Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						HUDflOM
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 14. SEPTEMBER 1988
a   8
29
Jón Torfi Jónasson.
óðum verið að búa svo um hnútana
að fólk geti stundað frekara nám
án þess að hafa staðist þær form-
legu kröfur sem þar eru gerðar.
Framhaldsskólastigið er marg-
skipt og það er svolítið erfitt að
átta sig á því hvernig sú skipting
þróast. Mér sýnist stefna í það, en
mjög hægt og sígandi, að fyrstu tvö
árin verði nokkuð stöðluð, þótt
hægt verði að velja ýmsar brautir.
Viðbótarmenntunin bætist svo ofan
á það og nemendur ákveða hvort
þeir ætla að stefna að stúdents-
prófi eða velja einhverjar aðrar
brautir. Starfsmenntun mun um
langt skeið verða eitt af meginvið-
fangsefnum framhaldsskólans.
I háskóla hefur fólk svo valið sér
tiltölulega afmörkuð viðfangsefhi
og undirbýr sig til starfa, hvort sem
það eru störf fræðimannsins eða
önnur störf."
Spurning um stöðu
stúdentsprófsins
„Tengslin milli grunnskólans og
framhaldsskólans verða smám sam-
an nokkuð ljós og samkomulag um
hvað gera skuli á hvoru skólastigi.
En tengslin milli framhaldsskóla-
stigsins og háskólastigsins verða
sífellt erfiðari og flóknari. Það er
til dæmis hugsanlegt að einblínt
verði svo á stúdentsprófið sem inn-
tökuskilyrði í áframhaldandi nám
að þar myndist flöskuháls. Einhvern
veginn verður að losa þar um. Ann-
að hvort verður að gera miklu fleiri
brautir að stúdentsbrautum og gera
þær aðgengilegri með einhverju
móti eða að komast fram hjá stúd-
entsprófinu. Það fer því að verða
stór spurning um stöðu þess.
í framhaldi af aukinni fjölbreytni
í námsvali á framhaldsskólastiginu
a fólks í námi
lcvaðrata
Hagu'ðindi 1983,1986
Tölfheðihandbókin 1984
Ár
1990      2000      2010
ikist nokkuð stöðugt og segir Jón
;ssi aukning haldi áfram, þótt um
Myndin sýnir hvernig skólasókn
stu 20 ár.
Morgunblaðið/K.G.A.
verður ágreiningur um hver á að
sjá um hvað þannig að tengslin
milli framhaldsskólanna og skóla á
háskólastigi verða að líkindum
verulega flókin. Það er í sjálfu sér
ósköp eðlilegt, enda þarf fjölbreytni
í skólakerfinu að vera mikil. Og
vonandi á þessi fjölbreytni eftir að
draga úr tilhneigingu til lögvernd-
unar starfsheita og einkaréttar
fólks með einhverja tiltekna mennt-
un til starfa."
Nýtt skólastig
Er hugsanlegt að taka upp ein-
hvers konar inntökupróf á há-
skólastigi þannig að fólk hefji
síður nám, sem það uppgötvar
svo að á ekki við það?
„Nei. Ég held að það komi ekki
til. Eðlilegra er að fara þá leið að
fjölga þeim möguleikum, sem fólk
á um að velja. Annað hvort í Há-
skólanum eða annars staðar. Þess
vegna hef ég verið fylgjandi stofnun
Háskóla á Akureyri, svo framarlega
sem fylgt er þeim hugmyndum sem
settar eru fram í greinargerð með
lagafrumvarpinu. Eg vil ýta undir
þær breytingar sem eiga sér stað
í Verslunarskólanum og ég vil efla
mjög Tækniskólann. Allt þetta
vegna þess að það er gat á skóla-
kerfinu. Það vantar sárlega brautir
sem væru á milli framhaldsskóla-
stigs- og háskólastigs. Ef menn vilja
endilega kalla allar þessar nýju
brautir háskólabrautir þá verður
bara að hafa það. Hluti þessarar
uppbyggingar á einnig að vera í
Háskóla íslands.
Það þarf augljóslega að brjóta
nám á haskólastigi miklu meira upp
en nú er gert. Það verður að vera
bæði nemendum og kennurum ljóst
hvort verið er að gera stífar fræði-
legar kröfur eða fyrst og fremst
verið að búa fólk beint undir störf
á tilteknum sviðum. Það er Háskól-
anum og nemendum fyrir bestu að
gengið sé í það að byggja upp fjöl-
breyttari námsbrautir eftir fram-
haldsskóla bæði innan Háskólans
og utan.
Ég geri sem sagt ráð fyrir nán-
ast nýju skólastigi, sem verður
líklega flokkað undir háskólastig.
Það væri þá stig sem tæki við af
framhaldsskólanum, eins til þriggja
ára nám, ekki þó endilega eftir stúd-
entspróf. Þó er líklegt að þrýstingur
á fólk í átt til stúdentsprófs aukist,
en ég tel nauðsynlegt að standa á
móti því að krefja alla um stúdents-
próf til að komast eitthvað áfram
i námi. Hvað sem því líður, þá geri
ég ráð fyrir gífurlegum vexti."
Háskólinn fræðilegri
Sérðu þá jafnframt fyrir þér
áð í Háskóla íslands verði aukin
áhersia lögð á fræðilegt nám?
„Já. Að vísu eflast starfsmennta-
brautir innan Háskólans, en meiri
áhersla verður lögð á fræðilegt nám
og starf, erida eykst mikilvægi
þessa sífellt. Rannsóknir aukast og
byg&t verður upp framhaldsnám í
fjölmörgum greinum. Háskólinn
verður þannig óumdeilanlega mið-
stöð rannsókna í landinu. En ég er
ekki viss um að það sé farsælasta
leiðin, að greina þetta tvennt,
starfsnám og fræðilegt nám svo
skýrt á milli skóla. Ég geri samt
ráð fyrir að það verði sú leið sem
farin verður, að minnsta kosti
næsta áratug. Aðrir skólar verði
byggðir upp miðaðir við gróft skil-
greind starfssvið en meiri áhersla
verði lögð á fræðilegt nám við Há-
skóla íslands. Ég kalla þetta sér-
skólaleiðina.
Vel skipulagt starfsnám á vel við
margt ungt fólk, sem sumt mun
síðar hella sér út í fræðilegt nám."
Endurmenntun fyrir alla
Snúum okkur þá að endur-
menntuninni. Er nám ekki orðið
svo sérhæft og örar breytingar
innan margra starfsgreina að
það kallar á aukna endurmennt-
un?
„Jú, þar geri ég ráð fyrir gífur-
legum vexti. Fólk fer á ýmiss konar
námskeið og bætir við sig eða end-
urnýjar kunnáttu sína á þann hátt
í starfi. í fleiri og fleiri starfsgrein-
um, fyrr en varir flestum, verður
það orðinn fastur liður í starfinu
að sækja einhvers konar endur-
menntun. Ég geri meira að segja
ráð fyrir því að ákveðinn hluti
vinnutímans, jafnvel 3-4%, fari í
nokkuð formlega endurmenntun.
Ég vænti þess að þessi þáttur
menntastarfs tvíeflist á næstu 25
árum."
Þetta gæti þá orðið bundið í
kjarasamninga?
„Það þarf auðvitað að athuga
hver á að borga fyrir allan vöxtinn.
Það er held ég ljóst í sambandi við
starfsmenntun að hún verði borguð
af atvinnurekendum og það er ein-
mitt í auknum mæli farið að taka
þetta inn í kjarasámninga."
16%-Lánasjoður
íslenskra
námsmanna
9%-Háskóli
íslands
8%-Aðrir
framhaldsskólar
44%-Grunnskólar
15%-Mennta- og
fjölbrautarskólar
Á fjárlögum fyrir árið 1988 er nálægt 10 milljörðuin króna varið
tíl menntakerf isins og er þeirrí upphæð í gróf um dráttum skipt eins
og niyndin sýnir. Þetta eru um 15% af heildarútgjöldum hins opin-
bera og hefur það hlutfall lftið breyst síðastliðin 25 ár.
Hvað um öldungadeUdirnar?
Sérðu fyrir þér ákveðna þróun
þar?
„Öldungadeildarfyrirkomulagið,
það að fólk geti stundað námið með
vinnu, mun sennilega dreifast miklu
meira. Fólk mun fara í framhalds-
skóla, tækniskóla, háskóla og fleira
og stunda þar nám, eins og það
hefur farið í öldungadeildir fram-
haldsskólanna. Hluta þessa náms
og eins endurmenntun getur fólk
stundað í fjarkennslu þegar fram
líða stundir.
Þegar öldungadeildirnar komu
fyrst þá opnaðist ákveðin flóðgátt.
Það var svo margt fólk sem vildi
mennta sig meira, en hafði ekki
haft aðstöðu til þess. Slík flóðgátt
mun ekki opnast aftur vegna þess
að menntakerfið er orðið svo miklu
opnara en það var."
Fleiri starf smenn á hvern
nemanda
Þú spáir því að hlutfall nem-
enda og starfsUðs haldi áfram
að minnka. Arið 1960 var þetta
hlutfaU um 20:1, 1985 10:1 og
þú spáir að það verði 6:1 árið
2010. Hvaða forsendur liggja
þarna að baki?
„Það eru mjög margir þættir,
sem ráða því að hlutfallið breytist,
en þó fyrst og fremst að kröfurnar
til skólakerfisins aukast sífellt og
það hefur síðan víðtæk áhrif. Skóla-
starfið sjálft verður miklu umfangs-
meira. Skólarnir verða einsetnir,
skóladagurinn lengist og skólaárið
sömuleiðis. Þeim verður sinnt meira
sem sérstaklega þurfa á því að
halda. Ég geri ráð fyrir því að upp-
skipting skólakorfisins haldi áfram,
til dæmis í fræðsluumdæmum eða
landsfjórðungum. Þar má taka mið
af væntanlegum breytingum í
verkaskiptingu ríkis og sveitarfé-
laga. Þetta kallar á fleira starfsfólk.
Spá mín er þó í flestum tilvikum
mjög gróf. Ég er ekki að velta fyr-
ir mér hvort ákveðnar breytingar
eigi sér stað 1992, 1997 eða á ein-
hverjum öðrum tíma. En þróunin
er í þessa átt.
Sérhæfðir starfskraftar eiga
sennilega eftir að koma meira inn
í skólastarfíð, eins og starfs- og
námsráðgjafar og sérhæfðir kenn-
arar af ýmsu tagi. Tæknivæðingin
mun hafa áhrif á þennan þátt. Hún
mun krefjast fleiri en ekki færri
starfsmanna.
Ég geri einnig ráð fyrir að mikl-
ar breytingar verði utan daglegs
skólastarfs. Við munum til dæmis
sjá miklu meiri vinnu við námsefnis-
gerð. Þar verða gerðar miklu meiri
kröfur um fleiri og betri bækur,
myndefni, tölvuefni og þvíumlíkt.
Þetta kallar á fleira starfsfólk. Og
það má ekki gleyma því að við erum
með allt skólastarfið undir í þessari
umræðu. Ekki bara grunnskólann
og framhaldsskólann. Við erum að
tala um háskólastigið og einnig
endurmenntun. Það verða ekki síst
efri hlutar skólakerfisins sem verða
tiltölulega frekir á mannskap. Það
er hluti ástæðunnar fyrir því að
þetta hlutfall mun breytast."
Margbreytilegri
kennarmenntun
Kemur kennaramenntun mikið
tíl með að breytast í framtíðinni?
„Ég held að hún hljóti að verða
margbreytilegri. Menn fari að
skipta náminu meira upp og átti
sig á því hvað störf í skólakerfinu
eru margvísleg. Smám saman verði
farið að hvika frá frekar einlitri
menntun kennara bæði í Kennara-
háskólanum og Háskóla íslands.
Ég held að það sé mjög slæmt
fyrir kerfi, sem þarf að vera jafn
lifandi og sveigjanlegt og skólakerf-
ið, að allir starfsmenn þess hafi í
grófum dráttum sama bakgrunn-
inn. Það má segja að nánast allir
sem starfa við skólakerfíð séu
menntaðir til kennarastarfsins. Og
við erum ekki með neitt styttra
kennaranám fyrir þann aragrúa
fólks sem mun standa fyrir nám-
skeiðum í endurmenntuninni."
Þörf á fastmótaðri
menntastefnu
Hvernig kemur samanburður
við menntakerfi nágrannaþjóða
okkar út fyrir islenskt mennta-
kerfi?
„í þessari skýrslu gerði ég enga
beina athugun á því. Almennt má
segja að staða menntunar á íslandi
sé góð. En við erum að mörgu leyti
komin skemmra á veg en nágranna-
þjóðirnar, til dæmis varðandi ein-
setna skóla. Og fé til námsefnis-
gerðar hefur verið allt of lítið. Við
erum samt á svipaðri leið og þær."
Er menntastefna til á I slandi?
„Hún er auðvitað til í þeirri merk-
ingu að alls konar hlutir eru gerðir
hér og þar í menntakerfinu. Ég
held að það væri samt eðlilegt að
ganga miklu lengra en gert hefur
verið í að móta nokkuð heilsteypta
stefnu. Reyna að leggja niður fyrir
sér allt menntakerfið og átta sig á
því hvernig hægt er að stilla saman
strengi og hvert beri að stefna. Það
verður þó að gera með þeim fyrir-
vara að það sem virðist vera best
og réttast í dag sýnist ekki endilega
svo á morgun. En þótt það verði
að vera til einhverjar meginlínur
og sjá þurfi hlutina í samhengi og
í heild sinni, svo hægt sé að vita
hvað eigi að gera næst, þá má stefn-
an ekki vera svo njörvuð niður, að
ekki sé hægt að víkja af leið komi
í ljós augljósir agnúar á því sem
gert hefur verið."
Er gerð skýrslu eins og þessar-
ar ekki einmitt hluti af einhverju
sliku starfi; að móta mennta-
stefnu?
„Jú, ég vona að með þessari
skýrslu meðal annars verði gefinn
gaumur að nokkrum meginstefnu-
málum. Þess vegna.er hún hugsuð
sem gróft yfirlit þar sem reynt er
að draga inn sem flesta þætti skóla-
starfs. Mörgum mun finnast að það
vanti alls konar sjónarhorn og sjón-
armið. En ég kaus að draga fremur
meginlínur, þannig að menn fengju
heildarmynd bæði af stöðu mála í
dag og mögulegri stefnu."
Vantar stórhug
Ertu ánægður með umræðu
um skólamál hér á landi?
„Það er þrennt sem ég sakna
mest í almennri umræðu um skóla-
mál.
Fyrst og fremst vantar stórhug.
Hann hefur vantað um árabil en
nú örlar á honum aftur. Menntamál
eru eitt brýnasta verkefni hverrar
þjóðar og þeir sem koma nálægt
þeim verða að hafa mikinn metnað
og gera miklar kröfur um að vel
sé _að verki staðið.
I öðru lagi vantar mikið á að
hugsað sé til allra nemenda hvers
árgangs þegar fjallað er um fram-
haldsskólastigið og það sem við af
því tekur í almennri umræðu. Mörg-
um nemendum lætur vel stíft bók-
nám en öðrum ekki. Þeir síðar-
nefhdu þurfa þó ekkert síður á
uppbyggjandi námi að halda.
I þriðja lagi vantar miklu meiri
upplýsta gagnrýna umræðu um
skólastarf. Bæði frá þeim sem
standa utan við kerfið, en þó miklu
frekar frá þeim sem þekkja það
innan frá. Sumir kunna að halda
að slík opinber gagnrýnin umræða
kasti rýrð á skólastarf en ég er
sannfærður um að þvert á móti
væri hún fyrst og fremst til góðs."
Trúáskólastarf
Að lokuiii. Það er sama hvert
Utíð er, þú spáir aUs staðar út
þenslu   og   aukningu.   Hefurðu
takmarkalausa    trú    á    skóla-
göngu?
„Fyrst og fremst er ég að giska
á hvað muni gerast, óháð minni trú
og ég held að trú manna almennt
á gildi náms speglist í þeirri aukn-
ingu sem ég spái. En ég leyni því
ekki að ég tel að góð skólaganga
sé flestum ómetanleg. En ég set
mína fyrirvara. Ég vil ráða fólk til
starfa eftir mannkostum en ekki
prófum þótt að öðru jöfnu skipti
þau máli. Og þvf miður hef ég séð
fólk fyllast kreddum og hroka við
skólagöngu þannig að skugga ber
á heilbrigða skynsemi þess og vott-
ar^varla fyrir eiginlegri menntun.
Það eru því fleiri en ein hlið á því
máli eins og öðrum."
-styg
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56