Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 71. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						q=
22
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 30. MARZ 1989
Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Aðstoðarritstjóri
Fulltrúar ritstjóra
Fréttastjórar
Auglýsingastjóri
Árvakur, Reykjavík
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Björn Bjarnason.
Þorbjörn Guðmundsson,
Björn Jóhannsson,
Árni Jörgensen.
Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtryggsson,
Ágúst Ingi Jónsson.
Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar:
Aðalstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 83033.
Áskriftargjald 900 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 80 kr. eintakið.
Aukafjárveitingar
Samkvæmt ríkisreikningi
fyrir árið 1987 námu út-
gjöld A-hluta ríkissjóðs 51.584
milljónum króna. Þetta er
5.712 m.kr. og 12% hærri fiár-
hæð en fjárlög viðkomandi árs
stóðu til.
í forsendum fjárlaga fyrir
árið 1987 var gengið út frá
7% launahækkun frá upphafí
ársins til meðaltals þess. I
reynd hækkuðu laun opinberra
starfsmanna hinsvegar um
19%. Launahækkanir ársins
skýra þó aðeins hluta um-
framútgjalda. Aukafjárveit-
ingar 1987 námu 3.792 m.kr.,
auk viðbóta við fjárlagaheim-
ildir vegna launabreytinga,
sem vóru 1.821 m.kr. Utgjöld
ríkissjóðs á greiðslugrunni
þetta ár reyndust 28,9% hærri
1987 en árið áður.
Fyrir liggja bráðabirgðatöl-
ur um afkomu ríkissjóðs 1988.
Rekstrarafkoman er neikvæð
um 7.200 m.kr. Samkvæmt
fréttatilkynningu fjármála-
ráðuneytisins fóru heildarút-
gjöld ríkissjóðs rúmlega fjór-
um milljörðum fram úr fjárlög-
um en ríkissjóðstekjur reynd-
ust nálægt þrem milljörðum
króna lægri en gert var ráð
fyrir.
Pálmi Jónsson alþingismað-
ur, sem sæti á í fjárveitinga-
nefnd, segir skýringu ráðu-
neytisins á hinni neikvæðu
rekstrarstöðu ranga. „Tekjur
ríkissjóðs á síðasta ári vóru
rúmlega 80Ö m.kr. hærri en
fjárlög gerðu ráð fyrir," segir
þingmaðurinn í viðtali við
Morgunblaðið, „en hinsvegar
lægri en ráðherrann vonaðist
eftir." Gjöldin hafí á hinn bóg-
inn reynst 8 milljörðum og 56
milljónum króna hærri en fjár-
lög gerðu ráð fyrir, en hluta
þessara         umframgreiðslna
megi rekja til verðlags- og
launabreytinga.
Pálmi Jónsson segir í við-
talinu við Morgunblaðið að
tekjur ríkisins á sl. ári hafi
numið 25,4% af landsfram-
leiðslu, sem er svipað hlutfall
og verið hafi allan áratuginn
og nærri 2% hærra en 1987.
A hinn bóginn hafí útgjöld
ríkissjóðs numið 28,2% af
landsframleiðslu, sem er hæsta
eyðsluhlutfallið á þessum ára-
tug og 3,3% hærra en árið á
undan.
Fjárlög, sem setja ríkis-
búskapnum tekju- og eyðs-
luramma, og lánsfjárlög, sem
kveða á um innlendar og er-
lendar lántökur, hafa staðizt
illa hin síðari árin. Ástæðan
er að hluta til óvissa og óstöð-
ugleiki í efnahagsmálum þjóð-
arinnar, einkum í launa- og
verðlagsmálum, sem ríkisvald-
ið hefur þó meiri ög minni
áhrif á. En sýnt er jafnframt,
að framkvæmdavaldið hefur
ekki haldið sig sem skyldi inn-
an fjárlagarammans. Þannig
þykja aukafjárveitingar hærri
en góði hófi gegnir hin síðari
árin.
Friðrik Sophusson alþingis-
maður sá ástæðu til þess að
bera fram sérstaka fyrirspurn
á Alþingi til fjármálaráðherra
um aukafjárveitingar ráðherr-
ans, veittar á tímabilinu 1.
október til 31. desemeber sl. í
svari ráðherra kom fram að á
þessum síðasta fjórðungi liðins
árs „voru veittar formlegar
greiðsluheimildir umfram fjár-
lög fyrir alls 1.450.226 þús-
undir króna..." Stærstur
hluti aukafjárveitinganna, eða
um 470 m.kr., tengist efna-
hagsaðgerðum ríkisstjórnar-
innar. Annar stór hiuti, 370
m.kr., er vegna niðurskurðar
á búfé og endurgreiðslu á jöfn-
unargjaldi. Einnig kemur við
sögu hallarekstur heilbrigðis-
stofnana, uppbætur á lífeyri
opinberra starfsmanna, bið-
laun og sitt hvað fleira.
Spurning er hvort ekki sé
hægt að vanda betur opínbera
áætlanagerð, sem að baki býr
fjárlögum og lánsfjárlögum.
Lög — hvers eðlis sem eru —
þurfa að vera þann veg úr
garði gerð að þau standist, að
þau sé hægt að halda. Fjárlög
og lánsfjárlög hafa að vísu
nokkra sérstöðu í þjóðfélagi
tíðra og á stundum ófyrirséðra
efnahagssveiflna, þar sem
verðbólga er jafn mikil og raun
hefur borið vitni um. En það
eykur ekki virðingu fyrir lög-
um almennt, ef ríkisvaldið fer
langt út fyrir fjárlagaramma
ríkisbúskaparins ár eftir ár.
Spurning er jafnframt,
hvort ekki sé tímabært að setja
framkvæmdavaldinu þrengri
skorður en nú eru um ákvörð-
un aukafjárveitinga. Þær eru
oftlega óhjákvæmilegar. Um
það er eklri deilt. En í ljósi
reynslunnar undanfarið hlýtur
hinn almenni skattborgari að
vænta þess að þjóðkjörnir
þingfulltrúar endurskoði gild-
andi reglur að þessu leyti.
ATLANTSHAFSBANDALAGIÐ 40 ARA
Minningar frá
marslokum 1949
eftír Gísla Jónsson
Þess er nú minnst, að 40 ár
eru liðin frá því að Atlantshafs-
bandalagið var stofnað. Af því
tilefiii birtíst hér í blaðinu
greinaflokkur um aðild íslands
að bandalaginu og stöðu þess.
Er fyrsta greinin birt í dag 30.
mars, en þann dag fyrir 40 árum
gerðu andstæðingar aðildarinn-
ar árás á Alþingishúsið. í næstu
viku birtast síðan greinar eftír
Einar Benediktsson sendiherra,
Arnór Hannibalsson prófessor
og Albert Jónsson, starfsmann
Oryggismálanefndar.
Þetta var þriðja árið sem ég var
þingskrifari, og fór ekki leynt að
miklir atburðir voru í vændum, þeg-
ar þingsályktunartillaga um að ís-
land yrði stofnaðili að Norður-
Atlantshafssáttmálanum kæmi til
lokaafgreiðslu sameinaðs alþingis
snemma dags 30. mars. Það lá
margt í loftinu þessa daga. Höfðu
jafnvel orðið nokkrar óeirðir í
Reykjavík þá þegar.
Ég var að því leyti í rnjög góðri
aðstöðu til að fylgjast með öllu sem
gerðist þennan dag, að ég var ekki
á skrifaravakt, en gat sem starfs-
maður alþingis farið allra minna
ferða um húsið og svifað mér að
og frá, eftir því sem atburðir gerð-
ust.
Kommúnistar voru þá enn góðir
Stalínistar, en kölluðu flokk sinn í
yfirbreiðsluskyni Sameiningarflokk
alþýðu — Sósíalistaflokkinn. Þeir
höfðu óhvikula forystu í andstöð-
unni við fyrirhugaða inngöngu ís-
Iands í varnarbandalag vestrænna
þjóða. Höfðu reyndar haft í hótun-
um við meirihluta alþingis um að á
bak við þá stæðu ríki átta hundruð
milljóna manna „á samfelldu land-
svæði, alla leið frá Berlín austur
að Kyrrahafi og suður á Austur-
Indland, búin hinum öflugustu
vopnum nútímans'". Þarna er nátt-
úrlega skírskotað til Sovétríkjanna
og annarra kommúnistaríkja eða
leppríkja.
Nokkrir nytsamir sakleysingjar
gengu hart fram í andstöðunni, en
þeim hugkvæmdist ekki að beita
ofbeldi.
Eins og vant var í herbúðum
kommúnista, var reynt að beita
fyrir vagninn samtökum verkalýðs-
ins. Það gekk nú svona og svona,
enda fóru lýðræðissinnar með stjórn
Alþýðusambands íslands. En
kommúnistar höfðu meiri hluta í
stjórn fulltrúaráðsins í Reykjavík
og alla sljórn Dagsbrúnar. í nafni
þessara aðila var boðað til útifund-
ar í Lækjargötu snemma dags 30.
mars, og hafði ekki verið leitað leyf-
is réttra yfirvalda fyrir þeim fundi.
Ég var á þessum útifundi sjálfur
fyrir forvitni sakir og skynjaði að
þarna var verið að safna Hði niður
á Austurvöll í þeirri von að geta
hindrað störf alþingis, enda hafði
slíkri hindrun verið hótað. Krafa
um þjóðaratkvæði var höfð að yfir-
varpi. Þá þegar lá ljóst fyrir að til
slíkrar atkvæðagreiðslu kæmi ekki,
en gott var að hafa slíka kröfu til
blóra, til þess að réttlæta árás.
Þaulæfður talkór átti að heimta
þjóðaratkvæði.
Varnarviðbúnaður
Á hinn bóginn höfðu forystu-
menn stjórnarflokkanna, Ólafur
Thors, Eysteinn Jónsson og Stefán
Jóhann Stefánsson, látið það boð
út ganga til Reykvíkinga, þeirra
„En ég var sannfærður
um fleira eftir þennan
minnisstæða dag. Ég
var sannfærður um að
þarna hafði verið gerð
skipuleg tilraun til þess
að beita ofbeldi og
koma þannig í veg fyrir
að alþingi fengi að af-
greiða málin eins og lög
og reglur stóðu til.
Ég var sannfærður
um að það hafði átt að
greiða atkvæði með
grjóti á götum úti í
staðinn fyrir handa-
uppréttingu í sðlum al-
þingis."
sem vildu að alþingi hefði vinnu-
frið, að þeir fjölmenntu á Austur-
völl til þess að verja Alþingishúsið,
þvi að þá grunaði, sem og varð, að
ekki væri vanþörf á slíku.
Það dreif að húsinu mikinn
mannfjölda sem skipaði sér í hring
um Alþingishúsið, áður en til árásar
kæmi, og þarna stóð þetta fólk,
rólegt og af ótrúlegri þolinmæði og
æðruleysi — og ótrúlegu hugrekki
— því að lff þess var í hættu áður
en lauk. Það stóð þarna vopnlaust
og berskjaldað og varði með líkama
sínum alþingi gegn hvers konar
árásum.
Að sjálfsögðu var lögregla höfð
til varnar og viðbúnaðar, en lög-
regluliðið var ekki fjölmennt og þar
að auki vanbúið að mæta miklum
mannfjölda sem var í árásarhug.
Útboð fáeinna ungra og þjálfunar-
lítilla manria í varalið held ég að
hafi verið misráðið og orðið að litlu
haldi.
Hugrekki Jóns á Akri
Vegna tillögu um að takmarka
ræðu- eða fundartíma á þinginu
kom til afar harðra orðaskipta milli
Stefáns Jóhanns Stefánssonar for-
sætisráðherra og Einars Olgeirs-
sonar (2. þm. Reykv.). Þóttust
„elstu menn" vart eða ekki muna
annað eins.
Úr gluggum hliðarherbergja og
annars staðar frá fylgdist ég svo
með því, eftir að ég kom af Lækjar-
götufundinum, hvað gerðist úti á
Austurvelli. Hvernig menn, sem
þangað komu, bjuggust til árásar
'með eggjakasti og síðar með því
að kasta mold og grjóti sem rifið
hafði verið upp eða haft með sér.
Mikið hraungrjót var reyndar fram
með stígunum á vellinum.
En úr sölum alþingis er mér í
mjög skýru minni hversu mikla ró
og festu forseti sameinaðs alþingis
s^ndi þennan dag. Hann stjórnaði
umræðum. Það var Jón Páímason
á Akrí. Sætum var þannig fyrir
komið, að forsetinn sneri baki við
glugganum sem vissu út að Austur-
velli, og bak stólsins skýldi ekki
höfði forseta. Eftir að tvöfaldar
gluggarúður höfðu verið brotnar
með grjótkasti, fengu steinarnir
ekkert viðnám. Var Jón í mikilli
lífshættu, en hann leit ekki um öxl
og hvikaði hvergi. Það var hrein
guðs mildi, að ekki fór verr, bæði
með hann og aðra þingmenn, og
þá ekki síður fólkið úti sem stóð
vörð um húsið.
Reynt að æsa liðið
Lögreglan lét ekki til sín taka
með útrás fyrr en tiltölulega seint
og ennþá síðar með táragasi, þegar
önnur ráð voru ekki talin duga til
að forða fólki frá stórmeiðslum og
jafnvel dauða. Ég er þeirrar skoðun-
ar að táragasið hefði átt að nota
fyrr. Hins vegar skil ég vel að lög-
reglan beitti því ekki fyrr en í
síðustu lög, enda talið algert neyð-
arúrræði. En það var ekki fyrr en
Austurvöllur hafði verið rýmdur og
táragasið kom til skjalanna, að
hættu á manndrápum var afstýrt.
AUt þurftu menn nú að reyna og
upplifa í þá daga, og ég fór út á
Austuryöll til að kynnast því, hvern-
ig það væri að verða fyrir tára-
gasi. Og það var merkileg lífs-
reynsla eins og fleira sem ég upp-
lifði þennan dag.
Eitt var það með öðru sem ég
tel að mjög hafi magnað óeirðirnar.
Lögreglan hafði í öryggisskyni farið
þess eindregið á leit við þingmenn,
að þeir yfirgæfu ekki þinghúsið,
fyrr en óeirðirnar væru afstaðnar.
Þingmenn Sósíalistaflokksins, sem
héldu að árásarfólkið þekkti sig,
og væri þeim því engin hætta búin,
þó út færu, túlkuðu þetta svo,
a.m.k. sumir þeirra, að þeir væru
fangar í Alþingishúsinu. Þetta köll-
uðu þeir út til liðsmanna sinna.
Nokkrir af foringjum árásarmanna
óku þá í jeppa með gjallarhorn
kringum Austurvöll og tilkynntu
hástöfum að þingmenn Sósíalista
væru fangar inni í húsinu. Þetta
varð tvímælalaust til að efla árásina
á húsið og varðstöðuliðið til njikilla
muna.
„Ekki sér hann sína menn,
svo hann ber þá lí ka."
Á flestu munu vera til skoplegar
hliðar, og fór nú enn svo, því að
sumir árásarmanna vissu ekki hver
var hver. Ég man glöggt að Stein- ,
grímur Aðalsteinsson (4. landskj.),
einn af þingmönnum Sósíalista^
flokksins, þóttist ekkert þurfa að
óttast, ákvað að hafa tilmæli lög-
reglunnar að engu og skundaði út
um aðaldyr, eða ætlaði að gera
það. Hann komst ekki langt.
Steingrímur var myndarlegur mað-
ur, vel á sig kominn og prúður í
klæðaburði. Og ég sé það fyrir mér
enn, þegar hann kpm út í dyrnar á
Alþingishúsinu í svarta sparifrakk-
anum sínum. Þarna þóttust ein-
hverjir sjá að kæmi óvinurinn holdi
klæddur, „Bandaríkjaagentinn,
auðvaldsþýið og landráðagepillinn",
og létu dynja á honum fúleggin.
Ég sé enn hvernig hann hopaðLinn
í húsið, og rauðan úr einu fúlegginu
lufsaðist niður boðunginn á fína
frakkanum.
Þingmenn urðu, sem betur fór,
ekki fyrir teljandi meiðslum, en lög-
reglumenn sumir voru stórslasaðir.
Hermann Guðmundsson (11. lands-
kj.), þingmaður Sósíalistaflokksins,
fékk að vísu glerbrot í augað, en
það sár reyndist ekki alvarlegt.
Næst sýndist mér liggja stórslysi á
þingmanni, er fundi hafði verið slit-
ið og Steingrímur Steinþórsson (1.
þm. Skag.), þingmaður Framsókn-v
arflokksins, var að ganga út úr
þingsalnum. Þá kom vænn hnull-
ungur af miklu afli inn um rúðu-
lausan glugga, en Steingrímur gat .
á síðustu stundu skellt hurð fyrir
höfuð sér, og dundi steinninn í henni •
með þungu höggi.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44