Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						4    B

MORG.UNBLAÐID LAUGARDAGUR 8. DESEMBER 1990

Föng ur

fortið

„ nútið

„Eitt sinn um vor - það var víst vorið sem Bretinn hernam landið - höfðu mér

áskotnast vatnslitir og fór strax með þá og litla teikniblokk út í hraun. Þar riðu

bændur hjá á leið í smalamennsku. I kyrrðinni heyrði ég, að þeir ræddu um að

þessi sonur hans Sigurðar í Úthlíð væri víst eitthvað undarlegur; einn að teikna úti

í hrauni ... Strákúrinn væri víst ekkert fyrir fé. Þvílík framtíð."

Þ

Gísli Sigurðsson

Morgunblaðið/Árni Sæberg

essi litli drengur var Gísli

Sigurðsson, sem í dag

opnar sýningu á olíu-

myndum á Kjarvals-

stöðum. Hann teiknaði

fjöllin sundur og saman - kunni

utanað hvert gil og hvernig gróður-

torfurnar teygðust uppeftir hlíðun-

um eins og fatnaður í henglum. Til-

komumestar þóttu honum Jarlhett-

urnar og Langjökull í baksýn. „Mér

finnst það raunar ennþá," segir Gísli,

„og ef ég á annað borð mála lands-

lag, þá er það auðnin með Jarlhet-

turnar eins og skörðóttan tanngarð

að baki. Einhvern veginn finnst mér

áhrifameira að hafa í huga þetta

sérstaka svæði, þennan ákveðna

berangur, fremur en að skálda það

alveg. En alla nákvæma staðfræði

læt ég lönd og leið, nær lagi væri

að segja að ég máli tilfinninguna sem

eftir stendur.

Ég hef málað eina endurminningu

frá þessari grýttu slóð. Sá atburður

Quo vadis?

Rœtt við Gísla Sigurðsson, sem opnar sýningu

á olíumálverkum á Kjarvalsstöðum i dag

Fólk vill sinn söguþráð

og engar ref jar

HVERSDAGSHÖLLIN, í samnefndri skáldsögu Péturs Gunnarssonar,

er hús sem stendur skammt frá Landakotskirkjunni, hús þar sem býr

stór fjólskylda; afi, amma, foreldrar, og börn. Þar er sambýli þriggja

kynslóða. Sögumaðurinn horfir aftur um þrjátíu ár, til þess tíma þeg-

ar hann var að alast upp; hugrenningar kvikna um einstakar persón-

ur, um leikara, kvikmyndir og Ijósmyndir, og um hverfið. Pétur er

vinsæll höfundur, bækur hans hafa selst mjög vel margar hverjar,

og því hefur hann upp á síðkastið verið umsetinn af fjölmiðlafólki

og áhugasömum einstaklingum. Allir vilja heyra eitthvað um söguþráð-

inn, en Pétur veit ekki alveg hvað hann á að segja.

Fólk vill fá útdrátt," segir

Pétur, „ og það er hálf-

gert' snuðerí að endur-

segja texta sem maður

hefur verið að skrifa; þó

auðvitað sé einhver söguþráður og

andrúmsloft sem hægt er að kom-

mentera á."

Þá er best að hvíla þá endursögn

í bili. Það eru liðin fimm ár frá síð-

ustu skáldsögu þinni.

„Já, Sagan öll kom út 1985, og

Hversdagshöllin var byrjuð að fæð-

ast þegar hún var á endasprettinum.

Þetta efni hefur síðan verið meira

og minna á skrifborðinu hjá mér

síðan, en ég hef þó stundum lagt

það til hliðar og sinnt öðru; gaf út

greinasafn 1987, Vasabók í fyrra,

sem var allt annars eðlis. Þar voru

hvorki sögur eða greinar, heldur

athuganir og allskonar hugleiðingar.

En Hversdagshöllin var alltaf í gerj-

un. Mér lætur ágætlega að vinna í

törnum, það kemur alltaf að því að

maður skrifar sig upp að vegg, og

þá er ráð að fjarlægjast um tíma,

leggja í salt,  og koma ferskur til

verksins seinna."

Þetta er fyrsta bókin eftir að

flokknum um Andra lauk, var

kannski erfitt að komast frá þeim

söguheimi og skápa nýjan?   .

„Ja, yrkisefnin koma að innan og

leita á. Formlega séð eru Andrabæk-

urnar sagðar í þriðju persónu, en

samt klofnar SaganöII, og þar skýt-

ur einnig upp fyrstu persónu frá-

sögn, sem að því leyti til kann að

hafa verið fyrirboði að Hversdags-

höllinni."

Og formlega byggir þú enn mikið

á stuttum köflum.

„Það er rétt að mínar bækur eru

settar saman úr atriðum sem em

ekki mjög löng, og gefa ákveðið

frelsi. Ég er hræddur við og mótfall-

inn ákveðinni klisju í skáldsöguform-

inu. Það er svo rosalega plægður

akur, að það er hætt við að í hann

séu komin djúp hjólför og jafnvel

færibönd, þú segir fyrstu setninguna

og hitt getur komið sjálfkrafa. Það

eru ákveðnir kækir í skáldsögunni

og í minni aðferð felst ákveðin við-

leitni til að sneiða hjá þessum klisjum

og kækjum með atriðaskiptunum.

Þar get ég losað um mig og fundið

nýja fleti."

Við erum epísk þjóð

Þetta býður upp á ákveðið Ijóð-

rænt frelsi.

„Já, og það er einmitt hlutur sem

ég leyfði mér algjörlega í vasabók-

inni; þar eru atriðin bara nokkrar

setningar. Þá þók hafði ég afspyrnu

gaman af að vinna, gat leikið mér

með brotin og þurfti ekki að hafa

söguþráð. En annars vill lesandinn

söguþráð. Við erum epísk þjóð, frá-

sagnarhefðin er mjög sterk, fólk vill

sinn söguþráð og engar refjar."

Má þá taka það sem svo að þú

hafir ekki gaman af að spinna sögu-

þráð, brotin veiti meiri gleði?

„Það má örugglega til sanns veg-

ar færa. Að vísu er full sterkt að

segja að ég hafi ekki gaman af sögu-

þræði, en ég vil alls ekki að hann

taki af mér völdin. Ég vil geta hægt

á frásögninni, leikið mér að orðun-

um, og sukkað í málinu."

En þá komum við að því að þú

segir ákveðna sögu í bókinni.

„Já, vissulega er ákveðin saga og

ákveðin framvinda. Hún snýst mikið

um þetta hús og þrjár kynslóðir sem

búa í húsinu. Þessu persónugalleríi

tengjast ýmsir þræðir sem liggja frá

húsinu og að. 'Sögumaðurinn hefur

alist upp í því, og er að horfa til

baka þrjátíu árum seinna."

Þú talaðir um epíkina og frásagn-

arþörfina, en íslendingar eru líka

sólgnir í ævisögur. Er þetta sjálfs-

ævisaga að einhverju leyti?

„Nei. Þó ólst ég upp í svona fjöl-

skylduhúsi, og það er víst ekki svo

algengt. Ég hef reynslu af svona

húsi sem verður kjalfesta og þunga-

miðja í lífinu, en ég er alveg frjáls

af þeirri reynslu í sögunni, ég bý til

persónur í þéssa hversdagshöll; en

set hana þó niður í hverfið sém ég

ólst upp í. Sagan gerist í nágrenni

við Landakotskirkju, þetta er eins-

konar vera-leiku: Ákveðið gefið

ástand er tekið, Island og allt sem

því fylgir, en síðan er skáldað inn

í; leikið með tilbúna atburðarás.

Þetta er veruháttur allflestra skáld-

sagna. Gengið er út frá ákveðnum

ramma og afgangurinn er. skáld-

skapur."

Vitund barnsins stendur nærri

skáldskapnum

Það fer ekki hjá því að tónninn

virki á köflum sem nostalgískur,

enda er það árátta hjá .mönnum að

setja bernskuna í goðsagnalegt sam-

hengi.

„Eg held það megi tala um nost-

algíu í bókinni að því leyti að lífið

er glatað á vissan hátt. Það er þó

hægt að endurheimta það í minning-

unni, en því fylgir viss söknuður.

Orðið nostalgía er ekki svo vitlaust

í þessu samhengi, það þýðir víst

orðrétt að langa aftur á tiltekinn

stað, og það er einmitt lóðið með

sögumanninn, hann munar aftur í

bernskuna í húsinu.

- segirPétur

Gunnansson um

brotaform, íjóð-

rœnu ogþráð í

nýrri skáldsögu

sinni

¦ Barnið, og skynjun þess, er uppá-

haldsyrkisefni hjá mér. Heimsmynd-

ir barna og hvernig r heimsmyndin

verður til með þeim. Ég hef gaman

af að skoða huglægar hugmyndir

okkar af veruleikanum; hvernig þær

verða til, þróast, og nýjar taka við."

Mikið hefur verið talað um þessar

bernskusögur ungra rithöfunda, og

þær hafa jafnvel með neikvæðum

formerkjum verið kallaðar stráka-

sögur. En það hlýtur að vera spenn-

andi að nota ómótaða vitund barns

til að sýna heiminn?   '

„Vitund barnsins stendur mjög

nærri skáldskapnum. Hún er frum-

læg, og að því leytinu til fersk. Allir

hafa verið börn og kynnst börnum,

og þegar við berum þær stöðnuðu

heimsmyndir sem við endum í, sam-

an við lifandi sýn og frjóar heims-

myndir bernskunnar, er það síðar-

nefnda vitanlega þakklátara yrkis-

efni. Barnið upplifir kannski eina

heimsmynd á dag á vissu þroska-

ferli, en okkar eru gatslitnar, út-

þvældar og margnota."

Kvikmyndir koma mikið við sögu.

„Það helgast af því að sögumaður-

inn er bíófrík, eins og allir af þeirri

kynslóð, hann elst að hluta upp í

kvikmyndahúsum. Og þegar hann

leggur mat á fólkið umhverfis, þá

hefurhann hliðsjón af kvikmyndalei-

kurum og persónum kvikmyndanna.

Síðan er þarna ein persóna í bók-

inni, Frímann, sem er áhugakvik-

myndatökumaður, hann tekur kvik-

myndir á 8mm vél og sýnir í afmæl-

					
Fela smįmyndir
B 1
B 1
B 2
B 2
B 3
B 3
B 4
B 4
B 5
B 5
B 6
B 6
B 7
B 7
B 8
B 8