfræðingur hjá Orkustofnun, hafa
unnið að athugunum á eynni. Sótt
var um fé á fjárlögum þessa árs til
að setja upp sjómerki og radarsvara
á eynni þar sem hún sést illa í radar
þegar sjó tekur að þyngja og til að
gera frekari dyptarrannsóknir við.
eyna svo hægt sé að setja fram tillög-
ur um hvernig hefta beri niðurbrot
hennar. Ekkert fé fékkst til fram-
kvæmdanna í ár, en Hafnarmála-
stofnun hefur sótt um tvær og hálfa
milljón til þeirra á næsta ári.
Oryggi og lögsaga
Einkum eru það tvö sjónarmið sem
ráða því að mikilvægt er að Kolbeins-
ey haldist ofan sjávar. Þau eru
öryggissjónarmið fiskiskipa og fisk-
veiði- og efnahagslögsaga íslendinga
þar sem ekki hefur ennþá verið sam-
ið við Dani um lögsögu. Frekari
dýptarmælingar þyrftu að fara fram
við eyna þar sem ekki er vitað hve
aðdjúpt er að henni, en sú vitneskja
er grundvallaratriði þegar fjallað er
um hvernig hefta beri niðurbrot, að
sögn Sigurðar. „Það ríkir mikill vilji
hjá Vita- og hafnarmálastofnun fyrir
því að varðveita eyna með einhverjum
hætti. Við Kolbeinsey hafa fiskimið
ávallt verið gjöful og eigum við veru-
legra hagsmuna að gæta þar. Þá
hefur Landhelgisgæslan verið hlið-
holl verkefninu, enda þyrfti að notast
bæði við þyrlur og skip Gæslunnar
til að styrkja eyna ef sú leið yrði
farin."
Alþingi samþykkti
Þann 20. apríl 1982 samþykkti
Alþingi þingsályktunartillögu, þar
sem ríkisstjórninni var falið að sjá
svo um að sjómerki yrðu sett upp á
Kolbeinsey og að athuganir færu
fram á því hvort og hvernig tryggja
mætti „að eyjan standist heljaröfl
stórviðra og ísa", eins og segir í tillög-
eynni og áætlar Kristján að miðað
við sama niðurbrotshraða og verið
hefur á undanförnum árum, verði
eyjan að mestu horfin um miðja
næstu öld.
Styrking yfirborðs
ekki nægjanleg
í skýrslu sinni leiðir Kristján að
því rök að líklega séu lárétt skil á
fárra metra dýpi undir eynni og að
þessi skil séu veikleiki, sem valdi því
að smámsaman grafíst undan eynni,
blokkir losni og hverfi í sjóinn. Sé
þessi tilgáta rétt er ekki nægjanlegt
til að hefta niðurbrot eyjarinnar að
styrkja yfirborð hennar með stein-
steypu. Dýptarmæling og borun í
eyna myndu leiða í ljós hvort þessi
veikleiki sé fyrir hendi. Auk sjó-
merkja er lagt til að komið verði upp
steinsteyptum píramíta með innfelld-
um radarspeglum. Slík sjómerki hafa
verið sett upp á skerjum fyrir Suð-
austurlandi.
Kolbeinseyjar er fyrst getið í
Hauksbók Landnámu, sem rituð var
rétt eftir 1300. Eyjan er á virku eld-
stöðva- og sprungubelti syðst á
Kolbeinseyjarhrygg. Eldgos hafa orð-
ið á þessum slóðum á sögulegum
tíma. Árið 1372 skaut upp ey, en
staðurinn er óviss, segja þeir Sigurð-
ur og Kristján í grein sem þeir rituðu
f tímaritið Ægi. Kolbeinsey stendur
á sökkli, sem er nálægt 4 km í þver-
mál. Fimm hundruð metra norðvestur
af eynni er boði og umlykur tíu metra
dýptarlína boðann og eyna. Sökkull-
inn undir Kolbeinsey er um 300 m
hár að austan og vestan, en um 150
m að norðan og sunnan. Bergið í
Kolbeinsey er basalthraun svo til al-
veg ferskt og gráleitt, en nokkuð
oxað. Heillegasta bergið er í neðri
hluta eyjarinnar, en ótraust berg er
í efsta hluta hennar og nær frá toppi
hennar á austurhlutanum niður í sjó
Kolbeinsey sumarið 1932, séð úr suðri
Kolbeinsey í ágíist 1985. Vesturhöfðinn
burði við þá mynd er tekin var 1932.
að vestanverðu. Hættulegustu
sprungurnar í eynni eru svokallaðar
höggunarsprungur, sem fram hafa
komið við brotahreyfingar löngu eftir
að eyjan myndaðist, og eru þær einn
helsti veikleiki eyjarinnar, segir í
Ægi. Nokkrar slfkar sprungur liggja
í gegnum Kolbeinsey.
Augljósar breytingar
Þeir félagar segja í grein sinni að
með tilliti til niðurbrots og eyðingar-
hraða megi skipta eynni í þrennt,
austur- og vesturhöfðann og
sprungukerfið sem er á milli. „Af
loftmyndum, sem teknar voru 1958
og 1985, má glöggt sjá breytingar
sem orðið hafa á þessum 27 árum.
Blokkir hafa losnað úr austurhöfðan-
um. Sprungan í miðri eynni hefur
lengst og bergflísar plokkast úr
henni. Mestu breytingarnar eru á
vesturhöfðanum. Norðvestast hefur
al
le
Þ'
rc'
oi
aJ
ai
m
v;
m
hi
ai
sl
in
is
k.
V(
ir
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48