Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 166. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						^56
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 26. JÚLÍ 1987
<ýpTCe*Æ tt&cáes c^u^t- ^)a&4/#r?&
0tK*$Wt£)&<fö <r£iz4y &fz%e^ ÚGtý.stA- Æf'-   7  /fi***'' '     '/¦
^rt/-V.
jk             ,   /&<&M . sa* ý/6. /áý/:MiUA2/&í*j.
9"         .  *ti JLáA   £"&#¦. /m{» S> X^y
/ifcuL vfc-8-21.
:at»4r*Cr~ «j, ge&J/ttS ?   „ ýL^^^l/^/sra.
. e * /mj ^           T    T
/6%lr. /f7f*h, <%St**Jlrr> v&rfy.íýi^erntrrp.'f
9*                i t%teUc.t>&yM/y«*yí^y/í>cfas/K7:
/3.' &*          .ý g'-Jyvt/ftO s*~> &b,u*rt*, £&»~.Jn~/ir AZ~~ ^C
fy    fr*           .   f /Lj#t/t&     *    Cfar^r/Í^rr.,      .     J~°
/S~ l9tk***/t&»f     * /t t/aruu*r /ffZ    .        ðCí..,mr*
x /í $"            .J/Jíus /ff/i^h%Lto;y!fyy2*~y&*'/**¦
t[. P'           ,&JL~,-  /f7ý *«> £ £Ó**>7.
/g.  <éL*»«ttm*Am-/Mjý/ff2^firfWfysj&r^,lZ£r?r'~^
/?.   &4i^fiiýit,Jrm.^/M' /fSH ,toAÍ» J>ZÍh % Jfan..
/87Z     Airj/1/»>~~l.jí*-. (^W^x*^
S»/JL;/Sfo*^ £t~ Qi/ia.. 0»//**™**«-.
/t/ULcr--2i                                        -
23 íí^^^í-w^á^^*^^^/^^/'^*^^/*^^
//
2/  5r
2Z   t&wJZrim.
Listiyfir skjöl sem fylgdu kaupum
HarryAlfred Payne á EHiðaánum
árið 1897.
sj •
	Laxveiði		íElliðaám			
1872-1876og 1889-1895						
Ar	Fjöldí	Pund	Kr.	Aurar	Meöalþ	
72	1180	4000	-	ápund	fpundum	
						3.39
73	1800	7350				4.08
74	1500	7300	1400	19.18		4.87
75	1100	4300	820	19.07		3.91
76	1850	7900	1150	14.56		4.27
89	950	4800				5.05
90	1250	5100	1940	38.04		4.08
91	2620	10800	3230	29.91		4.12
92	1650	8400	2720	32.38		5.09
93	1530	7200	2580	35.83		4.71
94	1400	6600	2270	34.39		4.71
95	1380	5000	1900	38.00		3.62
Samtals	18210	78750	18010	22.87		4.32
Uppdráttur afElliðaánum fráárinu 1869.
$
Eftir Steen
Thomsen
v?
2.600 laxar úr
^^Lárunum
/JpS Elhðaanum
»         » mdm í
Elliðaánum íeigu
Thomsen-fjölskyld-
unnar, sem einnig
áttistærsta
verzlunarhús
Reykjavíkur,
Thomsens Magasín.
Fært varnákvæmt
hókhaldyfir
veiðina oghér
birtasttölurum
fjölda veiddra
fiska. Aðallega var
veitt ílaxakistur, og
ollu veiðarnar
pólitísku umstangi,
spellvirkjum og
málaferlum, sem
stóðuílðár.
árið 1891
AUt hófst þetta árið 1848 þegar
langa-langafi minn Ditlev Thomsen
(eldri) jceypti bæina Ártún og Bú-
staði. Áleit hann að með í kaupun-
um fylgdi veiðirétturinn í Elliðaán-
um, sem f alla til sjávar milli þessara
bæja. En fiskveiðiréttindin yoru
séreign og tilheyrðu krúnunni. Árið
1853 keypti Ditlév síðan veiðirétt-
inn.
Veitt var bæði í net og laxa-
kassa. Skammt ofanvið núverandi
brú voru árnar þvergirtar, og í girð-
ingunum voru stórir rimlakassar
sem laxinn komst inn í en ekki út
úr. Þessi veiðiaðferð var vel þekkt,
og má meðal annars sjá mynd af
henni í ferðabók Gaimards frá árinu
1836.
Thomsen-fjölskyldan
Ditlev Thomsen var ættaður frá
Bov á Suður-Jótlandi þar sem faðir-
inn, Hans, var smiður. Ditlev
fæddist 25. nóvember 1803 og flutt-
ist til íslands árið 1826 þegar hann
gerðist verzlunarstjóri (faktor) hjá
Flensborgarkaupmönnunum          í
Keflavík. Þar kvæntist hann Gytte
Lewer, dóttur Fridrichs Lewer og
Fredriche Christine, sem áður bar
eftirnafnið Lynge og var fædd á
Reyðarfirði. Þremur og hálfu ári
síðar, árið 1835, andaðist Gytte
aðeins þrítug að aldri. Gröf hennar
í Útskálakirkjugarði er prýdd hvítri
styttu.
Eftir þetta fluttist Ditlev til
Reykjavíkur og stofnar eigin verzl-
un. Leyfisbréf hans er dagsett 29.
júlí 1837, svo í sumar eru liðin 150
ár frá stofnuninni. Ditlev var um
borð í póstskipinu Sölöven þegar
það fórst við Lóndranga á Snæfells-
nesi í nóvember 1857, og fórst hann
með skipinu, eins og allir aðrir um
borð.
Sonurinn Hans Theodor August
Thomsen (1834-1899) tók við fyrir-
tækinu og laxveiðinni. Hann var
dugandi og áreiðanlegur kaup-
maður sem byggði upp verzlun sína
þar til hún varð sú stærsta á ís-
landi. Hann var ekki þrætugjarn,
eins og sagt var að faðirinn hafi
verið, en þurfti engu að síður að
standa í miklum málaferlum vegna
laxveiðinnar.
August leit á sig sem íslending,
talaði og skrifaði íslenzku jafn vel
og dönsku, og átti frumkvæði að
ýmsum    mikilvægum    málum    í
Reykjavík. Meðal annars var
„Styrktar og sjúkrasjóður verslun-
armanna" (undanfari Verzlunar-
mannafélagsins) stofnaður fyrir
tilstilli hans.
Hann hafði gefið fyrirmæli um
að verða jarðsettur í Reykjavík, svo
þótt hann andaðist í Kaupmanna-
höfn var lfk hann sent til Reykjavík-
ur og jarðsett í gamla kirkjugarðin-
um.
Sonur hans, Detlef (eða Ditlev)
yngri (1867-1935) breytti verzlun-
inni í Thomsens Magasin, og rak
fyrirtækið til ársins 1916, en varð
þá að hætta vegna styrjaldarinnar.
Vegna þess að hann var þýzkur
ræðismaður fékk hann ekki að eiga
viðskipti við Englendinga, sem settu
hann á svartan lista. Hann var
kvæntur Ágústu (1877-1951) dótt-
ur Hallgríms biskups Sveinssonar.
Þeirra börn voru Knud Kjartan
Thomsen (1902-1949) kaupmaður
í Reykjavik og Hallgrímur August
Thomsen (1899-1980) yfirréttar-
lögmaður $ Kaupmannahöfn. Hans
börn eru Björn Thomsen (1943- )
arkitekt, Ninna Thomsen (1944- )
kennari, og Steen Thomsen
(1948- ) tölvufræðingur og höf-
undur þessarar greinar.
Réttarhöldin hefjast
Fyrstu málaferlin hófust árið
1869. Benedikt Sveinsson á Elliða-
vatni (síðar sýslumaður) setti stíflu
í ána svo hún var ýmist þurr eða
flæddi yfir girðingar og laxakistur.
Tilgangurinn átti að heita sá að
Benedikt gæti veitt vatni yfir engi
sín. August höfðaði mál, og vann
það, en nú var komin pólitík í mál-
in. Litið var á Thomsen-fjölskyld-
una sem Dani og lúalega
nýlenduherra, og margir voru
andvígir veiðiaðferðunum í Elliða-
ám. Skipti þar engu máli sú stað-
reynd að^ August var í raun
æðimikill íslendingur, né hitt að
laxakistur höfðu verið í notkun frá
þvílöngu fyrir hans tíð.
Árið 1876 voru samþykkt á Al-
þingi ný laxveiðilög sem bönnuðu
þvergirðingar i ám, en þegar málið
fór fyrir Hæstarétt var August
sýknaður þar sem hann átti allan
veiðiréttinn. Það var svo ekki fyrr
en árið 1883 að hann hlaut dóm í
Hæstarétti í máli sem höfðað var
fyrir þjóðjörðina Hólm, er liggur
ofar við ána. Fiskveiðirétturinn sem
Thomsen átti náði einfaldlega ekki
svo langt upp með ánum, þótt al-
mennt hafi verið álitið að svo væri
fram að þeim tíma.
Samkvæmt dómnum mátti Aug-
ust ekki setja laxakistur í báðar
greinar ánna og hindra þannig lax-
inn í að komast upp fyrir til þeirra
sem þar áttu veiðiréttinn. Fram
kemur hinsvegar að hann notar
áfram laxakistur allt þar til hann
seldi árnar árið 1897. Ekkert var
um frekari málaferli, mótmæli eða
spellvirki — og ekkert dró úr aflan-
um!
Spellvirki
í 14 ár, frá því dómur var kveð-
inn upp í Hæstarétti þar til árnar
voru seldar, ganga klögumálin á
víxl. Mikið er um málaferli með til-
heyrandi   boðum   og  bönnum   og
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
30-31
30-31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60