Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 26. NOVEMBER 1988
íiV
47
Tígulegur Kristþyrnir í botaniska garðinum í Glasgow í októ-
berlok.
Kristþyrnir —
Ilex aquifolium
Eitt af eftirtektarverðu lauf- og
aldinskrúði gróðurríkisins sem.
notað er víða á heimilum um jól
til hátíðabrigða tilheyrir KRIST-
ÞYRNI. Nafnið er bein þýðing á
danska, norska og reyndar sænska
heitinu á trjátegundinni Ilex aqui-
foiiuin. Á ensku nefnist trjáteg-
und þessi HOLLY, en á Bretlandi
og eins í Ameríku er það rótgróinn
siður að prýða heimili á jólum með
kristþyrni. Og í Ameríku er hann
ræktaður í ríkum mæli í þeim eina
tilgangi að gleðja augu um jól.
Hér á landi eru greinar krist-
þyrnis mjög fágætar á þessari
stórhátíð. Eigi að síður mun hvert
mannsbarn kannast við hann, því
svo algeng er mynd gljáandi stór-
þyrnóttra blaða hans og fagur-
rauðra aldina á jólakortum og alls--
kyns skrautpappír. Ættkvíslinni
Ilex tilheyrir stór hópur sígrænna
eða sumargrænna viðartegunda,
en aðeins örfáar þeirra vaxa á
norðurslóðum. Hinn venjulegi
kristþyrnir, sem er sígrænn, vex
þó villtur í vesturhluta Evrópu, við
Miðjarðarhaf og á víð og dreif
allar götur austur til írans. Hann
er afar algengur í Englandi, bæði
villtur og ræktaðuh Eins er hann
á víð og dreif í Danmörku og að-
eins vottar fyrir honum á blettum
meðfram ströhd Noregs.
Ilex er hið upprunalega heiti
forn-Rómverja á steineikinni, Qu-
ercus iles, sem er sígræn suðræn
tegund, er getur þó þrifist t.d. hér
og þar í Englandi. Nafnið er síðar
fært yfir á kristþyrni vegna þess
að lauf hans líktist steineikar-,
laufi. Bæði menningar- og sögu-
lega er kristþyrnirinn athyglisvert
tré. Hann gegndi greinilega ein-
stæðu hlutverki á heimasvæðum
sínum eins og eftirfarandi dæmi
sýna, en þau eru lauslega þýdd
úr danskri bók. Drúídarar, sem
voru uppi fyrir 2000 árum, trúðu
því að sólin yfirgæfi aldrei krist-
þyrni, því var litið á hann sem
heilagt tré. Frá fornöld var tréð
kunnugt sem tákn verndar gegn
ógæfu og ófarnaði. Það var siður
hjá Rómverjum til forna, við hátí-
ðahöldin til heiðurs guðinum Sa-
túrnusi, sem nefhdust Saturnale-
hátíðahöldin, að senda vendi sem
vafðir voru úr sprotum kristþyrn-
is, með gjöfum til vina, til þess
að láta í ljósi góðar óskir og virð-
ingu. Einnig tíðkaðist sú venja,
sem varðveist hefur fram á þennan
dag, þó í nokkuð breyttri mynd,
að skreyta híbýli manna, kirkjur
og peningshús um jól sem tákn
um velvilja og vemd.
í Kína var Dex chinensianotað-
ur til skreytinga á inngönguhliðum
og hofum við nýárshátíðahöldin í
febrúar, hér áður fyrr. Hjá ýmsum
kynstofnum indíána í N-Ameríku
gegndi Ilex mikilvægu hlutverki
til verndar og hjálpar í framhalds-
lífinu og þyrnar laufsins táknuðu
grimmd stríðsins. í baráttunni
gegn sjúkdómum og í ýmsum
spám hafði kristþyrnirinn einnig
augljósa þýðingu. I Englandi mun
enn þekkjast gamansamt próf, til
að skera úr um réttmæti framtí-
ðaráforma. Það var fólgið í því
að láta blöð kristþyrnis, með litlum
kertaljósum, fljóta í vatnskeri.
Blað sem tók að sökkva varaði við
áforminu. Notkun á laufi ýmissa
Ilex-tegunda annarra en krist-
þyrnis til þess að nota í te er víða
þekkt frá mjög gamalli tíð. í því
skyni mun indíánaþyrnir (I.
paraguaiensis) í S-Ameríku vera
þekktastur og nefnist sá drykkur
Maté eða Paraguay-te.
Kristþyrnir verður varla rækt-
aður hér á landi utan dyra, til
þess er ársveðráttan alls ekki
nægilega blíð. Þó finnast þess
dæmi að hann hafi verið ræktaður
hér úti en þá með ærnum vetra-
rumbúnaði. Hins vegar væri ekk-
ert því til fyrirstððu að fást við
ræktun hans í gróðurskála þar
sem rými leyfir. Sjálf tegundin
verður stórt tré, en það þolir ein-
dæma vel tíða og harða afkvistun
greina. Einnig er til heill fjöldi
mjög lauffagurra afbrigða. En eigi
að reyna við tréð og tryggja
„berjaskraut" sjcal bent á, að það
er tvíbýlisplanta með kven- og
karlblóm á sitt hvorum einstakl-
ingi. Það þarf því hvort tveggja
til ef rækta á allt skrautið fyrir
jól, þ.e. bæði lauf og aldin. Trú-
lega fyndist flestum það einum
of plássfrekt.
Óli Valur Hansson.
Munið að næsti fræðslufundur
GÍ verður haldinn mánudaginn 28.
nóvember nk. kl. 20 í Risinu,
Hverfisgötu 105. Prófessor Agnar
Ingólfsson fjallar um íslenskar
plöntur í máli og myndum. Öllu
áhugafólki er heimill aðgangur.
CHRYSLER
^ SÝNEVGrÍDAG
w
w
CHRYSLER LE BARON GTS '89
Einn með öllu. 2,5 lítra vél. Verð kr. 1.095.000,-
W
PLYMOUTH SUNDANCE RS TURBO '89
Sportlegur, hlaðinn aukabúnaði. 2,5 lítraTurbo.
Verð frá kr. 1.040.000,-
DODGE ARIES LE '89
4ra dyra, sjálfskiptur með aflstýri. 2,2 Iftra vél.
Verð kr. 896.000,-
JOFUR - ÞEGAR ÞU KAUPIR BIL
JÖFURHF
NÝBÝLAVEGI 2 • SÍMI 42600
OPIÐ KL. 9-18 VIRKA DAGA,
13-17 LAUGARDAGA
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68