Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 16. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						32
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 21. JANÚAR 1988
HtaqgitiiÞIattfe
Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Aöstoöarritstjóri
Fulltrúar ritstjóra
Fréttastjórar
Auglýsingastjóri
Árvakur, Reykjavík
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Björn Bjarnason.
Þorbjörn Guðmundsson,
Björn Jóhannsson,
Árni Jörgensen.
Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtryggsson,
Ágúst Ingí Jónsson.
Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, simi 691100. Auglýsingar:
Aoalstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 83033.
Áskriftargjald 600 kr. á mánuöi innanlands. I lausasölu 55 kr. eintakiö.
Orkusala
til Bretlands
Þegar hugmyndum var
hreyft í Bretlandi fyrir
nokkrum mánuðum, um að
kaupa raforku frá Islandi um
sæstreng, þótti mörgum hér
þær vera nokkuð fjarstæðu-
kenndar. Hugmyndir af þessu
tagi hafa oft verið á döfínni
á undanförnum áratugum en
aldrei þótt raunhæfar. En
tækninni fleygir fram og nú
er ljóst, að tilefni er til að
leggja bæði vinnu og fjár-
magn í að kanna slíka
raforkusölu frekar.
Með fundi þeim, sem Frið-
rik Sophusson, iðnaðarráð-
herra, átti með Cecil
Parkinson, orkuráðherra
Breta, er þetta mál komið á
nýtt stig. Parkinson er einn
af áhrifamestu ráðherrum í
brezku ríkisstjórninni og ná-
inn samstarfsmaður Thatc-
hers, forsætisráðherra. í
viðræðum hans og íslenzka
iðnaðarráðherrans kom fram,
að Parkinson var kunnugur
þessum hugmyndum og af-
staða hans til þeirra er
jákvæð. Hann skýrði iðnaðar-
ráðherra frá því, að orkusala
um sæstreng frá íslandi til
Bretlands gæti fallið að áætl-
unum og stefnu brezku
ríkisstjórnarinnar í orkumál-
um. Það hefur því verulega
þýðingu, að þessi ráðherra-
fundur hefur farið fram og á
eftir að ýta mjög á frekari
athuganir.
Til marks um þann áhuga,
sem á þessu er í Bretlandi,
má nefna, að eitt virtasta
blað, sem gefíð er út þar í
landi, vikuritið Economist,
fjallaði sérstaklega um kaup
á raforku frá Islandi fyrir
nokkrum dögum. Blaðið
sagði m.a.: „Framfarir í gerð
rafstrengja hafa gert að verk-
um, að neðansjávartenging
milíi íslands og Bretlands er
nú fýsilegur kostur, jafnvel
þótt það tæki fímm ár að
leggja hvern hinna fjögurra
eða fimm rafstrengja, sem á
þyrfti að halda. Svo langur
framkvæmdatími mundi
henta íslendingum. Þeir eiga
við vinnuaflsskort að etja, en
eru tregir til að flytja inn
erlenda verkamenn í pví skyni
að auka virkjunarhraðann —
ekki sízt' frá sínum gamla
erkióvini úr þorskastríðunum.
íslendingar gætu hins vegar
greitt fyrir þessum samning-
um með því að kaupa virkjun-
arbúnað. Raforkuframleiðsla
með íslenzku vatnsafli er hin
ódýrasta, sem völ er á í Evr-
ópu. Um það bil tíundi hluti
þeirrar orku, sem flutt yrði
til Bretlands, mundi glatast
á leiðinni, en þrátt fyrir það
yrði íslenzka rafmagnið ódýr-
ara en sú orka, sem fengist
úr kjarnorkuverinu Sizewell
BU             U
¦       .    •   •   •
I dag fer iðnaðarráðherra
til Skotlands, þar sem hann
mun eiga viðræður við þá
aðila, sem hugsanlega yrðu
kaupendur orku frá íslandi.
í samtali við Morgunblaðið í
gær sagði Friðrik Sophusson
m.a.: „Auðvitað kann svo að
fara, að þessar hugmyndir
verði aldrei að veruleika,
reynist aldrei hagkvæmur
kostur. Við megum þó ekki
varpa þeim fyrir róða nú.
Nýjustu athuganir sýna, að
þær geta verið raunhæfar og
því er sjálfsagt, að ræða við
alla, sem við sögu geta kom-
i'ð."
Orkusala um sæstreng til
Bretlands er orðið annað og
meira eh lauslegar hugmynd-
ir. Það er m.a. árangur af
ferð Friðriks Sophussonar til
Bretlands og starfí Ólafs
Egilssonar, sendiherra í Lon-
don, á undanföfnum mánuð-
um. Jóhannes Nordal,
stjórnarformaður Landsvirkj-
unar, tók þátt í viðræðunum
við Parkinson enda mikið í
húfí fyrir Landsvirkjun, sem
innan tíðar kann að hafa
umtalsverða ónotaða orku til
ráðstöfunar, ef ekki tekst að
semja um nýtt stóriðjufyrir-
tæki í náinni framtíð.
Reynslan sýnir, að það er
erfíðara að fá alþjóðleg stór-
fyrirtæki til samstarfs um
byggingu stóriðjuvera hér en
menn töldu í eina tíð. Þess
vegna hlýtur útflutningur á
raforku um sæstreng — og
hugsanlega gervitungl síðar
meir — að vera spennandi
kostur fyrir okkur Islendinga.
Kólaskagi og vígbún
kapphlaupið á Norður
eftírBenedikt Gröndal
Fyrir fáum árum fluttu ísland
og nokkur önnur ríki tillögu á
Allsherjarþingi Sameinuðu þjóð-
anna um takmörkun vígbúnaðar á
höfunum. Meirihluti var fyrir til-
lögunni, en risaveldin sýndu
málinu engan áhuga. Þeim var
þetta viðkvæmt hagsmunamál.
Það er ekki tilviljun, að Atlants-
hafsbandalagið er kennt við hafíð.
Að því standa nær eingöngu gaml-
ar siglingaþjóðir, er hafa í margar
aldir byggt tilveru sína á hafinu,
sem tengir þær saman. Þær eru
flotaveldi, þar er varnarstyrkur
þeirra.
Sovétríkin eru nú hið mikla stór-
veldi meginlandsins — frá Atlants-
hafi til Kyrrahafs. Þau hafa, eins
og voldug ríki fastalandsins áður
fyrr, komið sér upp flota til að
verja sig gegn og sækja á móti
flotaveldunum. Rauði flotinn hefur
vaxið gífurlega á skömmum tíma
og nú bætist það við, að kjarnorku-
vopnum er komið fyrir í kafbátum,
sem dyljast í hafinu.
Ráðamenn Sovétríkjanna hafa
nú tekið frumkvæði og bjóða sam-
komulag um að minnka vígbúnað
á Norðurhöfum. Ryzhkov forsæt-
isráðherra nefnirsérstaklega hafið
milli Noregs og íslands. Þetta og
fækkun kjarnorkuvopna verða
umræðuefni næstu mánaða og
missera.
Til að skilja þessa skák verður
að skoða vandlega, hvaða menn
eru á taflborðinu og hvar þeir
standa. Hér verður fjallað um einn
þátt, eitt landsvæði við norðanvert
Atlantshaf, sem miklu skiptir,
Kólaskaga.
Grannland Islendinga
Kólaskagi er norðvesturhorn
Sovétríkjanna, hálfu stærri en ís-
land að flatarmáli og hefur um
milljón íbúa. Golfstraumurinn
teygir sig norður með Noregi og
tryggir Rússum þarna íslausar
hafnir. Þar hefur risið mesta
byggð norðan við heimskautsbaug
og er tæplega helmingur hennar
í stórborginni Murmansk. Á Kóla-
skaga eru ekki aðeins kaupskipa-
hafnir og stórfelld útgerð
fiskiskipa, heldur hver flotahöfnin
við aðra, flugvellir og herstöðvar
á landi, svo að hvergi á jörðinni
er annað eins víghreiður. Það hef-
ur megináhrif á varnarmál um
allt norðurhvel jarðar, en úrslita-
áhrif á varnarmál íslands, svo að
dæmi sé nefht.
Kólaskagi liggur að Barents-
hafi, sem er innhaf úr Norður-
Atlantshafi. Frá Reykjavík til
Murmansk er álíka langt og til
Helsinki eða Stuttgart, en þar sem
hafið tengir'lönd saman er þetta
grannland íslendinga. Lítið sem
ekkert samband hefur þó verið á
milli, nema hvað sjómenn koma
öðru hverju í hafnir.
Sovésku sambandslýðveldin
skiptast í sýslur eða oblast. Kóla-
skagi er ein slík sýsla, kennd við
höfuðborgina og heitir Murmansk
Oblast. Svæðið afmarkast á þrjá
vegu af sjó, Barentshafí að norðan
og Hvítahafi að austan og sunnan,
en landamærum Noregs og Finn-
lands að vestan. Stærðin er
144.900 ferkílómetrar eða 45%
meiri en ísland.
Árið 1971 voru íbúar svæðisins
taldir 815.000, én átta árum síðar,
1979, voru þeir prðnir 965.000.
Gefur þessi öra mannfjölgun til
kynna, hversu gífurleg uppbygg-
„Þar hefur risið mesta
byggð norðan við heim-
skautsbaug og er
tæplega helmingur
hennar í stórborginni
Murmansk. Á Kóla-
skaga eru ekki aðeins
kaupskipahafnir og
stórfelld útgerð f iski-
skipa, heldur hver
flotahöf nin við aðra,
flugvellir og herstöðv-
ar á landi, svo að hvergi
á jörðinni er annað eins
víghreiður. Það hefur
megináhrif á varnar-
mál um allt norðurhvel
jarðar, en úrslitaáhrif á
varnarmál íslands, svo
að dæmi sé nefnt."
ing hefur átt sér stað í allra síðustu
tímum. Ekki er venja að telja her-
menn með í íbúatölum, nema þar
sem þeir eiga lögheimili, og varla
hafa margir fjölskyldur sínar á
skaganum. Má því sennilega bæta
allt að 100.000 við tölurnar.
Heimskautabaugur liggur rétt
við suðurströnd Kólaskaga, svo
að hann er allur — vafalaust öll
byggðin — norðan baugsins. Ligg-
ur engin önnur byggð svo norðar-
lega, sem kemst í hálfkvisti við
þessa. Má nefna til samanburðar
nyrsta hérað Noregs, Finnmerkur-
fylki, sem er 48.649 ferkílómetrar
og hefur 78.000 íbúa. Norðmenn
kalla Hammerfest „nyrsta bæ
jarðarinnar", en þar eru 7.500 íbú-
ar.
Kólaskagi er kominn undan jökli
á ísöld eins og önnur norðurhéruð
Skandinavíu. Þar eru klettaásar
og einstök fjöll upp í 600 metra
hæð, stöðuvötn mörg, skógar og
túndra. Nokkur auðævi eru í jörðu,
til dæmis hinar miklu koparnámur
sunnan við Petchenga, sem hét
Petsamo, áður en Rússar tóku það
svæði af Finnum. Við Olenegorsk
eru miklar járnnámur, og er hráef-
nið flutt til stálbræðslu við Len-
ingrad. Fleiri jarðefni er að finna.
Vatnsföll hafa verið virkjuð, en
ekki í stórum stíl. Kjarnorkuver
við Murmansk sér fyrir þeirri
miklu orku, sem svæðið þarf.
Á norðurströnd Kólaskaga eru
margar góðar hafnir, íslausar á
vestursvæðinu næst norsku landa-
mærunum. Þar eru miklar kaup-
skipahafnir og bækistöðvar hins
risavaxna flota fiskiskipa, sem
Sovétríkin hafa komið sér upp eft-
ir ófriðinn. Af þeim málum er
mikil saga, sem ekki verður rakin
hér. En í þessum höfnum er hver
flotastöðin á fætur annarri, saman
taldar mesta flotabækistöð jarðar-
innar.
22 herflugvellir
A Kólaskaga hafa verið gerðir
hvorki meira né minna en 22 flug-
vellir, meðalstórir eða stórir, og
fjöldi minni flugbrauta. Þar eru
miklar stöðvar fyrir landher, loft-
varnavirki og radarstöðvar. Eru
mestöll þessi mannvirki á vestur-
hluta skagans og það eru námurn-
ar einnig. Þar fyrir austan eru
tveir þriðju hlutar sEagans að
mestu óbyggt land.
Benedikt Gröndal.
PETSJENGÁ'
AKANDALAKSHA
Helstu hernaðarmannvirkl á Kólasl
Það er erfitt að gefa lesanda
hugmynd um, hversu risavaxin og
mörg hin hernaðarlegu mannvirki
á Kólaskaga eru, og kunna kort
áð duga betur en orð. Þó verður
að byrja á eftirfarandi upptaln-
ingu:
1)  Tvær miklar stöðvar fyrir
kjarnorkukafbáta með flug-
skeyti með kjarnorkuvopnum.
2)  Tveir stórir flugvellir fyrir
sprengjuflugvélar með kjarn-
orkuvopn.
3)  Tvær voldugar radarstöðv-
ar.
4)  Um 70 loftvarnastöðvar með
SAM-eldflaugum.
5)  Ein stöð til að skjóta frá
skammdrægum eldflaugum
með kjarnorkuvopn.
6)  Sjö kafbátahafnir,
7)  Níu meiriháttar búðir fyrir
landher.
8)  Tuttuguogtveirherflugvell-
ir með a.m.k. 1600 metra
brautum og sprengjuheldum
flugskýlum.
9)   Atján minni flugbrautir.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64