Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 181. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						10
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 15. ÁGÚST 1987
Umsjónarmaður Gísli Jónsson
í 353. þætti svaraði ég spurningu á
þennan veg:
„Um beygingu ættarnafna get ég
ekki gefíð neina algilda reglu. Sjálfum
er mér tamt að setja á þau eignarfall-
sendingu f flestum tilvikum. Ég tala
t.d. um greinar Ævars Kvarans og
heildverslun Þorsteins Blandons, kenn-
ingar Níelsar Dungals og ríkisstjórn
Gunnars Thoroddsens. Hitt verð ég að
játa, um ættarnöfn sem enda svo ókven-
lega sem á -son og -sen, að þá hef ég
ekki eignarfalls-ess á kvennanöfnum.
Þá segi ég til dæmis: Þulur Theódóru
Thoroddsen. Hér verð ég því að
skfrskota mjög til smekks manna."
Að svo komnu hef ég ekki miklu við
þetta að bæta frá eigin brjósti. Mér
finnst alveg sjálfsagt að tala um stjórn-
artíð Kristjáns Eldjárns, prédikanir
Jóns Vfdaltns og bælcur Örnólfs
Thorlaciuss eða Thorlaciusar. Hitt verð
ég að játa, að vandinn eykst þegar
kemur að viðurnefhum eins og Kolka.
Ég held ég myndi þó tala um ljóð Páls
Kolku fremur en Páls Kolka. Ég er enn
sama sinnis um kvennanöfnin. Mér er
ómögulegt að tala um greinar Kristínar
Thoroddsens eða ljóð Jakobínu John-
sons (hún var reyndar Vestur-íslend-
ingur). Og fleira kemur til. Ég held að
of mikill eignarkeimur yrði að eignar-
fallinu, ef talað væri um embætti Beru
Nordals eða leik Eddu Kvarans. En nú
vill svo vel til að ég get dregið mjög
úr vangaveltum um þetta efni.
Ingólfur Pálmason cand.
mag. hefur verið svo vinsamleg-
ur að senda þættinum bækling
sinn Um ættarnöf n og erlend
mannanöfn í íslensku. I þessu
vandaða riti er fjallað gaum-
gæfilega um þetta vandamál,
beygingu slíkra nafna, og mig
langar til að vitna ofurlítið til
þessa rits. Dæmi sem við Ingólf-
ur látum okkur vel líka:
1)   „Ötulleik og framkvæmd-
arsemi Magnúsar trésmiðs
Sigfússonar Blöndals, æðsta
templars stúkunnar..." (Suðri
31. des. 1886). Gestur Pálsson
var ritstjóri Suðra.
2)   „Síra Jón Bjarnason hefur
nýlega ritað alllangt mál um
Biflíuljóð síra Valdimars
Briems ..." (Dagskrá 10. apríl
1897). Einar Benediktsson
stjórnaði Dagskrá.
3)   „Um þá lærðu Vídalína
er gefið út af dr. Jóni Þorkels-
syni... framan við Vísnakver
Páls lögmanns Vídalíns
1897 ..." (Jón Helgason. Jón
Ólafsson frá Grunnavík, Kh.
1926, bls. 301).
4)   „Björns M. Ólsens verður
framar öllu minnzt sem vísinda-
manns." (Sigurður Nordal.
Áfangar II. Rv. 1944, bls. 18).
5)   „Nú hófst þriðja æviskeið
Gríms Thomsens." (Jónas Jóns-
son. Saga íslendinga VIII.
bindi, Rv. 1955, bls. 231).
6)   „Samtöl Matthíasar Jo-
hannessens birtust undir efnis-
heitinu I fáuni orðum
sagt..." (Eiríkur Hreinn Finn-
bogason. M. Samtöl I. Rv.
1983, bls. 5).
7)   „Önnu í Kærleiksheimil-
inu svipar til Sigríðar í sögu
Jóns Thoroddsens..." (Matth-
ías Viðar Sæmundsson í Skirni
1983, bls. 20).
8)   „Skáldskapur Sigurðar
Nordals varð aldrei nema auka-
geta með öðrum ritum hans."
(Ólafur Jónsson í Skírni 1981,
bls. 117).
9)   „Nýfrétt er frá Khöfn iát
Jóns kaupm. Norðmanns frá
Akureyri.. ." (ísafold 1908,
bls. 122). Björn Jónsson var
ritstjóri ísafoldar.
10) „... Gísli Rúnar Jónsson
í hlutverki Guðmundar Schev-
ings sýslumanns ..." (Sigurður
Hróarsson. Lesbók Mbl. 17.
maí 1986).
Mig langar til að gefa In-
gólfi Pálmasyni orðið í sam-
felldu máli:
„Ég hef fjöldamörg dæmi um
það frá starfi mínu í framhalds-
skólum, bæði sem prófdómari
og kennari, hversu staða eign-
arfalls er veik í nútíma íslensku.
Hér á hirðuleysi um beygingu
ættarnafna og erlendra manna-
heita vafalítið nokkra sök.
I ritgerð eftir mann á
þrítugsaldri rakst ég á þessa
setningu í vor, efhið var úr
Gíslasögu Súrssonar: „Næst
liggur leið Gísla til Hergilsey."
Setningar sem þessar tala
sínu máli."
Áður en ég gef Ingólfi orðið
enn, langar mig til að láta þess
getið,  að það var fyrst fyrir
400. þáttur
örskömmum tíma sem ég gerði
mér grein fyrir veikleika eignar-
fallsendingarinnar. Ég sann-
færðist um hana við að hlusta
á fjölmiðla. Ég veit að beyg-
ingafræði hefur verið hornreka
í ýmsum skólum upp á síðkast-
ið. Þar er breytinga þörf.
Og enn segir Ingólfur Pálma-
son að lyktum í bæklingi sínum:
„Þó að ættarnöfnum hafi
fjölgað síðustu áratugina virðist
vegur þeirra ekki hafa aukist
að sama skapi. Æ fleiri hugs-
andi mönnum verða nú ljós þau
vandkvæði sem þau skapa í
íslensku málkerfi og ég lít svo
á, að það sé aðeins spurning
um tíma, hvenær málfræðingar
og fræðsluyfirvöld láta þau
rriál, sem hér hafa verið til
umræðu, til sín taka. Margir
íslendingar sem borið hafa ætt-
arnöfn hafa lagt þau niður í
seinni tíð, vafalítið til stuðnings
hinum forna nafnsið. Slíkt mót-
vægi gegn sveiflum tískunnar
er tungunni afar dýrmætt. Ég
óttast þó, að þeir aðilar sem
nú gerast forgöngumenn um
beygingarleysi ættarnafna og
erlendra mannaheita þykist
þegar standa með pálmann í
höndunum og fari brátt að vitna
í ættarnöfn sem beygingar-
lausan flokk orða í íslensku.
Slíkt ábyrgðarleysi væri í stíl
við ýmislegt annað sem nú er
látið viðgangast.
Það er von mín að þau vanda-
mál sem drepið hefur verið á í
þessu spjalli verði umhugsunar-
efni sem flestra þeirra karla og
kvenna er hafa iðkun íslensks
máls sér til atvinnu eða afþrey-
ingar. Það væri núlifandi
kynslóð til vansa að horfa að-
gerðarlaus á augljós málspjöll
ágerast daglega fyrir augum
sér."
P.s. Ofmælt var í næstsíðasta
þætti að Indriði gullsmiður
reisti Indriðahús; hann eignað-
ist það og átti þar heima, en
Bertel Borgen sýslumaður hafði
reist það.
Steinunn Eyjólfsdóttir
Það sem skiptir máli
Bókmenntir
Jóhann Hjálmarsson
Steinunn Eyjólfsdóttir: BÓKIN
UTAN VEGAR. Útlit og hönnun:
Elísabet Anna Cochran. Teikn-
ingar: Guðrún Svava Svavars-
dóttir. Bókrún 1987.
Bókin utan vegar er ljóðaflokkur
um viðkvæmt efni. Móðir yrkir um
son sinn sem lést af slysförum
tvítugur að aldri. Svo langt er um
liðið að unnt er að gera efhinu skil
án beiskju. Með því að fjalla um
hið einkalega er höfðað til annarra
sem orðið hafa fyrir sömu eða líkri
reynslu og um leið allra þeirra sem
láta sig mannleg vandamál og
harma varða.
Steinunn Eyjólfsdóttir hefur sent
frá sér nokkrar bækur: smásagna-
safn, ljóð og barnasögur. Bókin
utan vegar er aðeins kver, en engu
að síður samið af innri þörf og tölu-
verðum metnaði.
f fjórða kafla Bókarinnar utan
vegar er þetta að fínna:
Spekingar hafa keppst við
að vísa okkur veginn
veg dyggðanna
veg hamingjunnar
veg viskunnar.
Hve margir þeirra
hafa fætt af sér nýtt líf?
Iifið.
Ef við skiljum að það er það eina
það einasta eina
sem skiptir máli
alltaf og allstaðar
þá þurfum við ekki vegina þeirra.
Þá getum við fundið lífið
sem er það sama og sköpunin
sem er það sama og Guð
utan vegar
alveg eins og dauðann.
Eða kannske vegna dauðans?
Vegsömun lífsins og verðmæta
þess er það sem Steinunni Eyjólfs-
dóttur liggur á hjarta að koma til
skila. Það tekst henni í Bókinni
utan vegar. Söknuðurinn kallar
fram einlægni, hin sára reynsla
nógu mikinn þroska til að fara að
öllu með gát. En að baki orðanna
eru heitar tilfinningar.
Svipmyndir frá samskiptum móð-
ur og barns verða lifandi. Ég nefni
sjöunda kafla þar sem segir frá
örlögum hunds, hvernig barn bregst
við þegar dýr er drepið. Einnig
tíunda kafla sem lýsir líka sorg-
legri reynslu barns. Sömuleiðis
sautjánda kafla sem segir frá
kirkjuferð móður og sonar á jólum
og sonurinn styður móður sína í
snjónum og hálkunni og gefur henni
fagra minningu. Svo eru það
draumar næturinnar sem eru betri
en dagurinn vegna þess að þeir
færa syrgjendum glaðlegar minn-
ingar um hinn látna, samanber
áttunda kafla.
Sumt í Bókinni utan vegar geldur
þess að vera endurtekið um of og
einnig skortir markvissara orðalag
á stöku stað. Kaflarnir eru mjög
misjafnir, sumir þeirra veigaminni
en aðrir. Lesandinn fínnur að það
er skáld sem á margt ólært sem
hér tjáir reynslu sína og tilfínning-
ar. En það hve þessi litla bók er
heil og sönn lyftir henni yfir torfær-
ur og gerir hana eftirminnilega
þrátt fyrir allt.
9IMAR   911*in-91170     S01USTJ LARUS Þ VALDIMARS
ÖIIVIMn   ZIIOU     ^IJ/U     L0GM J0H Þ0RÐARS0N HOL
Til sýnis og sölu auk annarra eigna:
Skammt f rá Landakoti — laus strax
5 herb. glœsileg íb., um 140 fm. Nýtt eldh., nýtt bað, nýtt sérþvottah.
Sérhiti. Suðursv. 20 fm. Öll sameign eins og ný. fb. er skuldlaus í 15
ára steinhúsi á stórri lóð með sér bflastæði.
Með frábærum greiðslukjörum
Úrvalsíbúðir 3ja og 4ra herb. ( smíðum við Jöklafold í Grafarvogi. Full-
búnar u. trév. íjúlínæsta ár. Öll sameign frágengin. Byggjandi Húni sf.
Rúmgóð íbúð við Laugateig
2ja herb. í kj. 61,8 fm nettó. Sérinng. Sérhiti. Glæsileg lóð. Ákv. sala.
Verð aðeins kr. 1850 þús. gegn góðri útborgun.
Stórt og glæsilegt raðhús
í smíðum á útsýnisstað f fremstu röð við Funafold. Tvöf. bílsk. Allur
frágangur fylgir utanhúss. Byggjandi Húnl sf. Húsiö er áætlað íbhæft
í ágúst-sept. næsta ár.
Nokkrar ódýrar íbúðir
sem gætu hentaö námsfólki og öðrum frumbýlingum m.a. í: Hlfðum,
Vesturbæ, Telgum og í gamla Austurbænum. Vinsaml. leitiö nánari uppl.
Heimar — Vogar — nágrenni
Til kaups óskast góð 4ra-5 herb. /b. eða /bhæð með bílsk. eða bílskrétti.
Einbhús eða raðhús með íb. af þessarri stærð æskilegast. Miklar og
góðar greiðslur.
Losun eftir 6-18 mánuði
Góð 3ja-4ra herb. ib. óskast til kaups, helst í Austurborginni. Traustur
kaupandi.
Hagkvæm skipti
3ja herb. ib. meö sórinng. óskast til kaups. Ib. í lyftuhúsi kemur til
greina. Má vera í Reykjavík eða Kópavogi. Skipti möguleg af einbhúsi
af meðalstærð. Nánari uppl. trúnaðarmál.
Opið á morgun, laugardag,
kl. 11.00 tilkl. 16.00.
ALMENNA
FASTEIGNASAIAN
LAUGAVEG118 SÍMAR 21150-21370
Kingsley, Kinskí og Kvennabúríð
KViKMYNDIR
Arnaldur Indriðason
Kvennabúrið (Harem). Sýnd í
Regnboganum. Srjörnugjöf: *.
Frönsk. Leikstjóri og handrits-
höfundur: Arthur Joffé. Fram-
leiðandi:           Alain           Sarde.
Kvikmyndataka: Pasqualino de
Santis. Helstu hlutverk: Nastass-
ia Kinski, Ben Kingsley, Dennis
Goldson og Zohra Segal.
Það er svosem nóg af hæfileik-
aríku kvikmyndaliði í kringum
frönsku myndina Kvennabúrið
(Harem), sem sýnd er í Regnbogan-
um. Ben Kingsley, sem er frábær
leikari og eftirminnilegur úr Gandhi
fer með annað aðalhlutverkið; Nast-
assia Kinski, sem er aldrei betri en
þegar hún vinnur með góðum leik-
stjórum (og hún er svo heppin að
hafa gert mikið af því), eins og
Wim Wenders í Paris-Texas og
Polanski í Tess, leikur á móti hon-
um; kvikmyndatökumaðurinn • er
ítalinn Pasqualino de Santis, sem
unnið hefur með mönnum eins og
Scola og Zeffirelli; leikmyndahönn-
uðurinn er Alexandre Trauner, sem
unnið hefur við kvikmyndagerð
síðan 1932 með mönnum eins og
Welles og Huston, Zinnemann og
Billy Wilder. En þetta er fyrsta
rrynd franska leikstjórans Arthur
Joffé, sem skrifar einnig handritið
Nastassia Kinski í myndinni Kvennabúrið.
að henni, og maður fær á tilfinning-
una að þessu ágæta liði hafi verið
sóað, því myndin er innihaldsrýr og
lítt áhugaverð. Joffé hefði þurft að
æfa sig á nokkrum myndum áður
en hann gerði þessa.
Ef hann hefur einhverja frásagn-
arhæfileika njóta þeir sín ekki í
þessari mynd. Hún byrjar í New
York. Við sjáum Diane (Kinski) á
leið í vinnuna, sjáum hana í vinn-
unni (hún vinnur í Kauphöllinni),
sjáum hana fara til spákonu og
sjáum hana kveðja einhverja vini
sína sem voru að gifta sig. Svo
sjáum við að henni er rænt á leið
út til Frelsisstyttunnar og okkur
gæti ekki staðið meira á sama. Við
vitum ekkert um hana, hver hún
er, hvernig hún er eða hvaðan hún
kemur. Hún gæti þess vegna hafa
sprottið uppúr hatti töframanns.
Og við eigum lítið eftir að kynnast
henni það sem eftir er myndarinnar.
Allt í einu er klippt þar sem ak-
feitur geldingur, sem kemur seinna
í ljós að dreymir stundum um þriðja
kynið, er að bera hana inn í kvenna-
búr einhversstaðar í Arabalöndun-
um. Diane sýnir lítil viðbrögð.
Seinna fær hún eitt og eitt reiði-
kast og spyr konurnar í kvennabúr-
inu hvað sé að gerast en þær eru
í jafnmiklu myrkri með það og við.
Svo kemur í ljós að olíuprinsinn
Selim (Kingsley) hefur haft auga-
stað á Diönu lengi og var eiginlega
ekki að ræna henni heldur vildi
hann aðeins spyrja hana hvort hún
vildi giftast sér en gat ekki bara
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
32-33
32-33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64