Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 238. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						40
MORGUNBIAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 21. OKTÓBER 1987
-it
„Svarti fimmtudagurinn" fyrir 58 árum:
Verðhrunið í Wall
Street og kreppan
„MIKIL skelfing riktí í WaU
Street í dag og virtist enginn
þess umkominn að greiða úr
vandanum ... Fólk seldi hluta-
bréfin eins og það ætti lifið að
leysa ... markaðshrunið var al-
fjert... margir hlutabréfaeigend-
ut' misstu allt, sem þeir áttu."
Þessar setningar gætu verið íir
fréttaskeytum frá i fyrradag en
en i raun nærri 60 ára gamlar.
Með þessum orðum skýrði The
Brooklya Daily Eagle, dagblað,
sen hætti að koma út fyrir 30
árum, frá hruninu i Wall Street
í október árið 1929 en það varð
upphafið að Kreppunni miklu. í
bókinnii Saga mannkyns. Ritröð
AB. 13. bindi, segir frá þessum
öriagaríku atburðum og verður
frásögnin rakin hér á eftir mikið
stytt.
Á árunum 1927-29 stóð verð-
bréfamarkaðurinn í Bandaríkjunum
meö miklum blóma og einkum í
Wali Street. Tóku milljónir manna
þátí i þessu braski og var astæðan
sú mikla bjartsýni, sem blöðin ýttu
undir með fréttum sfnum um ævin-
týralegan hagnað. Af því að hluta-
bréfafjármagnið var hjá mörgum
fyrirtækjum aðeins lítill hluti heild-
arfjármagnsins, en afgangurinn
fenginn að láni með föstum vöxtum,
ga;. lítil gróðaaukning leitt til stór-
felldrar hækkunar á ágóða hluta-
bréfaeigenda. Hlutabréfagróði, sem
nam 50-100% á einu ári var ekki
óalgengur.
Auðvelt er að sjá eftir á, að hluta-
bréfamarkaðurinn á þessum tíma
stóð völtum fótum. Menn keyptu
ekki lengur hlutabréf í von um góð-
an hagnað af því fé, sem þeir lögðu
í þau, heldur í þeirri von, að bréf,
sem keypt var einn daginn, væri
hægt að selja fyrir meira verð dag-
inn eftir. Þess vegna var það aðeins
spurning um tíma hvenær hrunið
yrði. Hér var einungis um að ræða
skjöl, sem búist var við, að myndu
hækka í verði von úr viti.
Skriðan fer af stað
Haustið 1929 varð allmikið verð-
fall á mörgum vörutegundum vegna
sölutregðu og varð það til að hrinda
skriðunni af stað. 24. október,
„Fimmtudaginn svarta" eins og
hann var kallaður, greip skelfingin
um sig. Allir vildu selja en enginn
kaupa og verðið á hlutabréfunum
hrapaði niður úr öllu valdi. Forystu-
menn í fjármálalífinu skutu þá á
húsfundi og þegar fulltrúar þeirra
komu í kauphöllina um hádegi
þennan sama dag og fóru að kaupa
Iinnti mestu látunum og verðlagið
jafnaði sig nokkuð aftur. Hér var
þó aðeins um gálgafrest að ræða
því að 29. október, „Svarta þriðju-
daginn", endurtók hrunið sig og nú
var ekkert til ráða.
Afleiðingarnar voru mikil efna-
hagskreppa, sem læsti sig um allt
bandaríska samfélagið. A árunum
1929-33 hrapaði meðalgengi hluta-
bréfa úr 216 í 42; heildarverðmæti
framleiðslunnar féll úr 93 milljörð-
um dollara í 52; allur hagvöxtur
þriðja áratugarins glataðist og
meira til.
Deilt um ástæður
kreppunnar
Kreppan mikla teygði sig um all-
an heim og enn deila menn um
ástæður hennar. Sumir telja, að
framleiðslan hafí verið of mikil,
aðrir, að eftirspurnin hafi verið of
lítil en eitt er víst, að markaðurinn
var allur úr lagi genginn. Sífellt
fleiri vörutegundir var aðeins hægt
að selja með afborgunum og þegar
stöðnunin tók við í framleiðslu full-
unninnar vöru hrundi að nokkru
byggingariðnaðurinn og vélafram-
leiðslan.
Margir fræðimenn hafa helst
staðnæmst við þá ástæðu minnk-
andi eftirspurnar, að laun iðnverka-
manna höfðu ekkert hreyfst eftir
miðjan þriðja áratuginn og einnig
við mikla erfiðleika í landbúnaði.
Vaxandi heimsframleiðsla og aukin
samkeppni á þessum árum leiddi
til mikils verðfalls á landbúnaðar-
vörum og kom það ekki síst niður
á bandarískum bændum, sem höfðu
Eftir verðhrunið í Wall Street misstu margir traust á bönkunum og
mynduðust þá viða iangar biðraðir þegar fólk kom tíl að taka út
sparif é sitt.
fjárfest mikið eftir uppganginn á
dögum fyrri heimsstyrjaldar. Það
er því engin tilviljun, að fyrstu fyrir-
tækin í borgunum til að finna fyrir
kreppunni voru póstkröfufyrirtækin
en þau skiptu mikið við bændur.
Repúblikönum, sem héldu um
stjórnvölinn, var kennt um hvernig
komið var og bændur snerust nú á
sveif með denókrötum. Átti það sinn
þátt í kosningasigri Franklins D.
Roosevelt árið 1932.
Roosevelt var fæddur árið 1882,
kominn af auðugu fólki og stundaði
landbúnað áður en hann sneri sér
að stjórnmálunum. Hann var að-
stoðarflotamálaráðherra í stjórn
Woodrows Wilson en 1921 veiktist
hann af lömunarveiki og var bund-
inn við hjólastól upp frá því. Hann
lét þó veikindin ekki buga sig og
1928 var hann kjörinn ríkisstjóri í
New York.
Roosevelt og- New Deal
Roosevelt gekk til forsetakosn-
inganna undir kjörorðinu „Lækning
og umbætur" og stefnu sína dró
hann   saman   í   vígorðinu   „New
raðauglýsingar   —    raðauglýsingar    —    raðauglýsingar
til sölu
^^^m
651160 ALHLIÐA EIGNASALA
Fyrírtækjamiðlun
Góður söiuturn og myndbandaleiga
Höfum til sölu mjög góðan sölutum ásamt
myndbandaleigu. Arðbær rekstur.  Upplýs-
ingar aðeins veittar á skrifstofu.
Tímapantanir í síma 651160.
Gissur V. Kristjánsson
héraósdórnslogmaöur
Reykjavikurveg 62
Véismiðjur - verkstæði
71 í. sölu
Gírmótorar VEM (nýjir)
0,37 kw, 63 sn.                                14 stk.
0,55 kw, 63 sn.                                18 stk.
0r75 kw, 63 sn.                               22 stk.
Mótorar
VEM, 0,75 kw, 1.380 sn.                 5stk.
Ercole Marelli, 0,55 kw, 1.390 sn.   1 stk.
Ercole Marelli, 0,75 kw, 1.390 sn.  1. stk.
Eínnig notaðir mótorar og gírar.
Næionhjól m/festingum Flexelló
WNY 6m 20                            70 stk.
Ryðfríar stálstangir
Fótiegur RHP 3/4" self lube            150 stk.
Fótlegur RHP 5/8" self lube            150 stk.
Myson hitablásari                           1 stk.
Tannhjól og keðjur
Einnig eftirgreind notuð verkfæri:
Handsmergel,   borðsmergel,   lítil   borðsög,
SDK light cutter (sög) o.fl.
Upplýsingar í síma 18420 í vinnutíma, 16949
eftir kl. 18.00.

Söluskattur
Viðurlög falla á söluskatt fyrir september
mánuð 1987, hafi hann ekki verið greiddur
í síðasta lagi 26. þ.m. Viðurlög eru 4% af
vangreiddum söluskatti fyrir hvern byrjaðan
virkan dag eftir eindaga uns þau eru orðin
20%, en síðan reiknast dráttarvextir til við-
bótar fyrir hvern byrjaðan mánuð, talið frá
ocl með 16. nóvember.
Fjármálaráðuneytið 20. október 1987.
Framleiðsluráð
Landbúnaðarins auglýsir
Með til vísun til 10. gr. reglugerðar númer
445/1986 „um fullvirðisrétt til framleiðslu
sauðfjárafurða verðlagsárið 1987/1988"
skulu þeir framleiðendur, sem ætla að geyma
framleiðslurétt vegna slátrunar á tímabilinu
frá 10. nóv. nk. til maí loka 1988 tilkynna til
Framleiðsluráðs fyrir 20. nóv. nk. fyrirætlan-
ir sínar um það efni.
Framleiðsluráð landbúnaðarins.
Eigendur Volswagen- og
Audi-bifreiða
Hjá okkur er staddur tæknisérfræðingur frá
VW.-Audi-verksmiðjunum og mun hann
verða til viðtals og ráðgjafar dagana 26., 27.
og 28. þ.m. á bifreiðaverkstæði okkar.
Þeir, sem óska eftir viðtali við hann, eru vin-
samlega beðnir að hafa samband við
móttökustjóra i síma 695640 eða 695641.
IhIheklahf
I Laugavegi 170-172. Sími 695500.
%Félamstarf
Sjálf stæðismenn Garðabæ
og Bessastaðahreppi
Kjördæmisráö Sjálf-
stæðisflokksins      í
Reykjaneskjördæmi
og fulltrúaráð sjálf-
stæðisfélaganna     i
Garðabæ og Bessa-
staðahreppi boða til
fundar með fulltrúa-
ráðsmönnum       og
öðrum      trúnaðar-
mönnum Sjálfstæö-
isflokksins                í
Garðabæ og Bessa-
staðahreppi,            I
Lyngási 12, Garðabæ, miðvikudaginn 21. október kl. 20.30.
Gestir fundarins verða Salóme Þorkelsdóttir, alþingismaður og Bragi
Michaelsson, varaformaður kjördæmisráðs.
Árnessýsla félagsf undur
Sjálfstæöiskvenna-
félag      Árnessýslu
heldur     félagsfund
miövikudaginn   21.
okt.   á   Hótel   Sel-
fossi.
Fundurinn hefst kl.
19.00   með   léttum
kvöldverði.
Dagskrá:
1.  AmdisJónsdóttir
varaþingmaöur
flytur ávarp.
2.  Hulda Jensdóttir
forstöðukona ræðir um fóstureyðingar.
3.  Óli Jón Ólafsson ferðamálafulltnji talar um ferðamál á Suöurlandi.
Fundurínn er öllum opinn.
Sjálfstæðiskvennafélag Árnessýslu.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64