Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐK), FLMMTUDAGUR 5. MAÍ 1988
19
Helgi Hálfdanarson:
Hamlet og Gamlet
Félagið MÍR sýndi nýlega rússn-
eska kvikmynd, sem gerð er með
hliðsjón af leikriti Williams Shake-
speares, Hamiet Danapríns.
Rússar virðast ekki geta borið
fram h, svo myndin heitir á þeirra
máli Gamlet. Þessi sama mynd
var sýnd hér fyrir nokkrum árum
og vakti hrifningu margra sem
sáu. Undirritaður var einn þeirra
og greip nú tækiíærið til að njóta
hennar að nýju.
Myndin er svart-hvít eins og
snilldar-kvikmynd sú sem Laurence
Olivier gerði eftir sama leikriti hér
um árið. Það sem einkum vekur
aðdáun er glæsilegur leikur í flest-
um hlutverkum og bráðsnjöll
myndataka. Myndin er textuð á
ensku; en þó að ekkert hefði skilizt
sem sagt var, hlaut hún samt að
heilla þann sem á horfði, svo mjög
var til alls vandað sem augað fékk
notið. Auk þess var tilkomumikil
tónlist eftir Sjostakovítsj fylgi-
nautur myndarinnar frá upphafi
til enda. Þetta var, í fæstum orðum
sagt, mjög gott listaverk.
Hitt er svo annað mál, að það
sem þarna var að heyra og sjá,
var ekki leikrit Shakespeares, þó
svo væri látið heita.
Til sýningar á sviði þykir leikrit-
ið Hamlet býsna langt, svo það
er sjaldan sýnt óstytt með öllu.
Sýning mun taka um fjórar stund-
ir með eðlilegum hraða, þegar ekk-
ert er niður fellt. Það er því varla
nema von, að leikstjórar telji vcrk-
ið eiga erindi „til rakaruns", svo
notuð séu orð Hamlets um leikþátt
þann, sem Póloníusi ráðgjafa þótti
of langur. En prinsinn kvað Pólon-
íus sofna i leikhúsi, ef hann fengi'
ekki gamanvfsur eða klámsögu. í
rússnesku myndinni var talsvert
um þögul atriði, og samt stóð sýn-
ingin aðeins tvær og hálfa klukku-
stund. Það má því nærri geta, hve
mikið af texta Shakespeares komst
þar fyrir. Að jafnaði fer það eftir
leikstjórn og aðstæðum, hvað af
textanum er fellt brott í flutningi.
Stundum er það talsvert. Á sýn-
ingu Leikfélags Reykjavíkur, sem
nú stendur yfir í Iðnó, er einungis
unnið úr helmingi leikritsins.
í mörgum af leikritum Shake-
speares má finna atriði, sem virð-
ast mega falla brott án þess heild-
in bíði verulegt tgón af. Svo er einn-
ig um Hamlet. En þegar á annað
borð þykir ástæða til að stytta
þessi verk til flutnings, verður það
ekki sízt i hættu, sem hvað mest
Vilhjálm8-bragð er að. Þetta stafar
auðvitað af því, að á hverju sem
gengur, þarf efnisþráður að hald-
ast á einhvern hátt, þó vfst geti
hann orðið harla snautlegur á svip-
inn, þegar hann kemur frá „rakar-
anum", enda oft einhver ómerkileg
saga, tiðum sótt í eldri verk ann-
arra höfunda eða gamlar þjóðsögur
og annála. Það sem i ruslakörfuna
hverfur, er þá einatt misjafnlega
mikið afþeim kjamgóða skáldskap
Shakespeares, sem öðru fremur
gefur verkinu gildi.
Ég býst við að Hamlet sé það
leikrit Shakespeares, sem leikstjór-
ar hafa hvað fréklegast rázkað
með, klippt það og skorið á ótal
vegu, umturnað því og endasteypt
fram og aftur, og stundum allt að
þvi umsamið það að meira eða
minna leyti. Leikritið geldur þá
auðlegðar sinnar, sem bæði er
margslungin og um sumt nokkuð
torræð, og kann þvi að freista til
ýmiss konar ævintýramennsku,
jafnvel uppátækja sem eiga sér
enga tátyllu i verkinu sjálfu og
geta skyggt á annað sem meira
er um vert.
Til eru þeir dýrkendur Shake-
speares, sem kalla vonlítið að hitta
þann höfund fyrir i leikhúsi eða á
kvikmynd, því hann sé einungis
að finna i stnum eigin enska texta,
óspilltum af einhæfri túlkun og
hégómlegri frumleika-fýsn. En
aðrir ltta svo á, að á leiksviði eða
kvikmynd eigi höfundurinn ein-
ungis að leggja leikstjóranum i
hendur yrkisefhi til að vinna úr
sitt eigið verk hverju sinni. Leikrit
Shakespeares geti menn alltaf les-
ið, ef þeir vilji komast betur í tæri
við þann höfund. Hvað sem þvi
líður, vilja leikstrjórar að minnsta
kosti fá að vera frumlegir hver á
sinn nýstárlega hátt; og til þess
þarf að sjálfsögðu æ meiri
„dirfsku", þvf frumleikinn er þegar
orðinn æði fjölskrúðugur fyrir.
Á sfðari árum hafa leikstjórar
sf og æ verið að gera þá merkilegu
uppgötvun, að ýmislegt í verkum
Shakespeares muni eiga erindi við
nútfmann, og til að koma þvf til
skila þurfi að gera sérstakar ráð-
stafanir. Slík hjálpsemi við höfund-
inn verður að jafhaði harla bros-
leg, svo ekki sé meira sagt.
Ég minnist enskrar kvikmyndar
sem kennd var við leikritið Július
Sesar. Þar þótti fráleitt að efnið
gæti skírskotað til nútfmans nema
hinar rómversku hersveitir væru
dubbaðar upp f einkennisbúninga'
brezka hersins; og var ekki laust
við að harmleikurinn gerðist ðgn
skoplegur, þegar Brútus sá sér
þann kost vænstan að svipta sig
lffi og æddi milli vina sinna með
skammbyssu f beltinu og grátbað
þá að reka sig f gegn. En svona
varð þetta að vera til þess að hefja
Shakespeare yfir tíma og rúm.
Fyrir röskum áratug fengu
Reykvíkingar að kynnast harla
frumlegum og djörfum leikstjóra,
sem hingað kom frá Lundúnum til
að setja Lé konung á svið. Frum-
leiki hans og dirfska var fólgin f
hrikalegri fölsun á leikriti Sha-
kespeares. Slfk tilþrif þóttu nauð-
synleg til þess að forðast „klisju",
enda þótt Íeikritið hefði aldrei fyrr
verið sýnt á íslandi! Þó að snilldar-
brögð þessa leikstjóra væru hvert
öðru hlægUegra, var það þó hláleg-
ast alls, að Reykjavfkur-dagblöðin
tóku þessu endemi með þvílfkum
bylmings fögnuði, að sjaldan hefur
sézt annað eins lof um lifandi,
nútímalega, frumlega og djarfa
sýningu.
Það lætur að líkum, að svo kall-
aðar Hamlet-sýningar geta orðið
býsna sundurleitar. Rússneska
myndin um Gamlet er ólík öllu
öðru af því tagi, þó vfst sé hún
miklu meira í ætt við Shakespeare
en Saxó. Og sú Hamlet-sýning,
sem nú á sér stað f Iðnó, og einn-
ig er bráðvel leikin, hefur áreiðan-
lega aldrei átt sinn Ifka. Hún er
sprottin af feikna-frumlegu hug-
myndaflugi hins snjalla leikstjóra
Kjartans Ragnarssonar, sem er svo
miklu háttvfsari en sumir aðrir
leikstjórar að kalla hana með réttu
sfna leikgerð af verki Shakespear-
es.   Sú   heiðarlega  viðurkenning
veitir honum það athafnafrelsi sem
hann kýs sér, og því getur enginn
áfellzt hann fyrir það, að hann
sýnir ekki leikrit Shakespeares,
heldur sitt eigið skemmtilega verk.
Margur hefur fjallað svo um
leikritið Hamlet, sem það snúist
um f átt annað en skapgerð kóngs-
sonarins, sem einatt er kölluð af-
brigðileg, jafnvel sjúk vegna þess
vanda, sem illur heimur leggur
þessum unga manni á herðar, enda
hafi hann aldrei verið neinn „sálar-
innar Herkúles", þó skynugur sé.
Og vfst er það svo, að spillingin,
sem umlykur hinn göfuglynda
prins, á drjúgan þátt f að móta
skapgerð hans. En sú spilling er
miklu djúpstæðari en bróðurmorð
og sifjaspeU Kládíusar kóngs og
fstöðulaust hverfiyndi Geirþrúðar
drottningar. Hún er umfram allt
kirfilega rótfast og rotið stjórnar-
far, þar sem „slfkt guðdóms-virki
er kringum kóng, að svik geta
aðeins skotrað auga að settu marki
en gera fátt af vilja sfnum," eins
og Kládíus kóngur kemst sjálfur
að orði í leikriti Shakespeares. Hún
er ríkisbákn, þar sem öllu ráða
„vélar þessa heims" og „fláráð hirð
sem situr um breytni þína og hug",
eins og segir f hinu magnaða kvæði
Snorra Hjartarsonar um Hamlet.
Kládíus kóngur er f sjálfu leikritinu
virðulegur maður, fágaður og lýta-
laus á yfirborði, þótt á laun sé
hann gerspilltur hundingi. Sú spill-
ing skiptir ekki mestu máli, sem
birtist í afkáralegum drykkjulátum
og dufli. Hin sanna spilling, sem
enn í dag tröllríður þessari veslings
veröid, er fólgin í athöfnum flekk-
lausra misindismanna, voldugra og
torsóttra glæpamanna, sem í engu
mega vamm sitt vita. Um þvflfkt
sómafólk fjallar leikritið Hamlet
Danaprins eftir William Shake-
speare.
Styðjum slysa-
varnastörf
eftirOttó
Þorvaldsson
Ég hafði gaman af að lesa grein
Kristjönu Sigríðar Vagnsdóttur,
sem hún skrifaði í Morgunblaðið
20. apríl 1988. Þar leitar hugur
hennar í stórt og mikið starf tíl
slysavarna, að kaupa stóra þyrlu
tíl björgunar heilli togaraáhöfn í
einni og söihu ferð. Það er vel
hugsað.
Slysavarnafélag íslands héfur
gert stórt átak í slysavarnastörf-
um en það þarf stuðning lands-
manna til að geta unnið sitt starf.
Ef hugur fylgir máli hjá Krist-
jönu þá vildi ég minna á að hún
var meðlimur í Slysavarnadeildinni
Vinabandið, en eftir að við sem
stjórnuðum því fyrstu árin fluttum
úr plássinu tók maður hennar við
stjðrn pess. Vinabandið hefur nú
því miður minnkað í svifum og er
kannski orðinn lítill starfskraftur
eða enginn.
Ég met mikils þessa uppgötvun
Kristjönu og vil hvetja hana til að
stofna Slysavarhadeild kvenna í
Þingeyrarhreppi   eða   Dýrafirði,
Nýr formað-
ur leikara
UM SÍÐUSTlJ mánaðamót tók
Sigríður Þorvaidsdóttir leik-
ari við f ormennsku f Félagi
íslenskra leikara.
Sigríður tók við af Arnóri Ben-
ðnýssyni í kjölfar ráðningar hans
sem leikhússtjóra Leikfélags Ak-
ureyrar en hann hafði gegnt for-
mennsku félagsins í rúm tvö ár.
með slíkum samtökum  kringum
landið er mikið hægt að gera.
Hðfundwer vistmaðwá Hrafn-
iatu ÍReykjavik ogfyrrverandi
vitavðrðw Svalvogxvita.
SIEMENS
VS9112
Öflug ryksuga
Stillanlegur sogkraf tur frá
250Wuppi1100W.
Fjórfjöld síun.
Fylgihlutir geymdir í vél.
Sjálfinndregin snúra og
hleðsluskynjari.
Gömlu góðu
SIEMENS gæðin!
SNIITH&
NORLAND
Nóatúni 4 - Sími 28300
t
avim
KALT  VAX
- NÚTÍMA
HÁREYÐING
Kalt vax ^arlægir óæskileg
líkamshár. Eitt handtak og öll
hárinhverfa.
Allt sem til þarf er tilbúið á einum
renningi.
Ekkert sull, engin fyrirhöfn, að-
eins eitt handtak.
arymvins
Tvær stærðir:
1)  Stærrigerð
fyrirt.d.
fótleggi.
2)  Minnigerð
fyrirtd.
andlit eða
bikini línu.
Pósttíröfusendum.
<ZZ>1
tella
Bankastræti 3.
S. 13635.
_______------acrfi—ir___

.   -L-------^_-----IB
,   i».      ^«_ ¦  mu      .-¦        '     nmii »111,  ii
_i____l ' ni f-iin    ¦¦?-'¦»•. Y
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64